장음표시 사용
851쪽
8ra DE PROGREs SV AC FATIS LOGICAE.
c11 de variis disputandi modis; Io. IACOBILE ΗΜ ANNI de certaminibus eruditorum rite insituendis, ut de multis aliis taceamus.
g. XLVIII. Extremo dissertationis huius attingamus quoque breuiter historiam doctrinae de methodo. voces methodi & ordinis sunt plerumque unius significationis, quamuis Peripatetici istas interdum a se distinguant, ita ut methodi ossicium sit demonstrare; ordinis
demonstrationes disponere; ordo pertineadad integram disciplinam; methodus ad singulas partes: hinc etiam dicunt ordinem iuuare& promouere cognitionem; methodum vero eandem gignere atque essicere, Vide CHRISTIANUM THOMAsIVM. y sed haec differentia est nullius auctoritatis, siue respiciamus rem ipsam; siue usum. methodum diuidimus in uniuersalem &particularem: illa resipi- Cit eruditionis partes generatim & ostendit, quo ordine sint cognoscendae; haec 1 peciatim veritatem, quae duplici ratione consis eratur, prout ista vel cognoscitur ; Vel cognita ac percepta aliis proponitur: Vnde duplex oritur methodus; altera meditationis; altera vero didactica, uti adpellatur. de methodo meditationis omni sere tempore philosophi 1olliciti fuerunt, Vt ostenderent, quo ordine meditatio sit instituenda hacque cognoscendum Verum & falsum, quamuis non omnium labor seliciorem habuerit successiam. ex antiquiori
ctrinam hanc attigit, ac quidem multorum iudiciis solide exposuit, si modo interpretes
852쪽
ipsius opera sua functi fuissent felicius. quapropter ER HARDVS WEI GELI US , qui magnum decus academiae nostrae fuit, edidit anaia, in Arsotelicam ex Euclide resitutam, quagenuinum sciendi modum.natiuam restauratae philosophiae faciem per omnes disciplinas ichnographice depingeret, atque in eo inprimis
suit, ut Opus οἰναλυτιαων explicaret recte ac verum illius usum demonstraret. NIZOLIV sui generatim magno studio philosophiae Aristotelicae sese opposuit; sic & censuram in hanc
doctrinam exercuit: δ quam ob causam DANIEL GEORGIVS MO RHOFIVs de eo
minus honorifice sentit atque obseruat, quod studio partium abreptus multa disputauerit aduersus ipsam veritatis rationem, Per occa sonem litis cum MAIORA GIo institutae. sc HoLAsΤi ConvΜ libri plenissimi nugarum sunt de hac doctrina. primum enim distinctionem fecerunt inter notiora natura snotiora nobis, qua posita disputant: num bona methodus debeat incipere a notioribus natura, an a notioribus nobis' his expositis, tradunt
diuisonem methodi, quae sit vel anablica, velfnthetica, vel definitius, quam Vltimam nonnulli diligentes Aristotelis assectae reiiciunt &duas priores retinent. Bnthetica sit, quae progrediatur a principiis ad principiata, a simplicibus ad composita, a partibus ad totum, &propria si philosophiae theoreticae ac praecipue physicae; anabrica Vero, quae a fine progrediatur ad media ac propria sit philosophiae practicae. tandem proponunt regulas specia
853쪽
8M DE PROGRESSU Ac PATIs LOGICAE.les de methodo, quod debeamus agere de no
mine , de quaestione an sit ' qui Ait ' quot leae
st res, de quaesione OG περὶ τοῦ λο τι, Cuiu modi praecepta merito perstringit CHRIsTIANUS THOΜASIvs. ex doctoribus hisco praecipue IACOBl ZABARELLAE libri quatuor de methodis laudantur, de quibus BARTHOLOMAE Vs RECRER MANN dicit: in libris Zabarelia eminent ilii quatuor de methodis, quibus lumen omnis methodi, ut'demon-srationis, immo praecipuarum doctrinarum logicarum maximum in germania accendit. extant illi in operibus ipsius, quae prodierunt MDLXXXVII. fol. v bi etiam legitur apologia aduersus FRANCIs CVM PIC COLOMINAEvM, qui 3 Zabarellae doctrinam labefactare adnisus fuerat. alios autem auctores huc spectantes recenset SP ACHIV s. g. XLVIIII. PETRvs RAM vss dicit Imethodus es dianoia variorum axiomatum homogeneorum pro naturae suae claritate praepositorum, unde omnium inter se conuenientia iudicatur memoriaque comprehendit r. hinc veex ipsius sententia spectatur in axiomate veritas & falsitas; in syllogismo consequentia &inconsequentia; sic in methodo consideratur, ut per se clarius praecedat, obscurius sequatur, omninoque ordo & confusio iudicatur. atqui ex hac ratione desinitio generalissima prima erit: distributio sequetur, quae si multiplex fuerit, praecedet in partes integras partiti sequetur diuisio in species: partesque ipsae di
