장음표시 사용
291쪽
Tit. m. I. LXVIII. ponitur juramentum Otthonis factum in savs rem Joannis Papae, sic in aliis plurimis. Ratio, ciundamentum hujus regulae deis sumitur ex reg. 72 paullo infra explicanda ob diciturci sui faei per alium , est erindeae si faciat per seipsum. Exinde enim desumi tur 3 in jure aequiparari , facere aliquid per alium δε facere per se ipsum E duobus attintem in jure aequipara tis , ubi unum fieri iacet, etiam alterum regulariter fieri potest. Dixi regulariter, ut exciperem casus sub hac regula non comprehensos, numeratos a Gloias in praesenti regula, qui plurimi sunt, veriantur omnes circa actus, qui, vel ex natura sua, vel e statuto legis non sunt alteri demandabiles, in quibus non procedit regula praesens. Ejusmodi censentur esse actus illi, in quibus ejecta est fides, windustria personae, ut constat ex cap. fin. 3. Is autem de ius Deleg quorum exemplum habes in cap. Is cui Ia eod. in . ubi dicitur quo quis commi Isionem habeat a Summo Pontifices, ut idoneae alicui personae nulla determinate expressa Dprovidere debeat decerta Ecclesia, vel beneficio non potest punc provisionem sibi commissam demandare alteri
faciendam, cujus ratio ibi affertur quia tunc videtur electa ejus industria circa eligendam personam idoneam. Huc etiam referri videtur id, quod dicitur in ci de sent rejudie. ηαquod videlicet sententia definitiva debeat in Nmediate ab ipso Iudice proferri , ejusque recitatio non possis alteri a Iudice demandari , exceptis tamen Episcopis , aliisque illustribus personis propter dignitatis praerogativa misi pliori honore fulgentibus. - Item
292쪽
Tit. III. Reg. LXVIR. 77 Item ejus generis excepti sunt actus illi, qui
expediri debent ab eo, cuius utilitas specialiter attenditur resultans ex eo, quod ab eodem per se immediate actus illi exerceantur. Sic poenitentia Sacramentalis suscipi debet immediate ab ipso poenitente, ut qui per e peccavit, per se erubescat, uer hoc fiat dignus mile ii cordia lux, latextum in c. uem paenitet 87. De paenit. U. I. Praeterea ejus excepti generis sunt illi actus, qui si per alium fiunt, indecentiam aliquam, moialem turpitudinem contrahunt. Sic quamvis Abbas caussa regularis disciplinas possit inpers na propria Monachum verberando corrigere montamen potest alicui Laico id faciendum committeae sub poena ex immunicationis, ut expresse habetur in c. Universitatis q. delent. excomm quia
scilicet inhbnellum est , Laicum manus injicere in Clericum, vel Monachum, etiamsi id faciat ad justionem Abbatis, in cujus servitio commoratur; quemadmodum ex proportionali ratione aliqui actus sunt, quos quis per se ipsum exercere non potest, sed debet alteri committere, ut est exemplum in c. fin. Ne Clerici, vel Μο-nacbi Oric. in . ubi dicitur quod Clerici Pra latis haluntibus temporalem jurisdictionem non liceat per se caumas sanguinis agitare, sed eas debeant, uoslint aliis delegare. Demum esuidem generis excepti sunt actus illi, pro quorum forma essentiali requiritur ale. ge, ut personaliter fiant, non per Proc Miorem, seu delegatum. Exemplum habes in a d optione, quae non potest per alium fieri, κὶ πω mortem 23. f. tque T. De adoptionibus di sic de aliis pluribus, quae sese numerata ha
l,es apud Glossam in praesenti regula.
