장음표시 사용
631쪽
sussiciant de fatis artis logicae aetate media, qua Omnino duriora fuerunt, quorum necessitat factum est, ut magis sit corrupta, quam culta atque Ornata.
TIS LOGICAE GENERATIM PER VARIOS AUCTORES.sECTIO III. TEMPORE RECENTIORI.
Σ Υ N o Ψ I Σ. Dicendorum semma g. I. Disseritur primum in issis qui reformandae logicae fundamenta posuerunt, quorum alii se opposuerunt Aristoteli, praeripue scholasticis g. II. In quibus princeps fuit Ramus, de cuius logica eiusque fatis copiose typutatur si ΙΙ. IIII. V. VI. VII. VIII. Alii logicam Ar sotelis a nugis scholasticispurgarunt I. VIIII. X. Alii oero unice sectati sunt Arisotelem, reiecta Actrina Itholastica *. XI. XII. Deinde disse L. eur de ipsa reformatione logica generatim *. XIII. Speciatim de Lacon. de Herulamio g. XIIII. Da Carte6 6. XV. XVI. XVII. Cartesii sectatoribus S. XUIlI. Petro Gessendo aliisque g. XVIIII De logicis mathematicis 3. XX. De aliis scriptoribus logicae recentioribus eclecticis. F. XXI.XXII.
632쪽
R Ccedimus ad ista tempora, quibus logica in ars feliciori mularum fortuna sensim ac sens mascholasticis sordibus purgata, ad pristinam dignitatem evecta, ac tandem ita culta atque ornata est, Vt munera sua, quibus viam ad cognitionem veritatum monstrare debet,
nunc praestet successsu Prosperiori. primum extiterunt viri grauissimi, qui praeclaris studiisse meritis fundamenta artis huius reformandae posuerunt, quibus deinde alii, quum e lectica, uti dicitur, philosophiam tractandi ratio firmiores caperet vires, opus ipsum, siue felicissimam logicae resormationem superstruxerunt. illi, quum cognoscerent, quam misere litterae philosophicae per scholasticos fuerint corruptae, illarum saluti operam dederunt variis studiis, quum alii arma ferrent aduersus Aristotelem, praecipue doctores scholasticos; alii doctrinam Aristotelis ac scholasticam a labe tantum, quam iniuria temporis sibi contraxerat, purgarent; alii denique ipsos ac genuinos Aristotelis sontes, Vnde pristina ac vetustalogica ars hauriri posset, aperire elaborarent. quae omnia uistincte eXplanare, e re esse censemus.
g. II. Quum selix sidus bonarum atque elegantiorum litterarum Oriretur, ut istae ad pristinam revocarentur pulcritudinem; musae quoque philosophicae, quae adhuc per secula oppressae & deprauatae fuerant, ex tenebris in lucem prodire coeperunt. illi, qui philos phiae, etiam dialecticae purgandae emendandaeque operam suam addixerunt primi, politio-xum atque elegantium artium singularem laudem
633쪽
dem tenebant, quam adhuc ampliorem esse- Cerunt, quum sapientiae studiis ingenia sua consecrarent, sicque Ostenderent, Vtrum qu doctrinarum genus ita copulatum fructus ferre amplissimos. namque si a cultura elegantium litterarum studia philosophiae separamus, facile viam illi vitio, quod peregrina Voce adpellatur paedantismus, parare possumus; quemadmodum cultus ille philosophiae, qui cum politiori litteratura nihil habet commune, haud difficulter barbariem potest promouere, quae incommoda per talem coniunctio. nem remouentur. atqui hac ratione de logica bene meritos laudare debemus LAUREN
