Elementa metaphysicae mathematicum in morem adornatorum ab Antonio Genuensi ..

51쪽

rationem , naturalibus illis praenotionibus atque notitiis in animo collectis cinci atque consummari consare dice. 1at ah At Academici haec fluxa , atque idcirco falsa habebant , qui scientiam , adeoque rectam rationem non nisi aeternarum di immutabilium sormarum intellectionem appellabant . AERISTOTELES in Magnis Muralibus interrogant , quid & ubi sit haec recta ratio , quum nihil haberet in promptu respondit , nisapud temetipsum habes hujusmodi rerum sensum nihil e=citur b Alibi vivere secundum decreta Summi Imper toris Dei , ex recta ratione vitam instituere pronunciat. e Sed cur ea decreta non protulitia ut sciremus, unde recta ratio exordiatur O . Henricus Morus virtutem hunc in modum dissini intellectualis mismae , qua impressionibus animalila siυ passionibus corporeis ita domi itur, ut in singulis acΙionibus illud facile prosequatur , quod absolute Vmpliciter optimum eji.

e Duo sunt in ea definition , quorum alterum controversum est, alterum obseurum . Primum, quum dicit vix animae , si quidem ingenitam intelligit, quod ille propendit , rem maxime controversam definitione sua complectitur: nam acquiratur ne virtus , an nobiscum nascatur quaestio sui: inter Graecos Philosophos diu versata , nec unquam definita Si autem acquisitam quum naturales virtutes definiat , non Theologicas eaeque non possint nisi habitus , si non erat cur di .serte negaret virtutes esse habitus . Alterum, definire

ante oportuu , quid illud sit optim*m , quod virtut

a Plutaria lib. . . de Placit cap. II. vide retra mValentiam in erudito libello Academica inseripto

d Hileri possiunt, quae de veritate hac reali , qua informata ratio recta est vitae regula disserit AH γD es, quem in prima parte laudavisnus .

e Enchiridi Ethico lib. t. cap. 3.

52쪽

locum non invenit recepta illa , multorum errorum geniι rix definitio . . . enim vero bonarum actionum exerciatio quod virtus proprie accurate se dicta acquiri titit, experientiae repugnat, multo autem magis rationibus Theologicis. Itaque ille virtutem definit, confans o serimnyiudium I in omnibus ad voluntatem numinis componendi: cam vero donum Dei esse pronunciat . Sed si penitius humanam naturam consuluisset , nec nimium indulsi fias et sectae genio , haud confidenter dixitIet, priorem illam definitionem experientiae repugnare Theologiae . Scilicet, experientia discimus ex sola Naturae lege ad morales virtutes se plurimos composui is , ut eXemplaria earum virtutum etiam a primis Christianis fuerint habitio, id non taceant Scriptores Sacri utriusque nil rumenti. Non ignoro , veteres quosdam Chriltianos Theologos negasse videri ullam veram uis e virtutem moralem in Gentilibus, in primis Augustinum p tamen quum universa historia refragetur quosdam virtuosos memoret veteris testamenti litori , ut Abimelechum , Cyrum , alios in ipse agnoscat Augustinus de Civitate Dei, Deum Romanorum veterum virtutes dum remuneraretur, imperii dilatasse fines ' Paulus in Epistola ad Romanos , scribat Gentes dum ea quae

lepis sunt faciunt natura, ipsos sbi esse legem , quippe quio tendunt opus legis scriptum in cordibus Juis qui dicit

eam doctrinam experientiae QTheologiae repugnare, imperitiamin humanae naturae Theologiae pate

facit.

Perpendenda nunc paucis est Spinoet istica virtutis definitio ; per virtutem , inquit potentiam idem iu-

a In Theori. Morali cap. I. Sedi. . ias Iasi

53쪽

ε ELEMENTOR METAPH. telligo , ο 0 virtus . quatenus ad hominem refertur 6 in hominis essemia , cu natura , quatenus lotes -- rem habe quaedam eqsciendi , quae per solas ipsius uita rae leges possunt intelligi sa , . Quum definitiones

