Acta eruditorum. lat. Lipsiae, Christ. Günther 16821779

121쪽

iseniet, cui nausin hoc orbe simile fingi polin. ExoriX u

ni paterna συγ-ταβα ει sese repraesentavit Danieli subpers

ita hominis sumin senectitis, Joanni ostolo sub testatis symbolis.

VIII. Nos, quibus jam cum eruditis&emunctioris naris hominibus sermo est, paucis memorabimus ceteras eorum rationes, qui ocularem Dei visionem negant. Sunt autem ii non postremae caveae aut suspectae doctrinae viri, sed inter doctores ecclesiae princis

pes Suffragia Chrysostomi, Tertulliani, Gregorii Nariangeni, Hilarii, Basilii, Irenati, Augustini, Ambrosii, Hieωnymi adducit Balerus iste. rit. I. I p.ras. Videantur maxime tres Augustini epis stolae, T. II Operum Epist. VI, Ic Cra, hoc argumentum c Fose persequentes. Et recentioribus id a Baismi producitωμhardum, Balduinii mi iiiiiiiii , Chytraeum s. u ter riri lib disinunt, Mucium e Cundisiuni Addo ex vetustioribus I, in Furariensem p. 31sqq. dc quos in annotatione ad istunt mmunitiat Balarius ex recentiori . Albertum Grauerum,dum. in corinario ultimo, Di talioni de Donatione Constantini adjecto, aridem. Bechmannum Thrauom. P. Irae. VIIquas'. mp. /σsqq. Rem in nidio reliquit, neutrumque definit Da hauerus in Hod ophia sua p. ρI6 itemque in Lacte catechetico P. VI ρε A idem Gerhardus fecit, decisionem hujus quaestionis r

servandam ratus vitae aeternae omnium optime Cundisius se tib tad Hulteri Com. Theol. Loe. XXIV quas sp. UIσ. Utraqaesentemias magnos habet autores cs suis nititurfundamentis Euat,aeciosus Deior illam vis nunem, qua ipsi judicio adoracula

sacra quamproxime accedit. IX. Audiamus igitur Leetorisque judicio permittamus illorum rationes. Primo inquiunt, in sacro Codice nusquam dicitur, nos corporis oculiS Deum visuros esse Merito igitur se putant repudiare opinionem αγραφον. Deinde homines in vita illa beata erunt Boerisis Matth. XXII,3αAtqui angeli,faciem Dei vide Her

VIII, non utuntur oculis corporeis. Ergo dc beati Deumvidebunt aliis, quam corporis,oeulis. Ta'dem Deus, inqui unt, est Oitui, adeoque per naturam oculis corporis invisibilis.

122쪽

MENSIS MARTII AMDCCXIV.

Res incorporatis orporisbus oculis non videtur, uti Hieron brevi et tercs veraciter definivit Ndice Augustino P. IIa C Up.ΤΗ.Deum igitur videre oculis est ex illorum sententia nihil aliud, quam vide . et Mesubsantiam invisibilem id quod ατοπον, sive ut Hildebrindus. Dc cit loquitur, ει ν αδυνατων Quod si quis dicat, Deum fa cultatem videndi in oculis evehere ad eum gradum posse, ut do*iritui cognoscendo sussiciant, ei jam olim respondit Augustinus Ps. LU,ῖo. Cuius verborum,ut brevitati studeamus,sententia sic est in his Mis Eruditorum Λὶ Flem T. I, p. III expressa: Nonpotes Deus materiasuperaddere, quodproprietatibus i us essentialibus repugnat, eum idcontradictionem involvat. X. Nihil jam moror quaestionem illam amolim agitatam an Christus inter homines degem sivis carneis oculis Patrem videri 'qua de vide sis Augustinum Epis, p. se rapis. ἐ/ Cap.ra .F tutrobique id negantem. Neutro quidem loco is nominat, quem

oppugnat. in posteaquam Gennadium Massiliense s lib. deseripi ecci Cap. II hcontuli cum Augustini Epistola CXI, didici, eontrariam sententiam libro edito defendissed hinc ab Angustino refutatum fuisse Episcopum quendam Africanum, cui nomen Semaidei. Hujus tamen Servidei sententiam non obscure probat Gennadius, Augustino alias quoque Lia cis C .st iniquior: contra Erasmus in ἐπι- memoratae epistolae,episcopum illum eum Anthropomorphitis sensisse, judicat.