NI ZOLIUM, I ET RvΜ RΑΜVΜ, de quibus accuratius ac plenius edisseramus. L A V R E N T I v s V A L L A , qui barbariem propulsare summa adnisus est ope, ac praecipue dialecticam scholasticam perstrinxit, editis hunc in finem dialecticis disputationibus, quibus multa dixit in Aristotelem ac scholasticos. PETRus GAssENDus y dicit: Laurentrus Vada conscriptis tribus dialectia carum disputationum libris licere ostendit ab Aristotele dissentire ac ipse in multis re ipsa Eissensit. etenim omnes categorias ad 12ύbstantiam, qualitatem & actionem retulit, etiam figuram tertiam syllogismorum reiecit; quae emendatio non adeo bene quidem in- stituta est, siquidem nec Uallae diuisio praedicamentorum legitimo nititur fundamen-
634쪽
to, ac figura syllogismorum tertia praeter rem proscribitur; demonstrat tamen Vallae studium fortemque animum, quo ea tempestate Aristoteli, qui Papa erat ecclesiae philosophicae, sese opposuit. multi id in
eo reprehendunt, quod aequo audacior ac vehementior fuerit, quapropter LUDOVI-Cus v I v Es δ dicit: monet in quibusdam
neutiquam praue, etsi ea sunt perpauca; inplerisque labitur, ut fuit vir illa vehemens sad faciendum iudicium praecipitatus. nec
solum in re dialecti falsus es; sed π inphi
losephia. nam hanc quoque attingit, quod magis mirere, in praeceptis latinae linguae. sed En As Mus illis , qui ob hunc adfectum Vallam eiusque obseruationes parui faciunt , bene rei pondet: verum esto , mordacior aequo fuerit. num ideo fassium dixit, quia verum mordacius dixit J usque adeo nobis odio est ista mordacitas, ut eius odio tam multa situ digna necessariaque detestemur δRVDOLPHUS AGRICOLA, vir, cui bonae litterae multum debent, quo CMalpinus orbis nihil unquam , ERAsΜo 3 iudice, omnibus litterariis dotibus abolutius roduxit. nuia is, pergit ERAsΜVs, erat honesta discipliana , in qua Agricola non poterat cum fummis . artiscibus contendere: inter graecos graecissimus, inter latinos latinissimus: in carmine Maronem alterum dixisses, in oratione Potitianum quemdam lepore referebat, maiestat superabat. oratio vel extemporalis adeo pura , adeo germana, ut non Eripum quempiam,
635쪽
sed urbis romanae vernaculum loqui conten- es. eloquentiae tam absiolutae parem a
iunxerat eruditionem. philosophiae mμ-
σia omnia penetrauerat: conser I A C OB V M t, B v RcΚHARDVin y atqui hic Agricola tscripsit tres libros de inuentione dialectica, r
tionibus illustrauit. . opposuit sese inprimis . t nugis scholasticorum, ac Verum Usum diale- ecticae, quam praecipue eloquentiae adplica- iivit, demonstrauit, nec sine feliciori appla su, quem & sua aetate in hoc litterarum ge- iis
nere consecutus est amplissimum. BAR- ti: THOLOMAEVS IcECKERMANN dicit: ii
hi libri apud omnes semper in admirationae afuerunt, s merito quidem, ita adusium suae i
accommodati loci, quos tradit. Ciceronem .s inplerisque secutus es, s idcirco rhetoricum csnem diligentius intendit, quam vere logi- acum; tertius liber totus es rhetoricus, de af bfectibus mouendis. &DANIEL GEORGIVsMO RHOFIus 3 Rudolphus Agricola, ait, vis suo tempore maximus f primus litterarum iis germania resaurator, in libris Dis de in- ii ventione qu-dam Θpotheses ponit, quae Ra-
misieis illis ita tisa sunt, ut ex isio quasi deprominse videatur. r1Ο. LUDOVICUS VIVEs, qui edidit libros iXX. de disciplinis, ex quibus tertius agit de icorrupta dialectica, quo gra uiter atque ele-
fanter disserit aduersus scholasticos. opus
oc, quod non solum inter ipsius monimen-
