장음표시 사용
441쪽
non Sed praecipue 67 iuuentutis animum pera prauo' uertit consuetudo cum prauis hominibus: a Meoque 68 , nihil maiore Cura ac sollicitudine cauere, decet parentes, quam ne liberi sibi malos sodales inueniant, sed 69 paribus et bene educaris colludere malint. Quum enim ad imitationem natura procliues fiat tenelli eorum animi, 'ὶ cerei quippe flecti in vitium, monitoribus asperi: experientia docet, tanto facilius pueros adolescentesque abripi in quaevis praecipitia, quanto minus adulatoreS er parasitos ab amicis, corruptores a bonis magistris, instigationes ad vitia a salubrioribus praeceptispoisunt discemere.
γ Quam proeliues sint pueri ad imitandum, argumenoro sunt illi, qui inter feras bestias educati, earum non modo victum et gressus, sed et gestus, vocem et ferociam ita paullatim adsciuerunt, ut abestiis vix discernerentur. Exempla dederunt avis r supplementorum Lamberti Scha ab. MCCCXXXXIIII. Harthnoch. de Polon. Lib. I. Cap. II. p. ro8. Bern Connor Euang. ine . art. CXV. p. δῆν. et de satu Polon. Part. I. Epis. VII p. 388. Sic et puerum surdum et mutum, a parentibus in templum frequentius adductum, omnes gestus, qui- . bus inter sacra alios uti viderat, tam accurate ex pressisse ferunt, ut non dubitarent clerici, quin aliquo religionis sensu tangeretur, quum tamen ubi auditum casu receptilet, et sensim coepisset loqui, rei non meminerit, nec ullo indicio vel ar. gumento colligi posset, eum religionis ideam ullam animo concepisse. Vid. AEI. erud. L f. MDCCVII. p. im . Si ergo homines in bruta velis uti conuertit solum cum brutis contubernium, Et
si hominem surdum et mutum religiosis gestibus imbuit solus aliorum religiose Deum colentium
442쪽
CAP. III. DE OFFICIIS IN SOC. PARENT. cet. 4 9 eonspectust quis miretus, et pueros aliam naturam induere ex consuetudine cum aliis, et veluti hausto Circes poculo in bestias transformari Zq. LXVII. . Quae contra Llpellis ossicia erga parentes in- Liberi cumbant: ex horum statu et iure, societatisque parent, ipsius indole non dissiculter intelligitur. Quemadmodum enim parentibus est ius dirigendi li- modihin herorum actiones: ita inde patet, po) eΟS a deuoti liberis non aliter considerari posse, quam ut ni superiores et persectiores, adeoque 7 i aman- 'dos esse amore deuotionis et Obedientiae,
Lib. I. q. LXXXV. Ex quo porro sequitur,
Σὶ ut liberi eos omni veneratione atque obse
ratione, quae eorum perfectionibus digna sit, Lib. I. q. LXXXVII, s I. pr Osequi teneantur.
Hinc veteres omnes fassi sunt, proximum amoris gradum post Deum deberi parentibus, quibus nosipsos debeamus. Sic Geli. Noct. Att. IIII, s . ostiacia liberorum erga parentes primo loco ponit inter omnia, quae aliis hominibus debeamus, austoritate usus Catonis, Massurii Sabini et C. Caesaris. Multo expressius aureorum tbagorae carminum auctor v. r. 1 qu.
Primum immortales Diuospro lege estunto et iusiurandum e heroas, clarum genus, inde. cc ς mem in
443쪽
debita. Daemones hiare, terris mixti, sua urea ferunt'. Inde parentis bonos Iequitor: tum 1anguinis ordo. Quae explicans suo more, Hierocles p. so. Θεοει-εικονοι Deo smilem imaginem in parentibus agnoscit. Et Simplicius Comment. in Epicteti Enebirid. Cap. XXXVII. p. δορ. Οι Eri παλM2τεροι τοσουτον τουc γονεας εσεῖΘησαν, ως καs θεους άυυς οραη reos καλῶν' ευ 'SπΘεντες δε την Θέαν ἡ μεροχην τους των γονεων αδελφους Θεέθς ἐνμαλεσαν, ενδεικνυαενοι την ταθν, ῆν τους γο- νεας εχειν προς τους π δας τους εαυlὼν sera λαμζανον. Antiquiores Romanis leges ita v
neratae sunt parentes ut DEOq adpellare eos non siis hilarim o diuinam autem excessentiam reueritae fra tres patrum Tilios quas DiviNos adpetunt, ut dein
. molirent, quam rationem parentum aduersus IH ros esse existiment.
