Eusebiou tou pamphilou euaggelikes proparaskeues

71쪽

τε και προρρηθέντα ἐν οἰκεία συναγαγόντες ὁποθεσει, ταῖς τε ενθεοις αυτου προγνώσεσι τα των πραγμάτωναποβάσεις συμφωνους παραστησαντες, ἀναμφίλεκτον των περ αυτου δοξαζομενων ημῖν την ἀληθειαν επιδείκνυμεν. IΠρος τούτοις δε πασιν ου μικρὰ τυγχάνει της d

καθ ήμῆς ἀληθείας ἀπόδειξις και η ἀπο των Ἐβραῖκων

γραφων μαρτυρία, εν αἱ προ μυρίων σων των οι παρEβραιοι προφηται την των ἀγαθῶν παγγελίαν παντὶτω θνητω βίω κηρύξαντες νομαστὶ της τε του ριστου προσηγορίας εμνησθησαν, καὶ την χις ἀνθρώπους

αυτου παρουσίαν πρου θεσπισαν, τον τε Ῥεον της εις

πάντα τὰ εθνη διαδραμούσης διδασκαλίας αυτοῖ τρόπον

κατηγγειλαν, προειπόντες την σομενην εις αυτον ἀπιστίαν και ἀντιλογίαν του Ιουδαίων θνους, τά τε κατ io αυτοῖ δρασθεντα αυτοῖς, καὶ τὰ πι τούτοις αὐτίκα καὶ ου εἰς μακρὰν μετελθόντα αὐτοῖς σκυθρωπά Ἀεγω δε p. της βασιλικης μητροπόλεως αυτῶν την εσχάτην πολιορκίαν, και η βασιλεια την παντελη καθαίρεσιν, αυτῶν τε την εἰς πάντα τὰ θνη διασποράν, και την επὶ τοῖς εχθροῖς και πολεμίοις δουλείαν, ἁ και ταῖς προρρησεσιν ακολούθως μετὰ την του σωτηρος Τμῶν παρουσίαν φαίνονται πεπονθότες. Eπω τούτοις τίς mυκ αν ἐκπλαγείη τῶν δευτῶν ἀκούων προφητῶν μετὰ την του Xριστοῖ παρουσίαν και την ουδαίων ἀπόπτωσιν την τῶν θνῶν κλησιν λαμπραῖς και διαυγεσι φωναῖς εὐαγ- γγελιζομενων ν η και αὐτ αντικρυς ει εργο εχωρησε ταῖς προφητείαις κολούθως δια της του σωτηρος μῶν Οιοασκαλίας δι' ου εὐ παντος - γενους 'νθρώπων

72쪽

5 μυριοι σοι την των εἰδώλων ἀποστραφεντες πλάνην τοῖ επὶ πάντων Θεου την ἀληθη γνῶσιν τε καὶ υσεβειαν

κατεδεζαντο, μονονο χὶ πιστουμενοι τους των παλαιῶν

d 4. Iάντα δη ταυτα τον περὶ των καθ μας πραγμάτων πιστοῖται λόγον, ως ου ε ανθρωπίνης ορμης επιτηδευθεντα, θεόθεν δε προγνωσθεντα και θεόθεν διατων εγγράφων χρησμῶν προαναφωνηθέντα, και πολύ πλεον τι θεόθεν δια του σωτηρος μῶν ἀσιν ἀνθρώποις προβεβλημενον αυθίς τε ε Θεοῖ δυναμούμενον

και συνεστῶτα, ως εν τοσούτοις τῶν χρόνοις λαυνόμενον πρός τε των αοράτων δαιμόνων και προς τῶν κατὰ πόνους ορατῶν ἀρχόντων πολυ πλεον διαλάl πειν, 'o οσημεραι τε διαπρεπειν και αύξειν και πολυ ἀλλον πληθυειν αντικρυς της νωθεν κ του τῶν λων Θεοῖσυνεργίας το μαχον και ἀηττητον τό τε κατὰ τῶν P. I εχθρῶν νικητικο τ του σωτηρος μῶν διδασκαλια τε και προσηγορία παρεχούσης. α το αὐτόθεν δε προς ευζωων πῆσιν ἀνθρώποις ου μόνον κ τῶν προφανῶν

αυτου λόγων αλλὰ και εξ απορρητο δυνάμεως προ- βεβλημένον πῶς ου ἄν γενοιτο της νθεο δυνάμεως