DISSERTATIONES IN LOLOGICAE DE

die nundi es rerum mnium natati, complectentes hist iam creationis a Mose scriptam . Genes. I. II. Ttajecti ad Rhenum, spud Gul van de mater,

NAtales mundi descripturus Consultissimus mobilissimus pag.

Autor Guillelmus an de Molen primo omnium probat, creationem rerum non ex praeexistente mateIia, neque ab aetemo sed in principio illo, quo omne tempus fluere eoepit, ..ctam esse, quod non solum sanioriam Philosophorum suilogiis, sed idoneis etiam argumentis,in artium inprimis origine probat. u. a Mosen

123쪽

Pas. 7. Mosen existimat per nomen Elolam simpliciter voluisse significare

Deum, adeo ut pluralitas ex hoc loquendi modo nequeat concludi. Mundi vocabulo universum hoc λημα, coelo&terra con- . stans, contineri putat, confutatque veterum Philosophorum opia ny nionem, plures ac innumerabiles mundos statuentium Lunam terrae nostrae persimilem esse fatetur. Utrum vero animalia dentur M. in ea, aliisque corporibus coelestibus, vix certo aflarmari nec negari posse censet. De Saturno equidem id negari satis posse propter incredibile frigus, quod ibi saeviat Iovem tamen recte constitutum esse Apostolum Actor. XVII, I3,genus humanum ex uno famguine creatum es,docentem, loqui putat de talibus honunibus, ut nos sumus, ejusdem naturae ac genii,ortum ex Adamo ducentibus, ax inligentibus Christo Redemptore. Universam mundi compa gem non per animam, sed per naturae leges teneri docet Nisi animam dicere velimus materiam illam subtilem quae versatur inquavis mundi parte,eamque agitat, ciet&movet Investigantianni tempus, quo mundus fuerit conditus, credibile videtur, conditum fuisse circa aequinoctium vernum, Sole versante in Ariete, mense Nisa sive Martio, quo etiam renovatus redemptusque sit per Christum mundus, immolato pro nobis vero agno paschali, ut aditus nobis iterum pateret ad paradisum coelestem Spiritum De Gen. I aquis incubantem de Spiritu S interpretatur. Quemadmodum enim Christus, a quo regeneratum sit genus humanum,ins tero virginis fuerit conceptus oblimbratione Spiritus S. ita exterorae, quasi virginis incorruptae adhuc humida materia totum creatum esse orbem,eodem incubante Spiritu. Ante Solem conditum dierum noctiumque discrimen factum esse suspicatur permotum circularem luminosii corporis, seu massae lucis primigenitae, immediate ex nihilo a Deo productae,'nod ita circa rudem molemis D tum, ut accessu suo diem, reces u vero noctem induxerit, ri horarum spatio ad eundem terminani redierit. Unde primus dies naturalis tactus tenebris per 2 horas durantibus ante lucem conditam, quae prima nox fuerit. Expansi non .ine in sua latitudine in

telligit totum illud spatium, quod a terrestris globi superficie ad

extremum usque coeli adspectabilis terminum extensum est, χα-lum appellari solet, aereum videlicci, non aethaeum, quod primo Corale