Quia ergo veneratione prosequendi sunt parentes, et tali quidem, quae eorum perlaetionibus digna sit: I. LXVII, 72. 73. nemo sane . dubitauerit, 7 quin liberi parentes aliis omnibus praeferre, Π cum iis, ac de iisdem, non nisi honorifice loqui, quin 76) et operam dare dcbeant, ne vel vultu laedatur pietas. Et quamuis contingere possit, ut in parente vel
alterutro, vel utroque non reperiantur eae perfectiones, ut inde veneratio vel honor
nasci possit: Lib. I. q. LXXXVII, ' boni tamen filii est, 77) dissimulare illa parentum vi
tia, ct 78) patienter potius serre eorum iniurias, quam quidquam eorum, quae a liberis . ipsa natura exigit, praetermittere.
444쪽
CAP. III. DE OFFICIIS m so C. PARENT Cet. 4 II ' u Nam et mali parentes, parentes tamen, id est,' uti eos refite vocat Simplicius ibid. p. ιμ. τια ιιετά θεον τῆ ειν , evisentiae rasrae post Deum auctores, sunt: eaque pei sectio vel sola nos ad concipiendam animo pietarem ac venerationem incitare debet. Epictet. Enebir. Cap. XXXVII. A me παὶηρ κακος εςι. μ3 τι ουν προς ἁγαθον παlερα φυσει ωκειώ)Θης; ουκ' αμα προς πα- Τερα. τηζει τοιγαρουν την πρῶξιν την Gαυὶου
πςο ρεσις. At pater motis es. Numquid igitur natura eum bono patre coniunctus es 8 Non, sed cum patre. Tu ergo mures tuum erga ipsum tuere, nec, quid iste agat , ossidera, sed quibus rebus agenis dis itium institutum naturae futurum sit consenta.
Quumque parentibus competat potestas Itemquadirigendi liberorum actiones, eoSqUe coercen- mei mdi castigandique: q. LVI, 23. seqv. consequens y I xς est, 79J Vt parentes non modo amore deuo δ 'tionis prosequendi, sed et timendi sint. Ex
quo amoris ac timoris temperamento quum
nascatur timor sinatis Lib. I. g. CXXXI. ' inde non possumus non colligere, 8vi timorem illum solum cadere in pios liberos, adeoque 8o obiurgationes castigationeSque parentum non tam, quod doleant, metUendas, quam quod indignationis paternae, suis vitiis prouocatae, sint argumentum.
Quandoquidem vero et obsequio prose- Nee non quendi sunt parentes I. LXVII, 72. non pos- obse-sent quiIun.
445쪽
4I 2 IVR. NAT. ET GENT. LIB. II. 'sent prosecto reprehensionem essugere liberi, 823 nisi iussa eorum promte exsequerentur, ae83ὶ ne morositatem quidem eorum, et duriora imperia, sese ab ossicio dimoueri patiantur. Quia tamen vel ipsa recta ratio docet, quo ma ior est entis alicuius persectio ac sublimitas, eo maiorem ei venerationem ct obedientiam
exhiberi oportere: Lib. I. g. LXXXVII, '
consequens est, 8 ut, si turpe quid ac voluntati diuinae vel legibus aduersum iubeant parentes, horum potius, quam Dei ac legum, iussa insuper sint habenda. '
Quod enim de magistratirum iussibus dixerunt Petrus et Ioannes, Apostoli: Eι δκπιον ἐιτιν ε--πιον τῖ- κων de κουειν μιαλλον, ἡ τοῦ θεῖκρινα,. Ius inre sis apud Deum, vobis potius, quam Deo, ausculatire, ipsi iudicate. Act IIII, G. Et paullo post Act H: ro. Πειθαρχειν μἀλ-
λον η άνΘρωποις obedite oportet Deo potius, quam bominibus: idem et ad parentum praecepta pertinet. Quamuis enim sancti silinum eorum sit imperium: sanctius tamen est ipsius Dei, nee mulque porrigitur parentum potestas. ut liberos legibus a summis imperantibus latis, possint soluere. q. XXIIu 7ς Hierocl. ad aurea Dib. cam. v. 6. p. st. Eι σε ἔτιν, oτι των Θειων νομουν ἀνηκοος
446쪽
Si diuinis legibus repugnat aliquando parentum us tantas a quid eos alitid faeere oportet, qui in iliam 'legum colii ionem incidunt, quam quod in multis e iam ossiciis, quae pro circumstantiarum ratione sibis aduerjantur, decet obseruare Τ Honesis enim duo- bus propositis, quod maius es, minori deret anteponere, qui in utroque frui non licet. Verbi gratiarbonesum quidem es, Deo obedire: honesum vero et parentibus ipsis. quod si te ad eadem ducat vir, que persuadendi vis: lucrum fuerit inopinatum, et sine esutrouersa maximum. Sin autem ad aliud tetrabat diuina lex, ad aliud vero parentes: in bao
voluntattim dissensione meliora sequi praesiterit, et in iis Ibium parentum iustis praeterire, in quibus et ipsi diuinis legibus non obediunt.
