De regulis juris canonici liber unicus, auctore Francisco Antonio Fœbeo Societatis Jesu. Opus posthumum

151쪽

13s it. m. Reg. XVII. Episcopus pro libertate sua, & absque urgent

caussa , tale tempus breviare . Titiumque cogere, ut ordinetur intra dimidium anni pras spondetur negatives quia itius habet a Iure tempus anni, intra quod ordinetur quae autem a Iure concessariunt, non possunt perinferiorem auferri. Item mulieribus viduis co cessa est facultas ab Apostolo transeundi adseeundas nuptias, etiam intra annum luctiis post mortem primimaritici numquid, vel Episc pus , vel alius potest illas prohibere, ne matrimonium contrahant intra annum luctus M'

numquid lex civilis idem prohibens sub gravibus poenis, ut videre est in L I. C. de secvndis nuptiis, sit valida in ordine ad privandas mulieres facultate nubendi Resp. etiam negative quia facultas illa est ipsis concessa ab Α-postolo Iure Canonico , unde per potestatem inferiorem auferri ab illis non potest . . a Ex his habes intentum regulae, cujus senius in eo est , quod lacultas seu beneficium a iure concessum non possit auferri per inseriorem , quod landari potest in C. Cum inferior Is dem Orit Obedientia , ubi dicitur inseriori potestatem non competere supra sup riorem δε supra ea , quae a superiore dependent . Secus accidit in ipsemet lege, seu in ipso Legislatore , a quo facultas , vel beneficium indultum est quod enim per unam i gem concessum est a Principe , posset auferri

per aliam legem, aut per contrariam consuetudinem habentem vim legis, quia in talica, uno verificatur, quod inferior solvat, vel liget , quod est a Superiore ligatum , vel solutum. Sic de acto cluamvis ex statuto legis Ie-

152쪽

gitima filiorum auferri, vel minui non possit, ut videre est in toto titiff. Inst. de inofficioso Testamento, hoc Aamen non obstante minui potest per consuetudinem , vel per legem , vel Principis auctoritate, ut videri potest apud Cov. de Donis a. c. 8. f. n. q. lia etiam exempla videri possunt apud Glos ad hanc regulam. Quod autem dictum est, non posse perin- seriorem auferri id, quod a lege concessum est, intelligi debet, quando nullatenus in ipsa lege permittitur inferiori , ut possit illud auferre , vel minuere. Plures enim si in casus in jure expressi, in quibus concessio per legem facta committitur ministerio inferioris, ut possit ex Iusta caussa illam auserre , vel minuereo ut puta quamvis appellans habeat de concessione auris annum ad prosequendam appellationem, attamen Iudex a quo appellatum est, potest ex julta caussa tempus illud coarctare, ut constat ex C.Camsi s. De appellationibus, Tic de aliis pluribus. Sed Metiamsi concessio per legem facta non committatur expresse ministerio Iudicis inferioris, adhuc posse aliquando per inferiorem

auferri, ubi gravis aliqua caussa interveniat docet Glos ad hanc regulam, quam sententiam amplectitur etiam Bari in l. 2. T. dere judic sequiturque etiam Panor in c. Cumsit . de appeti. n. II dummodo tamen ablatio illa concessionis

legalis non redundet in praejudicium potestatis superioris, cujus rei exemplum ponit ex et Ex insinuatione o de appeti. Nam appellans habet de concessione juris annum ad prosequendam, finiendam appellationem : hunc ei mum temporis, quoad praestandam, prosequendam appellationem potest cum caussa restringere Iu-

a dex

153쪽

de ille, a quo appellatum est, at restringere non potest quoad finiendam appellatiohem, ut

constat ex cit tam insinuatione. Disparitatem

assero; quia Iudex inserior, a quo appellatum est limitando tempus pro finienda appellatione praejudicaret potestati Iudicis superioris , ad quem appellatum est, eique quasi legem imp

neret obligando illum, ut absolvat cautam adipellationis mira limitatum tempus, quod fieri non potesta at limitatio temporis quoad prae-1entandam is prosequendam appellationem

tangit jus partis, nihilque praejudicat potestati superioris; unde cum caussa poni potest ab illo Iudice inseriori.

