장음표시 사용
421쪽
388 IVR. NAT. ET GENT. LIB. II.
Eius in- Quum vero ea praerogativa, marito concessa, doles. non nisi ad negotia, quae ad societatis salutem utilitatemque pertinent, porrigatur: g. XXXXV, 6 i. consequens est, cla) ut illa maritalis potestas degenerare non debeat in imperium herile, quale apud barbaros pleroS-que inualuisse, iam supra obseruauimus, β. XXXX. ) nec adeo 63)consistere in iure vitae et necis, quod leges quorumdam populorum maritis indulserunt, Geli. Mas. Tacit. Annal. XIII, 32. Caes. de bel7. Gad. VI, N. Tacit. demor. Gemr. Cap. XVIIII. multoque minus 64, in iure uxores aliis vel vendundi, vel commodandi, a quo more ii populi, apud quos uxores
tamquam res in commercio fuerunt, ipsique Romani non abhorruerunt. Plutarch. in Catone p. 77o. Tacit. Annal V, r. Dio Cassi H . Lib. XXXLVIII. p. 3I . sed 6s in facultate uxorum actiones prudente consilio regendi, 66 easdem defendendi, 6 immodestas modice, et
pro coniugum conditione et dignitate casti
gandi, ' g. XXII, 69.) immo et 68 ob causias grauiores, de quibus paullo post erit dicendi locus, matrimonio mulctandi. I. XXII,
I Dico eastigationem illam conditioni dignitatique
utriusque coniugis debere accommodari. Quum enim coniuges, tamquam socii, sint veluti una persona: 3. XX, 6o. ignominiosa castigatio uxoris cum iptius viri ignominia est coniuncta. Quia vero Unumquemque decet existimationem suam pro virili conseruare: Lib. I. CLIII, 44. contra osticium faciet maritus, si uxorem contra dignitatem tractando , et illius et ita ipsius existimatio
422쪽
CAP. II. DE OFFIcIIS IN SOC. CONI. OBSERV. 389nem Iaed It. Unde elegans Germanorum paroemiar Isser fleb die nas abjἰbneidet. fuandet stinavesicbe. Eleganter virorum huiusmodi imprudentum disciplinam reprehendit Plutarch. in praecepi. coniugial. p. 6p. οι τοῖς ιπποις εοαλ-
να κος, χρῆς τω χαλιν-. γιi ob imbecillit tem aut mollitiem non possunt instire in equos, illaseondocefaciunt, ut se submittant, ac ingeniculent. Eodem modo quidam, ducendo nobiles et opulent uxores, non sese meliores reddunt, sed uxores δε- primunt, ut humilibus facilius imperare possint: quum
oporteat, ratione babita, ut magnitudinis in equo, ita DIGNITATII IN MULIERE, fraeno uti.
Quia vero haec praerogatiua marito ob prae- An id
sum tam duntaxat maiorem prudentiam et one- ius m
ra matrimonii, ei incumbentia, debetur, sq. Uxi P XXXXV. ') et saepe tamen contingit, ut virilis animi femina viro ingenii minus perspicacis; si V yopulentior pauperi, regina priuato nubere Cogatur: 69 omnibus his casibus pacto sibi praerogatiuam illam stipulari posse seminam,' nemo negauerit, exemplaque docent, FO reginas, nuptas principi, cui nihil in uxoris regno imperii est, priores in societate etiam con iugali partes tenere, nisi II uxor, regni heres, ipsum imperium in maritum transferiberem, lint, sola dignitate contenta.
423쪽
39o IvR. NAM ET GENT. LIB. II.' Sie sane quod referunt Aristotel. Polit. V or. et Misphocl. in Oedipo Colon. v. m. apud Aegyptios o . rem imperare marito, id ex pacto esse, docet Diodor Sicul. Bibliotb. I, a . De reginae marito, qua dici possunt, omnia iam occupauit doctissimus, Io. Pnilipp. Palthenius dissertatione lingulari, edi ta Gryphisu. MDCCVII. ubi et varia, quae huc pediti nent, pacta dotalia, et natas inde controuersias il-Iustres Meuratius explicauit. In primis notabile est exemplum Iaeobi Boduelli, Ducis Orcadum, qui ducturus Mariam, Scororum Reginam, conceptis verbis iurauit, se nullam inde praecePentiam,
aut supremi gradus fastigium spectare, sed id unum,
ut perinde Reginae, atque a ue fecerit, quoad vianeret, pareret atque inseruiret. Buchanan. rer. Scor. His. Lib. XVI. p. or . Ad ea, quae ex iuro diuino positivo Genes. III, δα I. Cor. XL I. I. ΟΠ.II, M. Eph. V, 23. Glog. III, /8. I. Petr. III, r. his omnibus opponi solent, plura regessit laudatus Pal-thenius ibid. XXX. 1equ. quae tamen nos, alio plane innixi fundamento, in medio relinquimus.