124쪽

Secreatum, laterra distinctum , ae quarto demum die sideribus est exornatum. Frustra de centro totius universi, cujus termini Pag. I. ignorentur, quaeri putat, nec Solem moveri nisi motu optico, qui in variatione usus atque adspectus consistat. Coeliin astrorum si cultum antiquissimum,' primum idololatriae objectum esse putat. Neque ethnicos solum, sed etiam haereticos nonnullos, sigil- 93 latim Basilidianos,Solem tanquam supremum Numen coluisse.Unde commentitius eorum Deus, cui nomen Abraxas, in quo latere 9 censeturpersarumntit bras. Res omnes ex nihilo productas sano sen. 98 su aeternas dici posse opinatur, quatenus nempe quoad materiam perpetuo manebunt,nec unquam in nihilum sunt reversurae Mun dum enim non penitus interiturum, vel in nihilum abiturum, sed n6. renovandum duntaxat &instaurandum esse, dictis Scripturae,in Patrum sententiis probat Lunam magnum luminare dici censet Ity. sermone populari, ex vulgi praejudiciis orto, nec non ob maxi. Iaii. mum quem nobis praestet usum, ac operationem singularem in haec inferiora Fata hominum rerumque eventus ex astris deducen η' dos esse negat, deploratque, hodienum inter Christianos inveniri augures,dcelusmodi coeli consultos, qui inspecto themate, ac po- sis sitione Planetarum, vel animadverso cujusque hominis horosco po praedicere se posse fingant Rerum publicarum incrementa,muatationes desinteritus, vel singulorum hominum fata omnem

nim Astrologiam judiciariam ad decipiendos homines & lucri fais Is /ciendi caussa, excogitatam esse. Huc refert apparitionem come 6J. tarum, quos nihil futuri portendere fed coeli ornamenta in stellas esse ait perpetuas ac mundo coaevas & stato suo tempore conspicuas. 169, Leviathanem Iobi XL non de balaena , sed crocodilo exponit cum 388. Bochario Phoenicem dari negat. Idem de Gryphibus, Pegaso Ba 3yp silisco, Draconibus alatis, ignivomis, ni cornu Salamandra, aliisque id genus animantibus prodigiosissentit, dubiae nempe detri perincerta esse, quae de iis traduntur, nec ex Scripturis decidi pota Ita etiam mera figmenta esse, quae degente pygmea narren in diis. tur, cum nunquam tales gentes exstiterint, sed tantum homines quidam particulares ita fuerint nuncupati Verba Genes II, a Vis adhaerebit,aeorisuae, non Mosis, sed Adam esse putat, vel po 3i9tius Dei, cui Christus illa tribuit Matth. XIX, 1. Et quamvis hoc ef

P a fatum

125쪽

us ACTA ERUDITO Ru M

- fatum Adam nunc habeat vim legis, quod per Adamum dixerit

Iehova summus legislator, confirmarit, suspicatur tamen eo animo ab Adamo non fuisse prolatum, ut vim legis haberet. Ut Pas. 332 matrimonium subsisteret tantum inter duos, marem do eminam, esse juris divini positivi, adeoque plures foeminas eodem matrimo- nil vinculo uni viro conglutinari,in quasi in unum corpus coalescere cum viro potuisse, si ita placuisset summo rerum opifici uti plura membra uni corpori conglutinata unum tamen totum constituunt Nam fini matrimonii regulari neutiquam repugnare hanc polygamiae speciem, dc proinde egregie falli, qui jure natura si eandem vetitam ita tuant Legem enim connubialem Adamo la-mere positivam esse. Nullam in Scripturis exstare legem quae divortium praecipiat ob adulterium commissum. Nam discessio-: nem ab adultera adulterove non tam praecipi, quam permitti, idque dictante ratione naturali. Dissertatione Secundia multa, quae in prima obiter attigerat Au- oa tor, repetuntur, illustrantur,ra confirmantur. Inprimis autem creationem hominis, dc mulieris e costa viri exstructionem copiosius describit, depingitque Paradisum, sive hortum Eden, in quo tanquam domicilio suo vetustissimos mortalium Deus collocavit. Examinati, doctissimorum virorum de situ Paradisi sententiis anti QI Boebarto suffragatur, exiitimans, positum fuisse paradisum ad a,veum Tigridi dc Euphrati communem supra Babylonem ita ut tamen a superiori horum fluviorum divisione vel concursu ad inferiorem, sed utriusque divergium extenderetur. Unde factum, ut 168. Moses dicat,exHede ne quatuor fluviorum capita exiisse. Praeceptum de noli comedendo ex arbore scientiae boni mali, Protoplastis datum, mere positivum poenam autem & comminationem necessitatis moralis fuisse docet, inculcatque vetusti mos mortalium, sto vitae integros , scelerisque puros, nullas leges naturales habuisse.