Denique notandum est, istam regulam non procedere circa ea beneficia, quae a Iure conceduntur in desectum provisionis hominisci in

iis enim tibi ponitur provisio hominis, ibi cessat beneficium legis, ac de his intelligi debet illud vulgare dictum Provisio hominis tollit provisionem legis , quod legitur in rubr. l. Et habet . Cum quis n. de Precario , ubi etiam exemplum habes in beneficio interdicti deprecario . mediante quo interdicto , si quis alteri rem suam commodaverit pro suo libito repetendam , etiamsi non apposuerit stipulationem de ea restituenda, adhuc agere potest ad illam recuperandam quod beneficium emat, si quis eam stipulationem apposuerit, quia tunc agere potest ad recuperandam rem non in vi eiusdem interdicti, sed per actionem civilem sundatam in ipsa stipulatione, ut etiam constat ex s. De cons. Institi de actionibus.

154쪽

Non firmatur tractu temporis, quod de Iura ab initis non subsistit. Toru regula sumpta est ex quod initiorI 29. χkl pen. ff. de diversis regulisjuris,dceκ c. Auditis D. de Elect aliisque iuribus, ex quibus multipliciter figurari potest casus. Titius electus , seu promotus fuit ad Praelaturam simoniace, adeoque invalide Postea tamen per aliquod tempus irreprehensibilis fuit in administratione ejusdem Praelaturae. Numquid ille vitiosus invalidus ingressus Onyalidatur ab illo temporis uisu itaut eo mediante censeri

debeat itius possidere legitime praelaturam quam ab initio non possedit legitime e Resp. negative quia, quod ab initio nullum, seu invalidum de iure , non potest tractu temporis validari. Item alius casus poni potest excisiis tempores de rest in . Titius obtinuit rescriptum de provisione beneficii curati, quando nondum habebat idoneam aetatem ad idem beneficium, adeoque obtinuit reisiptum subreptilium,&m- validum. Sed supponamus, quod antequam idem rescriptum mandandum esset executioni, alia quod temporis spatium interponatur. intra quod Τitius fiat legitimae aetatis in ordine ad idem beneficium obtinendum numquid in tali circumstantia praedictum rescriptum validatur, ita

ut vigore ejusdem possit Titius assequi beneficium ' Resp. nen juxta eamdem regulam; quia, quod initio non valuit , tractu temporis non convalescit.

155쪽

as rit. III. Reg. XVIIL Usus hujus regulae satis ample extenditur: locum enim habet tum in provisionibus ea ficiorum, ut e dictis patet, tum etiam inultimis voluntatibus , ut constat ex . praeterea IVir quibus non est permissum facere testamen rum , ubi dicitur testamentum factum ab impubere, et a furios, quod fuit nullum propter desectum judicii non vallidari per hoc quod impubes postea pubes, aut furiosus postea

compos mentis iactus fuerit,&decesserit. Item locum habet in contractibus, ut constat ex LInter sipulantem 3. g. Sacram fi de Verbori obligationibus, ubi dicitur, quod si quis contractum secerit de re sacra, aut publicis usibus in Perpetuum deputata, adeoque contractum invalidum etiamsi res illa iacra postea evadat profana in re publicis usibus deputata con vertatur in usus privatos, non propterea valia

datur contractus ille ab initio invalide celebratus. Et sic de aliis pluribus Ratio istorum omnium est tum quia juxta regulam infra eriplicandam hoc tit quae intra jus sunt debent pro Uectis aberici tum etiam quia solum rempus non satis est ad inducendam vel toniendam obligationem, ut patet e l. Obligarionum fere q. s. placet'. de Obligationibus, actionibus. Notandum tamen hie est, ista omnici relligenda esse de iis, quae ita contra ius fiunt, ut sint ipso jure nulla, seu invalida, non autem