Μasti Quum vero ordinarie maritus priores in so- ossicium cietate connubiali partes teneat: g. XXXXV, tD seren- 61. non potest etiam detrectare ossicium 7a . imbrii; alendi VXOrem et liberos, 73 oneraque ma- oneri trimonii serendi: quamuis quia commu-hus. neS sunt liberi, communisque rei familiaris cura utrique incumbit, o. XXXXIII. sa. merito et uxor partem istorum onerum, quan
tum opes eius ferunt, in se suscipiat, eaque D procul dubio sit origo dotium apud Grae-
Cos et Romanos, quas et illae uxores adsere-hant maritis, quae ab hereditate parentum non excludebantur. 'γ' Ap ad reliquas plerasque gentes ideo dotem accipiebant feminae, ne plane exsortes essent bonorum Pater
424쪽
CAP. II. DE OFFICIIS IN SOC. CONI. OBSERV. 39 Inorum, quippe alias a successione excIusae. Idem . . iis temporibus obtinebat apud Romanos, quibus I ex Voconia nondum exoleverat. At dotare ramen Romani solebant filias, etiam antequam lata ellet lex Voconia, itemque, ea iam subuersa, facimbant, quamuis hereditatem Paternam maternam que aequa lance cum fratribus diuiderent. Rem omnem eleganter exposuit Iac. Perizon. disert. deIege Voconia, nostris auspiciis recusa Halae MDCCXXII. Hine ipsi Romanorum iureconsulti dotem adferenda matrimonii onera dari, fatentur. . I. pr. I. 1σ. q. o. I. γα M. D. de iure rit.
Denique quum omnia omittenda sint, quae Μatri matrimonii finem impediunt, f. XXVIII, 9. moni- educatio vero liberorum, quae non minus, umqua quam procreatio eorumdem, finis matrimonii est, perpetuam coniUgum societatem requi- bile sit. rant: facile patet , 76) ei fini omnino adue sari diuortiorum licentiam, qualis apud plerasque gentes olim inualuerat. At quia tamen intolerabiles alterutrius coniugis mores hunc finem magis impediunt, quam cliUortium,
et 78) socio, cui tam iniuriosus socius obtigit, non possit vitio verti, si illum abs se segreget: β. XXII, 7o. diuortium etiam non illicitum
Censemus, quoties alteruter coniux ita se gerit, ut finis matrimonii obtineri nequeat. ' Postremo 79 soluta quocumque legitimo modo hac societate, alterum ad secunda vota transire posse, eo minus dubitari potest, quominus socio, soluta societate, ius est, alterum impediendi, quo minus nouam societatem cum alio contrahere possit. Bb Hue
425쪽
392 IvR. NAT. ET GENT. LIB. II. ) Hue ergo referimus non modo adulterium et main litiosam desertionem, quas caussas et ius diuinum iustas esse docet: Marab. V, 3r. XVIIII, P. I. Cor. VII, /s. sed et omnes, quae impedimento sunt, quo minus finem matrimonii adsequi liceat. Equiadem an loquutio Christi παρεκτος λογου ποσείας Matth. V. gr. idem significet, quod rem turpitudianis vocavit Moses, Deut. XXIIII, o. adeoque tam laxa sit vocabuli πορνεια notio, ac visum est Selis deno in. Hebr. III. u. et 3r. nos quidem in m dio relinquimus, certo persuasi, non idem esse πορνειαν et λογον πορνειας. λογον enim pro Tatione vel conditione rei accipi notum est, uti in formuIa notissima : τον αυlον λογον ἔχου .eiusdem sunt conditionis, vel eamdem rationem bais
bent, Synes Epist. ad Ioannem: Nυν-τα Τημιατρι λογον εχει προς τάς ἀνεκπλυτους κηλλ
ας. Pereata vero eiusdem NATURAE sunt, vel, peccatorum FADEM RAΤlo EST, ac macularum, quae elui nequeunt. Hoc sensu accepto vocabulo, ien
sus erit, non aliam diuortii caussam lassicientem esse, quam quae similis adulterio, eiusdemque Cum hoc naturae sit, vel, quod perinde est, quae eum fine matrimonii non minus pugnet, quam adulterium.