73쪽

αυτο παραστατικόν , Θείας μεν γαρ καὶ Ἀπορρητου δυνάμεως ' η' το αμα τω αὐτου λόγω καὶ συ τη περὶ μοναρχίας νος του ἐπὶ πάντων ρεου προβεβλημένη

διδασκαλία αυτου μου καὶ της πολυπλανους καὶ δαιμονικης ἐνεργείας, μου και της των θνων πολυαρχίας οελευθερον καταστηνα το των ανθρώπων γενος. Μυρίων bγουν πω παλαιον καθ εκαστον - θνος βασιλεων καὶ

τοπαρχων απικρατούντων, μαι ματα πόλεις των μεν δημοκρατουμενων, ων δε τυραννουμενων, ων δε πολυαρχουμενων. πολεμων κατα πω εικος ες τούτου παντοιων συνεστώτων, θνῶν εθνεσι προσρηγνυμενων

καὶ συνεχῶς τοῖς πλησιοχώροις πανισταμενων, δύο υν- των τε και δηουμενων και ταῖς κατ πιλληλων πολιορκίαι in επιστρατευομενων, ἰστὰ δια ταυτα πανδημεὶ παντας τους τε τας πόλεις οἰκουντας και τους εν ἀγροῖς io γεωπονουντας ξ τι παίδων τα πολεμικα διδάσκεσθαι,

ξιφηφορεῖν τε δια παντος κατά τε τας λεωφόρους, και κατα κώμας και 'γρούς,-επειδη παρην ὁ Ἐριστος του Θεου, περὶ ου πάλαι δια των προφητῶν ἀνείρητο

ου η μάθωσιν τι πολεμεῖν, ἀκόλουθα ταῖς προρρησεσιν dεπηκολούθει τα εργα Πασα μεν αυτίκα περιηρεῖτο πολυαρχία Ῥωμαίων, Λυγούστου κατὰ το αυτ τ του σωτηρος μῶν πιφανεια μοναρ χησαντος. Ἐξήκείνου

74쪽

O καὶ ις εὐρο υκ αν ἴδοις, ως το πρίν, πόλεις πόλε πολεμουσας, ου εθνος θνει διαμαχόμενον, οὐδε γε τον βιον ἐν β παλαια συγχυσε κατατριβόμενον Και τοι πως υ αξιον θαυμάζειν ἐπι τησαντα τί δη ποτε τομεν παλαιον, τε των θνῶν παντων κατετυράννουν οι

io Οαίμονες και πολλη τις ν των ανθρώπων η περ αυτους θεραπεία, προ αυτῶν τῶν θεῶν ξοιστρούμενοι επὶ τους κατ αλληλων ξεκαίοντο πολεμους-ὼς τοτε μεν

p. II λληινας αὐτοῖς Ελλη , τοτε δε Λιγυπτιους Λιγυπτίοις, και Σύρους Σύροις, ωμαίους τε Γωμαίοις πολεμεῖν, ἀνδραποδίζεσθαί τε αλληλους και κατατρύχειν ταις πολιορκίαις, όσπερ οὐν αἱ περὶ τούτων δηλουσω τῶν παλαιῶν ιστορίαι αμα δε τη του σωτηρος μῶν εὐσεβεστάτη και εἰρηνικωτάτη διδασκαλία της με πολυθεουπλάνης καθαίρεσις ἀπετελεῖτο, τα δε της τῶν εθνῶν δια-στασεως παυλαν αυτικα παλαιῶν κακῶν ἀπελάμβανεν ο και μαλιστα μεγιστον γουμαι τεκμηριον τυγχάνειν υ της νθεο και φορητο δυνάμεως του σοπηρος μῶν.

Tης δ' κ τῶν αυτου λόγων προφαινομενης φελείας δεῖγμα ναργες ἴδοις αν επιστησας ς ουδ ἄλλοτε πω

ε αιῶνος οὐδ ἰπό τινος τῶν πάλαι διαφανων ε μόνων Oὸ τῶν αυτο φωνῶν και η αν πῆσαν την ικουμε- ΟιαOοθεμπης διδασκαλίας αὐτο ε τὰ πάντων τῶνεθνῶν νόμιμα κειται, αυτὰ κεῖνα τὰ πρὶν θηριώδη και βαρβαρα A μηκετι Περσας μητρογαμεῖν τους αὐτω μαθητευθεντας, μη ἀνθρωποβορεῖν Σκύθας δια τον και με ιζ αυτῶν ελθόντα του Ἀριστου λόγον, μηδ'

75쪽

αλλα γενη βαρβάρων κ θεσμως θυγατράσι καὶ ἀδελφαῖς μίγνυσθαι. μηδ' ἄρρενας 'ρρεσιν ἐπιμ αίνεσθαι

και τας παρα φυσιν ηδονας μετιεναι, μηδε κυσὶ καὶ οἰω- νοις τους οἰκείους νεκρους προτιθέναι τους πάλαι τουτοπράττοντας, μης ἀγχόνη τους γεγηρακότας σπερ υν πρότερον παραβά λειν, μηδε σάρκας νεκρων των φιλτάτων κατὰ το παλαιον θος θοινῆσθαι, μηδ' ἀνθρωποθυτεῖν ς θεοῖς τοῖς δαίμοo κατὰ τους παλαιους, μηδε io τὰ φίλτατα κατασφάττειν AE ευσεβείας ποληψει dΤαῖτα γὰρ η και συγγενη τούτοις μυρία τα παλαι τον των ανθρώπων βίον λυμαινόμενα. Ἱστορουνται γουν

76쪽

ενεργοῖντας πονηρους δαίμ ονας, ' τα μερ του φαινομένου κόσμου, ' τα των πάλαι κατοιχομένων θνητῶν ψυχάς, η των λόγων ζώων τα βλαπτικώτατα, ἀντὶ δευ τούτων ἁπάντων δια μιας της ευαγγελικης του σωτηρος ημῶν διδασκαλίας 'Eλληνας μου και βαρβάρους τους γνησίως αλλ υκ επιπλάστως αυτο τω λόγω προσανέχοντας εἰς τοσουτον κρα. φιλοσοφίας ελθεῖν, ως

μονον τον ανωτατω 'εον αυτο εκεῖνον τον επεκεινα τῶν Oλων, τον παμβασιλε και κύριον ουρανοῖ τε και γης, ηλίου τε και στρων, και του σύμπαντος κόσμου

δημιουργόν, σεβειν και μνεῖν και θεολογεῖν βιουν τεακριβῶς και οὐτως μανθάνειν ως μεχρι και του εμβλε- πειν τοῖς φθαλμοῖς παιδαγωγεῖσθαι, και μηδεν ἀκόλαστο εκ ου με επιθυμίας οραν εννοεῖν, πρόρριζον δε ἐξ αὐτης διανοίας παν αἰσχρονυποτεμνεσθαι πάθος, ταυτα πάντα πῶς ουπιαν τοῖς πῖσι συμβάλλοιτο προς εὐζωων Και το μηδ' εὐορκίας δεῖσθαι, πολλοῖ δει επιορκεῖν, διατο προς αὐτου μανθάνειν μηδε ομνύναι λως, εν ῆσιδε ἀψευδειν και ἀληθεύειν ως ἀρκεῖσθαι τω α κα τωου, παντος ὁρκου βεβαιοτεραν την προαίρεσιν κατασκευ- άζοντας o δε η εν λιλοῖς ρηματίοις και ταις κοι- ναις μιλίαις ἀδιαφορεῖν, ἀκριβολογεῖσθαι δε και μεχρι τούτων, ως μητε λευδος μητε λοιδορίαν μητε τι αἰ- σχΡον κα ἄσχημον ρημα προίεσθαι τη φων9, δια την αυτοῖ πάλιν παρακελευσιν, δι ης φησε περὶ παντος

77쪽

αθρόως μυριάδας ολας ἀνδρων καὶ γυναικων και παίδων, οἰκετων τε και ελευθέρων, ἀδοξων τε και επιδόξων, και προσετι βαρβάρων iμου και Ἐλληνων, ματα παντα Ioτοπον και πόλιν και χωραν in πασι ποῖς φ Ἱλιονεθνεσιν Ἐπὶ διδασκαλια πων τοιούτων μαθημάτων P. 3οιων ἀρτίως μεμαθηκαμεν φοιταν, και τὰς ἀκοὰς λογοις παρεχειν ἀναπείθουσιν ου μόνον κολάστων 'ειρημάτων αλλὰ και των κατὰ διάνοιαν αἰσχῬων ενθυμηματων γαστρός τε κα των ὁπο γαστερα κρατεῖν τό τε επὰν γενος ανθρώπων παιδειαν παιδευεσθαι ενθεον καιευσεβη φερειν τε μανθάνειν γενναίω και βαθεῖ φρονηματι τὰς των πανισταμενων βρεις και μη τοῖς σοις

