장음표시 사용
401쪽
368 Iust. NAT. ET GENT. LIB. II. suae supplet ae restituit exhavstumgenin rorbis iacebit squalgido turpis stu.
Et paucis interiectis v. 78. Caelibem vitam probet Berilis iuuentus: boeerit, quidquid videri ius aeui turba, et in semet ruet.
Elu, si Quum tamen finis Dei, tamquam auctorisius non humani generis, non solum in eo consistat, ut modo homines exsistant, sed et ut verae felicitatis
II T sint participes: Lib. I. g. LXXVII, 3 i. sequitur,
. Eduia Φ Vt non solum Procreanda, sed et ita edueatio so- canda sit soboles, ne potius in inutilia terrae bolis. pondera, quam in idonea membra humani generis, adolescat. Quumque ossicium istud educandi sobolem nemini incumbere possit, quam parentibus, quibus ipse Deus ideo tenerrimum eius amorem impressit: merito inde colligimus, s) eOS non modo procreationem sobolis, verum etiam commodam eiusdem educationem, tamquam finem matrimo
nii, sibi ob oculos ponere debere, adeoque 6
genuinum Coniugii finem esse PROCREATIONEM
coMMODAMQUE EDUCATION ΕΜ SOBOLIS. Adeo ipse naturalis simulus parentes ad liberorum
suorum educationem bortatur, obseruante Iusti niano I. vn. l. C. de rei uxor. act. immo non homines tantum, sed et ipsa bruta animalia, qua. euram foetus non abiicere, prius animaduertimus,
quam ipse victum quaerere, seque aduersus ali rum animalium iniurias defendere possit. Quum ergo Deus, tamquam ens sapientissimum, nihil omnino fiustra faciat, et hic instinctus quem ita hominibus brutisque deprehendimus, non alium finem habere possit, quam ut illo rarentes ad educan
402쪽
CAP. II. DE OFFICIIS IN SOC. CONI. OBSERV. 3 educandam curandamque sobolem impellantur rillam curam nobis demandare voluisse Deum, tam certum est, quam quod certissimum. Recte ergo Euripides in Medea v./O98. σι δε τεκνων ἐτιν εν οικοις,
Dulce germen, eos, video, curis Confici omni tempore Primum quidem. quo pacto illas bene edueent, Et unde victum relinquant liberis.
Itaque coNivGivΜ est societas simpleX perso- Dεfini narum diuersi sexus, procreandae educandae- tio eo
que sobolis caussa inita. Ex eaque definitione iugii, de Patet , 7 nuptias contrahi non posse sine per 'μ' sonarum utriusque sexus consensu: q. XIIlI.) ta. 8 Ad ea omnia obstrictos esse coniuges, sine quibus procreatio commodaque educatio sobolis obtineri nequit, ' 9 eaque omnia omi tenda , quae huic coniugii fini aduersantur.
Sane enim aliquando satius esset, non procreare II- heros, quam procreatos male educare. Leve hoe generis humani dispendium est, si non omnibus annis idem sit prouentus hominum. At maximum saepe detrimentum illud capit ex uno vel altero homine, nato in generis sui dedecus, quia institutione bona, commodaque educatione caruit. Quam infelix fuit humanum genus, quod uno Nerone fuit numerosius 8 Recte et grauiter Iuuenalis Sat. XIIII. N. 7O. A a Gratum Diuiligod by Cooste
403쪽
37o IV R. NAT. ET GENT. LIB. H. Gratum es, quod patriae ciuem populoque dedisti, Si facis, ut patriae sis idoneus, utilis agris, Utilis et bestorum et pacis rebus agendis. Plurimum enim intererit, quibus artibur, et quibus buve tu Moribus instituas. Add. Senec. de Benef. III, Id.
Nuptias Quia ergo nuptiae sine consensu contrahi faciunt non possunt: S. XXVIII, 7. facile patet, io
Consen' ratas non esse nuptiaS inter raptorem et raptam,tivnxς - VIIII, 43. nisi vi rapta ex postfacto vltro consenserit: g. XVI. ' nec magis Ir eas consistere, si alterutri vis atrocior facta, ibid. vel ia) dolo malo aliquis implicatus sit nuptiis, a quibus, si absuisset dolus, omnino abhorruisset. Lib. I. g. LVII, 13.) Quamuis
vero consensus hic coniugum nuptialis omnino sit necessarius: quia tamen societas non est, ubi quis in finem tantum, non item in media, consensit, I 3 solum Consensum in finem futurum iure naturae nondum eiscere nuptias, sed 14 consensum praesentem in ipsam com- municationem corporum requiri, arbitramur.