Quid Quamuis vero haec omnia ipsa recta ratio statuen- exigere videatur in societate coniugali: facile a. d tameia Vnusquisque intelligit, 8a unum ossi
t imo cium altero magis minusue finem matrimoniinii simin attingere, adeoque 8 I non statim societatem Perse- inter masculum et feminam matrimonium esse
δ' desinere, si quid per pacta mutetur. Quamobrem 8a matrimonium, licet imperfectum, est, quod sine sollemnitate, clam, liberorum
426쪽
CAP. IL DE OFFICIIS IN SOC. CONI. OBSERV. 393sa, contrahitur, ') 83 nec non cui accedit lex morganatica, immo et 8 putatiuum, de quo singulari dissertatione egit Io. Nic. Hertius: quamuis 8s) in imperantium sit arbitrio, quem huiusmodi coniunctioni effectum inciuitate tribuere velint.
Hue pertinet matrimonium, quod voeant mariage
de consciences immo et concubinatus, qualis apud Romanos obtinuit, de quo plura diximus in commentario ad legem Iul. et Papiam, Lib. II. Cap. IIII. Neque enim aliter, quam dignitate . ab uxore legi tima differebat concubina, quippe cum pellice non
confundenda. Unde et inaequale coniugium V catur toncubinatus. l. 3. C. de natur. lib. Contra
ne imperfecti quidem matrimonii nomen meretur illud , quod barbare vocant ad taucho, emanciba do , cassato di media carta, quod ea lege contrahitur , ut vir, prole potitus, feminam illico a se segregare, Vel uxor, praegnans, maritum pro lubiis tu deserere possit, qualia Amaronum matrimonia fuisse, memoriae prodiderunt veteres, quamuis de veritate rei non abs re dubitet Arrianus in expedit. Alexandri M. Lib. VII. p. sty . seqv. ConfiSam. Petiti Dig. de Amazonibus, et Casp. Sagite. Exercit. ad Iustin. His. II, 4. Quid enim hoc aliud est, quam exire matrimonii causo, nubere diuortii caussa 8 Seneca de Benes III, o. Quid magis adis uersati dixeris educationi liberorum, quam nuptias contrahentibus pro fine esse debere, supra m
427쪽
DE OFFICIIS, IN SOCIETATE PARENTUM ET LIBERORVΜ OBSERVANDIS.
Transi. s V X coniunctione maris et seminae, detio adso. . qua superiore capite disseruimus, na-eieta- scuntur LiBERI, qui tantisper cum pa- rentibus in societate vivunt, dum ipsi nouas
et libo familIas Condituant, et e parentum manu po-rorum. testateque exeant. Quamuis enim liberi, quando in hoc orbis theatrum prodeunt, neC eX- presse, nec tacite, in hanc societatem conse tire possint: tamen, quia et ex praesumto consensu aliquando nasci potest societas, si ex ipsa rei natura, alterum consensisse, iudicamus, sq. XVII, 48. ipsa vero liberorum adhuc infani tum conditio requirit, ut cum aliis in societate vivant: g. eod. I nihil obstat, quominus parentes liberosque in eumdem finem, eademque media consentire, adeoque a) dari
SOCIETATEΜ INTER PARENTES LIBEROSQUE , sta
tuamus. I. XIIII. g. LII. Ejus si- Nimirum, quum liberi, adhuc infantes, im-m ς'm' mo et pueri atque adolescentes, non sint ea in herorum genu PerspIcaeia praediti, ut ipsi vel cle au-edue, mentis sibi prospicere, vel, quomodo actionesco. suas ad rectae rationis normam componere debeant, diiudicare possint: 3 Deus sane, quicos exsistere voluit, etiam aliis curam demandasses
428쪽
CAP. III. DE OFFICIIS IN SOC. PARENT. Cet. 39s
dasse intelligitur, tenellos illos homunculos educandi. Quumque ideo incredibilem
amorem erga liberos inleverit parentibus, non solum hominibus, verum etiam brutis animantibus, ut de hoc ossicio admonerentur,
β. XXVII. hique praeterea sobolis procreandae educandaeve Caussa societatem inierint, aut saltim hunc finem unice ob oculos habere debuerint: ' g. eod. consequens est, s ut id ossicium primario incumbat parenti utrique, adeoque 6) societatis inter parentes et liberos finis non alius sit, quam coΜMODA horum
EDUCATIO. Quamuis ergo contingere possit, ut homines diuersi sexus non libellorum quaerendorum . sed iissius libidinis caussa, congrediantur: tamen ideo hae obligatione non liberantur, quod alium sibi sinem Proposuerunt. Quum enim omnes impurae comis mixtiones extra matrimonium rectae rationi adiauersentur: q. XXXV. non refert, quem finem anis te oculos habeant parentes, sed quom habere deis beant ,' nec in cuiusquam potestate est, iuri praeisceptiuo, quod hunc finem statuit, renunciare.