Praecis annullanda, seu invalidanda. Duplicis enim generis pro re praesenti datur actus unus

dicitur irritus in invalidus ipso jure , qualis est, qui de statuto uris , statim ac ponitur caret Penitus omni valores, nec opus est ulla

156쪽

sententia Iudicis invalidante , seu rescindente eumdem actum. Alius dicitur irritandus , seu invalidandus, qui valet, quando ponitur , quamdiu non rescinditur per sententiam , per quam si relaindatur ut potest, Meretur rescindi tunc evadit actualiter irritus penitus , invalidum. Exemplum utriusque afferri potest ex titulo de Electione. Si aliquis capstulariter eligatur, qui non habuerit suffragia majoris partis Capituli ejus electio ipla jure est i valida, ut constat ex cap. Auditis 29. de Et Bione, nec opus est sententia Iudicis talem electionem rescindentis. E converso, si quis caputtilariter eligatur a majori parte Capituli , aliquis Elector, cui competebat jus dandi suffragii fuerit contemptus, hoc est non vocatus quando commode potuit, debuit vocari E-'lectio est actualiter valida , supposito , quod omnia reliqua concurrerint ad substantiam electionis necessaria, sed simul est annullanda , invalidanda, quia lector contemptus a bet jus agendi , ut talis Electio per uperioris sententiam annulletur, quia contemptus fuit ut constat ex civiuMMut 28 de Ele Iam vero inter utrumque hoc actuum genus , pro re praesenti ea differentia est , quod actus , qui fuerit ab initio nuIlus ipse jure ,

non possit per solum tractum temporis convalescere δε circa hunc procedit Praesens regula Iuris , in qua ponitur expressi illa parim cula de Iure . Secus accidit in actu , qui ab initio non uerit nullus , sed praecis annullandus , ut docet Glos ad hane rex quamdiu enim actus ejusmodi non annullatur, remanet in possesi suae validitatis, unde quasi quodam

157쪽

praetcriptionis genere tractu temporis convalescitas Notandum praeterea cum eadem Glos de cum Dyilo in explicatione hujus regulae , convalidationem actus ab initio de jure nulli excladi per hanc regulam a solo tractu temporis, qui per se satis non est ad inducendam 'aliditatem , etiamsi interim nullitatis ejus caussa cessaverit, ut patet ex exemplo supra allato de impetrante rescriptum beneficiale invalidum propter defectum legitimae aetatis, quod rescriptum non, Iidatur, etiamsi postea aetas legitima superveniat, de sic de aliis supra eductis . Ceterum si

praeter tractum temporis, cessationem caus aenullitatis superveniat etiam caussa confirmans tunc pluries contingit actum quoque validum reddi Ita tamen, ut non retrotrahatur validi- 'tas, seu per fictionem juris non censeatur actus

suisse validus ab initio, sed incipiat ipsa validitas ex tunc , quando ponitur caussa confirmans, perinde ac si tunc actus validus primo poner tur Exemplum habes in cap. Cum nos 3 De hi S,

quae fiunt a Praelato, ubi dicitur, quod alienatio rerum Ecclesiae facta sine consensu capituli, quamvis de rigore Iuris non teneat, validari tamen potest, u Capitulum eam ratam habeat ,

sic de aliis pluribus, quae sese citantur hic a

Glina . . Recolendum tamen hic est id, quod diximus ad reg. Io Ratibabitionem retrotrahi , dari

videlicet aliquos actus, pro quorum validitate spectatur specifice initium,in consensus ab initio habitus tamquam forma, pro his enim ra , tificatio, seu consensus postea superveniens nihil facit ad inducendam validitatem δε ita accidit in exemplo pra posito de electione facta