quae explicant res ipsas , debeant esse verae, pro-ootione vel axiomate non ferre, ut idem homo agnoscit h), videamus utrum haec sit vera . Quoniam Huic virtus ei ipsa potentia naturalis, ea congenita est , immutabilis e virtutes ergo nullae exercitatione acquiruntur , nullae amittuntur contrariis habitibus Odemque tota hominum falsa est historia, vita egregie prorsus i nempe qui a sensu hominum communi discedit, non potest nisi perridicula enutire, liquit accurate Aristoteles. Tandem extitere ii , qui virtutis nomen omne inane esse dicerent vocabulum , aut virtutem non esse nisi quod sit utile . Uulgatum illud Epicureorum est, Sola es utilitas usi prope mater re aequi Memorabile est Bruti illud morientis , o infelix vi tu i Dii, quum nihil quam nomen esse , ego te tanquam rem aliquam exercui c Cujus Epicurei uocem adprobat Florus sed quant oscacior es Fortuna , inquit, quum Virtus Et quam verum quod moriens lavit , non in re , sed in verbo tantam esse tristem l

a Eth. parti iv. def8. b Ep. 7. c Plut in Bruto d Flor lib. q. cap. 7. e Dicamus hie pauca in anteoesum , sendam quo minurem fe ad vitam sapienter transegendam esse necessariam , nec nomen ista inane esse. I. Ac omnium primum , ita natura comparati sumus ut beati esse elimus ut 5mη beati ipsi πο-

54쪽

I. TUilolaphari optriere ex deis , qua habent homi-

su tom erimi, nostri cognitio ambitu de qui nosti artim continetur adeoque contentos esse debere. ea

scitati , quae ex huiusmodi ideis nascitur . Si quis igi- . 3 tur

bis fuscere nequeamus . 34 ac propterea ab ext rnarrιm re

gnant.

In De realia sunt, ea natura ipsa I um coni nentur mihis es in aliis pura imaginationis. Sed, ocreale est chais externa Mima, vel mal magis, quom re nobis esse quod μαι. Nam quam uim eate e , uinxi, re a Utur ennstitutae sint, ut aliae nobis prodesse , Meo cere possint , iis tamenta , . reapse uuae

prosint , aliae noceant. IV. Tota Visti natura nostra se instituenda es ac tan- forum da , ut aut noetio harum eram dictu non prccet. aut pectet saltem quam minimum. Nam tinnia iis teu

modi rebus lene uti V. Nemo autem his restis bene unquam utetur , niseras probe eo noverit, ae non modo bonas a malis accorare discreverit, sed earum praeterea, quoas fieri potui istositates perpetularis. Neq; -- . a. rectum , ater

55쪽

o 1κMν, eo R. META' Η.tur in phthissilii ea nobis proponat, quae amem --, strarum dearum ambitum , omnemque perspicientiam fugiunt, is impostor habeatur. Sch. Ad coercenda ingenia lascivientia, nimium Fanatismi amantia id pallulatum est necessarium . Quis murret quot monilia errorum in Re m literaria proditrix

narum rerum mn seris fueris, scire, quae utiles ora nae, quo sim noxiaeci iis elligendum illud etiam es quatenus utiles aut noxiae fifit . Scilicet tis plerumque --nit, ut perae si pretium xmnas bonas repudiare, quo

obtinere pus inus meliores aut viribus missis subesse quo major e seamus et hae perspisua . QS i ex re fit , ut qui ob in mentis haec nos se virtutes hiuli ruinis in is minis iu , info . set . . E erum reale quoddam res

eas, e quibus beatirado, aut miseria mybis rosciscatur ita tutern cere ut re te in 'aecine uti possimus . Trtvtes igitur intellectuales inane vocabulum non uno nisiis hominibus , orrem non intersis, beat ne , an miseri

,- hominis nasci ira virali , quia in iis corporius gim os attrahunt , aut repellunt . Nam ct quam eastrahunt , i ratione illoriarum nitractio mi=ior es aut maior maxima in contactu ρο quum e repellunt, eo vehementior repulso quo vicinior . Enimvero

. iis naturae undam impetu feriinnire , estque is μturae impetus in honori is vlix' maximus, ' dij si 'inis aut minore reor Amri impetu is in naturae res mus , ac praesentia maxime di intia, in ratione earum a nobis im/ alii . Eienni autem hujusmodi impetus naturae Hira finitae .lique ut si ut beata st i a per se minime sufficient , Onservandae necessarii. Nam misi ab e urina obus iam im p xx, ut in ritas a