Quod assertum in Dissertatione inaugurali quondam propositum, postea peculiari Dissertatione, quae sub finem hujus voluminis comparet, defensum, sed a Viro Cl. Simone Henr. Musa impugna tam, prolixe defendit.

126쪽

tarum selectarum in V. . dudum promissarum nunc primam Partem in libros legales a istoricos luce publica donare voluit. De quo erudito scripto uti Lectori aliqua ex parte constare que at Mervationes nonnullas, easdemque primum saltim Pentateuchi librum illustrantes ex illo adducemus. Postquam p. 3 circa locum Go. II, tantia clarissimos Viros, Altinsium, Piclisellum& Enium ostendit laudatus Autor, quod tofinitiosis Ux' non instruendus sit cum remotiori verbo sed cum propiori . idque etiam ex dispositione accentuum deition-vit notat paritee eos, qui verba illa equidem rem construunt, sed minus commode vertunt quod creat erat Deus -perficien dum; nisi receptissima verborum &n vidisserentia, qua is,lud, errare aliquid rude ex nihilo. hoc , rudescreatum elaborare, perpolire, perficere&ad certum usiam praeparare denotet. Quam vero non esse perpetuam, sed indisserentem dc promiscuum earundem vocum usiam cum rotio trusio asserit, adductis eam in

rem locis Gena, at a J ἔ, ει,7, Exod XXXILIO,IU. XLLao, XLV, 1s,inprimis autem Gen. II, , ubi αν- ι ητως III idem significet, quod N in geminatione sententiae, permutatis eleganter verbis . verborumque positu ex more Scripturae sacrari notionem namque elaborandi, exornandi, perficiendi coelum d terram plane

hinc exulare quum illud non ictum sit EP in die sede' 'a in diebri distinctis, adeoque istudi et respicere primum diem

creationis, cui competat ex hypothesi τοh P. Proinde verba illan Ux',' ri redditi Deus in Defecerat, redyt mellierlichsemath haneho consileto Hebraisno, juxta quem e duobus verbis synonymis inter se conjunctis alterum manter adverbisscit. Qualis

127쪽

Minni laborem λω--ἡ 'Haemo, id est, liboriose sol minof ct Ad visu riuulam infirmesidubiae a mnaturanis ratius significantiusque expressisse iudicat Didovicum dedi uia K Lac Alberivinsinulte inanimas. Phis 3coit p. 1sqq. re dentes illimi, lamn- -υ- -- id est, quod nterioribus ius respondea ut usu matrimonii respiciatur, significatu isto ex

Tarsum Ionathanisci Arabismo insuper confirmato; atquemuit huc quoque respexisse Adamum,sequentibus usum verbis: mulier,

'sem msui mecum, die duit urbeygelegi hasti dedit mihi&c.