Ceterum uti ea est genuina potestatis paren- Quando tum ratio, quod ad finem locietatis huius Pluatur conseqUendum necessaria est facultas liberorum actiones ad hunc finem dirigendi : I. Itali, thsia, 8. ita nemo dubitauerit, 8s quin, obtento fine , et medium cellare oporteat, adeoque 863 illa parentum potestas non demum morte eorum, sed tunc illico exspiret, quando liberi masculi eius aetatis atque ita instituti sint, ut tis si sua quadra vivere, novamque familiam
instituere possint, vel 8 ) si filiae neptesue
domo patria vel auita enubant, in aliasque transeant familias. 88 Vt ius naturae non prΟ-het rigorem illum iuris veteris Romani, quod filios cum uxore et liberis per omnem vitam
447쪽
in patria potestite esse iubebat, nisi patres vel
aui quosdam, ultro emancipatos, e sacris suis dimitterent. ')I Illud e dominio iuris Quiritium, quod patri apud
Romanos comperiisse in liberos diximus. prono alveo fluere videbatur: Neque enim tempore fi- nitur dominium, neque ullus eo sine facto tuo e cidere potest. Hinc et imaginariae illae venditi nes in emancipationibus adhibitae. Nili bl enim analogiae iuris magis videbatur conuenire, quam. ut ves mancipi, intercedente mancipatione, abalieis naretur. Uid. V. A. Corn. van Bynphrshoeli de iure occiae lib. I. p. ιμ. sequ. Quum vero illud dominium in liberos. , tamquam res mancipi, ius' naturae et gentium plane ignoret: q. LV. illud etiam rigorem illum, quem in paragrapho descripsimus, ignorare certissimum est.
Soluta Quum vero potestas tantum parentum, I. paren- LXXI, 86. non item amor, quem ipsa natura Vm P insevit parentibus, g. XXVII. liberis e familia dimissis cesset: consequens est, 89 Vtb norum parentum siti, et iam leparatorum a te lis berorum felicitate delectari, po) eos ope et consilio pro virili iuuare, pi) et non minus his, quam in familia perseuerantibus, quantum honeste. fieri putest, lucrari, pr nihil denique reliqui sacere, ut eos reddant quam selicii limos. Ex quibus simul patet, 93) cur emancipati non minus, quam sui liberi, parentibus ab intestato merito succedant. II Itaque ab aequitate naturali discessisse videntur genis res pleraeque, quae filias nnpturaS, Oblata certa doto, contentas , exsortesque esse iubebant pateris' nae hereditatis. Equidem haec lex iustam habuit rationem apud Hebraeos, quorum rempublicam ita
448쪽
CAP. III. DE OFFICIIS IN SOC. PARENT. cet. 6 Isita instititerat supremum Numen, ut cuiuis tribuasortem suam attribueret cuius agros et bona in aliam tribum transire noluerat. Νum. XXVII. Sed non aeque laudaueris similem Syrorum morem cuius velfigium exstat Gene1' XXXI /ς.seqv. nec non te ges Atheniensium , de quibus plura erudire disseruit lac. Periron. de Iegenocon. p. IV.seq. Quin multo minus aequam dixeris legem Romanornm, de filiis etiam emancipatis a paterna hereditate exclu-stendis, quum ipse Praevor eius rigorem, data illis honorum possessione, emolliendum; quin eam plane abolendam dixerit Iustinianus Guella CXVIII. Emancipationem enim potestatem tantum paren tum sollere oportebat, non amorem , ex quo successionem ab intestato esse derivandam, 1 uo loco
ostendimus. Lib. I. q. CCLXXXXV.
g. LXXIII. Ex quo porro colligimus,94 nec in parentum
positum esse arbitrio, liberosne cuiuscumque aetatis e potestate dimittere ue an eosdem iam adultos inuitos in familia retinere malint: nec sue excus.ndos esse liberos, qui inuitos pa- rentes deserere, et fraena veluti mordere non dubitant. Quemadmodum enim iniuste agunt parentes, qui quid eorum omittunt, sine quibus
finis huius societatis obtineri nequit: sq. XXV, 6.) ita liberi th, salua iustitia, non poliunt subducere parentibus, quia quod sibi quisque fieri non vult, id nec aliis facere debet. Lib.
