Elementa metaphysicae mathematicum in morem adornatorum ab Antonio Genuensi ..

61쪽

tustini B.Thomae, malebranchii, nempe veram scientiam isse , aeterna in seipsis , facta in suis causia cognoscere criterium perspicuitatem hujus cognitionis Neque quidquam dici potet verius , si ab ea doctrina

removeantur quaedam , quae anatici quidam addidere. Vie mihi amicissimus a dum hanc doctrinam illustrat, non satis X pedit , ut videtur, quaeltionis statu, duo miscet & eram scicntiam , rarae hujus sciontias. characterena apud homines . Duo illa in primis sunt distinguenda, ut nimirum sciamus, quae sit m thodus mesae scientiae acquirendae , quae tessera hujus erae fetentiae. Nihil dici potest verius, neque ea unquam deae dubitatum est , tum esse cientiam perfectam taque veram , quum re Win sua essenti in 'sui, ea usi immediatis in aeternis atque immutabilibus sui rationibus perspiciuntur te duo homines exquirunt: i. quae sit methodus ad ea a scientiam perveniendi et quae effera nos pervenisse , neque dum pervenisse credimus, nos decipi . Ea potius praestare debuit Authoe noster, quam Platonicorum illam coctam crambem te

eoquere. At is generatim pronunciat, Crismuni eritati consi iere in eo , ut res tu aeternis suis causis o prin-ripsis aeternis, quidem aeternas causas ct aeterna prin-Zipiis in Deo cognoscamus . At non erat haec quaestio,

sed haec aliau versetur inter homines insigne aliquod, thfera character , μ' se pusint certi, se eram hanc seimtiam acquisivisse λ EX. g. Scio omnes rectas a traeuli centro ad circumferentiam esse aequales e aequales in

62쪽

an circulo rechas aequaliter a centro di iti res si in irculo duae rectae se secuerint, rectangulum iu segmentis unius, aequale esse est angulo sub segmentis alterius comprehenso, trecenta alia ex natura circuli manantia. R

' nunc . unde scio esse vera qui , inquit in sua cam. immediata , idest in essentia circuli, ex qua illair ficiscuntur, vides . Rursum rogo cur scio me illa ries lentia circuli videre nempe, quod hic respondendum est , id demum est criterium veri . Quid non vides; nihil posse homines respondere senis se clare dissim dile id intelligere mon igitur apud homines esse alia

te isera verae scientiae potest, nisi claritas, perspica ras cognitionis rei au in sua essentia, aut in suis causas . Addendum igitur illud erat tractatiora illi alioquin accuratissimae , , si humano generi esse Author utilis voluisset, methodus demonstranda , qua ad illam sapientiam itur: nam dicere criterium veri esse omnia in Deo videre, deli in aeternis tuis rationibus is agnoscere interim , naturam Dei omnibus esse imperviam, nescio utrum sit homines in Trophonii antrum dejicere.. a III. Si principia demonstrationum sint vi mitia racconsequentia necessaria , non esse de demonstratione dubitandum , idcirco quod non ita assiciamur conclusione, ut omnis abscedat scrupulus id enim fieri potest ob imveterata iii fantiae , vel phantasiae praeiudicia . 1: Seh. Cartesius b hoc ejus pollulati protulit exemplum clarae demonstrationes ottendunt Solem multo e L se Tellure nostra majorem' interim conclusio nullo modo demit sensuum praeiudicium . Addo, demonstratur

evidentissit me, nos cuncta corpora , corporumque Olores, figuras , distanti ac motum , intra nos cernere , non

extra nos interea ne philosophi quidem ipsi vim praejudicii Mensuum hac in re superare possunt . Recte

a Vide quae diximus in Pre . . pari. . . c a. b Respons ad Obje limes sextas . .

63쪽

uer tale Memore id phantas aQ senius aveamus plurimum enim serenitati mentis ficere Ollunt, atque nos a veritate deturbare in alia lae ludicia . Ex quo intelligi potet nec veteres Epiclueos QStoicos,

nec novellos materialisas , qui omnia ad sensum prunitas a rei rum insistere Midae latentiae

Prop.J meris aut empus est, aut corporis proprie orias , quasit. Hectio mimi ritu substantia a corpore sistincta rideatum reprae alatio, cie ceptio, tum iudiciunt. ratiocinatio , non aliter fieri polsunt, quam motionibus partium cou oris , nimirum actione Wreactione fibrillarum is nervulorum sen

post i in Plura congessit Henricus opus', in hanc propositionem confirmaret a . In praefatione ad libros de Immortalitate animae sic scribis . Non ficiis eri irrefragabilia noduoerae r inrema ad misce am erismum 'prum istae aris , quod sensis nempe prece pso in maiori , , supposito nihil praeter materiam iii mundo existere , iden est i realiter quod mi reus , tusi reactio manifestum num es in sensatione, quum