Dummodo vera antea vis adhibita saerit. Saepe enim olim vim gratam experiebantur virgines, non quod nollent alicui nubere sed ne velle, et rueiare in virorum amplexus viderentur. Morem hunc iam antiquissimis temporibus inolevisse, testat Romulus apud Dionys Halicarn. Antiqv. Rom. u. p. soo. ubi apud Sabinas raptum, suo imperio factum,
404쪽
CAP. II. DE OFFICIIS IN SOC. CONI. OBSERv. 37r
Raptum btine non ad contumeliam, sed ad eoniugium, pertinerer morem bunc Graecorum esse antiquissurum, et qui maximum decus adferat expetitis ad nuptias mulieribus. Idem et aliarum gentium moribus probatum esse, nouimus, quasi honestius esset, virginem rapi, quam ultro in manum viri conu nire. Hanc vero vim, mulieribus male repugna tibus illatam, non aduersari consensui, facile unusquisque animaduertit.
s. XXX. Ex quo simul patet, Is) consensum in futu
ras nuptias potius SPONSALIORUM , quam CONIUGII, nomine Venire, adeoque I 6 subtiliorem esse canonistarum distinctiunculam inter sponsalia DE PRAESENTI et DE FUTURO, quam
ut ea ex recta ratione possit defendi. Quia tamen sponsalia sunt pactum, pactaque omnia iure naturae persecte obligant: Lib. I. s. CCCLXXXVII. seqv. nemo dubitauerit, I 7 quin et sponsalia sint adimplenda, nisi 18)ea, quibus et alia pacta vitiari obseruauimus, Lib. I. g. CCCLXXXXII. seqv.) vel animorum dissimilitudo, vel aliae iustae Caussae, dirimi potius hoc pactum, quam par male conci liatum infelicissimis auspiciis iungi, suadeant.
I Mira ergo dispositio iuris Romanorum, ut sponsaliis bus neutra pars perfecte obligetur. Quum enim reliqui Latini inde saltim actionem ex sponsu daiarent , ad id, quod interesset, pactum hoc non fulsis
seruatum: Gess. Noct. Att. IIII, 4. Romani quemque suo arbitrio et impune renunciare conditioni, statuebant. I. r. C. de Iponsal. I. a. C. de repud. Sed cum ipsis coniugibus 1umma esset diuortendi liis herias: fieri vix poterat, ut vinculum, quod spo sum sponsamque continet, firmius existimarent rac proinde non potuerunt non et repudia apud eos esse liberrima. ἀ-
405쪽
372 IVR. NAT. ET GENT. LIB. II.
g. XXXI. Quumque finis matrimonii sit procreatio commoda que educatio sobolis, β. XXVII, 6. eaque omnia, sine quibus hic finis obtineri non potest, facienda, quae illi aduersantur, omittenda sint: β. XXViII, 8. 9 sequitur sane, I9 Vt, qui ad nuptias adpellunt animum,
ea aetate esse debeant, ut sperari possit, eos . et procreationi sobolis, et eiu dem educationi susticere: et hinc Σοὶ merito arcendi snt infantes, immo a I) et adolescentes, quorum nondum est vel latruus vigor, ut genus humanum noua vegetaque sobole augere, ' vel tanta Virtus et prudentia, ut et alimenta uxori liberisque parare, et eorum actiones, Pro eo ac decet, regere possint.
Hinc ea in re plerosque Iogislatores prudentia su . . Perauit LycurguS. Quum enim is vulgo iuuenum ac iuuencularum nuptias quam maxime probari, animaduerteret: ipse, teste Xenophonte de re Laeeae Cap. I. α αποπαυσας τὼ σποτε ζου - λοιντο εκατοι γυν κα αγεβαs , λαξεν, ἐν άκμως των σω -των τους γαμους π - τουτο συαφερον τὸ ἐυγονία vom ζων. potestate ademta, ne quiuis uxores ducerent quum ipsis Iubitum esset, iust, ut, dum vigerent corpora , matrimonia contraherent: idque non minus ad rectam procreandi rationem conducere puta l. Deinde quum plerique parentes ad procreandam, quam edueandam, sobolem sint aptiores: Lyeu gus lianc curam publicam esse voluit, omnibusque Laconum adolescentibus praefecit: ανσρα
406쪽
CAP. II. DE OFFIcIIS IN SOC. CONI. OBSERV. 373ω τις λαλουργο- , ἰκυρως κολα ι'. virtim exiliorum numero, qui summos magistratus obeunt, cretpaedonomi es inditum nomen, cuique plenam potosatem rei gendi pueros concessis, et eosdem puniemaei grauiter, in spectanti , an quis nequiter agat. Vid. Xenoph. ibid. Cap. II. a. Digna profectores, quam non negligerent aliae respublicae.