854쪽
DE PROGRESSU AC FATIs LOGICAE. 8Is
species eodem ordine sunt ruris tractandae accesiniendae, quo distributae fuerint: & transitionum vinculis, si longior inter eas intersit explicatio, colligendae sunt. hisce igitur exponit sententiam suam RAMVs ac declarat, quod unica tantum sit methodus, de qua doctrina EA Co de vER v LAMIO hoc tuliti dictum: de unica methodo ου dichotomiis nil attinet dicere: fuit enim nubecula quaedam δε-ctrina, quae cito transit: res certe simul π leuis G scientiis damnosissisna. etenim huiusmodi homines, eum methodi suae legibus res torqueant, s quaecunque in dictotomias ilias non apte
cadant, aut omittant, aut praeter naturam inflectant, hoc inciunt, ut quas nuclei s grana frientiarum exiliant, ipsi artara tantum s δε- ferra. Aliquas fringant. itaque inania compendia parit hoc genus methodi, solida frientiarum destruit. L. Dictus BACO devΕRVLAMIO ipse in hac doctrina de methodo inuenisse noua sibi visus est: quamuis nec satis distincte, nec perspicue sententias suas declarauerit, ut bene
seruat & summam ipsius doctrinae exhibet, quam heic repetere, non necesse est. inprimis extitit CARTEsIVs, qui peculiarem dissertationem scripsit de methodo, qua illius duas species anabricam &Bnthericam proposuit, ac praecipue artem hanc ad mathesin adplicavit. eX quo tempore mathematici methodum dictam mathematicam singulari cura& studio Coluerunt, qua principia quaedam generalia
855쪽
ponuntur, id est definitiones, axiomata &postulata, ex quibus deinde certissimae conclusiones deducuntur, cuius regulas ex scriptoribus logicae AvCTOR artis cogitandi & io. CLERICvs tradiderunt. quod ad inuentionem illius adtinet, methodus ipsa iudicatur antiqua, quum ALCINO Us 3 Platonem adhibuisse ἀναλυσιν & συθεσιν Commemorat:
confer PETRUM GASSENDUM. inter συθεσιν vero Veterum & methodum mathema-
ticam haec disserentia fuisse videtur, quod illa ex quibuscumque principiis efficiat conclusiones; haec vero certa principiorum genera Certumque eorum ordinem requirat. atqui hanc EUCLIDI mathematico, veluti auctori adtribuunt, teste sTVRΜio: , Euclides a tem primus es, qui omnia Geometrica Pegit, eosiecta in quindecim elementorum libros digessit, negligentiusqueprobata accuratius demon- prauit: adde GER H. Io. Vos si V M.fi prae aliis istam diligentissime exposuerunt TS HIRN-HAvs Ius celeberrimus CHRISTIANus WoLFFIus: ε nec non fuerunt, qui istam ad alias disciplinas adcommodarunt, Vt PETRVs DANIEL HvETIVs demonstratione euangelica ; dc HERMANNvs CONRINGIV s
cussione fundamentorum fidei pontificia ad res
sacras; fAM VEL VerO PVFENDOR FIus ad iurisprudentiam uniuersalem. at vero nostra aetate ANDREAS RV DIGER Prout magnum
856쪽
studium in id contulit, ut differentiam matheseos & philosophiae demonstraret; sic quoque Obseruauit, quod methodus mathematica non omnibus disciplinis posit adplicari ac ratiocinatio philosophica & mathematica maximo - .pere differant. trastidit quoque methodum, quam adpellat mathematicae aemulam, quippe qua obseruatur primum sensio, siue interna, siue eXterna, siue Utraque; deinde vero definitio , tum diuisio, item a X tomata, conclusiones&1cholia, secundum quem ordinem syntheticum conscripsit institutiomes eruditionis. nec negari potest, quod multi magno cum detrimento veritatum abusi suerint methodo mathematica, id quod exempla CARTES II,
BENEDICTI SPINO ZAE in ethica; RAPH-s o N i demonstrationes de deo satis confirmant. Ceterum fuerunt, .qui diuisionem methodi in Bulbericum & anaoticam non magni fece
g. LI. Hactenus de methodo meditationis, quam sequitur methodus didactica, cuius doctrina graeca Voce quoque adpellatur methodo Iogia. recentiores praecipue scriptores logicae elaborarunt, non solum Viam ad cognitionem veritatis commonstrare, sed quoque ostende Te, quomodo per Osscia humanitatis obligati debeamus cum aliis communicare de cognitis veritatibus, quibus commoda mortalium vita Promouetur. quapropter doctrinam hane logicae vindicarunt BAYERus, 3 IO. CLAU
I Introd. ad phil. ration. e. XII. g. 3r. 2 art. cogit. ζ.XV. g. 8.