64쪽

PARI ALTER A. r ssemper exterm motus sit ab Ursiis , quando sensus ο-sr assiciuntur. Quodque ιnter cogitatio sic perscitur calore patet , quem qui attentius cogitant , in seipsu

xcitarit. Quam ob rem omnem cogitationem uniυersim aliis quis motus corporeus comitara , Et si nihil praeter mate .rιam sit in universo , ipsa cogitati realiter idem est, hodmotus corporeμs, Praeterea nemadmodum in sensatione motus corporeus prior es , S perceptio sequitur', ita necessarium Vi, ut universim in omnibus internis etiam coagitatiombus certi quid. im morus corpore immediate praecedant uias perceptiones , quam, quam admitreremus at Miam a seipsa ουerici nullus enim sensus inde oriretur

Iine resulentia alterius alicujus , in quod alterum quas impingat. Adeo tit vel μbtiligi marinareris, nisi in ea res Ilentia si in eamque imprςJo , non magis capax esset ςHitationis, quam Rhombus plumbeus , Ligulaυ aurea A proinde modo fateri velimus quod nemo nisi mentemptus es negaturus quod Myombus plumbeus ligula

avrea nullam omnino habet cogitationem , aut perceptionem sine liquo isti, aut alii sione pro illorum magnitudin soliditate ; subtilissima materia similiter necessarionidiam habet sine aliqua proportionali impressisne , aut res ientia in de manifestum es quod corpore reaelio , sive colliso praecedit perceptionem, quodque omnis perceptio quas adius quidam est . seu palpatio, quae tamiaι δε-rat, quamdiu dura rementiarase , motum impregio illa vero cessante extinguitur , materia evadente aeque su-pida, atque hombus plumbeus . Quodque proinde quemadmodum in genere semper motus corporeus es , ubi es cogitatio, ita diversificatio motus huius , icciri nis , ο-gitationum diversificationem parit, atque sic, quas sinctis

manibus, una perpetuo incedunt, altei o nunquam introdαἱ to ne ductu alterius , nec in rante diutius . qtιam ait rum durat. Verum prout calor deperditur qui haud mediocrem supponit alicujus admodum subtilis materiae mo- um sve agitationem , t entelle itis seri marin iis languescunt , Usque sensus defciunt , ut qui moveri ηequeant ab impressione exteritarum objectorum, aut tu dein

65쪽

materiam in univebo.

Scio ad esse, ut opponant, esse haec argumenta4M Ophica negatis , quaqI ipsi alibi , velut nullius ponderis, rejecerimis . a cment in negativum ρhiis Ophicum est , an quo principium est iri, intestis,nus contra isto Me in loco ex iis, quae cim hori ines intelligimus, actione scilicet corpori, omnes esse motiones , seu mutationes loci, situs, figurae cc., concludimus , cogitationem, si qualitas cit orporis

esse motionem

Reponunt , quum ignota nobis sit intima corporis si sentia, conchiis , ruta quam imperitilli, non posse, nullas esse in corpore inas actiones quam , qui muto: salicuntur. idest mutatic ius , loci , tus, figurae. Praeterqiuam neuh- universilis parsum

materiae quam tanta consensum Newtoniani statuunt, actiones sunt longe sversae ab iis motis ..-bus , quas ita vulgo appellamus. . Tum .pleraeque sunt actiones , quae consiliunt in eo a natu ad mutandum locum , situm , figuram e , sed

i m nulla nita tu huius es mutatio 'uelut gra

vis no res pendulorum immobiliter cossinoatium, alii- que comitus virium, quas nin a vocant philosophi. Ad haec, omnes vires activae, quaecamque in con poribus reperiuntur, haberi siebent ut incorporeae prima part prop. 96. quod si hoc non adversatur naturae corporeae, ne cogitare quidem e potest igitur effet,is chirandi, ut vis motrix , ejusdem substantiae,corporeae

uralitas io, maxime Fuam iustas ira corpore , nihil a me obiectio proposite es Cartes ab Auctore ob - γοω - vir in primis do im peripi aci.