293쪽
D malis promissu sidem n expedit observari. I Esumitur ex cap. In malismomissis F. 22. L qu. q. aliisque textibus per totam illam
quaeitionem . Exempla sumi possunt, quae superius exposuimus in explicatione regulae 38 Gobligatorium is quae huic praeienti regulae similis est unde etiam, quae ibidem dicta lunt pro rati De &intelligentia illius regulae, faciunt etiam ad ratibnem, intelligentiam regulae praesentis. Illud tamen hic omittendum nonaest, quod sapienter advertit Glossi videlicet in praesentici gula dici a malepromissis. Distinguendum enim est inter mala promissa, di inter male promissa. Mala promissa dicuntur, quando malitia,& turpitudo est in ipso objecto, quod promittitur, ut puta si quis alteri promnieret occidere hominem, aut furari, aut mentiri, c. quia ejusmodi promissiones essent de re secundum se mala, &turpi Male promi avocantur, quando promis. siones non sunt de re mala, sed tantummodo aliquem desectum includunt ex parte modi, quomunt, ut'. g. si aliqua res des ceteroquin licita promittatur absque aliqua legali sollemnitate ita- tuta per legem, aut impellente metu, vel dolo, aut alia simili incongrua ratione. 3 Hoc iupposito regula privsens loquitur tantummodo de malis promissis, seu quae mala sint ratione objecti ivi, in quibus promittendis sicut Peccatum committitur, ita etiam committitur in EXequendis . Quod procedit etiamsi erit promisia urata, ut supra dictum est in cit reg. Mao obligatorium 38. huius tituli.
294쪽
Tit. II Reg. LXX. 279 At in male promissiis id non universaliter obtinet; quinimmo si fuerint promissa jurata ,sunt universaliter obiervanda, quia iuramentum semper servari debet, quando servari potest sine dispendio salutis aeternae, ut diximus incit reg. Non essobligatorium, notat etiam Glossi ad praesentem regulam, sumiturque ex c. si vero 8. i. Cum eo ristingat 28 deIurejurando. Quod si in iis male promissis nullum juramentum intervenerit, tunc aliunde, & ex particularibus materiis, seu circumis stantiis desumendum est, utrum inducta suerit obligatio necne Aliqua enim ejusmodi promissia sunt, quae de Jure valida sunt, at promimori se curritur, ut possit per exceptionem petere, & obtinere, ut facta promissio in validetur,sicut contingit in promissione extorta per dolum, aut metum, ex L Anstiti de exceptaombus. Aliqua sunt, quae
de iure civili invalida sunt, eo quod perlegem sint trita; at de jure naturali sunt obligatoria,& sic de reliquis, quae sese tractantur a The logismoralibus sub titulo de Pro 1Rne.
a D Rima pars hujus regulae desumitur GINGA rumque a C. f. ult ff. de Jων elaotrum Inst. De actionibus f. micaruem, alitique Juribus. Se
cunda pars regulae desumitur e l. In eo quod plus HIIo. ff. de reg. juris in iis verbis: Ubi eνba comuncta non sint, officit alterutrum es e fata Eum, exis titer ceteras , de Her trs. ius fgulari potest excit S. Ehic autem Iit . facta
295쪽
TD. m. c. H. Dctia stipulatione promisit se tibi daturum, vel
equum , vel O. aureos . Ut huic obligationilisfiat , numquid ille tenetur dare tibi copulative utrumque, videlicet, & equum inuo aureos Resp. negat sed sive de dumtaxat equum, sive det solum Ita aureos obligationi satisfacit, quia in alternativis lassicit alterum adimpleri. Sed numquid saltem poteris ipsum cogere, ut det tibi Potius equum, quam O. aureos , aut e converto Res p. etiam negative ex praesenti regula quia erit in arbitrio debitoris solvere, quod maluerit e duobis alternative debitis in alternativis enim debitoris est electio. Ad intelligentiam regulae notandum est nomine alternativorum intelligi ea , quae nuntur modo disjunctivo , qualia me solent
quae ponuntur cum particula ves, sive, aut, c. de aliquando etiam, quae cum nulla tali particula exprimuntur , sed aliunde Me circumia
stantiis colligitur, ea sumenda esse disjunctive ut dicitur in leg saepe 33 ff. de Verborum δε-gηificatione Saepe ita comparatum est , ut con-1uncta pro disjuisis accipiantur , o disjuncta pro comunctis , cujus exemplum habes in cit.