I. s. LXXXVIII, 1 . q. LXXIIII.
Quemadmodum porro parentum amorem Libero exstinguere non oportet liberorum discessum
e familia: f. LXXII. ita 96 amorem illum silui, 'venerationis, quo liberi illos Prosequi tenen- paren
bitrio sit positum, quando potestas illa solis
449쪽
416 IvR. NAT. ET GENT. LIB. II.
tur multo minus tunc cessare lebere verum est. Immo quum unuSquisque ad amandum eum, a quo beneficiis ornatus est, obstrictus
sit, Lib. l. 6. CCXXVI, 37. isque amor erga henefactores vulgo GRATIIvDo vocetur: sibid. s. CCXXVII. consequens est, 97) ut liberi, et finita patentum potestate, obligati maneant ad gratum illis animum quavis ratione ostemdendum, 98ὶ eorum beneuolentiam verbis ornandam, 99 beneficia beneficiis pensa da, nihilque, quod alicuius momenti est, et ad familiae decus pertinet, veluti coniugium, sine eorum consilio suscipiendum: quin ioo et alimenta indigentibus suppeditanda. Quod genus gratitudinis quamuis ad ossicia impers
ista reserendum videatur, IOI ita tamen comparatum est, ut leges ciuiles liberos, ossicii sui immemores, iure meritoque in ordinem in
gant. ' Lib. I. g. CCXXVII, 43.
Si vera sunt, quae de ciconiis memoriae prodide.
. runt vetereS, ea, parentes lenectute confectos aleis' re: etiam a brutis animantibus in ruborem danis tur liberi heneficiorum immemores. Eleganter
Magna cura ciconiae exacta aetate parentes alunt,
, eis humanis hoc facere Dyibus nullis iubentur, sed sola naturae bonitate ad id impediantur. Annon vero recta ratio ad id impelleret homines, ad quod ipsa bruta impellit natura Τ
450쪽
CAP. III. DE OFFICIIS IN SOC. PARENT. Cet. 4I7
Si parentes, antequam liberi ad iustam a. Tuto-tatem per nerunt, deCesserint: res ip1 1 suadet, Ioa) ut eorum educatio demandetur aliis, Pupyii quos et vioRES Vocant, adeoque Ic 3 TUTELA tua oblunihil aliud est, quam potestas, actiones libero- gatio. rum vice parentum dirigendi, eorumque bona
administrandi tantisper, dum ipsi liberi iustam aetatem attigerint, idoneique sint, ad se suaque rite gubernanda. ' j. LV, i9. Ex qua
definitione porro colligimus, Io ) tutores eadem potestate uti, ac parentes, quatenuS eam aristioribus limitibus non circumscripserunt leges ciuiles; sed et ios) ad eamdem fidem eademque ossicia, quae parentibu S incumbunt, teneri: denique Io6 pupillos non minus ad amorem venerationis, obsequium et gratitudinem, ob- strictos esse, ac liberos: quin Io7 hanc obligationem tanto esse strictiorem, quo maius est beneficium, ab iis praestitum, quos non natura, sed amor beneuolentiae, ad benefaciendum excitauit.. Quamdiu pro impuberibus vel minorennibus habendi sint liberi, ius naturae eo minus definire potest, quo magis diuersae sunt eorum indoles, quum in aliis sapientia ante pilos sit, alii sero, alii vix umquam sapiant. At quia tamen legislatores ad id, quod ut plurimum fit, merito attendunt r q. XXXXV, 6o.j recte atque ordine fecerunt, dum
certos pubertatis ac minorennitatis definierunt annos. Quam variae vero hic fuerint eorum senistentiae; repetitis ex omni aeuo testimoniis , cum cura et ex instituto ostendit vir illustris. IO. Petr. a deinig dissertatione singulari de aetate legitima puberum G maiorennium.