66쪽

Pans ALTERA 49 xliud sit, uti Leibnitio placet a , praeterquam tu, lectum quoddam cujus nota essentia in actione estis

iit . Enimvero nos externarum rerum tantum percipimus

quantum in nos agitis nihil externum , quod in senissis 1 ros , seu mediate , seu immediate, non agat, ullo m do cognoscimus . Ex . . percipimus tactu oculis erat ensionem , idcirco quod ex pluribus spatii partibus oculus, aut tactus concutitur actione quacunque 'rλυitationem, divissionem eodem modo, illam actione intactu , hanc inaequali actione ex aequali spatio . Figuram, dum maior actio minore terminatur , aut contra minor maiore nec enim percipimus globum ligneum nisi quia actio ex dato ligno undequaque terminaturaequaliter ab actione aeris , aut alterius extensi. Quod si tota substantiarum natura actio est, qui vetat posse eam actionem esse multiplicem , aut alia vis motrix alia cogitans. Non necestario ergo concluditur, nullam esse aliam substantiae corporeae actionem praeter m i

Tandem, quid vetat, quin eadem substantia ut i moti=ce, ita etiam vi cogitandi a Deo sit ornata plurimis, inquiunt, demonstrat Lokius, non id esse δυνατον b . At enim, intelligi non potest, qui possit corpus cogitare opposuit Stillingflectus c). Fateor, inquit altera velle inde concludere non posse id Deum essicere, est eam divinae potentiae tribuere extensionem,quae aequalis sit capacitati mentis humanae . Quod si ea, inquit, ratiocinandi regula vim ullam habet, concludas etiam oportet, corpora a corporibus non attrahi, bruta nec sentire, nec hominem,

quantus quantus est, ei primere actionibus suis in similia quod ea non intelligas. Sed , pergit, intelligis tu expedi- Tom II. D tius,

b Vide notam cuia Galli Lo ii interpretis , de inta a

67쪽

tius , qui mens , aut ulla alia substantia cogitet Sed , reggerit Stillingslectus , Mum nosi a cognitio

deis nostris contineatur; idea vero apud nos materiae fit subsantiae extensae, solidari qui dicit materiam cogitationis esse capacem, Materiae, mentis ideas dicet. Reponit alter , genericam materiae notionem esse rei extensae solidae at nihil prohibere posse, quo minus materiae partibus aliquibus, seu corporibus quibuseam alias qualitates Deus addat. Nec en m destruit notionem materiae , qui rei extensaeis solidae motum addit, vegetationem, attractionem. Quod si haec genericae materiae naturae addi possunt, quin materiae essentia destruatur , poterit eodem modo addi vis perceptriso ratiocinati ix. Quae quum sint, vera esse non potest

ea propositio , cogitationem , si sit subsantiae corporeo

qualitas , continuo esse motionem Sed haec omnia talia sunt , quae tantum abest, ut nostium illud axioma obscurent, aut infirment, ut expediant potius, confirment . Tota enim superior or

tio huc pectat, posse ortassis esse in corpore vim aliam a motrice distinctam , quae sit vis cogitandi. Rogo hic,

Mi illa exserit actiones suas motionibus corpori , an aliis alterius generis Si primum, non est cur adversus propositionem illam declament. Si posterius, quum actiones generum sint diversorum motus cogitatio ut aliae intrinsecus ab aliis non pendeant ' vires ipsae diversorum erunt generum , nec a se mutuo pendebunt quum tales sint actiones hujus modi, ut in eodem simplici subjecto illae has destruant, quippe quae rotis essentiis differunt vires quoque ipsae totis essentiis distabunt , ut idcirco altera alteram destruat ex uiribus autem diversarum Hentiarum conflari subsantiae , idest rei mplicissimae i. p. prop.22. essentia nequit substantiae ergo coporeae primae nequeunt duplici illa vi constare. Quocirca aut cogitatio. ne nihil sunt praeter motiones cerebri, si quidem sunt affectiones substantiae corpoream aut, si motiones non

iunt , actiones sunt substantiae, quae sit diversa a sub,

stan

68쪽

stantiis eorporeis . Nec reponam, Deum id efficere posse, ut nimirum eadem substantia viribus diversorum generum sit composiaci respondemus enim, non posse

Deum emcere , ut eadem essentia velut A confletur proprietatibus, quarum altera alteram destruata quan-ὰoquidem id est impossibile intrinsecum def. . p. p.

ad quod Dei potentia non pertingit. Quum autem earum duarum virium altera alteram destruat, quod se,. rius demonstrabitur aperteri fieri nequit ut eadem sui stantia ambabus si praedita . Quod si fingere velint, creatam a Deo fluidam quandam subsantiam naturae diversae ab iis corporibus , qua cognoscimus , eique substantiae per totum corpus nostrum diffusae eam vim, qua cogitamus , tributam isti aut hanc fluidam subiactantiam facient reliquis corporum viribus praeditam, liditate , graυitate , divi ilitate Sce. aut non si posterius, ea incorporea erit si prius itidem conflabitur ex iis quae se mutuo destruunt nempe , ut diximus, in serius sumus demonstraturi cogitationem stare non posse in eadem substantia cum corporis notis proprietatibus a Minus igitur absurde veteres Epicure , quam recentiores isti, res suas composuere ς nam illi , pernegata omni substantia incorpore , non idebant negari posse eas actiones, quas animo attribuimus , motiones esse