p. Inter ceteras . de re cript ubi habetur
quod si Summus Ponti se praecipiat in rescripto suo, ut si constet Titium esse filium illegitimum Clerici is quod illud idem beneficium affecutus fuerit, quod elus Pater proxime habuit, vel quod illicite idem beneficium occupaverit, beneficio spoliari debeat, quodcumque illorum constiterit, quamvis aliqua illorum
Cum particula copalativa exprimantur. Item aliud exemplum habes in cap. a. eod. tit juncta Glossi ibid. Si papa mandet CoTimissiario, ut . . si ipsi
296쪽
si ipsi constiterit Beneficiarium convictum esse de perjurio , di beneficio renuntiasse putrum
que enim horum propositum fuerat Pontifici reum inde removeat, & alteri beneficium conserat. in eo casu alterutrius illius partis veri ficatio satis est ad removendum eum Beneficiarium a beneficio, quamvis utraque expressa sitan mandato cum particula copulativa, quia ut ibi docet Glossi in is perpetuo . Si alterum
per se sufficit ad remotionem alicujus sufficiis
alterum probetur , licet copulatide ea duo manaentur . quia videlicet ille modus copulativas
His supposisis eg. praesens procedit, quando aliquid expressum est modo disjunctivo , in quo casu sussicit alterutram disjunctionis partem adimpleri, est in potestate debitoris eligere alterutram . Idque locum habet etiam in ultimis voluntatibus , ut puta si quis heres insituatur sub hypothesi, quod hanc, vel illam disjunctive conditionem adimpleat, sussicit, ut adimpleat alterutram. Secus esset , si utraque illa conditio copulative emet expressiaci quod totum clare significatur in . penuit Institui. De heredibus instituendis ubi sic dicitur Si plures condirioue in insitationibus adseriptae sunt: si conjunctim , ut puta si illa , in illaea factum fuerit, omnibus parendum est . Si separatim , velutio illud , o, Eud factum erit cuilibet conditioni obtemperare satis est . Item locum habet eadem doctrina in mandatis Principis , ut est exemplum in supracit. c. merceteras . de rescript In sententiis, aliisque
' Quia vero paullo ante dictum est, etiam Instruam Phoebei. N pase
297쪽
particulam copulativam i , aliquando aequi. Iere particulae diBunctivae, it aut v g. I in rein
scripto Principis plura eo modo commitantur, sucticiar alterutrum adimpleri qum i Potest, undenam id cognosci possit, videlicet est Partis culam copulativam aequivalere disjunctivae st Res p. de hac re agere Glossi in cit calx 2. De relevt. v. sis ρemesua, ubi reisivit spectari
debere, insum alterutrum illorum , quae com
mittuntur a Principe in ordine ad aliquem Lfectum, sussiciat ad eumdem effectum , velis.
trum utrumlibet sit per se insufficiens, sed solum utrumque copulative satis sic In primo
casu, etiamsi utrumque cum particula copulativa exprimatur, sussicit alterutrum verificarie secus in secundo casu, ut puta in exemplo supra allato, si Summus Pontist committat mPiscopo, ut inquirat, utrum Titius illegitimus immediate successerit suo Patri in beneficio & utrum illegitime idem heneficium occupaverit, & si tu constet, eum a beneficio rem Teat. In eo calu quamvis copulative exprimatur immediata successio patris in beneticio, de ingressus illegitimus ad beneficium ι non pr Pterea requiritur utriusque probatio , sed sufficit probari alterutrum, quia alterutrum satis in ad removendum Titium a beneficio juxta Sacros Canones , a quibus, prohibetur illa immediata successo ' ingressus illegi tirrius seu absque institutione nonica ad beneficium. Idem die de reliquis similibus . Ratio istorum
ex quia in eo casu piaelum debet talem Lse Principis mentem, ut servet; statutum per Sacros Canonem quotiesdurnque autem, vel ex
verisimili mente disponentis, vel e ipse
298쪽
ritate rei, vel est aliqua lege , vel ex eo quia ceteroquin aliqua iniquitas insurgeret , suade
a, ita de facto accipienda est 6 E proportionali ratione continget etiam aliquando, ut disiunctiva accipi debeat pro uisipulativa ubi scilicet aliqua ex his circumstan-aiis Jocum habeat. Exemplum habes in Ineraliter ci ci De institutι-ib., substituriomb. 4 in lium quidam . C. De Verborum dignificatioue in q)iarum prima decernitur, ut si quis Testamentum fecerit,is declaraverit heredem.