56쪽

fugeret, ne uteremur quidem illis, ides in nos confer η- dos ac tutandos imme impellaremur . ,

VII sed feri potes eas ob causas, quas ego in 'penice ad aput quartum recensebo, is hujus-di m peius , quos affectus diximus , modum exendant , idest v minima honorum, et malorum intensiiati ni prο- portionati id quod quum Genit , necesse es ut perturbemur, ae inquieti miseri tis. Itaque s , ut quum affectus sint naturae eonferisnda neeessarii , perturbati ne eontra, seu affectuum excessu cum nos, eonfer- statione ac felicitate Mnent . Amare , quae odisse msueramus os recte mala petere , ides infelicitatem nobis

Uciscere: disse quae sunt manda es ea repellere

quae naturae sunt aut necessaria , aut consentanea , adeoque ii nos ni re, quae nos confer re a beare posbunt. Tum ea magis amare , quae minus sum boni, minus quae majora odisse uero maxime , quae minime sunt mala, minime , quae sunt maximi, non potes non totum aequabilis ac beasae vitae ordinem renturbare . Id quod

nemo es , qui non in se sis tantisinter experiri, ubi

parum attente, visit

I A intelligo et , gustalismum esse , ita naturam

noram moderariis regere, ut ea perpetuo rationi parcat, ac assectus suos ad res extemas accurate eomponat . Sedes profecto quodam prodire tenus , si non datur ultra quod ille dixit. Potes ita diuturna doctrina ue- factione conformari, ut Anon ex regula mathematice a modificetur tamen utcumque , ae aequalitati illi geύ- metricae accedat quam fieri potes proximius . Sed nec in-Friari possimus id e re plures modi habitus quibus

57쪽

ELnMENTO ET/ pH. Et invexisse putarent, ea in mediuna protulere, quae nec is iniquam, i mimi abest ut si nitellexere di nec animadverterunt, se pro entibus deridiculos cita. Nam si quae est Respublica , in qua minus occul- tae imponendi artes in ut vulgo dicunt seria scientiarum , toler ntur, ea profecto est literari . Possunt hi quidem sub initium rei novitate, di inmmprehensibilia tale qui Au intra φαο ' cancelus continere disi et sci tutes tarales velut πιι Vistines meo morale possibiles sunt, in junt plurimis adeoque inane non sunt Ocabulum. Quinimmo quum nemo quiete ac tranquille vivere sit, ubi assecius turbent

X. Neque sero. Me it, ratiocinaris- ωnstant , non ita etiam hominum e epis confirmentur . Ceteris enim paribus, rei oe ratione sunt fana ac amplis raediti.

quique ex rerum natura ac relationibus vivere siueυerti=at,

vitam sunt multo tranquilliinm, quam aut supidi bruti , ut animo impotentes quique di perpetuo tum has eream Narn in imus homines esse plures malos inserinis; ut selim eae libidine sua imbecillas ac indivis staritare; Ment Me viri docti, perspicaces, iam, pr

prir misi nec sibi ipsi mala comparent, nec aliis causas malefaciendi praebeant, I ob rtas docte mitare sciant seuod quantopere humanae ita beatitudini conferat , iidemum uvere , qui sua infritia , imprudensi . emoritate eo devenere , us perpetuo miscribim

XL stibiis rebus ominus si reddamus pietatem adversus De in . quo inrtutum nimis in x est 'axima is prae- . tapua, uti hi fit , ut mala etiam inmettia so ter Herse mus . intelligemus proculdubio. - ucunde sit ex vir ittite vivere . Ab addenda omnino es, imocandi que Deus sedulo, si pacau vis' velimi naim et Osra talis

58쪽

rate suscipi ; at quum commenta deleat dies, Systemata huiusmodi nihili regnare non possunt . Inde sunt illa Pythagorae numeri, Metempsychom Ah ideae piat iis

Geternae ante res innes , Aristotelis materia unica immensa, simplex is Iormae Scholarum subsantiales

intellectius rassium universalis Anima munda in rerum Smmum senstis . perceptis Campanellae nostri, Fluddi Cui Northi Systema Causarum occasionalium, oe cogni-rionis omnιtim in De Malebranchii harmonia Leibnitii praefabilita Monetdes, quarum quaelibet integrum reserat uni versum in trecenta alia, quae, nisi sortassis Saturni homines intelligit nemo . Et potuissent observare philosophi iiii, plerosque, qui maxime nova crediderunt detexisse, aut maxime etera recinisse , aut in intelligibilia;

adeoque terminos suos habere mentes humanas, ut quos qui praetergredi volunt , aut in antiqua ruant , aut in Omnibus ignota intermundia