158쪽

Tit. I. Ret XV que facta a minori parte Capituli , quam electionem confirmare, seu validare non potest conia sensus postea superveniens aliorul Canonico

rum Idem ruris est pro iis actibus, pro quorum validitate requiritur ab initio consensus aliquis auctoritativus , cujus exemplum in e plicatione ejusdem regulae Io adduximus co tractum celebratum a minore, pro cujus validitate opus est ab initio consensu auctoritativo Tutoris, vel Curatoris, unde per subsequentem ejusdem Tutoris consensum validari non potest. Videri potest Panor in c. Cum no 3. De his, quae sunt a Praelato c. n. s. ubi fuse hanc rem prosequitur, casusque distinguit, in quibus pro inducenda validitate fatis esse, vel non effepotest consensus superveniens T Contra hanc regulam ita explicatam obiicitur rac solvitur a Glos dissicultas petita κα Cura II. De jure patronatus , ex quo habetur,

quod si laici aliquam Ecclesiam donaverint Cle

ricis absque auctoritate Episcopi , possit eiusmodi donatio, superveniente consensu Episcopi, aut etiam tractu temporis confirmari;&tamen ea donatio fuit ab initio nulla de jure dc invalida. Sed facile respondetur, in eo casura nationem illam non validari persolum tractum temporis , sed quia supervenit caussa confimmanS, atque sui ficiens ad inducendum titulum

justae , ac legitimae possessionisci videlicet vel consensus Episcopi , vel beneficium completae praescriptionis supposita bona fide; adeoque statutum illius Decretalis non apponitur praesenti

regulae . .

159쪽

Ec regul sumpta est ex QCulpa est 3αLI. . de diversis in Iuris, ex Tua

19. de homicidio , ex quo casus figurari Potest . Titius Monachus peritus in arte Chiis Turgiae operationem chirurgicam exercuit in infirmo, caussa pietatis, adhibuit omnem diligentiam, ne quid mali obveniret infirmo unde infirmo praecepit, quae neceGIta erant, ut operatio illa suum effectum haberet. Acciis di autem contra Monachi mentem, ut infiminus ex illa operatione moreretur , quia infimmus praeceptamonachi non servavit . Quaetatum utrum in tali casumonachus ille irreg Iaritatem incurrimet Responsum est assirmative quia quamvis ea mors secuta esset contra ejus intentionem, & consilium, omnemque diligentiam pro ea cavenda adhibuerit; attamen

non fuit sine culpa, quia se immisistit exercitio Chirurgiae, quae ad ipsum non pertinebat. Item poni potest casus ex e Corieo38. dist. Titius Clericus projiciens lapidem , vel sagi tam , praeter intentionem interserit hominem transeuntem. Numquid censendus est irreges sis Responsium est assirmative, quia projectio illa lapidis, vel sagittae non competebat statui Clericali, & sic fuit in culpa , quae praece homicidium. Statutum hujus regulae se extendit etiam ad eos, qui anem aliquam profitentur , cujus fin

160쪽

sussicientem peritiam non habent, ut pluribiis . relatis, tradit Bardi ad hanc regul4 n. a. sic Medicus imperitus tenetur de damno secuto ex sua operatione, tamquam culpabilis, aliis quando etiam puniri potest , ut tradunt comis muniter Doctores in cadaures T. De aetate, o

auistin ise. Idem juris est in Iudice , qui per

imperitiam inique judicet, in Praesecto navis, qui per imperitiam artis nauticae naufragion ve exponat,' sic de aliis similibus . Ratio istorum omnia est quia ea dicuntur ad alia quem non pertinere , quae eidem repugnant , ,eu non conveniunt, vel ratione eersonae, vel ratione status , vel ossicii , vel etiam ratione alicujus circumstantiae, per quam reddatur ad ea ineptus, quia nemo attentare ea debet, inruibus, vel intelligit, vel intelligere debet in-rmitatem suam aliis periculosam futuram, ut dicitur in Lad Iuris, a. ff. adleg, quiliam.

si de Exceptione Caius figurari potest ex cap. Auditis Is de praescriptionibus. Caussa verte,