장음표시 사용
31쪽
Mida quam impia , nihil immittiuidum est de vinari
VII. Memoriam vocamus facultatem ea iterum e eipiendi, quae alias sunt a cana pereepta, sed sum i
perceptares henim percipimus eum sensu, anismis Nientias fuisse alias perceptam . Differunt igitu Memmetia , - Reministentia veluti habitas , ct actus , ut
d, is sensus profidiscatur in neque enim eam res ullo modo expedire posse opinantur . Et erte seu e cerebri vestigiis exsistere dicas, seu e vestigiis sui generis, quae post sensationes ,- perceptiones sortassis supersunt in animo; inextrierabilibus implic iris quaestioniblis . Nam
Grebri vir a perceptio ni timere posse ut Minire lini video qui possimam miscentiam. ----s ere meutem non recesui vestigia ilia, sed vel
in rogo tutas tandent signis vide ut elao respon, deas . Confugere vero ad vestigia in animo ipso oditassis insculpta , magis etiam mihi Oh scurum videtur, quam superius Genim vero nec quid sint huiusmodi vestigin , ne qualia, aftissa ne an intinobilia ciner .
tu expli iri potest . . deiuniqui eiusti: timminus o m sensum dolistis, aut voluistatis a Argumentum te in nitriobilis peis euini m. - nnnia idcire monui . habeant Tirones mi. -
32쪽
sophi exercendae mentis argumenta . Ceterum de memoriae natura in loco commodius. in . Vocamus facultatem sentiendi eam , qua O
tus in organis sensoriis aut ab externis objectis actos, aut a causis in ipso noltro corpore existentidus excitatos, percipere polsumus. SebOL Duo distinguere oportet in sensionibus , perceptionem, o sensim voluptatι aut doloris , qui sngulas sensationes comitatur : nam qui intendunt animum intelligunt coniuncta quidem illa duo esse , sed distincta . Qui trientis humanae essentiam in sola posuere cogitatione , i sensum illum aequalibus maxime voluptaris qui sequitur necessario sentationes omnes , unum ficiunt ex modis cogitandi . At nisi nobis ipsi illudere, Wimponere velimus , negare non possumus, si Gna illum longe diversae naturae esse a modis cogitandi. Interim Philosophi isti , nisi dicere velint, sensum illum esse agitationem mediae cujusdam Animat, quum statuant , mentem esse substantiam omnino inextensam,
nihil superest ut dicant, nisi esse nescis quid . Sed ea
de re accuratius infra X. Facultas imaginandi dicitur ea, qua ideas corp reas absentium corporum nobis repraesentamus, arieque copulamus , augemus , minuimus qua res ipsas incorporeas sub corporeis imaginibus nobis depingimus. Vocari etiam solet phantasia Schol. Non est ea ocabuli definitio, sed rei. Nam quod ea iacultas nobis insit intima conscientia scimus. Ut autem imaginationis naturam accuratius explic mus , paullo altius exordiemur . Sensationes omnes quae tam sui vestigia , quaecunque ea sint, in nobis relinquunt, quorum vestigiorum ope possimus habere easdem quae cum pluribus aliis die ασσων diverso um loci , temporι , personae non sit conjun ta . Itaque ubi ad animum redi aliqua iis sipata circumstantiis , remisi cor reminiscor ero fere numquam, si illae obliteratae sui Hoc cogitand non potes non esse perspicuum.
33쪽
perceptiones luminis, colorum , figurarum, distantiarum , sonorum , odorum, similium , etiam quum res illae praesentes sensibus nobis non sunt. Perceptiones huiusmodi dicuntur imaginationes is phantasmata Non ergo differunt sensatio, Wimagiruttio , nisi diu. turnitate, vivacitate diuturnior in vivacior natu ora sua est sensatio minus diuturna, Iminusque vivax imaginario. Ex quo id intelligitur facillime, quod alibi animadvertimus a), tum imaginationes pertinacissime pro se retionibus haberi, quum diuturnitate, vivacitate sensationes ipsas adaequant. Sed eadem vi, qua Praeteritas sensationes mens sibi repraesentat, potest tibi conficere phantasmata similia, quae scilicet nunquam sensibus percepimus . Potest haec phantasmata associare, augere, minuere , atque ita novas rerum forma sibi ex bibere, quod faciunt Poetae. Potest res ipsas incorporeas corporeis phantasmatibus exprimere, quemadm dum Pictores exprimunt. Sed in omnibus his ut fingere infinita, ita infinita peccare potest . b)XI. ita posita est in actione aliqua perenni , quae ex principio activo rei, quae vivit, intrinseco manat, quaeque cum sui sensu conjuncta est. SchOL a In Arte Logico Critica. b Angelus a S. Ioseph Carmelita in Gaetopblacio linguae Persicae testatur e vidisse hominem, qui quum Oppium Persicum deglatiisset, plures oras riserit m rus, ineptaque plurima ac obscaena sutierit Coram sephantasmata adspiciebat quasi deambulantia , eaque mons fa aut perridicula uag. 16o. . Chard nus es cara id uis ipsi Carmelitae contigisse in Itinerario tom. . pag. oa. h. Ac similia fiunt apud nos spiritosi similiquores , ut apud ceteras nationes . Mirabilia sim Catalepticorum phantasmata. Sed, idere possimus , quid in hominibus possit phantasia in iis, in quibus deturba ta est , quorum ubique magna si copia . Plurimum in fis errandis oblectamenti videtur cepisse Henricus Morus yb. i. de immortalitate anisorum.