. XXXII. Ex quo facile intellectu est, quid iudican- Aneis dum si de senum nuptiis. Quemadmodum Π nu enim ra ob indissolubilitatem huius societatis, de qua paullo post dicendi locus erit, non di- trahant Uellendi sunt coniuges, qui in illo statu consenuerunt, a3ὶ tolerandumque etiam videtur matrimonium viri decliuioris aetatis, sed adhuc vegeti, cum muliere iuuene, quum adhuc
sterare liceat, par illud finem matrimonii adsequuturum: ita 24 nemo sanus probauerit nuptias senis cum sene, vel 23 adolescentuli
Cum anu estoeta ac decrepita, quale par male
compositum sine turpissima impudicitia nec in
finem, neC in media matrimonii, Consentire
Quid enim turpius, quid impudentius fingi potest
femina, quae, quum sint tres copii , pustuorque dentes, gaudet octoginta nupturire pos mortes, viarumque demens cineribus Juis quaerit prurire y vii loquitur Martiat. Epigr. III, sa. Tolerantur in ciuitatibus huiusmodi nuptiae, quae nuptiarum no men vix tuentur, quia, iudiee Quinctiliano D elam. CCCVI. quaedam et nubendi impudicitia sti Eleganter, uti solet, de huiusmodi matrimiam Putendormus de tit re nat. et gent. VI, ι, as OVM e , matrimonia fortasse nou incommode umore psesti HONORARIA : eoIer6u, quo honorarii orandoque αι- cuntur , quibus titulus muneris sine Cnctione AEatur.
407쪽
374 IVR. NAT. ET GENT. LIB. II. Apud Suetonium Μν. Cap. XXXV. uxoria ornamenista vocantur, eo sensu, quo triumpialia ornamenta diei Deuerunt.
An spa- Multo minus ergo 26ὶ iis permittendum est matrimonium, quos vel ipsa natura, Vel 27 φ μς hominum malitia, potentia procreandi sob lem priuauit, adeoque 28 impudicissimae sunt
non modo eunuchorum , sed et spadonum nuptiae, quamuis eas exemplis non Carere, satis constet, ') nisi 29 occulta et incerta sit masculi impotentia sterilitasve feminae, nec omnis spes curationis evanuerit, alterque con iux hoc Catone contentus esse, et meliora spe-Tare, velit. D Absurda ergo matrimonia spadonum apud Aegyptios , de quibus Gror. ad Detit. XXIII, 2. Absurda itidem eunuchorum apud Turcas, de quibus Ricaut dans P etat present de ι' empire Oroman. II, II. Et tamen inter ipsos Christianos, quod mireris, disceptatum nouimus, licitumue sit castrato uxorem duceret Qua de quaestione singularis exstat libel- Ius Hieronymi Delphini de eunuchi coniugio quod ipse lepide vocat die Capaunen-horath, recussis. Imae MDCCXXXVII. Id vero merito retuleris inter portenta saeculi, de quibus iam sua aetate Inuenalis Sat. I. U. II. suum tener uxorem ducat spado. Maevia Tuscum
Figat aprum, et nuda teneat venabula mamma:
Di iis es, Duram non scribere.
Quamuis vero ex eodem principio rectem Drana' colligetre liceat, 3o)eos easue, qui quaeue ob hil. ob rinςndo matrimonii fini se satis idoneos ido- ligati neasue esse, animaduertunt, recte et ordine
408쪽
CAP. II. DE OFFICIIS IN SOC. CONI. OBSERV. 37sfacere, si matrimonium contrahanti non ta- snt admeia 3i talis est Oblietatio ad ineundum
matrimonium, Ut IS contra ius naturae egille
videatur, qui castum caelibatum inauspicato Praeferre matrimonio statuit. ' Quum enim nemini imputanda sit omissio actionis, si agendi defuerit occasio, Lib. I. g. CXIIII, 36. et saepe contingat, ut tum res ipsa, tum tem Pus, locus, aliaeque circumstantiae turbent consilium contrahendi matrimonium, adeoque illud ineundi dest occasio: vitio sane tun ei verti non potest caelibatus, cui diuina prouidentia conditionem honestam non obtulit.