. III, ta Ini poenam d: uri non serpenti naturali, sed uni&soli memine vel potius&convenientius personato&larvato, seu, diabolo,vere omni bestia agri callidiori, adeoque non demum versu Is quippe cum illo per unum ' Na copulam fari ioconnexo, cum viris quibusdam doctissimis omnino statuendum arbitratur. Hinc verba I, a na-,ν ita transfert: speνωρ ei sumseu rucurtatum tuum vi radicis Chaldaicae navincedes: scialicet α quoadflatum, i 3 quoadimellectum atque voluntatemἰωnotat pharatapulverenteaere, nec nonpulverem lingere, plus dicere, intensioremque afflictionum gradum importare, quam illas, 'nere os suum inpulvere, inclinari adpulverem, descendere inlinurrem, jacere inpi mere speciatim impiorrum ecclesiae hostium, olim indem, nunam, extremamque ignominiam itaque 3c ipsius Diaboli ad triumphatoris Christi pedes prostritti, GL I, Npoen' insem lam graphico depingi. 'dulterius deduci utita pii phrasi poen iudamni, Mae poenam sensu designet verba Resin e A factus esissent mini ex nisis, non exponit distributis ut communiter fieri solet, quoniam sic dictum fuisset Nasicut quilibet ex nobis, vel simplicius a Cta sicut nos, sed partitisve, hac quidem mversu praecedente, quem etiam illustravit, instituta connexione Adamo ita vici e cassiepelle vestito ac typse cecimi Menismortem Christi suo corpore ac corde, simulque in ipsi ejus morte omnem vitam, coli. v. is justitiam sanctitatem, hinc Deus Pater ad reliquas Deitatis personas cum singulari quadam ' δοκία dicebat: ecce Adam factus es si ut UNUS EXU Is, sicut Filius m Munisenitur cidinias, Adamus sςcundus,

128쪽

ut in plenitudine temporis moriturus,& ut princeps vitae triumphanu ,sciendosita ut sciau omnia,Omne consilium Dei de sua salute, usque dum plena imaginis nostrae in altera vita restauratione ad cognitionem a faeie ad faciem evehatur. ac expositione admissa dieit exspirare omnent ironiamin sarcasmum,vel συριττα amatque simpliciorem versionem Schmidianam verbi mn permuinsimul repudiat. Praeterea observat,non intellexisse Interpretes Hebraismum scire bonum alum, quod idem sit ac fir omnia insito tamen genere, ut manifesto constet ex Π m. XIV, 7 coli. eum v. ubi audire bonum & malum exponatur per scire omne quod in terra est quantum scilicet Regis est seire tum ex phrasi opposita negativa, & simili confici nutoris Hebraismum Hymolog p.23 sq.Hinc etiam arborem scientiae boni at mali interpreditur perarborem omni scientiae judicans ipsam Evam illius Ηebraismi probe gnaram exposuisse, quod foret 'PUn, ad intelligere faciendum. Deinde monstrat elegantem horum verborum eum sequentibus connexionem verbis praeclarisin pulchris Altingit,4 cur Deus ab arbore vitae Adamum,fidem in Messiam professum, arceat. p. m. in verbis Evae 'v'Nm, Fia virum, Eum Jeboam, valde tinprobat illorum sententiam, qui Evae errorem impingunt, ac si ipsum Κainum credidisset Messiam. Unde verbum emphaticum' i 'apaeum Seb. Schmidio explicat de possessione perfidem, ejusque sensum deinde plene exponit hoe modo, quasi dixisset quam vere possideo filium meum naturaliter conceptum, genitum, tam vere supematurali virtute fidei con-eepi ac possideo Filium Dei ut suo tempore incarnandum,hune in αν πον, Redemtorem meum, tanquam peculium meum inter

ipsos dolores partus corde possideo teneoque prae cujus possessione possessio divitiarum gloriae, voluptatis omnium bonorum temporalium est nil nisi 'm vanitas. Hac mente filium secunduni nomine ,2n vanitatis insignivit. 'juni dissicillimum amita interpretatur Nonnes benefeceris sacrificium tuumyaeceptatio eriti Statilem non benefeceris sacrificium tuum ad tum enasin dat. cubas. Ceteram erga te erit obsequium ejus. fratris tui, Vm δε- seris in eum. Quam versicinem pro natura literae, constructionis desipsiusmet rei quinque argumentis erudite deducit. me loco