34쪽
P R. c. I selol. Non aliam vitae notionem habent homines; ne in scientiis , quae in hominum scholis traduntur definitiones , nisi ex communi hominum notionibus, accipi pollant . Unum ut observemus Oportet, vitae plu-
. a genera, quae gradibus distinguantus , latui possetnam, Plantas,in Brutas animantes , momines, Daemones quo nomine bonos malosque spiritus ex Graecorum Philosophorum usu intelligo MDeum,
vivere dicimus . Plantae quidem vivae appellantur, quousque vis plastica, quaecumque sit , eas permeat , perenniter anima brutae vero animantes , quousque vi eadem plastica sensu praeterea , atque motu spontaneo sunt praeditae . Hominum vita in eo Brutorum vitae praestat uno, quod ratione quoque tantur homines . At longe diversa Daemonum vita
si quidem illi nullo ne tenui quidem corpore utuntur- esse debet, ut penitus diversa , ac generis eminentissimi vita Dei . Sed in eo vitae harum rerum omnium conveniunt , quod es e non possint sine energia , idest actione is quidem intrinseca is perenni , ut si ea actio interrumpatur , vivere continuo delinant . Ruocirca, si quae sunt, quae vivunt quin ullius actionis perennis indicium praeleserant, quemadmodum, emi na, Mova , dubitari non potest quin intrinsecus actio ne vitali agitentur , cujus nulla sint sensii bilia velligia. XII. Appetitus , seu desiderium est propensio animi erga bonum perceptum is ut praeclare Chrysippus, rario actionem imperans a r Avertatio est quum animus refugit a malo aliquo percepto , Schol is qua appetimus, aut aversamur, ruta est, idest , omnem usum rationis is consulationis praevertita sed non praevertit tamen omnem perceptionem ἰnam ut ignoti nulla cupido , ita nullus ex ignoto metus . Vetere philophi appetitum diviserunt in rationalem --οncupiscibilem , quem Christiani philosophi
Apud Plutarchum de Stoic contrarietatibus.
35쪽
carnalem Vocarunt . Nec tantum objectis, sed subiectis quoque illos di itinxerunt : nam rationatim in superiori Animi parte , dei intellii ιυ locarunt concupiscubilem in seriori , idest scWitiva potuerunt. Hinc vero- explicuere, ut iis videbatur, facillime, .im pugnam, quae inter virumque intercedit quaque fit illud , quod- Medea pud Ovidium pronunciat, ideo bona proboque, deteriora Iequor , quodque Paulus Apostolus in epilio ad Romanos paullo pluribus dicit, ideo aria legem in mesmbris, is repugnantem legi mentis meae et non quod tol bonum hoc ago , sed quod nolo, malum illud operor opinabantur nimirum inferiorem animi partem cum
superiore pugnare, Qui Plato eleganter dicit, quum cum Equite . Inde est Horatii illud , Animum rete animum appetitum hunc concupiscibilem, qui δε-ctuum sedes habetur , intelligith, qui nisi parer
rat . Quae speciosa magis sunt quam vera' nam quum anima sit incorporea simplex substanti . vocabula partium inferioris, superioris . vocabula sunt nihili. Ego qui in ea sum sententia Mentem humanam suam habere extensionem , ut ut incorporem, sic explico. Ex singulis Mentis perceptionibus totidem nascuntur ii,
tota anima humana , qua continetur vita, commotiones, eaeque commotiones in ratione sunt intensitatum perceptionum bonorum , vel malorum , quas percepti ne bona , aut mala repraesentata voco . Iam quum bonorum aut malorum repraesentatorum intensiit a notast aequalis ob eas res , quas loco suo explicaturi sumus, fit ut ne commotiones quidem illae sint aequales. Jam in ratione commotionum illarum excitantur in nobis senius voluptatis, aut doloris qui, ipsi inaequales plerumque sunt. At sensu doloris, vel voluptatis intensiore fere semper determinamur ergo determinamur in ratione honorum aut malorum repraesentatorum , idest in tione intensitatum commotionum , atque idcirco perceptionum . Itaque si contingat ut eodem tempore duo
objecta bona quidem animi, B vero corporis , hoc intensitatis 5 , illud 4 percipiantur consequo
36쪽