I Est haec sententia Iudaeorum, quam eX eorum maingistris pluribus describit Io. Selden. ruri nat. eigent. fecunae discipi. Hebr. V, r. Neque enim illud recta probant ex loco Genes. I, qui non legem, sed henedictionem diuinam, comprehendit. Er absur dum est, illos qui caelibatum ex iusta caussa praeferunt matrimonio, coargui, quod seneri hum no male conlulant, quasi ideo interiturum sit genus humanum, si unus vel alter ex iusta caussa ad nuptias non adpellat animum. Hinc parum me mores Praeceptorum Paulli, apostoli, δ. Cor. VII. esse videntur ii, qui ex Christianis pedibus in ilis Iam Iudaeorum sententiam ire non dubitant.
At id tam certum est, quam quod certissi- Eo amum, quum medium sit propter sinem, ad- matriis eoque concubitus propter procreationem edu- monium cationemque liberorum, omniaque, quae huic VςD VIR
fini aduersantur sint omittenda, sq. XXVIII. 9. kTii
32 grauiter peccare omnes, qui medio illo, bidinis. quod Deus ad certum finem destinauit, abutuntur ad explendam tantum libidinem, adeo-
409쪽
que 33 omnem nefandam Venerem, quam scire non proficit, 34 omnia adulteria et 3s stupra, 36) omnes furtivos amores, qui insu- lper cum maxima aliorum iniuria coniuncti sunt, denique 37 omnes foedas pollutiones aeque,ac 38 quaestum nefandum et 39 lenocia. nium rectae rationi omnino aduersari: neque
adeo ino) aliud esse propagandi supplendiques
generis humani legitimum medium, praeter societatem coniugalem, quam adhuc descripsimus.
omnes enim hae impurissimae eommixtiones non fiunt procreandae sobolis caussa, sed ii, quiliis libidinibus indulgent, potius hunc finem, quan tum in ipsis e r impedire student. Et si vel maxime natura hoc prauum illorum consilium alio veristit, ut soboles, etiam inuitis parentibus, nascaturrhis tamen alter fini , puta educatio eiusdem, minime omnium ob oculos est, et maxime patri, qui prolem, tamquam incertam et vulgo quae
sitam, plerumque negligit. Ex quo deinde plerumque sequitur , ut infelicissimi hi Iiberi ad omne scelus adolescant, Et generi humano oneri Potius sint, quam ornamento. Quod quum omniis no prohibendum lit: facile patet, non iniuste agerct magistratus, qui et adulteros et stupratores ad suppeditanda liberis alimenta; et hos, si feminas, iniecta spe matrimonii, ad stuprum pellexerint, etiam ad ducendas stupratas adigunt.
s. XXXVI. Ob eamdem caussam 41 πολυανωπι, id
λυαν- est, Unius seminae Cum pluribus viris coniunctionem, rectae rationi omnino refragari, ad- eiecim. Eoque et O communionem uxorum, quam
munio in republica sua Platonem ciuibus permisisse, si iis i3 Riunx, Plang Wste reprobandam, liquet. Aristot.
410쪽
CAP. II. DE OFFICIIS IN SOC. CONI. OBSERV. 377
Polit. II, a. Quum enim utroque casu ince ta futura sit paterna prolis origo, eaque incertitudo commodam liberorum educationem
vel maxime impediat: fg. XXXV. ' tantum abest, ut foedas has commixtiones probet recta ratio, ut ne ii quidem populi, quos alioquin πολυγυνίαν , id est, unius viri cum pluribus VXoribus coniugium, permisisse constat, ulli feminae facultatem dederint, cum pluribus
maritis uno eodemque tempore in manum conueniendi. ')' Non igitur acutius Papirius Praetextatus eludere potuisset curiositatem matris, quid rei magnae in 1 enatu eo die consultatum esset, paullo COmpressius ae violentius 1ciscitantis, quam dum actum in senatu dixit: virum videretur utilius magisquo e repubtica esse, unusne ut duas uxores haberet, an ut una apud duos nupta esset ' Quum enim nulli in mentem venisset, alterutrum legibus permittendum esto: matronae Romanae, a matre Praetextati de periculo monitae , postero die nudare animi sententiam, non dubitarunt, adeuntes amplissimum ordinem, et non sine lacrymis orantes, una potius duobus nupta feret, quam τι una duae. Geli. MEI. Att. I, ri. Sed tantum abest, ut πολυαv αν tolerarint Romani, ut ne barbari quidem eam umquam admiserint, . quam uix promiscuum usum uxorum aliqui probarint,
veluti Taprobanensas, Ichtyophagi , Hylophagi, Nomades, Garamantes, Troglodytae, Agathyrsi, Gindani, Britanni, de quibus videndus Pulandoa. r. nat. et gent. VI, I, Is.
Paullo altioris indaginis est quaestio, an Argu-οrολυγυνάαν, seu unius mariti cum pluribus uxo- Non ribus connubium, ius naturae permittat Ne- P 'ib