129쪽

Lamech uxoribus sit scrupullaminis Abrilisti uiresistius generationis sint alnistri, de areni, innisummaritumstunt, pluribus Q --,hic pauiolat sis volit eximere, ahis eriger quod nihil tale nimiendum Ghoc pudem argumento: Num ----ψη----- ρ,

uerum ejuvenem in cicatricem meam 'id est, ut sessim iure talionis vulnerandus aut occidendus sim de haec duo orationis membri, idem dicere mutatis eleganter verbis mores, risum es

tam certum quam quod certissimum, haut secus ae praeviae allocutionis Adad Zilia audis vocem meam , uxores mutili. mea' auribas percipite fermonem meum. mine tam Lameclium pronam nectere consequentiam eommate seq. si septies vindieam turmin qui tamen fuit fratricida etiam sine armis tum Lamee, septuagesiessepties: id est, longe majori vindicta vindicandus erit, quippe qui neminem occidit. iocum cap. a controversum, quem jam doctissimus AulbH Dbraim. Et mo p. go sqq. tra flavem rat, hete denuo sub incudem revoeat, ac pluribus rationibus con firmat hane interpretationem Et respexerat uxor ejus a tergis eius id est, vi Hebraismi, relicto eo redierat in viam cs facta es eummo σμι-mulus bitumini inest diuta praesertim accuratiori harmonia interivandatum angelicum v. 7,eiusdemque exsecutionem d/.a

accedente argumentosilvatoris τί VI 3t, itemque arctissime, connectente Mose interitum uxoris Lothi cum interitus Dinae

ac moreriectauo illa Verba .XX omina 'si a salineon. eis ac stiit examinati, variis interpretationibus is reddit p. s.cimnia in νη- scilicet dedi ut oves, boves item seri os de aliisciuo ex . 4 ut d amuntis contariolous δε-ψω ν Διὶ, nempe,quod Abrahamus tibi sit velamen Motum Citius trans. lationis argumenta quoque docta subjici Atque haec specimini, Ioeo recensuisse sussiciat, ex quibus,quid de aliis CLAutoris niosis explicationibus itemque de partibus adhuc duabus insecuturi sibi promitumqueati L colligere sitis poterit.

130쪽

INSTITUTIONES THEOLOGICAE A NID

Tom. III.

mus, quo comprehenduntula sequentes iphanii libri ci Ancoratus, quo universa ferme fidei doctrina exponitur: a Brevis expositio fideiratholicaevi apostolicae Ecclesiae. 3ὶ Anaeephalaeosis,

sive eorum, quae in Panario adversus haereses diti sunt, epitome. Praeferimus autem hiunc Tomum duobus praecedentibus propterea, quod in margine exhibet plurimas partim emendationes firmas, partim conjecturas criticas, ut incorruptum legere liceat librum,

quantum quidem emendari potuit. In margine quoque diligenter adscripta legitur synopsis paragraphorima, adeoque expeditior redditur libri lectio. Pari modo notatur in ora libri, cum singulare quid in Epiphanio occurrit, maxime si e re sit ecclosiae Romanae id quod in prioribus quoque tomis antehae observavimus. Ex his annotatioiribus f duntaxat proseremus, iisque responsi

G, sed honorare se Dominum atque insere credentes. EDerpro hoc ipse alse m-- -- in is usum- αι, ηιν ijs lare,nisi dex. Ceterum cum autor hujus notae tam miseram agnoscat haereticorum conditio m caveat, ne ipse a veta Christi doctrina alienus sit ubi Epiphanius P trum esse dicit petram illam, supra quam fundata ecclesia, margo hane habet notam Petrus Apostolarum princeps: supra quem fumdata es Ecclesia. Ad quam notam duo annotamus, thillam ex