τους φαύλους ἀμύνεσθαι, θυμοῖ δε και ργης και πάσης

εμμανοῖς ρεξεως κρείττους γίνεσθαι, ναὶ μην κα των Ioυπαρχόντων ἀπόροις και ενδεεσω κοινωνεῖν, πάντα τε bανθρωπον μογενῆ δεξιοῖσθαι. και τον νενομισμενον

ξενον ἰς αν νόμω φύσεως οικειότατον και ἀδελφον γνωρίζειν. ΓΙάντα δη θρόως ταὐτά τις συναγαγων πως ου ανὰ ὁμολογησειε τα μέγιστα και αληθῶς ἀγαθὰ παντας αν- θρώπους ευαγγελίσασθαι τον μέτερον λόγον, τό τε αυτόθεν περεχον προς ευζω , τω των ανθρώπων παρεσχηκέναι βίω ποῖον δέ σοι εἰναι δοκει το πῆν γενος ανθρώπων, ου μόνον λλη νων ἀλλα κα των ἀνημερωτάτων βαρβάρων κα των ν ταῖς ἐσχατιαῖς της γης οικούντων, της μεν λόγου θηριωδίας ἀνασχεῖν,

δόξας δε φιλοσόφους ἀναλαβεῖν παρασκευάσαι οἱον,

78쪽

φέρε τας περὶ ἀθανασιας ψυχῆς και ζωης της παρατω 'εω μετα την ενθένδε ἀπαλλαγην τοῖς θεοφιλέσιν

ἀποκειμειαὶ ς, δι 'ν του προσκαιρου τούτου ην καται φρονεῖν ἐμ ελέτησαν ωστε ἀποδειξαι παῖδας τους πώ ποτε ἐπὶ φιλοσοφία διαβοηθέντας, κώ παίγνιον τον θρυλούμ ενον κεῖνον θάνατον, ανὰ στόμα πάντων φιλοσόφων ἀδόμενον θηλειων παρ ημῖν κοὰ κομιδη παίδων βαρβάρων τε ἀνδρων καὶ υτελῶν 'Aστε' τω δοκεῖν τητο σωτηρος μῶν δυνάμει τε καὶ συνεργία τον περὶ ψυχης θανασίας λόγον εργοις πρότερον η ρημασιν επαληθεύοντα δειξάντων οἱον δε καὶ το καθόλου

παντας ανθρώπους τους εν ῆσι τοῖς θνεσιν εὐτῶν του

io σωτηρος μῶν μαθημάτων περὶ Θεου προνοίας ς εφορώσης τα σύμπαντα γιῶς καὶ ρρωμενω φρονεῖν

P. I παιοεύεσθαι, και το πῆσαν ψυχ ην μανθάνειν τον περὶ Oικαιωτηρίου και κρίσεως Θεου λόγον, και το πεφροντισμενω ζην, και φυλακτικῶς εχειν τῶν της κακίας επιτηoευμάτων.

ii 5. Κεφάλαιον δε της πρώτης καὶ μεγίστης ευεργεσίας του σωτηρίου λόγου γνοίης αν, εἰ εν νω λάβοις τηνοεισιδαίμονα πλάνην της παλαια εἰδωλολατρείας. τοσύμπαν 'νθρώπων Ἀενος βαιμόνων ἀνάγκαις πάλαι προτερον κατετρύχετο ης σπερ απὸ σκοτίας ζοφωδε

στατης Ελληνας μοῖ και βαρβάρους δυνάμει θεία

μεταστησαμενος επι νοερα και φωτεινην μεραν της αληθους εὐσεβείας του παμβασιλεως Θεου του πάντας μετηγάγετο Και τί χρη μηκύνειν ἀποδεικνύναι πειρω-