II. Ea inter nos habere certa , quae aut clara intuitio-N conicientia ; aut clara demonstratione ab omnibus intelliguntur huic veri character , qui dissidit, is prima Reipublicae literariae sundamenta subvertit. Sch.

quam disseilsimum sit, ut dictum es , a regulam e

murice componere . Epictetus quum de compescendis animi commotionitus differret , nec in nobis satis his ad eam rem ne se intellifra et , eertamen , inquit gravissime, magnum est opusque plane divinum Dei igitur memine, ris eum invoca opitulatorem, auxiliatorem quemadmodum Nautae Dioscuros , quum in tempestate navigant . Quae enim maior te inpellas, quam quae oritur ex imaginationibus violentibus ipsamque rationem elidentibusa Arrian. lib. a. cap. I. in Epiti. A Is ut opinionem eam suis altius imprimeret , in subterranea domo diu intuit , credit que si mortuus o dehinc squalidus, ac mortuis concolor quam inde mas Oet, ma-' nam sti admirationem fecit albedivisi . Laert. in vitai

59쪽

contentione disputatum sit. Veterum ea de re concertationes omnes,' sententias docte enarrat ornatque, quem

superius laudavimus . Petrus Ualentia in Academicis, cto opusculo a . Eae ad tria genera resere possunt nanet Epicurei citoici ad claritatem phantasiarura in percepi ram confugiebant : Platonici , qui corporum ut non entium, idest nec aeternorum , nec immutabilium, nullam esse Scientiam , sed opinionem tantum , docebant, ad claram intellectionem dearum aeternarum , quas Summus rerum opifex Deus ceteris mentibus participat . Sceptici nullum esse definiverunt omissis nunc Scepticis, aduersus quos in priori parte disputavimus Recentiores omnes phil phi claritatem & evidentiam tesseranti esse veri uno ore fatentur , sed in eo distant , quod quidem Platonicam mctrinam , alii Stoicam restituere conati sunt. Nempe alii claras aeternarum sermarumis causarum intellectiones tantum veras dicunt , ut ii, quibus inens est incorporea alii quaecumque clara percepta iis i ut recentes Epi eurei martesius claram distinctam intellectionem esse eriterium veri sic probat b) quotιes voluntatem in judiciis ferendis ita contineo , ut ad ea tantum se extendat, quae illi

CLARE DISTINCTE intellectu χhibentur fer;

plane non potes ut erreni, quia ominis clarao di tincta perce pii proculdubio 'aliquid, ac proinde a nihilo esse non poteti, sed necessario Deum authorem habet, Deum , inquani, illuxu summe perfectum , quem fallacem esse repugna ideoque proculdubio es vera Nec hodie tantum didici quid mihist caυendum , ut nunquam fallar , sed mul etiam quid agendum, ut assequar veritatem e sequar enim illam profesto tantum ad omnia , quae perfeste intelligo , satis attendam , atque illa a reliquis eonfusus obscurius apprehendo secernam Sed

tis perspicax orenses in extrema Baetica Copiosius uillemand in Scepticismo debeILO medit. q. prope suem.

60쪽

saani, solam purarum intellectionum curitatem Writi Glis esse insigne; nam multiplici experientia didicisse aris bitrantur , ab irriginationibus in densatiombus ali

quin aris pluries, nos suo deceptos . M lebraue

chius. - .

solum quartum modum omprehendere essentiam rei adas quatum absque erroris periculo 'Sed pergit quaerere , qui si character veritatis hoc modo perquisitae atque concludito patere , quod ad certimclinem eritatis

aut essentiam os, innuam aurisius rei iamrum qia idem 6 certitudo sentia olbectis , id est de . Quum ita que veritas nullo egea mno , sed sincia habere essentias rerum Gelliis , aut quod idem 6 , ideas , ut omne οἰ-

salsis, subdit ne dicendum hanc di ii rentiam Uveraeacfalsae deae ex eo orni, quod cogitatio era es res cognoscere per primas suas causas , in quo quidem a falsqvalae digerret cogniιio enim vera etiam duitur A