장음표시 사용
271쪽
ud Senatus eonsuli risidanum si tamen aliena cluni iura Inentum apponat, eamdem counrmat.
Videri potest Azor. p. I. lib. II cI ubi plusibus hanc rem prosequitur.
volum Deit, eat et , quod restituere oporter
Humitur ex L In eredemnatione I 33. udi s . de reg. Iar Casus figurari potest ex ci Debitores cl. Re jurejurando Titias Uiur rius mutua vit Caio pecuniam sub usuris. Pol aliquod temptas reddidit Cajus pecuniam mutu tam , sed iiihil solvit de Usuris numquid in eo casu Titius usurarius habuit jus cogendi Carum ad solvendas usuras, Responsum est negative, quod proceat propter rationem hujus regulae equia scilicet etiamsi Titius usurarius reciperet illas usum a Caio reciperet indebitum, unde de restituere teneretur eidem C o Dolose igitur peteret, quia dolo facis, qui petit quod restituere oportet eumdem Excipe tamen, nisi jus juramento pro sit et se tolutum lurasa quia tunc, s non .ratione iustitie, saltem ratione juramenti virtute Religioni subluerexeneretus quamvis postea solutas repetere pos-st,is iurarius reddere teneatur . . . Ratio hujus regulae est cuia eum in illo teterue non possit esse justa cauila petendi, immosatim appareat mala fides statim etiam falleis eo circumvenire videtur ut quid enim ρο- - 4 , quod statim restituere tenetiar, nisi ut Aeripiariis circumveniale
272쪽
3 Duo tamen circae hanc regulam hic notantur a Glossia Primum est, ipsam procedere, quando es, quae petitur, statim restitue da esset ei, a quo petitur lacus enim effet si res illa restituenda emet aheri personae Exemplum habes et uli. g. s. eum v. De setis . servo corrupto, in Commodatario, qui rem sibi a Titio commodatam repetere pbtest a se ore, qui eam furatus est, ut postea idem corn-Φmodatarius reddat itio. Item secus effet, si Te effet restituenda non statim , sed poli aliquod tempus ante cujus terminum haberet repetens jus pomidendi talem rem, ut acci lit has deicommissiario, qui jus habet possidendi rem, durante tempore, sub quo factum est fideicommissium, ουod est exemplum in I. ult. g. Idem qui sit. Hi legatorum, seu fideicommissorum ser
Alterum quod notatur , est , praesentem regulam non procedere, ubi aliquid petitur in judicio possessorio, etiamsi id, quod petitur restituendum postea sit ex judicio petitorio. Ad hujus intelli gentiam adverte nomine judicii possessiori intelligi iudicium illud, in quo agitur de possessione recuperanda , aut latinenda&c. Nam ine audicii petitorii telligi judicium. in quo contendita de proprietate , seu dedi, re aut dominio alicujus rei Hoc supposito, cum Titio non liceat propria auctoritate alminspoliare ali tua re, quamvis ea ceteroquin ipsi debeatur , lex, si opus sit , debeat potius re. currere ad Iudicem , per eujus sententiam obtineat id, quod sibi debetur si contingat v. g. Titium privata auctoritate , .absque consen, s Cati occupare per possessiam a Cajo, quae
273쪽
ceteroquin ipsi tuo debetur titulo legati ;potest itius intentare iudicium possiessoriuria contra OJum, ut restituat rem ita iniuste o cupatam quamvis ceteroquin idem Calus prς- tendere milit jus ad illam eamdem rem , lauintentare contra Titium iudicium petu torium vi cujus obtinere poterit illam eamdem rem. de quo casu sermo est in Q. E. tiuorum legatorum, ad eumdem facitis. Cum Melesias. De casu pessioni P proprietatis.