857쪽
s I v s ' aliique. methodus haec considerari potest vel ratione obiecti, quod tractandum nobis elegimus; vel ratione auditorum ac discentium, quorum conditioni istam accommO-' damus. ratione auditorum diuiditur methodus in acroamaticam & exotericam, cuius discriminis vestigia in antiquis monimentis de
prehendimus, quo spe at distinctio scripto
Tum ARISTOTELI Sin exoterica, quae C I C E-
Mo adpellat populariter scripta, & acroamatica, qua de re legi possunt MELCHIOR
cendi rationem paraenetica quoque & paradigmatica resertur, quas aptas nonnulli iudi- Carunt ad mouendos animorum adfectus ideoque inprimis in tradenda doctrina de moribus adhibuerunt. , praeter has methodos adhuc
aliae sunt: methodus quippe per dialogos, quam diligenter illustrauit GEORGIVS Ρ Α-
858쪽
s cmus; δ item per IImbola, qua ex vetustioribus praecipue usus est PYTHAGORAS, perfabulas, quibus & veteres & recentiores doctrinas morales proposuerunt, Vide Io. ALBERTUM FABRICIVM, quo&spectant scriptores rerum publicarum fictarum & commentitiarum , quod argumentum persecuti
q. LII. Sed haec lassiciant speciminis loco.
nobis enim neutiquam fuit propositum, pleniore stilo historiam omnium doctrinarum, quas complectitur logica, tradere; sed tantum elaborauimus, per eXempla quaedam commonstrare, quomodo talis historia consignanda esset litteris, hancque in rem adiumenta quaedam indicare. ceterum ex illis, quae diximus, non obscure potissimus cognoscere, quae fata fuerint doctrinarum logicae, quid debeamus antiquis, quidue praestiterint recentiores.
859쪽
Σ Υ N Ο Ψ I Σ. Dicendorum sum . f. I. Varii modi logicam tra dendi generatim indicantur. 6. II. modus, logiacam tradendi per Bmbola. f. III. per hieroglyphica. S. IIII. per exempla. f. V. VI. quia sentiendum fit de his commemoratis modis. 6. VII.
de Oncretimo logico. f. VIII. g. Ι. Γ Uo sunt momenta, ad quae in hac logicae
V historia animum debemus aduertere,quorum alterum spectat ad scriptores, qui arti nuic manus operasque admouerunt; alterum ad ipsam doctrinam, quae duplici ratione potest considerari, partim ratione obiectorum, quae Proponuntur; partim ratione formae siue modorum , quibus materiae eXplanantur & traduntur. de priori disieruimus breuiter capite superiori: quapropter ordo postulat, ut ad posterius quoque momentum adgredia
g. II. Varii fiant modi disciplinas adeoque etiam logicam tradendi, quos cum methodis haud
860쪽
DE PROGRESs V AC FATII LOGICAE. 82
haud confundere debemus. methodus enim respicit praecipue ordinem doctrinarum, quo istae inter se connectuntur ac proponuntur, id quod variis modis, quamuis ubique una atque eadem methodus observetur, fieri potest, quemadmodum diuersis methodis eundem modum possumus adplicare. quod ad methodos adtinet, quibus logicae conscriptae sunt, de illis supra disputauimus: quibus de causis iam nobis in animo est, dispicere tantum de variis modis logicam tradendi a nonnullis Oh-
seruatiS. GEORGIvs P AsCHIus edidit li-hrum omnino elegantem de variis moralia tradendi modis, cuius eXemplo incitatus I
pit, quibusdam dissertationibus eadem ratione de variis modis logicam tradendi edissere- Te, atque Obseruauit, logicam proponi posse vel ornate, vel nude sine quodam ornatu; Ο namenta vero petenda esse vel ex loco similium, quo etiam spectent IImbola, emblemata, hierogl bica; vel ex loco exemplorum, Vel
III. Logica igitur tradita est per symbola, id est per estata translata, grauiora & bre-Vi Ora, quorum sententiae non facile intelligi ac praecipi possimi. quamuis nemo quidem integrum compendium logicae per symbola Con1criptum usui publico tradiderit; FE VER-LINVs tamen existimat, quod ex symbolis PYTHAGORAE quaedam eligi possent, quae huc spectarent, e. g. quum dixerit: vias publiacas declinato, quod symbolum ita explicant: