Enarrationes vetustissimorum theologorum, in Acta quidem Apostolorum & in omnes D. Pauli ac catholicas epistolas ab Oecumenio in Apocalypsim uerò, ab Aretha ... magna cura collectae. Iohanne Hentenio interprete

발행: 1545년

분량: 651페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

101쪽

Ideo etiam quisque proximum reputans tanquam scipsum, Λ nihil eorum quae possidebat sibiipsi proprium vendicando retinebat, sed in comunem utilitatem proferebat. Vnde etia .gratiam magnam ait illis,ex mutua dilectione accessisset ex eo enim quod nihil sibiipsis vendicarent, nullus inter eos egens erat: quod illius Davidici dicti imitatio erat, A peris tu Uilt 4

manum tuam,& imples Omne animal.

Et magna uirtute reddebant Apostoli testimoniatim resurrectionis domini I esu, gratiάque magna erat super ipsos: niue enim quipiam egens erat inter us: Nam quotquot possessores praediorum, aut aediis xm erant inter eos, uendentes a ferebant precia eou Brum, quae vendebantur. Dictio Reddebant, tanquam aliquid fuerit eis concreditum significat, & hoc veluti de debito dicit. Nam per diuina signa, diuinam ostendebant potentiam eius,qui a mortuis surrexisset.

Et ponebant ad pedes Apostolorum. Distribueb tur autem singulis prout cuis opus erat.

Ad pedes Apostolorum precia ponere,& non ad manus: magnum indicat honorem ac reuerentiam eorum qui adferebant. Quod autem in manibus dare non audebant, erat illos constituere dominos ac dispensatores, ut ex communibus promptuariis consumerent,& non per manus de pro- cpriis. Praeterea quod dicitur Ad pedes. & venerationem illis addebat, & indigentiam eorum qui alerentur probro liber bat. Distribuebatur autem tanquam e communibus & abundantibus promptuariis.

I Ues autem qui cognominatus est B amabus ab Ais postolis, quod est filius consolationis Levites cγprius genere,quum haberet agrum uendidit eum, er attulit precium, posivit ad pedes Apostolorum.

Primum eius meminit qui praeclarum facinus operatus est, nempe ipsius Iose, ad maiorem Ananiae confutationemr quod quum tanti essent qui talia agerent & tanta signa, tan-d ij taque

102쪽

cap. v. ACTORUM APOSTOLOR. v MD taque gratia,nullo horum correctus sit. Ipsa autem Iose appellatio ab Apostolis,inducta est in testimonium virtutis animi erga pauperes propensi. Quum autem Levites csset, Cyprius dicebatur, quod lex iam soluta esset, & a Iudaea transmigrabant quo quisque vellet. Dictio autem Barnabas ab Hebraica lingua in latinam traducta filium designat co- solationis, nempe pietatis erga pauperes . Hoc autem tanquam praeludium est ad narrationem perditionis Ananiae &Sapphirae. Nam & hic ipsius Iose imitatione agro diuεdito, non couenienti modo usus principio di fine, ignorauit quod sibiipsi perditionem conciliaret. 2.v.

Vir autem quidum Ananias nomine cum Sapphia

E ra uxore sua, uendidit possessionem er fraudauit de precis,conscia erit uxore siua, Cr allatam partem quaa dum posivit ad pedes Apostolorum.

Omnino enim satanica insana a plenus erat, qui quu pr prio instinctu & non ex necessitate, aut vi aliqua quod bonuest, elegisset: simul tamen ut incoepit, in feruore boni tepidior factus est,& censum omnem perdidit. Tria autem tune edita sunt circa eundem signa: cognitio occultorum, extemrefactio curae metis,& praeterea interitus iussa subsequutus.

Dixit autem Petrus: Anania cur impleuit Satanas eor tuum, ut mentireris stiritui sancto σfraudares i. de precio agri. Nonne manens non uenditus tibi mari sit, et diuenditus in tua erat potestate s Quare posiviasti in corde tuo rem istam s Non es mentitus hominibus sed deo. Audiens autem Ananias hos sermones, cottianiss expirauit. Et factus est timor magnus super omanes qui haec audiebant. Surgentes autem iuvenes amoaxerunt eum σ elatum sepelierunt.

Anania cur impleuit, oec. Neque enim inuitos vos trahim sed quum ultronee placuerit vobis offerre deo victimam, rursus vosipsos ad proprium usum insumere sacrilegium indubie est. Ideo quoq; sacrilegoru poena percussi sunt. Qu-nam morte: nam hoc significat ε veluti exaruita oe

103쪽

CAPUT 'V. x7 Cap. v. est itali humore priuatus est. Ideo etia vivεs dicebat apud Aveteres quod ide significat qd b,id est, humidus.

Interce sit autem trium ferme horarum interudia i ,er uxor eius nesciens, quod acciderat introivit. Dixit autem ei Petrus, Dic mihi, Num tanti agrum hendi istiis At illa dixit: Etiam,tanti. Petrus uero ait iήd eam: cur eoi pirata est inter uos, ut tentaretis stio

ritum domini s ecce pedes eorum qui sepelierunt viranum ad ostium adsunt, ex eferent te.

Vide quod non vocabat eam Petrus, sed expectabat: ut ipsa dum vellet ingrederetur, data illi potestate & resipiscedi,& non impudenter ingrediendi. Ingressa est autem igno- Byans,quq circa virum acciderant quia neq; illi audebat quis- qitam detegere timore ac reuerentia magistri. Atqui horam trium interuallum sufficiens erat, ut per multos spargeretur: sed timor continentes effecerat. Nain & hoe admirans Lucas euangelista, utrumque posuit de horarum spacium & mulieris ignorantiam. Interrogans autem quanti agrum vendi derant,veniae illi occasionem praebebat, tanquam non apud

illam, sed apud virum sita fuerit potestas vendendi dc fraudandi: & quoniam in dolo consormem viro repperit, simili

quoque poena condemnauit. Nouit enim contemptus diuinorum eum quoque in iram incedere, qui est ab ira alienus.

His etiam fidem facit sermonibus illa traditio sub Mose mi- Num assuetissimo,ut lapidib' obrueretur, qui sabbatho ligna collegerat. Et ibi quidem transgressio apparuit in his quae decen C ia erant,hic autem sacrilegium: siquidem quae deo ad egentium alimentum reposita erant, ipsi ad superfluos suos usus insumebant. Necessitatibus enim satis erat, ut ex his quae ascommune promptuarium asseruarentur indigentia complerent. Considera vero dc hoe,quomodo ad familiares vehementer assiciantur. Etenim nolunt eos qui spiritualem gratiam semel adepti sunt aut suam conuersationem, seres aut sacrilegos esse. In extraneis autem non sunt usi supplicio, ne viderentur nolentes quoq; homines supplicii cogere timo re,ve ad fide accederet. Versi si fatanas impleto corde Ananiin rem omne peregit, quae tanta est haec aduersus Anania

d iij seue

104쪽

cap. V. ACTORUM APOsTOLORUM

D seueritas Atqui non temere sed iuste id actum est, quum is sese adeo Satanae capacem praebuisset.

confestim autem cecidit ad pedes eius er expiruavit. Ingressi uero iuuenes reppererunt eam mortuamer extulerunt ac sepelierunt iuxta virum; m. Fa ctusque est timor magnus uper uniuersam congregaritionem, π βper omnes qui haec audiebant.

Quomodo ad pedes eius quia iuxta eu stabat: Petrus vero stetit ἱuxta ea, ut si resipiscere vellet ac cofiteri,no vereretur alios qui audirent No est arrogatiaeis Petrus prudelissimus eos qui lapsi erat terruerit sed doctrinae futuroru praecogiu-tiuae quae multa hominii peccata euertebat.Tunc enim quux euagelij semina iacere coepissent statimq; exorta Zizania cospexissent, prudeter ea protinus euulseriint. Sic & Moses in exordio legis ira retare in paruo etia peccato lapidiNobrui iussit dicens deii eam tulisse sententia. Idem quoq; & itis η γ protoplastis esitigit,qui ob esum ligni a deo condi nati sunt. P ' Na pbstilete flagellato cautior erit insipiens iuxta sacra p

rcentia. Itaq; etia in his vitio cessit in lucrii iis qui praesentes erant videbant quae fiebant. Quasiqua aliis quoq; praece dex bus signis,nonullus exoriebatur timor, at no tantus. Ita μ' eognoscitur diis iudicia faciens: coprehenso in operib' manuum suaru peccatore,ex facto quod circa ritu accidit 1alu-- ὰ taris oritur in aliis timor. Queadmodu & in ultione Ozae 'μ huiu, ndq; stippii eiu multis timori fuit tanqua obseru tibus, 'que deo seruata sunt in aeceta ac intangibilia esse debere prophanis. Hic vero considerandum est ex ablati ne funerum Ananiae & uxoris eius per eos qui mortuos efferebant, legem esse abiectam. Neque enim qui moriuum tetigerant Ananiam, immundi permanserunt usque ad vesperam, sed ipsi etiam ad funus uxoris eius praestiterunt ministerium.

Per manus uero Apostolorum edebantur figuή crprodigia multa in populo. Et erant unanimiter omnes

in porticu Solomonis. caeterorum autem nemo a

debat se illis coniungere ,sed magniscabat eos poαpulus. Magis autem accedebant credentes domi α

105쪽

no,Multitudo nempe uirorum simul ac mulierum ita ut Ain plinte4s e ferrent infirmos , ponerentque in lectulisc grabbatis, ut uenientis Petri uci umbra quempiam

illorum obumbr ret. Conueniebat autem Cr multituα do uicinarum ciuitatum Ierusalem, afferens aegros ac

xcxutos isspiritibus immundis, qui sanabantur omnes.

Tu vero mihi intuere quomodo Apostolorum vita procedebat. Tristitia primu accidit propter assumptionem, de inde latitia propter spiritus fantii descensum: rursum mititia propter subsannantes, deinde laetitia propter fideles & fa Belum signum: ad haec tristitia quod tenti essent,deinde laetitia propter resposionem . Iterum hic , signis & illustratione laetitia, ted a summo sacerdote & his qui cos coprehederiit tristitia. Idipsum quoq; apud veteres quotquot iuxta dei praecepta vixerunt quispiam inuenire poterit. Ne mireris autem quomodo a suis domibus discedentes in teplo versabatur iuxta porticum Solomonis , & quomodo permittebatur. Iam enim cunctis terrori erat propter multitudine; a signorum per eos editorum. Nam hoc etiam vult significare ex eo 80O4 ait. Per munus uero Apostolorum edebantur signa o prod o Cria multa iii popillo, statimque subiungit, caeterorum autem nomo aud balfe coniungore illis, hoc est neque ad ipsos quisquaappropinquare audebat. sed magnificabat eos populus 3 Qui Gnam 3Iudaicus. Quos 3 Apostolos. Et quid erat magni faciendum ych Christi fidei assentirent. praeterea etiam,* infirmos Los efferrent ciues in vieos & plateas ciuitatis in lectulis &grabbatis ut per umbram Petri prolongatam consequerentur salutem, quod in Christo non contigit. Sed ille hoc quo'que opus promiterat quum diceret . Qui credit in me opera quae ego facio & ille faciet, & his maiora faciet: Itaque etiahaec a promittente Christo contigerunt Apostolis. & erga rq thi 'eos qui curabantur & circa illos qui puniebantur qualis fuit Ananias. Nam & si Apostoli modeste de se sentientes miraculorum oporationes ad praeceptore resorebant,per nomen eius haec cfficientes:attamen vita eorum virtusq; vere eua

gelica,idonea erat que plurimum collaudaretur,magnumqὴ sequeretur praemium in his,qui ita viu credelegissent. : h

d iiij caput

106쪽

D c Α p. V r. Apsolos earceri iniectos angelus dei nocte edaxis, curam tradens ut ob nu iam obstantem probibitione c. Firent a priradicatione I fu,in quo etiam habrsu quod p4isa pontifices rursu c. ipsos comprehc adentes,p s. uam iusserunt Ur amplius docerent, c usinis rant. Gamal elis dr Apsolisfratentia persuassibilis una cum exemplis nonnullis ac ruidrmιbus probationibus.

X urges autem princeps sacerdotu Cr oes qui cu eo erat quae est secta Sadducaeoru,reo picti Aunt aemulatio e criniecerut manui in apostolos,posueruntque eos i custodia publi- ea. Angelus aute domini nocte aperuit ostia carceris,

Ε . ductis dixit: ite er states in teplo loquimini populo uerba uitae omnia huius. At illi quu haec audissent,

intrauerunt diluculo in templum ac docebant. Aduemniens autem princeps sacerdotum cr qui cum eo era rant conuocauerunt concilium,uniuersumquesenatum filiorum fruet, ex miserunt ad carcerem ut illsi adduiscerentur. Accedentes aute ministri non inuenerat eos in carcere reuersique nunclauerunt dicentes: carcere quidem clausium inuenimus cum omni diligentia, Cr custodes foris stantes, uerum ubi aperuissemus neminems intiis repperimus. Quum aute audissent bos sermoneser pontifex er dux templi principesique sacerdotum, ambigebat de illis,quidnam hoc factum esset. QRidam vero adueniens nunclauit eis. Ecce viri quos posivistis in carcere stant in templo docentque populum. Tunc abiit dux eum ministris ac duxit illos sine ui.

Ilis ab apostolis peractis propter quae multitudo praedi-eationi attendebat,& fideliu numerus quotidiano incremeto iam maris arenae aequalis fiebat: exurgens inquit princeps sacerdotii hoc est erectus, comotus ob ea quae contingebat, vehementius in eos irruiit maxime Sadducaeis inhumanius eum inflammantibus,quu viderent Apostolos omne moue

107쪽

CAPUT VI. α' Cap. v.

re lapidem adproba tam resurrectionem,eui ipsi .aduersaba- Atur. Quum enim C hristum resurrexisse praedicarent,etia ad resurrectionis confirmati, nem eius,qui resurrexerat nomine miracula edete dei nonstrabantur: quod nequaquam contigiiset,si res medacio subseruiret. ita ergo efferati & ad caedem Apostolorum praeparati, interim quide carceris securitate eos asseruant,non statim ad iudiciu ducentes, sed versute ansa timoris carceris, facti poenitentiam ab illis quaeretes fit illi quidem ita assecti eram. Deus auic per mora quae erat ad malum conatum, i los quidem pudore affecit, trustra malignati sint, Apostolos vero carceris eductiCeper diuinum angelum magis roborauit: & quibus in rebus & ubi Bcum perseuerantia anniti Oporteret, edocuit. Quum autem ignorantia angelici auxilii cruentos homnes intercepisset, eo tempore quos, postolos iudicio exhibere distulerant, nomisericordia moti, quomodo enim hoc fieri potuisset, quum plusquam serpentes ad ira excitati essent sed ut primu quidem opinatos per detentionem explere suam voluntatem, nam in hunc finem carcere illos incluserant,deinde per diuinam visitationem conceptis rebus frustratos , ipsa concili j inopia circa ea quae decreuerant, doceret diuinam esse potentiam. Angeli namque e carcere eductio apostolis quidem ad consolationem , Iudaeis vero ad utilitatem exhibita est. CIgnorarunt autem Iudaei diuinam esse potentiam , ut prima in agendorum perplexitate constituti sicut aiebam, si vellet coprehenderentur,& ipsi ac docerenturi Illi vero adeo excaecati sunt, ut neque auderent via templo abstrahere Α- postolos, quos tamen maxime abominabantur. Ex quo etia bat quide manifestum est gregariam turbam prudentiorem fuisse Iu- nUra exedaicis principibus: quod quum illi rudes essent, a diuinis si- p r irra/gnis salutem citius amplexi sint quam legi speriti. Ideo post Pruri παμ

multam diuinorum signorum notitiam ac certitudinem in- sensust terrogant legi eriti: None prςcepto praecepimus vobis,ne magis loquereminit Atqui si solo praecepto,quorsum custodia ma- qu drat signiumque munimentum 3 Siquidem custodes quoque assidebant carceri, quorum nulla modo fit mentio ad occultatio- ξω αν ne angelici miraculi. Verii dicere possent Apostoli: Si prae- ςxoecaticepto vestro noster etiam assensus ad obseruantiam adiun sunt, ctus est,rationabiles essent nunc ob spretum praeceptum in

108쪽

D terrogationes simul & examina. At si nihil horum, dementium lunt modo,velut ob transgressionem appellationes.

Timebant enim plebem ne Iupidibus opprimeretur Adductos autem illos statuerunt in concilio: er intero rogauit eos princeps sacerdotum dicens.

Odementiam istorum qui turbae quidem prudentiam latenti timore cognouerant,similiter & dei qhi manifeste suos

semper de manibus eorum tanquam volucres eripiebat: nec tamen unquam adoptari cupiebant.

' Non e praecepto praecepimus uobis, ne doceretis in hoc nomine Et ecce replestis Ierusale doctrina uestra.

O virit impudente. Et improbus & stultus eos interrogauit, Non praecepto e c. Pr ceptii quide ia dictu est plenii esse temeritatis,& superflui4 esset eade eisde de reb' repetere.

Et uultis inducere super nos singuinem uiri huius. Resipondes autem Simon Petrus er Apostoli dixerui.

Adhuc eis nudus homo videbatur, ut autem ostendat necessarium fuisse praeceptum.& ut suae prouiderct saluti, vis multitudinem aduersus illos exacerbarent, haec dicebant.

p Obedire oportet deo magii hominibus. Deus patrum nostrorum suscitauit Iesum, que uos interemirapis si pensium in ligno. Hunc principem er saluat orem deus exaltavit dextera sua.

Vide quanta fuerit eorum qui interrogabantur modestia: neque enim cum serocitate respondent: siquide praeceptores erant,nec indignabantur, sed miterebantur eorum: idque intendebant ut illos errore eximerent. Non enim aduersus ipsos rixati sunt raut elati dono signorum a deo per eos editori ,columeliose illis responderunt , ipsos aduersus stimulucalcitrare docentes,sed pr mum quidem aiunt obedientiam deo proin ptius reseredam esse quam hominibus t occultius ipsos accusantes, tanquam cotemptores eorum quae propter illos peracta erant. Deinde etiam quod is quem ipsi nudum hominem appellarant,& saluator erat, & deus tantam illius cura habuerat, ut a mortuiς ipsum suscitaret. Na d cere illii propria surrexisse virtuςe,interim tutum nod i erat. ne apud bupc exi-

109쪽

hunc existimaretur deo coatrarius. Vt aute a profundo ex- Λcitet sopore, exhortat ad intelligendii quantae danationi sit obnoxiuipssis huc a deo exaltatu morte crucis interetnisse.