Ne est in mora, qui potes exceptione
. I hil mero II 2 ff. de reg. Iur in quam rum prima dicitur, nullam moram ibi fieri in- relligi, ubi nulla petitio, seu actio est in altera autem habetur aequiparari inter se, nullam actionem dari is datam actionem per exceptionem infimari . Casus figurari potest ex citae quarta . De princript Titius cujusdam Ecclesiae Beneficiatus non solvit quartam decimarum, Muneralium Episcopo, quas ceter quin alii solvere solent. Numquid in eo casu dicendus est esse in mora solvendi, coni quenter ea poena puniendus , quae per Episcopum statuta sit contra morosos in solvendo Respondetur cum distinctione vel enim itius habet aliquam exceptionem , seu defensionem legitimam, quare non oluerit, ut puta, quia alii juidem Ecclasae Beneficiarii nieceGies sui beneficium prisci iptionis acquisiverunt nutu- quam solvendo re tot ani os , quo requirum
274쪽
Tit. III. Reg. LX. Istur ad acquirendam eam praescriptionem vel nullam eiusmodi exceptionem, seu defensionem degitimam habet. Si nullam habet, dicitur es.se in mora, adeoque puniendus est poni statuta secus si potest legitima excusatione se tueri, quale est v. g. beneficium legitimae prς. scriptionis dicia Pro intelligentia huius regulae revocanda sunt in memoriam ea, quae diximus in explicatione reg. 23. Nora sua cuilibet est nociva ubi dictum est, nomine morae intelligi culpa bilem tarditatem in aliqua re praestanda damnosam alteri ex .mora fieri 32 ff. De Uuris,
juncta ibid. Glosis ut Domitis est , ubi etiam
plures effectus enumerat provenientes a mora.
E his deducitur eiusdem regulae ratio: nam ille dicitur esse in mora, qui culpabiliter differt alteri solvere, vel facere aliquid, quod debet: non differt autem culpabiliter nisi qui scit, vel scire debet se deberes sed ille , qui pro se habet exceptionem legitimam , neque icit, neque scire debet se deberes immo potius beneficio ejusdem exceptionis judicat invincibiliter se liberum ab obligatione solvendi ergo non est in mora. Notandum tamen hic est cum Glossia, sermonem in regula esse non de qualibet exceptione, sed de exceptione legitima non enim omnis is quaelibet exceptio sussiciens est 'ut quis non dicatur incurrisse in moram, sed mlum ea , quae legitima est , hoc est , quae, ducta ad brum externum probaretur eo quod
nulla replicatione infirmari, elidi possit Quod si exceptio elidi possit aliqua replicini
me, tunc Mon, excusat a mora. Exemplum aD
275쪽
a o Tit m Q. LXI. fert Glosi in materia solutionis. Titius v. gr. dcbebat tibi ico secisti pactum cum eodem iatio de non petendo solutionem illius debiti, sed illud pactum secisti gravi metu compulsus, aut sine ulu libertatis. Hoc supposito, si Titius tibi non solvit, dicitur esse in mora, nec excusatur per exceptionem pacti, quia talis exceptio non est legitima, cum possit per replicationem elidi, dicendo pactum illud fuisse nullum, tu pote factum sine usu libertatis c. Idc dicyro aliis casibus similibus, ubi contra excepti nem mil. tare potest aliqua emcax replicatio, quae illius vim prorsus infirmet.
suo in gratiam alicujus conceditur, non esti Cus dispendium metorquendum. H. Esumitur ex I. Nulla juris ratio 23. ff. de s effiἰus,in l. Itic favore 6. Od. tit. Exen plun poni potest ex cap. Exceptionem 3. De reg. Iur in o. quod paullo post infra explicabitur, hi dicitur Excepιιonem Hicens, non Uodetur de intentione Adversarii confieri Ut v.