ta; sed & 1eorsim prodiit, diuisum est in tres I, i
636쪽
partes ac complectitur alia scripta logica, siquidem de explanatione cuiusque essentiae ;de censura veri, de instrumento probabilitatis, de dijutatione tractauit, etiam peculiarem librum inmeu 9-dialecticos edidit. erat vir non solum elegantioribus litteris maxime cultus, quarum summam sibi acquisiuie laudem; sed philosophiae quoque magnus extitit auctor, quam in rem adhuc testatur
ipsius liber de initiisiectis s laudibusphilo-
jophorum. MARIUS NI ZOLIVs, magno animo Aristotelem & philosophiam scholasticam aggressus est, quum ipsi lites essent cum Μ. ANTO
scripserat disquisitiones in M. T. Ciceronis de ossiciis libros, aduersus quem ΜAIOR AGI Us defendit Ciceronem atque edidit: decisiones XXVII. quibus M. T. Ciceronem ab omni-Bus C. Cale agnini liberat criminationibuw, ideo a N I Z o L i O maxime laudatus. sed quum ipse Μaiorarius po1thac contra Cice- Tonis paradoxa antiparadoxa edidisset,muruta oue in Ciceronem dixisset acerbius, singulari atque incredibili erga Tullium amo-
Te eXcitatus NI ZOLivs ipsius egit causam atque epistolam contra Maioragium acerbam conscripsit, qua commotus Maiora-gius libros reprehensionum II. aduersus N zotium composuit. tandem Ni Zolius, ut tueretur auctoritatem Ciceronis, omnem
philosophiam Aristotelis ac scholasticorum euellere atque infringere elaborauit, atque hunc in finem protulit in lucem librum huius inscriptionis: Marii Metolii Brixelgen-
637쪽
sis de veris principiis s vera ratione philosiophandi contra pseudo his ophos libri DILin quibusstatuuntur ferme omnia vera verarum artium'sicientiarum principia, refutatis s reiectis prope omnibus dialecticorum
re metaphysicorum principiis falsis, s prae
terea refutantur fere omnes M. Antonii --ioragii obiectiones contra eundem Metolium, usque in hunc diem editae, Parmae MDLIII. quo opere nihil aliud continetur, quam logica quaedam reformata & ad puram propriamque loquendi rationem reuocata, si quidem Nigorius deditissimus erat Ciceroni , ex cuius librorum assidua lectione comparauerat sibi magnam elegantis stili vim ac dignitatem. ita ut ex hoc opere inprimis modum cognoscere possimus, quo & philosophorum doctrinae eleganter proPonen die sunt. nam si rem ipsam inspiciamus penitus , ibi tantum acerbiores adcusationes accensuras deprehendimus, quibus Aristotelem, eius sectatores ac scholasticos perstrin- fit Velle inentissime. anno ΜDCLXX. ilustris L EI BNIT ZIus noua facie indutum librum hunc exhibuit, cui dissertationem praemisit de alienorum operum editione, de
scopo operis, de philosophica dictione, de lapsiabus Nizotii; item epistolam ad exquisitioianiae doctrinae virum de Aristotele recentiori-- hus reconciliabili: confer DANIEL. GEOR
638쪽
g. III. Sed hi grauissimi viri L AvnEN
LIus erant grammatici, qui magnam elegantioris doctrinae tenebant existimationem, id quod pro hominum opinione effecit, Vt ip1orum animaduersiones ac censurae in philosephiam, etiam dialecticam Aristotelis ac schol sticorum tam prosperiori successu haud fruerentur, quasi ingenium quoddam tam felix esse haud possit, ut & humanitatis &philosophiae studia capiat. Ceterum colimus horum merita, quod in tanta superstitione philosophica, in tanta litterarum barbarie, in tantio .