corporeas . Idcirco Lucretius animarum conliare ait paristiculis perquam subtilibus perquamque minutii, atque agi tatissimis, in primis vero Hobbesus dum operationes

mentis explicat, sensiones, cogitationes, bla actione is reactione partium cerebri id emcit , ut, quum adversus istos praecipue philosophos disseramus, poteramus ea propositione uti sine ulla demonstratione, tanquam ea, quae constet inter partes . Sensio igitar, inquit ah, tu sentiente nihil aliud esse potes , praeteris

tum partium aliquarum intus in sentiente existentium, et quae

69쪽

31 ELEMENTOR METAPH. quae inrtes motae, Manorum, quibus sentimus , partes sunt: nam partes corporis, per quas perficitur sensio, eas ipsae sunt, quas vulgo organa sensoria appellamus . . . . Ex quo intelligitur , sensionis immediatam ausam esse in eo, quod sensionis Manim primum tangit , oe pre- nit . Si enim organi pars κtima prematur , Alet edente premetur quoque pars , quae vero interiora illi proχι maci, ita propagabitur pressio , siue motus ille per pri res organi omnes usque ad intimam . Quemadmodum presio extima procedit ab aliqua pressione corporis rem rioris sic perpetuo, donec veniatu ad id, n quo pha et mi ipsum , quod a sensione fir , tanquam a primosomte derivari iudicamus . . . . Quoniam autem motui ab objecto per media ad organi partem inlisnam propagato staliqua totius organi resilentia , siυ reactio per motion ipsus organi 1iternum naturalem fit propterea conatui ab objesso tinatus ah organo contrarius ς ut quum conatus ille ad intima sitimus actus sit ori , qui sunt in actu -- sionis tum demum ex eastione aliqὶιan tu durante ipsum exsit phantasma , quod propter conatum versus externa semper idetur tanquam aliquid sitim extra Manum insensatione ad ratiocinium explicandum sic porro pergit Ortus perpetuus tum sentientibus, tum cogitantibi sphantasmatum idipsum est , quod appellari sole animi di- Icursis ommunis es hominibus cum brutis; nam is qui . cogitat transeuntia phantasmata comparat, ides smia situdinem vel dissimilittidinem inter ea animadvertit. Distinctius hae de re eadem in Leviathane disserit b , Ut mutnm , inquit , habemus imaginationem , quae non ante fuit in fensone , vel rota , et per partes Graistilla es transitio ab una coritatione ad aliam , cibus milis non extiterit ante in ensone . Cujus rei causa haec 'Phantasmata omnia motus sunt intemi, nempe motuum in

70쪽

PAns ALTER A. .. 33. . fensione factorum reliquiae motus autem qui alii aliis succedunt in I asione immediate , remairent etiam simul etiam pos sensionem Gadeout quoties redit cogitati prior praedominaturque , sequatur Oserio , propter cohaesionem materiae motae , quemadmodum aqua super tabulam pla- . nam Gamem trahitur per viam sua duxit digitus. Apparet hinc abunde . qua ratione Epicurei, submota omni substantia incorporea conentur ea eXpedire quae mentis sunt propria . Paullo autem pluribus is theorema explicuimus, quod undamentum futurum est totius confutationis doctrinae Epicureae ostendemus enim operationes humanae mentis esse nullo modo posse actiones , reactiones cerebri ex quo consequitur actiones esse alterius subjecti, quod corpus non sit . Quam consequentiam, si primum illud demonstraverimus . inficiari, ut ex superioribus patet , nequeunt, Hobbesiani.

Prop. I Nec iudicium esse ullum in nobis potesta

nec ratiocinium . nisi plures eodem tempore Menti s quaecumque haec sit, seu i percipient , obversentuz,

D. Iudicium est perceptio relationis , quae inter duas, aut plures ideas intercedit i ratiocinium vero perceptio relationis plurium iudiciorum ex des. 4. A. et conferri autem nequeunt, nisi quae eodem tempore percipiuntur, uti patet A); ergo nec iudicium esse ulluna in nobis poteli nec ratiocinium , nisi deae, quae Conferunt, ei tempori , quo judicium, aut ratiocmium fit,

coexistant.

Sch. A snt duo tempora A, B percipi atque Mens

tempore A parallelograminum , tempore vero B quadratum, evidens est eam non posse percipere relationem aequalitatis , aut inaequalitatis , quae inter duas illas figuras intercedit . Enim vero relationem illam noni videt tempore , quippe in quo sola parallelogiam m- idea menti obversatur, non tium quadratici nec tem, re B in quo non ei praesens est parallelogrammum sed solum quadratum d minus etiam tempora C in quo D 4 ne