Quia ergo finis huius societatis est commoda sodiolis procreatae educatio, . LII.)ea -- iro sine actionum directione consistere nequit: iConsequens est, 7 ut parentibus liceat libero- irum actiones dirigere, ' ac proinde 8) iis Competat POTESTAS, in liberos, adeoque 9 lhaec societas omnino sit inaequalis et rectoria. Quemadmodum vero ex fine cuiusque socie- 'tatis ossicia sociorum sunt aestimanda: β. XV,
429쪽
396 IvR. NAT. ET GENT LIB. II.
43. ita Io) et haec PARENTvΜ porEsΥΑs eX fine aestimanda est, adeoque II est ius, parentibus Competens, ea omnia agendi, sine quibus liberorum actiones ad obtinendum huius societatis finem dirigi non possent.' Habes ergo originem potestatis illius, qua parentes iure naturae in liberos utuntur. Vult Deus, ut liberi exsistant, id est, vi et conseruentur, et feliciter vivant. Lib. I. LXXVII. seqv. Co seruari et felices esse non possunt, nisi commode educentur. q. LII. Educari commode nequeunt, nisi eorum actiones dirigantur. Vult ergo Deus, ut ab iis, qui liberos educant, eorum actiones dirigantur. Quumque ius dirigendi actiones liberorum sit potestas in liberos: g. LIII, ix. voluit
sane, ut parentes potestatem in liberos exerceant. Facessere ergo iubemus Hobbellum de eitie VIIII, a. hanc potestatem ex occupatione derivantem. Nec Pulandori ius satisfacit, qui Lib. VI. de iur nat. et gent. Cap. II. q. IIII. eam partim ex vitae socialis natura, partim ex praesumto liberorum consensu, explicare voluit. Consensus enim praelumtus in societatem hanc, quem ipsi agnoscimus, fundamento aliquo niti debet, quod non aliud esse potest, quam hoc, quod paullo ante exposuimus.
Potestas Quumque hoc officium communes liberos hἡ tau candi Vtrique parenti incumbat: q. LII, s. teumque consequens est, I 2 ut et potestas haec viri- paren que sit communis, adeoque I 3) ex iure gentem Ost. tium repeti non possit patria illa potestas, soli patri propria, quam ius Romanum inculcat. Attamen quum patris, tamquam mariti, in ipsa societate coniugali regulariter primae sint
partes: f. XXXXV, 61. 3 facile est ad existimandum, I dissentientibus parentibus, pa
430쪽
CAP. III. DE OFFICIIS IN SOC. PARENT. Cet. 397
ternae magis, quam maternae, voluntatis habendam esse rationem, nisi is) pater aliquid, quod manifesto turpe, liberisque noxium sit, iubeat. Ad id enim, tamquam moraliter impossibile, nec matrem nec liberos obstringi, facile est ad existimandum.
Quia praeterea ossicium educandi liberos, Immo et ex quo haec potestas nascitur, aliqMndo prae- in auos, mortuis parentibus, vel aui aulaeue, quos pietas RV Mi excitat, vel cognati occupant: aliquando ipsi 'ii parentes id aliis, ad hoc exsequendum magi S tores,
idoneis, demandant: aliquando extraneus nutritO-
quidam id sibi, a parentibus cedi, ultro poscit: Ust 1δd sequitur, i 6) ut haec potestas, quatenus in fata de δ' cultate actiones liberorum dirigendi consistit, transit.
BUS et PAEDAGOGIS, et I 8) iis, qui quaeue ' alienos liberos ADOPTANT, vel I9 in TvTELAM rccipiunt, denegari nequeat, adeoque ro) hi
omnes ea potestate eatenus uti possint, quatenus eam suscepta ab iiS cura educationis exigere videtur.
I ADOPΥiONEM ergo ius naturae non improbare statui mus, sed ex alia ratione, quam ex qua eam Roma- mi derivarunt. Quum enim liberi apud eos esIent in patria potestate , id est, in domino iuris .iritium : I. I. D. de rei vinae inde colligebant, patrem liberos aeque, ac alias res mancipi, in dominio suo constitutas, posse alienare, et mancipare. Et hinc adoptiones fiebant per mancipationes orcessiones in iure, ceu alibi ostendimus. Porro adoptare poterant soli masculi, non feminae, nisi ex indulgentia principis in solatium liberorum amissorum: lo. Ins. l. s. C. de adopt. quia femi