장음표시 사용
121쪽
v i. Sexta , in ens reale & ens rationis , de quo fuse in Logica tom. I. par. I. disp. 4. VII. Septima , in ens universale & singulare , de quo tom. I. Log. pari. 2. disp. I. V III. Odiaua , in ens subistantiale M acciden tale, de quo tom. I. Log. pari. 3. disp. 3. I X. Nona , In decem praedicamenta , o e quibus tomo I. Log. pari. 3. tum Vniversim, tum singi latim a nobis est disputatum.
II. essentiae rerum sint aliquid p
tivum ct reale, antequam exi iam. TR iv L E x hujus quaestionis sensus esse potest. Primus, an rerum essentiae habeant quoddam esse essentiae extra Deum aeternum improductum , non solum antecedenter ad efficientiam,
sed etiam ad scientiam Dei. Secundus, an sint aliquid politivum in omnipotentia Dei. Tertius, an praeter esse positivum quod habent in omnipotentia Dei, habeant este reale, quatenus ensxeale opponitur entibus chi matricis & impossibilibus, seu prout non habet repugnantiam ad esse. Ut solvatur quaestio, juvat uic quaedam ob
i. Ens sumitur Velut parricipium, vel ut nomen.
Ut participium , significat id quod actu existit: ut nomen, id quod habet essentiam abstrahendo ab eo quod effemia sit possibilis vel aetualis. Hinc r r. Ens sm pli citer & sine addito & existens
aliquo modo distinguuntur. Ratio est , quia enS simpliciter significat habens essentiam , nve existat actu, sive potentia inutum et existens vero
122쪽
M E T A P H Y s I C AE. Iossignificat simpliciter id quod habet existentiam
actu : vh de differunt duae istae propositiones, Omnis homo est ens: Omnis homo est exsens. Illa enim est sempiternat veritatis, quia ens praedicatur essentialiter ; laaec autem falsa , quia nexistens praedicatur accidentario de homine. III. Distinguuntur itaque inter se essentia; essentia possibilis,& essentia actualis. Ementia secundum se, cst: id per quod unaquaeque res constituitur, &ab omni alia re distinguitur , determinaturque ad certum gradum entis : seu id quod est primum in Ie , dc a quo caetera fluunt : seu ppr ordinem ad intellectum, id sine quo res nec eise primo, nec concipi potest. Tria ergo ad essentiam requiruntur, I. quod sit Iei constitutiva ; z. quod sit dis tinctiva ejusdem ab alio, 3. quod sit radix omnium affectionum. Porro dum dicitur distinctiva, id non debet intelligi de omnibus gradibus essentialibus : dantur enim multi gradus generici& communes, in quibus cum aliis entibus res convenit, sed de gradibus vltimis, per quos vltimo completur ab aliis distinguitur. Sic homo per sensitivum Monvenit cum equo , sed per rationale ab eodem distinguitur. Essentia , ut postibilis . est essentia, vel ut continetur in virtute cauta, a qua produci potest, dc sic dicitur postas bilis pitysice : vel prout non involvit contradictionem , & sic dicitur possibilis metaphysice. Essentia actualis , est essentiae actu existens , seu
Iv. Reale, aliud simplicitet, aliud secundum quid. Reale simplicher est , quod est actu existens
seu extra causas positum. Reale .lccundit in quid
idem est ac possibile , sive possibile sit phrsice,
123쪽
ut appellat potentiam productricem , in qua continetur ; sive metaphylice, ut est non repugnan S.
Porio cum ens reale attribuitur rerum essentias,
non debet attribui sine modificatione, qua dicatur expresse reale possibile , aut aliquo modo reale , nempe vel physice reale, quatenus est in potentia productrice ; vel logice ac metaphysice reale , quatenus non involvit contradictionem. R
tio est, quia quidquid non simpliciter & absolute, sed in aliquo tantum sensu rei attribuitur , non est simpliciter & absolute eidem tribuendum , sed cum modo, quo tali subjecto convenit : sic lignum ex quo potest fieri Mercurius, non dieitur simpliciter Mercurius, sed Mercurius potentia, alias propositio esset falsa : hinc Aristoteles '. Metaph. tex. 7. negat simpliciter esse de iis quae sunt tantiim potentia: Non existe,tium, inquit, quadam pote te sunt et non sunt autem , quia non sunt astu. His observatis stΙ. AssERT Io. Rerum essentiae , antequam
existant, non sunt simpliciter extra Deum , adeoque nihil habent positivum. Ita D. Thomasq. s. de potentia. a. 3. ad x. Ovie O in Metaph. con
taph. disp. 3 i. se a. Σ. Vbi docet hanc doctrinam esse certam secundum fidem , meritoque inter errores opinionem Wicleisi recenseri , qua pugnabat creaturas habere ab aeterno aliquod esse reale distinctum ab esse Dei. Probatur I. Si essentiae rerum haberent ab aeterno aliquod esse reale.& positivum extra Deum, vel illud esset creatum a Deo , vel non creatum : neutrum dici potest. Non primum , quia nihil creatum existere ab aeterno, fides docet, Gen. . 1. In prinoipio Deus
124쪽
creavit erium terram. Non secundum; si enim non sit creatum, ergo est increatum , ergo ensa se, ergo Deus. Confirmatur I ex I. capite D Joannis : Omnia
per ipsum facta sunt, ct sine ipso factum est nihil.
2. .a illae creaturae quae haberent illud esse increatum , non acciperent a Deo: erFo possent gloriari se habere aliquid ex se quod a Deo non accepissent: at id repugnat Paulo I. ad Cor. c. 2. 2 ia habes quod non accepisti ' Denique S S. Patres passim inculcant, quidquid a Deo fac tum non est, vel Deum esse , vel nihil esse. Ita Delugo lib. de Trinit. c. 6. Cyrillus lib. I. IO a. c. 6. II. AssER Tto. Essentiae rerum, si sumuntur pro esse quod habent in omnipotentia , a quis produci possunt , sunt vere reales, sed cum re strictione. Probatur prima pars et quia essentiae rerum verὸ continentur in omnipotentia divina, ut eminentiae quaedam virtuales ejusdem omnipotentiae , aqua dicuntur possibiles ab aeternς possibilitate activa potentiae divinae, in cujus virtute conti
Probatur secunda ex observatione quarta: re γIe enim, ut appellat potentiam activam in qua continetur, est tantum reale potentia : at reale potentia est reale cum restryinione ; Vnde de copotest dici qubd non sit, ex Aristotele ibidem
citato. III. AssERTro. Essentiae rerum sunt reales ab aeterno , seu ens reale potentia, ac proinde non sunt purum nihil. . . Probatur : ex divisione generali entis in ens reale potentia, δc in ens reale actu , creaturae ab
125쪽
aeterno sunt ens aliquo modo; sunt enim magisens quam chimaerat ergo Vel ens reale potentia, vel ens reale adtu. Non ens reale a stu, Vt confecimus assertione prima ; ergo ens reale poten
Probatur 1. Illud est reale, de quo vere assirmantur & verificantur praedicata realia. De homine v. g. secundum se sumpto , sive existat, sive non existat, vere assirmantur & verificantur praedicata realia, nempe praedicata essentialia , puta quod sit animal, vivens , substantia, &c. illae enim propositiones sunt semper verae , ut probavimus Tom. 2. Log. pari. 4. appendice ad 4. pag. 8S. Omnis autem veritas propositionis assirmativae fundatur in aliquo esse, sicut veritas negativae in aliquo non esse. Denique quidquid opponitur contradictorie non enti, debet esse ens : essentiae possibiles opponuntur contradictorie non enti seu
impossibili. Nam prout objiciuntur simplici Dei intelligentiae, non sunt quid chimaericum & impossibile: ergo disserunt a chimaera: per quid autem differunt nisi per ens Deinde nonne Deus per scieutiam mediam de Angelis qui nunquam
erunt, cognoscit quid facerent, si vere crearentur, & in tali circunstantiarum flexu ponerentur Vtique. Iam quaero. an de chimaericis entibus id ipsum cognoscat ; minime. Igitur Angeli illi sunt aliquid reale , dc vere possibiles , non tantum possibilitate extrinseca, qua continentur in omnipotentia Dei, sed etiam possibilitate sibi intrinseca dc logica, quia non repugnat illos existere: Ut autem plenius intelligas unde possibilitas rei petenda sit , observa duplicem esse seu-tetitiam de rerum possibilitate.
126쪽
Prima totam rei possibilitatem petit a virtute eausae, vultque esse denominationem petitam a causa foecunda x potente producere. Itaque in hac sententia possibilitas creaturarum a stive sumpta, est omnipotentia Dei instructa ideis rerum faciendarum , & connodans negationem illarum et possibilitas vero passive sumpta , est denominatio extrinseca petita ab omnipotentia divina id eis rerum faciendarum instructa, Sc negationem illarum connotante. Unde tres illae propositiones:
Antichri ius ea possibilis : Antichrismopotentia :Antiehristus es in potentia ii sunt in ianta reali aequipollentes , in quibus non affirmatur existentia de Antichristo, sed potius negatur indirecte vfensusque est , Antichristus quidem non existit, sed existit potentia Antichristi productrix : quemadmodum dum dicitur, Homerus est Poeta, non affirmatur Homerum existere in se, sed per poesm ; unde. non licet inferre simpliciter : ergo Homerus est , sed tantum: ergo Homerus est in
poesi , seu Homeri pbesis est. Sic ex hac propositione , Antichristus est possibilis, non licet inferre,.
ergo Antichristus est; sed tantum : ergo Antichristus est iii potentia, seu Antichristi est potentix productrix. mare haec sententia totam rei pota sibilitatem repetit a potentia divina, tanquam aeausa adaequata dc ultima : Antichristus enim dicitur possibilis, , quia continetur in potentia Dei productiva; hircocervus autem impossibilis, quia. non est potentia illius productrix in Deo. Secunda sententia duplicem causam agnoscit possibilitatis & impossibilitatis rerum , remotam& proximam. Remota est non repugnantia rei
secundum se, vel repugnantia rei secundum se;
127쪽
proxima est omnipotentia Dei. Quare sic urget contra responsionem datam. Possibilitas rei non tantillii peti potest ab omnipotentia divina, sed etiam ab ipsa non repugnantia rei secundum se, ν uatenus nullam involvit cos tradictionemr ergoalsum est omnipotentiam Dei esse causam ada: quatam possibilitatis rei. Probatur antecedens :Debet ene aliquid in homine per quod sit possibilis ,& in chimaera aliquid per quod sit & dicatur impossibilis independenter a potentia divina: ergo possibilitas & impossibilitas rei non petitur
ab omnipotentia divina, tanquam a causa adae-
Ilvata. Probatur ant. Homo ante existentiam difert a chimaera etiam ratione sui , tum quia sichimaera non est magis impossibilis quam homo, potentia Dei tam debebit se extendere ad chimae-Iam quam ad hominem , potentia Dei finiet &terminabit se ipsam ; tum 'quia ulterior ratio potest reddi, cur homo sit possibilis, chimaera au rem impossibilis, quam praecontinentia hominis in omnipotentia. Nam quaerenti, quare in Deo sit potentia hominis producendi, non chimaerae, recte respolidetur, quia homo secundum se non repugnat, chimaera autem repugnμt : tum quia
Petrus possibilis est objectum omnipotentiae divisnae, perinde ac illius scientiae , adeoque ab otimia potentia distinctum, quia idem non est sui ipsius objectum. Certe dum Deus cognoscit Petrum, Cognoscit aliquid praeter se, quia Petrus possibilis non est Deus , alias Deus esset subjectum hujus proposi elotiis , Petruι est possibilis . quod falsum: est., Dis tinguenda itaque duplex possibilitas; altera rei extrinseca seu physica: altera rei intrinseex seu metaphysica N: logica. Res dicitur pessibilis ex .
128쪽
trinsecὸ εc physice ab omnipotentia divina, a qua produci potest, quia in ejus virtute & essicientia praecontinetur: possibilis autem intrinsece, meta- physice dc logice , quatenus ejus essentia ex se non est repugnans , sive ejus conceptus quidditati vus non implicat contradictionem. Hi ne Coneiliari utcunque possint ambae. sententiae, quia quaelibet vera est suo sensu. Prima enim pugnat essentias rerum nihil esse ab aeterno, hoc est, non actu existere: quod secunda ultro admi tit. Secunda pugnat essentias possibiles habere
rationem entis realis, etiam antecedenter ad omnipotentiam divinam , prout en S Ieale opponiturentibus chimaericis: quod prima, si rem attente consideret, non negabit. Prima sumit ubique ens, ut participium, adeoque ut adsignificat tempus.
Quem errorem refutavimus tom. 1. Log. par. 4.
append. ad 3. 4. a. a. disp. 2. de prima mentis oper. Secunda sumit nominaliter, ut sumi debet in propositionibus essentialibus & necessariis. IV. ΛSSERTIO. Rerum essentiae non sunt imprinlucibiles seu ingenerabiles. Ita Aristoteles contra Platonem. Probatur : Socrates v. g. fit liberE a Deo non tantum secundum esse exilientiae, sed etiam secundum esse essentiae et M triangulus dum fit ab artifice, producitur tam secundum esse essentiale actuale , quam secundum existentiam , hinc essentia dicitur contingens secundum fieri. quamvis secundum connexionem praedicati cum
subjecto ipsa essentia dicatur aeterna & ingener bilis. Hinc, ut jam notavi, in essentia rei tria distinsui debent, possibilitas essentiae, existentia essentiae, & essentia secundam se, id est, secum dum connexionem objectivamattributorum esse
129쪽
ttalium : quo sensu essentia dicitur in generabilis, incorruptibilis & aeterna , saltem negative. At res quomodo distinguantur possibile , futurum & existens. Resp. in lioc distingui , quia possibile dicitur quod non est , sed potest: esse et
existens est id quod actu est seu extra causas: furiturum , quod non est actu extra causas, sed est determinatum in causis, ideoque est medium it ter possibilo & existens : quare possibilitas extrinseca seu physica nihil addit essentiae praeter relationem ad causas indeterminatas : futuritio est velatio ad causas determinatas: existentia denique est relatio essentiae ad causas, extra qua S est posita, & dici potest extrapositio. Nam existere est stare extra ; ergo extra id intra quod prius
erat reS: at prius res erat inrsa caulas : ergo per existentiam ponitur & sistitur extra causas.
Ut duplex est possibile , ita duplex est impossibile. Impossibile relatum ad causam est id quod
non continetur in virtute ullius cauta. Imposta
sibile secundum se est id quod repugnantiam seu conci ad inionem involvit in suo conceptu abjectivo. Illud opponitur possibili primo sensa accepto, hoc possibili secundo sensu. Sic chrma racst impossib1lis er trinsece, quia nulla causa est in
cujus virtute' contineatur : intrinsece vero , quia meditanti conceptum obiectivum chimicerae con tradictio apparet in eodem ob incomposii bili ratem duarum naturarum per se ultimo completarum & in unam coalescentium.
Pura possibilitas supponit inde terminationem in .eausa, sed virtutem quae detetminari possit ;&turitio determinationem in causa prodistrice ;ςxistentia determinationem rei extra causaS.
130쪽
Praeterea possibile dicitur duobus moὀis. A- Iiud enim post ibile est potentia excludente actum: sic alter mundus eth possibilis. Aliud potentia i cludente actum: fie mundus quem incolimus , est possibilis. Primo sensu opponitur existenti ; se cundo , impossibili. Hinc Triplex status entis ab alio. Primus est status possibilitatis, cui opponitur status impossibilitatis. Secundus est status futuritionis , cui opponitur status praeteritionis ; futurum enim , qua futurum praeteritum esse nequit. Tertius denique , status existentiae seu actuallitatis , a quo res habet ut actu existat.
QU AE D A M argumenta pugnant res esse acta ab aeterno; quaedam esse tantum potenti Do)icies I. Antequam res actu existat, connexa est cum Dei omnipotentia , & ejus cognitionem terminat: ergo habet aliquos esse per quod termi
Resp. dist. cons. habet aliquod esse actuale extra Deum, nego: aliquod est e possibile , co cedo. Porro secundiim esse possibile Dei cognitionem terminat, non secundum esse actuale, quod nullum est ab aeterno. . Objicies L. Quidquid ponitur actu in praedicamento , actu existit: rerum essentiae antequam productae sint, ponuntur in praedicamento: erguantequam productae sint, vere sunt. Resp. nego majorem. Ponuntur enim in praedicamento secundum praeὰicata propria, sive a stucxistant, sive tantem potentia , res enim Ponuri