79쪽

ευσεβείας τρόπον περιεχουσι, πῆς παρουσην υπο- 5θεσεως αυτ δη τουτο καθόλου πραγματευομενης, τους με επιτηδείως χοντας πεσθαι λόγων ἀποδείξεσι προτρεπομεν κα παρακαλουμεν φρονησεως Ἀπιμελεσθαι, και λογικώτερον των δογμάτων τας ἀποδείξεις παραλαμβάνειν ἐτοίμους τε εἶναι προς πολογίαν raντὶ τω περω-χτῶντι ημὰς τον λόγον τῆς καθ' iμας Ἀλπίδος E πει πιε μηπάντες τοιουτοι, φιλανθρώπου τυγο ανοντος του λογουκαὶ μηδεν μηδαμως ἀποτρεπομενου, πάντα ε ανθρωπον τοῖς καταλληλοις ἰωμενου φαρμακοις, και πον 5 ἀμαθη καὶ ἰδιώτην επι την των τρόπων θεραπείαν παρακαλουντος, εικότως εν εἰσαγωγ τους ἀρχομενους των ἰδιωτικωτερων γυναια και παῖδας και το των ἀγελαίων πληθος επι τον χυσεβῆ βίον χειραγωγουντες, - εν φαρμάκου μοίρα πην γιν πίστιν παραλαμβανομεν Io

ορθὰς δόξας περὶ θεου προνοίας και περὶ λυχῆς ἀθανα

σίας και περὶ του κατ' ἀρετην βίου ντιθεντες αυτοις. p. I5H οὐχ ούτως και τους τὰ σωμάτων καμνοντας επι στημόνως ἰωμενους ὁρωμεν, αυτους με δια πλείστης ἀσκησεως και παιδείας τους κατὰ ἰατρικην λόγους ἀνειληφότας και πάντα λογικως χειρουργουντας, τους εἰ φην επὶ θεραπεία προσιόντας αὐτοῖς πίστει εαυτους καιτ των χρηστοτερων ελπίδι παρεχοντας, και των μεν

80쪽

μεσον παρελθων α τε χῬη προφυλάττεσθαι καὶ προσηκε δρὰν σπερ τις αρχων καὶ κυριος με επιστημης προστάττει ' ὁ δ' ς βασιλεῖ και νομοθετη πεί-

θεται, πιστευων συνοίσειν αυτ το προστεταγμενον.

Ουτω και μαθηταὶ παρα διδασκάλων λόγους παιδείας

ἀποδεχονται, πιστευσαντες αγαθον αυτοῖς σεσθαι τομάθημα ναὶ μην και φιλοσοφίας ου προτερόν τις εφα-c ψαιτο η πιστευσας συνοίσειν αυτ το πάγγελμα και ὁ με τις αυτόθεν εἴλετο τὰ πικουρου, ὁ δε τον Κυνικον ζηλοῖ βίον, αλλος κατὰ Πλάτωνα φιλοσοφεῖ, και κατ' Ἀριστοτελην τερος, και πάλιν αλλος παντων τὰ Στωῖκὰ προετίμησεν, κάστου χρηστοτερα ελπίοι τε και πίστει το δόξαν ς συνοῖσον ἀγαπησαντος ουτωκαι τεχνας ἄνθρωποι τὰς μεσας μετηλθον, και αλλοιτο στρατιωτικόν, ἄλλοι δε ον εμπορικον βίον, πίστει πάλιν προειληφότες βιοποριστικον αυτοῖς σεσθαι τοι επιτηδευμα Και γάμων δε αἱ πρωται σύνοδοι και κοινωνίαι πην κατὰ παιδοποιίαν ἐλπίδος χρ ἀγαθῆς ενηρξαντο πίστεως. Kαι πλει τις αὐθις ει Γληλον οὐδαλλην προβεβλημενος της σωτηρίας αγκυραν η μόνην την πίστιν και την ἀγα θην ἐλπίδα και γεωργεῖ πάλιν αλλος, και τον σπόρον εις γην ἀπορρίψας κάθηται της ωρας την τροπην κδεχήμενος, πιστευων το φθαρενεπι της γης και πλημμυρίσιν υετων καλυφθεν αὐθις ωσπερ ε νεκρων ἀναβιώσεσθαι πορείαν δε τις μακρὰν ἐπ' ἀλλοδαπῆς εκ της οικείας στελλόμενος πάλιν την, ἐλπίδα καὶ την πίστιν ἀγαθὰς δηγους αυτ συνεπά - γεται αι τί γαρ ἄλλο η τον πάντα των ανθρώπων