1apientiae tenebris reformationi maXime necessariae admoueri animos, ac suis eXemplis libertatem cogitandi ab impetu vindica dam esse, demonstrauerint, quamuis interdum per motus prauorum adfectuum aliquid humani fuerint passi. sed tamen maiores concitauit Controuersias, ac maiori successu sese opposuit Aristoteli PETRvs RAMUS, quum de re ipsa praecipue esset sollicitus. mirifice consecrauerat sese studio logico, quumve Organon Aristotelis cupiditati ipsius haud satis-raceret, nec Vsum quemdam in aliis litterarum disciplinis id praeitare putaret Ramus, aliam viam ad dialecticae cognitionem demonstrare, adeoque Aristotelis auctoritatem labefactare instituerat. quem infinem edidit quoque anno MDXLIII. libros institutionum dialectio rum . item scholas dialectiora, quae libris XX. absoluuntur, hisque dialecticam non solum alia ratione, quam adhuc fecerant philosophi,
tradidit; sed Aristotelem quoque eiusque
639쪽
placita impugnanda est adgressus. etenim dixit, dialecticam esse asem bene adferendi iusque duas partes constituit, inuentionem quippe & diustionem argumentorum. priore igitur parte tractauit de argumentorum inuentione, ac censuit,quod argumentum ad aliquid arguendum affectumsit idque debeat diuidi in artificiale, quod in locis dialecticis sit quaerendum, & inartificiale, id est testimonium. Po sterior autem pars de dispositione argumentorum, siue ut ipse dicit, de iudicio tradit, quod diuiditur in axiomaticum siue axioma, & in noeticum siue dianoeam. axioma idem est ac enunciatio, quod RAΜvs definit dispositionem argumenti cum argumento, qua e se aliquiae. aut non esse iudicatur; noea vero idem, a syllogismus ac methodus. BPogismum dicit
esse, quo quaesto cum argumento, ut posito antecedente, necessario concludatur; methodus vero sit dianora variorum axiomatum homog neorum,pro natur uae claritate praepositorum, unde omnium inter se convenientia iudicatur :memoriaque comprehenditur, quae omnia Poetarum , oratorum & historicorum exemplis illustrat RAMus, unde veluti profutura eorum scriptis recte intelligendis atque explicandis ista commendat CHYTRAEus: Confer CHRIs Tl ANU Μ THOMASIUM, & p ETRUM GASsENDv M. 3 atqui hac ratione multa, quae Aristoteles tradiderat, reiecit, Vt
doctrinam de praedicamentis, de propositionibus modalibus, syllogismis mixtis, demonstratione, elenchis 1ophisticis, item depraedi-
640쪽
cabilibus,& adhuc multa alia Aristoteli exprobrauit, quod nullum ordinem seruauerit, dixerit multa inutilia ac falsa, easdem res saepius repetere instituerit: quin elisi ipsi erat propositum, Aristotelem penitus e scholis eiicere.
copiose refert momenta logicae Rameae & inter alia eum plagii adcusat, quod a libris Io.l LvDOvi CI v I v Is de disciplinis 1ua sit mutuatus,ac ne nomen quidem ipsius commem Tauerit, quum tamen cuique auctori suum sit tribuendum. at vero quamuis alter idem sentiat Cum altero, id tamen talem accusationem non emcere potest: iustam atque aequam; sed adhuc alia sunt necessaria, quae de Ramo haud affrmari possunt. I. IIII. Prauae opiniones, quae ab auctoritate aliorum pendent, saepe firmissimis radicibus in animis hominum sunt defixae, ut istas euellere ac veritatum promouendarum rationem habere, arduum sit negotium. Aristoteles ad summum existimationis fastigium
euectius, adeo mortalium mentes occupauerat,
ut quisque ex ipsius disciplina sapere, sibi gratularetur, eumque summo Pietatis cultu, veluti oraculum pnilosophicum ac sapientiae humanae deum ac praesidem coleret. quae lues quum esset illius seculi ac inprimis quoque Parisiis sedem suam haberet, quid mirum, quod haec reformatio Ramo, auctori suo tam grauissima adtulerit incommoda ac tandem Ipsum in ultimum coniecerit discrimen 8 id