gr. si in aliquo judicio Reus conveniatur a Tutio super re, quam Titius contendit ad se pertinete; at eus in contrarium excipiat se pol-1edisse illam tem per tempus suffciens ad pr scruptionem complendam: tunc ejusmodi exceptio, quae conceditur Reo, non debet in ejusdem dispendium retorqueri, quasi ipse ita explicando , confiteatur implicam intentionem Actoris, quod scilicet illa res ad Titium Acto-3 cm et tineat. Sed haec clarius patebunt ex paullo insta dicendis in explicatione cit Exc
276쪽
pii nem. Item figurari potest casus ex . Non
eo minus I . . De procurat Titius in minoiaritate constitutus pro caussa civili constituit Procuratorem sine auctoritate Curatoris , qui Procurator admissus fuit, unde processum est in judicio usque ad sententiam definitivam, quae lata fuit in- favorem ejusdem Titii. alis sententia in eo casu numquid valida est,is sustinenda Ratio dubitandi es, quia si fuisset
lata sententia contra Titium, non valeret, ex eo quod non intervenisset auctoritas Curatoris: ergo pari jure ex eadem ratione non valet sententia lata in favorem Titii. Hoc non obstante tamen in cir textu decernitur ejus sententiae validitas; nam favore Minoris introductum est, ut lata sententia contra ipsi in eo casa non tendat in ejus laesionem. Si igitur e hoc inserretur neque valere sententiam in simili casu latam in favorem ipsius, redundaret in ejus dispendium id, quod eadem concessum est ob gratiam is ex eo damnum pateretur , quod
statutum est ne damnum patiatur.
Hς regula praecipuum locum habet in privilegiis heneficii loco concessis a Principe, quae retorqueri non debent in damnum privilegiatorum, quia mens Principis sui non ipsis pri- vilegiatis nocere dum privilegia concellit, ea prodesse. Idque praesertim procedit quando beneficium , seu privilegium concessum sita Principe motu proprio , putaminoribus, aut Ecclesiisci quia ejusmodi concessio ex majori liberalitate is heneficientia procedere censetur ceteris paribus , quam si fiat ad instantiam petentis. Idem est, quod concessio facta
ad instantiam petentis , potest aliquando iti
277쪽
a P. II. Reg. LXII. erus issionem retorqueri, ut habes exempIam in cap. final De mutuis petistombus , ubi si aliqvis Actor impetraverit, ut sua caussa coisgnoscatur , appellatione remota, retorquetur contra ipsum illa concessio, ut si in eodem iudicio reconveniatur a Reo, etiam ipse non potist in caussa reconventionis appelIare quia scilicet Actoris, & Rei in eodem Iudicio debet esse eadem conditio. Idem die pro aliis similibus casibus, in quibus e voluntate, vel expressa, vel praesumpta Principis , aut e cata sciuilitiae retorqueri debeat contra impetram tem gratia concessa, quam in rem etiam iacit cap. Cum omines o de Constit aliaque Iura quae hic citantur a. Glossa.
Nullus, confisio, dummodo fraudulentum noufuerit, obtigatur.
cuniam habebat, circa quam dubius erat, utrum deberet illam exponere negotiationi, an potius insumere in emptione praediorum. Tu dedisti consilium, ut suam pecuniam negotiationi P tius, quam emptioni praediorum applicaret, ita rei a factum est. Contigit auten negoti tionem susceptam in irritum cecidimes, immo periisse plam pecuniam illi negotiationi a Plicatam, ut puta quia navis, cui commissa fuit, naufragium passa est, aut in manu hostium pervenit, c. Titius eo damno accepto, vin agm
278쪽