adjecta conditione , ut si nuptias non contrahet, aut fi lios non habebit, aut testamentum non condet, restitui debeat hereditas, aut auter substitui, in eo casu ad effectum subsimi- ionis non latis sit aliquam illarum condato. num non adimpleri, sed opus esse adimpleri
nullam. In altera autem lege statuitur , ut siquis testamentum fecerit dicendo, Illa, aut illa mibi heres esto, vel uti, aut uti letaram es quo vel illum. aut Iliam turor in eis Uil in e casu illa particula disjunctiva resol vi debeat in copulativam, adeoque uterque esse debeat heres, uterque legatarius, uterque tui . Ratio quae affertur in textu utriusque legis inrsuta ejusmodi dispensationes censentur eis factae in favorem heredis, aut legatarii, aut curatoris , aut pupilli Mispositiones autem avorabiles capiunt amplam interpretationem qualis et , si dispositiones illae sumantur sactae pro omnibus simul, non autem solum pro
Ab hac tamen doctrina excipit Glos ad praesentem aegulam casum 4n quo plures Persenae
299쪽
eum particula disjunctiva exprimantur, in qua bus sit dispar ratio affectionis, quia tunc Pra sumi potest mentem testatoris esse, ut qui primo loco nominatus est,is in quo relucetis jor ratio affectionis, alteri praeseratur ut putati testator mandet dari aliquid filiis , aut his deficientibus , consanguineis , aut amnibus in tali casu insipistur ordo expressit is , unde filii praeseruntur consanguineis, aut amnibus,
consanguine praeferuntur assinibus, ut probattextus in cap. Cum Pater T. f. penult ff. de Legatis .
Demum ex eadem ratione vitandae iniquitatis, aut inJustitiae decernitur in . a. f. Scaevolam de eo quod certa Aea ise ut si debitor obligationem contraxerit solvendi debitum diLIunctive vel in una , vel in altera civitate tunc electio civitatis, ubi fieri debeat solutio, non sit in potestate debitoris, sed creditoris cujus ratio ibi ilignatur quia alias in neutra civitate debitor cogi possit ad solvendum : in qualibet enim illarum civitatum conventuSst
rim eligeret aliam civitatem, sic arriperet occasionem iugiendi solutionem debiti. Alia plura ad hanc rem pertinentia, & ad diversos Modos aquibus pro diversitate circumstantiarum sumi debet particula disjunctiva, &Particula copulativa, sive in legatis , sive in actionibus, sive in poenalibus, dic videri possunt apud Barb. in Collect ad praesentem regulam, apud alios Auctores ab ipso citatos. Io Contra hanc regulam objici potest textus in . Luci Titi a3. E. de Legatis ac, ubi dicitur quod si Teitator in favorem iiii legatum aliquod alternesivum reliqtierit puta vel
300쪽
Th. II. Reg. LXX. Gefiundum, vel solum usum fructum ejusdem tim- dici in tali casu debeat esse in potestate iri eligere alterutrum ex illis duobus ergo in eo casu electio pertinet ad Creditorem.
II Reip. dari quoque textus expressos' inquibus pro puncto legatorum alternativorum deciditur oppositum, videlicet electionem pertinere ad debitorem, hoc est ad heredem, ad quem pertinet solvere legata . Ita habetur in . si ita 3. . ult. . de legatis , secundo , aliisque pluribus juribus . Neque tamen inde sequitur, leges legibus esse contrarias distinguendae enim sunt variae circumstantiae . variique modi vi pressionum, quibus legatum relictum est, prout illas distinguit Glossi in cit L Lucio Titio vel enim verba testatoris legantis diriguntur adlegatarium is quasi cum eo loquuntur ue de tunc electio pertinet ad eumdem legatarium; vel diriguntur verba ad heredem δε tunc heredi relinquitur electio vel demum est res duisbia , utrum verba referantur ad legatarium,
vel ad heredem; tunc pertinet electio ad Cre oditorem, hoc est ad legatarium, adeoque caius iste non comprehenditur sub praesenti regula. Ratio est: quia in dubio legata interpretanda sunt plenius, de benignius, e l. In Testamen
tis Ia T. De reg. Iur. Ita resolvit Glossi citata , quam sequunturita communiter. Praesens autem regula relinquit debitori electio. nem , quando aliunde non praeponderat ex pariste Creditoris aliqua ratio, per quam ipsi concedi debeat Electio.