A. I9sequetur , determinari nos erga A propensione erga B, 6 , quod est videre bona, deteriora sequi. legem sensuum adversus legem mentis praevalere Malebranchius a duo alia inclinationum generas nit , congenitas , o acquisitas, atque primas naturales appellat . Operae praetium est integrum eius locum transcribere: Si Deus , inquit ille , quum trunc Mundum creavit, materiam undequaque immensam creavisset, nec ullam ei vim matricem indidisset , nulla corporum varietas provenisset. Totus potius adspectabilis his Mundus nihil etiamnum esset nisi pondus iners , vasaque mο-les, quae demon Daret quidem summam Dei potentiam , magnitudinem , sed nulla formarum disinutis ariet
te brulci rerum Juccessione , qua uniυersitatis rertim pulchri ludo continetur , rocein , nuda etiam diυinae sapientiis
indicia praeberet. Sunt autem in Spiritibus propeookλies inclinationes in hoc Intelligenti vim Mundo , quod motus inmundo corporeo. Itaque nisi Spiritus hujusmodi praediti essent inclinationibus , nisi quidem illi unquam appeterent, vellentque , nullaque esset in Spirituum Ando actionum ea varietas , quae mentes rapi ira admira tionem quum diυm rei septentiae , tum noque eius Uericordiae , justitiae bonitatis , atquι ceteroram Dei attributorum. Discrimen itaque inclinationum efficit haud dubium in Spiritibus quod motionum arietas in corporibus, atque unica hac re tota creaturarum pulchritudo esscitur , continetur. Pergit porro , atque ut quae tandem huiusmodi sint inclinationes detegat , t unc in modum ratiocinatur In linationes naturalis Spirituum non possunt aliud esse praeter quam continuatae impressitones voluntatis De , a quo illi creati sint, confereantur e quo circa oportet
ut sint eae similes finibu Cr atoris: Ergo spectanto Dei gloriam , o Spirituum ipsorum confervationem. Velle enim non pot6 Deus, ut quae creatae sunt voluntates in aliadi a bona a Lib. . de inquirenda veritate cap. I.
37쪽
lo ELEMENTOR METAPH. boua vehementius rapiantur, quam in Deum ipsum . . . . Nili 'ιtur imprimit in mentibus Deus , quam amoremere Deum , quo Dum cetera propter ipsum amamus . Gi autem is amor , quod principium es cerero-,um pecti rarium amorum uirorum amor ipsius boni, seu honi generatim jum i , summi boni . Haec autem est prima naturalis cutiatio ceterarum fons secundum Malebratichium. Altera vero et inclinatio, qua tu demus nos conservare , seu nostri ipsorum amor. At ita quidem his de rebus disserit vir doctus, ut eas inclinationes velut natui a rationalis quasdam leges Mechanicas videatur habere nam Mechanica lex ea philosophis dicitur , cujus nulla ei in natura causa anterio , sed quae sola Dei voluntate existit conservatur Vah. Nec is primus et , qui exemplis e legibus corporum mechanicis deductis , animi humani prope iasiones explicare luduerit . Nam B. Auguitinus, cujus hic principiis totum syllem suum aedificavit in Confestanibus eodem nirsus exemplo utitur , po Heribus , inquit, uis aguntur omnia. Amor meus ou-dus meum , illo reo , quocumque feror . Ut , si cistoniana calluisset , potui illa dicere , esse in mentinus amorem odium , seu inclinationem is aderiationem ; quae sunt in corporibus vires centripetae ,
Interim non ne ratione , ut opinor , gravissimi Philosophi ab hac doctrina dissentiunt . Putant enim
omnes hominum inclinationes ex tis vitae nasci consentaneas tamen naturae . Nempe quum ita sit natura humana comparata , ut voluptate confervetur, dolore destruatur adeoque dolor voluptate impellatur ad objecta vitae consentanea , retia hatur xiis his essicitur ut commercio usu rerum in-elmationes , aut aversationes nascantur erga eas res
quae vitae sunt consentaneae. Nempe Naturae ipsius sensu
38쪽
nec exiliere modo , sed cum commoditate , ac beate quoque existere totus hic naturae conatus, sensus,&amor quo nullus in natur nostra prior concipi potest. in nobis terminatur, ulterius non spectate sed inde fit, ut quum usu vitae externa didicit bona, in ea seratur, incipiatque amare beatitudinem is ipsum bonum . Qui,di , inquiunt , ingenitae sunt naturae nostrae propensones quaedam, rutae ne eae sunt , id est tales quae praevertant perceptionis in rationis usum , an rionales , quae scilicet ex deis boni, vel mali oriuntur Primae quidem naturae potius corporeae sunt ac animvmalis, quam rationalisci alterae innatas supponunt Otiones quas quum isti disterminaverint, consequitur nec illas esse ullas. Ego non dubito, quin prior illa opiniosmilior sit ver sed puto hane rem non praejudicio ullo majorum Philosophorum , sed accurata naturae strae contemplatione expendensam ax. ν