Ad dandam poenitentium sedet ac remisionem pec

catorum. Quum sermonem de cruce adeo sublimacit, & tanquam irrei misi bilem exhibuisset damnationem his,qui furori aduersus Christum intentato adhaeserant, veluti tanti doloris exonerationem eis excogitas ait: Sed hic a vobis quide co- tumelia affectus, a deo vero exaltatus, dedit spiritum poeni- . tentiae ipsi Iir et ac remissionem peccatorii, adeo ut debacchatio in eum per crucem admissa non possit efficere ut a nvobis auertatur,eo quod is qui a deo exaltat' est, iniuriarum obliuiicitur erga illos qui per obedientia illum agnouerint. t Vide autem quomodo Iudaei,& per opera & per verba correpti non obtemperarunt, ideoque eorum condemnatio iusta est. Per opera quidem quum deus Apostolos in carceres duci permittit, sed admirando modo liberat. Per verba vero ut & Iudaei per Apostolorii sermones,& ceteri oes corriperentur ac erudirentur. Imo Sc ipsi quoq; apostoli ad libe-'re loquendum inunguntur. Alij itaq; compuncti sunt & per obedientiam participes facti sunt sermonum apostolorum: summi vero sacerdotes ac principes furore aduersus aposto- Clos agitabantur, illorum mortem appetentes: ut iam manifestius sit eorum aduersus Christum furorem.no quasi iustum processisse,sed ex inuidia,qui ad huiusmodi caede ipsos producat, Ideo etia aiunt: Vultis induceresuper nos sanguinrm viributus, sanguinem appellantes caedem. Quemadmodum etia orari deus ad Cain: Vox sanguinis fratris tui,hoc est caedes. Haec autem dicebant Iudaei, multitudinem contra apostolos exacerbantes, ac si id latum quaererent ut suae saluti parceretur.

Et nos unius testes horum quae dicimus.

Quorum quod remissionem, quod poenitentiam promiserit: nam resurrectio iam in confessio erat.

Insiuper, er spiritus sanctus que dedit deus obedieatibus ipsi. Haec autem quum audissent dissecabuntur ac consultabant lit interscerent illos.

110쪽

D Quod remissionem tribuat,& nos testes sumus,& spiritus sanctus,qui nequaqua superuenisset, nisi primum soluta fuissent peccata Huiusmodi autem sermo modesti animi est . neque enim dictum est Nobis solis qui' eum diligimus distribuendo munera,sed communi sermone ad omnes prolatum est qui ipsi obtemperant . ita ut etiam si illi obedirent, non fraudarentur parte doni ipsius ob ira ressionem, quae pro

pter crucem commissa est.

Surgens autem quidam in concilio Phariseus nori' mine Gumaliel legis doctor, in precio habitu apud totum populum iusit, ut paulister foras secederent Apostoli, dixitque ad illos: Viri Istraelitae attendite uobis αἶ ipsis super hominibus istis quid acturi sitis. Ante horenim dies extitit Theudas dicens se esse aliquem: cui adb est numerus uirorum circiter quadringentorum: qui occisius est, omnesque quotquot ei adhaerebant disa

pati sunt, ex ad nihilum redactia

Hic Gamaliel Pauli praeceptor erat. Hunc ergo qui praeceptor erat, & in iudiciis legis approbatus, adhuc non credere, quanquam persecteno intelligeret, extremae erat dementie. Et manifestu est ex verbis eius,quae etiam satis ostedunt, quod prudentia excelleret. Et etiam ex factis suis p F tet. Nam iubendo Apostolos eiici a concilio, ut ipsis terr rem incuteret, ipsum quoque suspitione liberabat, qua putaretur verba facere in gratiam illorum, qui eiusdem cum ipso essent sententiae. Ideo neque magna vehementia usus est, sed tanquam temulentis prae furore ait: Attendite vobisipsis quid acturi sitis,ae si diceret Non temere feramini. Deinde eorum quoque exempla in medium adducit, qui insipienterae sibiipsis inutiliter considentes propter huiusmodi interepti sunt nempe Theudam ac Iudam Galil um,qui ad auspicatum sibi terminum non peruenerunt. At non Vetera profere exempla,sed recentia, & quorum multi fuerant ipsi co- spectores: ut experientia caueat, ne in similem exemplorum terminum incurrat. Deinde ut sermone his emollito tentet auditores uertere a dapo a postolis inseredo: ne quo modo, si ea quα

SEARCH

MENU NAVIGATION