re contra te, eo quod tale consilium dederis, ut restituas damna, interes te, uri pleias sus est e consilio tuo. Numquid in ea prae tensione erit audiendus Respondetur cum distinctione vel consilium, quod dedisti fuit fraudulentum, seu dolosum, ut v. g. quia jam kiebas illud imminere periculum damni ex negotionem proventuri, quod Titio non aperuisti, sed ipsum decepisti vel consiliam mon fuit fraudulentum, seu dolosum, sed bona fide chiatum cum invincibili ignorantia periculi , ac damni proventur . Si fuit fraudulentum auia dietur Titius tu obligaberis secus audem, si fraudulentum non fuerit. Ad intelligentiam regulae notandum est, sermonem hic esse de consilio, quod datur ad Contractum de natura sua licitum, vel quasi contractum. Si enim detur consilium ad aliquod opus illicitum, aut alicui injiriosum tunc senuper tenetur consulens ad restituendum ei, con-- tra quem injuria facta est, ut docet hic Gloss. quia ejusdem iniuriae est caussa moralis, unde si quis consulat homicidium , homicida cenis tur ex cap. Si quis riduamis dist. so. Si is rum consulat, tenetur sarti, HLI. f. Persuadere si de servo corrupto, sic de reliquis. Si autem detur consilium ad contractum, vel quasi contractum licitum s tune procedit distinctio expressa in prςsenti regula, utrum scilicet sit consilium fraudulentum necne Si enim fraudulentum est , tenetur consulens titulo fraudis, &actione de dolo, ratione cujus est causis moralis damni secuti secus autem si fraudulentum non sit, quia tunc ei damnum moraliter non imputatur, cum invincibiliter nullo modo De-
279쪽
rit praevisum. Quae ratio videtur melius proeedere , quam ratio hic adducta a Gloma , quae docet, ideo neminem obligari ex consilio, dum is modo fraudulentum non fuerit, quia consilium non inducit necessitatem , cilles, cui datur, deliberare debet apud se , an sibi expendiat, necne. Haec enim ratio non videtur essica rquia etiam consilium ad opus injustum , consilium fraudulentum non inducit necessita tem in tamen inducit obligationem consulenti. Notandum praeterea est, praesentem regulam non procedere in eo , qui , ut peritus in
arte profitetur aliquod ossicium, cujus proprium est dare consilia, qualis est AsseGr, Advocatus, Judex, Doctoresque hic enim eri iniquo
consilio, quamvis non fraudulento, per imperiatiam praestito tenetur , ut constat e L 2. in
norm in cap. Tua nos I9. De bomicidio . ωNavari inmanuali c. S. n. s. motandum denique est, eme sententiam pia rium Canon istarum, praesentem regulam extet di tantum ad eos casus, in quibus consilium d tu alicui ad faciendum eontractum, aut quali contractum, quem alias etiam iacturus erat retinc enim procedere docent distinctionem regalae, itaut consulens teneatur, si conssilium fra dulentum fuerit non teneatur nisi laetit . At si consilium detur alicui ad id , quod alias non erat facturus, tunc docent indistiniae consulentem semper teneri. Ita docet Dynus in explication praesentis regulas oppositum tamen se
tit Philippus Deciiis in l. Consilii IAE de regia
duri . . cum aliis, quos citat ibid.
280쪽
Exceptionem MDiens, videtur de intentione Aduersarii confiteri. V Esumitur ex cap. Cum Venerabilis 6. De L Exrept. vrique o. E. eod. Casus sumi pote te eod. cap. cum Venerabilis , ubi habetur, quod si Reus, a quo res petitur excipiat de permutatione ipsius rei facta cum Actores, non fatetur per hoc Astorem suilla
Ad intelligentiam regulae, notandum est, nomine exceptionis intelligi da quod a Reo
contra Actorem opponitur ad elidendam, aut differenitam ejus actionem, unde e l. a. ff. sExceptiovibus definiri solet Actionis, vel intentio nis Exolum, ut puta si eus conveniatur ae
Titio si per re, quam Titius contendit ad se pertinere, at Reus in contrarium oponat se pos .
sedisse illam rem per tempus sui ficiens ad praescriptionem complendam, ea oppositio dicitur exceptio, per quam eliditur actoris intentio quia si legitime probetur ea longi temporis posia sessio habita a Re cum bona fide is reliquis conditionibus ad praescriptionem requisitis, daequibus diκimus in eκplicatione reg. 2. hujus tituli deest Actori ius ad illam petendam. Ex hac explicatione deducitur ratio praesentis regulae nam exceptio ordinatur ad eli dendam se se excludendam Actoris inrent; em rergo non potest firmare intentionem a toris, alioquin duos effectus oppositos simul pareret, stilicet confirmationem, Mexclusionem unius,'