a Non multa messistione indigemus , qua intelligamus'. natura ipsa feri', ut x esse velimus, et Q ne esse , beate . Itaque nihil natura Ura vehementius abhorret , quam non esses secundum haec, non bene esse e tandem non esse beata . Artoteles mortem terribilium omnium extremum vocat , a vere iste ganter vocat . Hinc nullum es malum , aut periculum quod homines non in dant audenti Uime , quum de mor-ι eυitanda agitur. Plenae sunt horum exemplorum soriae , praesertim navigantium . Iam quantopere non bene este reformidet timana natura , inde intelligi potes quod nihil ferme agamus , aut mittamus , is animi ac naturae inquisitudine commoti . Nulla est molesta percepti , quam non satim ex animo ejicere elimus . Ac sumus adeo delicati, ut minus etiam is das perceptiones,
s jucundiores nobis suppetant, intinuo fasidiamus ,
39쪽
quidpiam eligere , aut fugere , prout nobis ex rationidi Doni, vel mali propria libitum fuerit Eum igitur nos liberum dicimus, qui ex sua boni vel mali ratione quidpiam operatur eum vero minime liberum , cuius agera di causa st aut motio vel passis sine ratione , aut non sua ratio, quique idcirco non ipse , nec cum voluptate, sed invitus agit. Schol. Nulla res est , cuius tam diversas notiones homines alioquin perspicaces, docti sibi confecerunt. Sunt enim qui libertatem locant in facultate agendi aut cessandi ex volantate ax Alii vero in facultate agendi , aut cessandi secundum determinationes cogitationum nostrarum. Nempe ut cogitationum nostrarum
aliae aliis intensitate praestant , ita hae potius inde actiones , quam aliae manant ι . Alii in facultate eligendi ex consultatione se . Alii in facultate eligeridi super bonis minime infinitis d . Spinoeta liberta tem generatim definivit his verbis . ea res libera diacetur, quae ex sola suae naturae necessitate exsi iis . a
vis eiecerimus , Hylemur . Tandem redem naureae impetu', ut omnes beati esse velimus. Itaque, in 'ucundis
perceptionibus haeremus lubenter iis privari rem mari
os subducantur. aegritudine satim corripimur molestissima. Tum ingentes quoque labores subire parati sumus , si ii
ad hanc qualemcumque beatitudinem quidquam conferes arbitremur; ab omni etiam levissima cura refugimus, s id in animum induximus turbari illa animi quietemo pacem Quocirca tria illa esse, bene esse , esse bea- 'te, naturalia omnibus sunt hominibus , se natara ipsius humetnae fructura quas emergentia , inpenita sunt
40쪽
Qui videtur ei humanam libertatem acceptam utile pro facultate agendi ex dictamine ratu nIs. Ego in omnibus his non parvam inesse obscuritatem video Libertatem isti non ex eadem acie omnes contemplati sunt inde notiones variae concertationes aeternae. Rem paucis comprehendam. In primis duo
sunt in homine distinguenda, is qua dam ocii ' a motiva, quibus ea vis determinatur ad hoc potius quam alird obiectum. Inesse homini vim quamdam Ictivam inter comperta habeo. Quum autem vis nul-J, π, deierminata simul esse possit in omne partes si talis vis in homine inest, quae nunc in hanc .partem, nunc in aliam inclinatur, idest , quae non sit num in modum determinata, necesse est , motiva quaedam adesse, quibus illa determinetur, amnerum ea motiva esse possunt, rati ,
vis hominis activa passione determinatur, idest acyi ' ne aliarum rerum externarum, aut ipsius poris necessaria est, .mechanicaci si ratione , liber . Nae- .stio ergo utrum ulla sit in homine libertas, huc regit determinetur ne semper homo a passismbus Ialiquando etiam a propria ratione. Si primum constiterit, actum erit de humana libertate si posterius heri erimus. Praeterea nisi quoque distinguatur inter libertatem ipsam, ejus usum, in multis nos eari quaestionibus minime necassariis oportet. gi B Thomas . cui in prima part Summae Theologicae