장음표시 사용
261쪽
praelucet e facultas motrix , quae Vltiuscue facultatis ministra, ad bonum, D procul absit . inquirendum , aut ad malum , si immineat, declinandum famulatur. De singulis facultatibus pauca delibo.
QUAτuo R 'circa facultatem intellectivam
angeli discutio , i. an sit in angelo facultas intelligens , & quam pei secta se ; 2. an ditat inguatur realiter ; 3. an disserat specie ab intellectu humano; . an sit in angelo intellectus tum agens, tum patiens. I. A s s E RT I b. Angelis inest saeuitas intelligendi. Probatur : Subitantia spiritalis est substantia vivens ; nam substantia vivens est nobilior non VI ente : angelus est substantia sphitalis: ergo est substantia vivens: ergo vivit Vita vel Vegetativa, vel sensitiva, vel intellectuali; non vita vegetativa aut sentieme, quae unis rebus corporatis conveniunt: ergo vita intelligente. Urobatur 2. ex ratione medii : medium participat communem utriusque extremi persectionem: angelus est quid medium inter Deum 3c hominem, quibus vis intelligendi convenit : ergo angelus vim intelligendi participat. II. AssERTIO. Angelis inest facultas intelligendi perfectissima. Probatur : ut quodlibetens longias a materia recedit, ita est perfecti iis
intellignia. εἶ cognitio enim fit per recessum a materia, ut patet induetione per omnes sensus tum externos, tum internos ; .materia qu1ppo cogniationis obex. Hinc ex summa Dei immaterialit
262쪽
M E Τ A P H Y s Ι CAE. 14ste persectissimum ejusdem intelligendi modum
colligit D. Thomas I. pari. qu. I . a. I. angelus est expers omnis materiae : ergo perfectissim Eintelligens. Merito itaque virtus intellectiva angeli dicitur a D. Greg. Naz. primarius radius a Deo in angelum emanans , qui totus intelligentia eLF-toim interiam. Porro quamvis facultas intelligendi in angelo sit exquisita, tamen im
perfectior est quam divina , sed humana perse
ctior per regulam medii. II i. AssE R T I o. Facultas intelligendi di tinguitur realitera substantia angeli. ita D. Th. s. pari. q. s . a. 3. Probatur I. a pari r aliae si bastantiae creatae eliciunt operationes suas per qualitates & facultates realiter distinctas : ergo Scangelus. Antecedens patet inductione, nam elementa per primas qualitates , & mixta corpora per secundas, seu a primis ortas, & caeli si eraque per influentias tanquam per principia proxima ; denique anima rationalis per intellectum& voluntatem , potentias realiter a se distinctas, producunt effectus suos & operationes, ut ostendi in Physica parti c. tom. 2. pari. 8. disp. 2. a. 2.3. i. idque passim insinuat Aristoteles: I nis qua ignis, inquit, terra qua terra, nihil nata sunt agere vel pati , nec aliud quiseiam ; qua autem
inest eontrarietas in eis, hae omnia agunt'patInn-'rur, lib. de sens &sensit. c. 4. Et calor viventibus inest tanquam instrumentum , ex eodem lib. 2. degen. anim. c. 3. In est, inquit, in semine omnium quod facit ut Deeunda sint semina . videlicet
quod calor vocatur : ergo a pari angelus operatur per potentias a se realiter distin tias. Ratio a
priori hujus distinctionis realis petitur ex fini-
263쪽
tudine & limitatione substantiae creatae. Cum s-nim finita sit in genere substantiae , necessario deficit a Dei simplicita tetergo incidit in compositionem , tuna metaphysicam ex genere dc di ferentia, tum playsicam ex materia & forma , ficorporata sit , tum ex substantia & potentia , sive corporata sit, sive spiritualis. Hi1ac pronun- . tiatum Aristotelis lib. 4. de pari. anim. cap. 4 o. Homo , quia prudentissimus omnium animalium , ideo mansu obtinet: qui ιnim pru emissimus est, rei te uti plurimis infrumentu potes ρ man in autemmidetur esse non etintim instrumentum, sed multa. Nec dicas sufficere distinctionem metaphysicam potentiarum in angelo , ut deficiat a Dei simplicitare , praesertim clim natura quaelibet, quo praestantior eli , eb paucioribus adminiculis indigeat. Nam probat quidem argumentum, paucioribus potentiis angelum Indigere , quam1ubstantias corporatas r at certὸ non probat nullis indigere , quidni enim a simplicitate physica Dei perinde deficiat, atque anima rationalis at non potest deficere a simplicitate pliysica Dei,
nisi incidat in com positionem realem ex tu stantia, potentia & operatione, juxta mentem D. Dionys. qui cap. II. de cael. hierar. in summis spiritibus beatis tria distinguit, uempe substantiam, virtutem & operationem , cui D. Anselmus suffragatur de casu diab. c. 8. ubi ait , voluntatem angel 1 non esse substantiam. Quae contra hanc
assertionem objici possunt, jam solvimus in Phys.
parti c. tom. 2 disp. g. a. h. f. IUt autem quaesto de intellectu agente M patiente solvPtur , adverte , intellectum agentem
peraeque ac possibileni duobus modis sumi posse ,
264쪽
Ω stricte. intellectus agens late iumptus, essfacultas quomodocunque achiVa si ve proprioruni actuum , sive specierum aut habitariim intellectualium. Stricte sumptus , est facultas spiritalis a natura ordinata ad species intelligibiles a phan-rasmatibus abstrahendas , cujus tr Iplex munus, nempe illuminare phantasmata , ex quibus species intelligibiles educit; objecta intelligibilia in actu efficere ι denique species intedigibiles possibili intellectui eommittere. Intellectus possibilis
late acceptus , est facultas spiritalis quomodocunque passiva & receptiva ipecierum. Stricte, est facilitas seu nuda potentia in genere intelligibilium , ordinata aa recipiendas species vi intellectus agentis ex phantasmatis expressas , cujus duplex munus et alterum, species intelligibiles recipere , quibus completur in actu primo ad intelligendum , alterum , concurrere cum specie
intellisibili sibi coneredita ad productionem intellectionis, seu speciei expressae. His observatis , sit
IV. AssERTro. Datur in angelis intellectus agens &possibilis late sumptus. Probatur: quia intellectus agens late sumptus . nillil est aliud quam facultas productrix actuum, specierum & habituum ι possibilis verb, potentia receptiva specierum 3c actuum et talis datur intellectus in angelo, ut patet ; recipit enim species, sive ab extrinseco, sive ab intrinseco oriantur,& cum illis. speciebus concurrit ad actus : ergo datur intellectus agens Zc possibilis late sumptus in angelis.. V. AssERTIO. Non datur intellectus agens
x possibilis stricte sumptus in angelis. Ita D.
265쪽
Thomas I. pari. q. F4. a. 4. Probatur : quia nullus angelus , ut postea ostendam , species a rebus abstrahit sed a natura concreatas habet, aut celte de novo a Deo infusas : ergo non est in
angelis inte: lactus agens & possibilis stricte sumptus. Certe nunquam angeli intellectus est in pura potentia ad species aut ad actus , quia , Ut jam dixi, accepit species rerum in ortu , vel scipsum sine speeciebus intelligit , & quidem semper, ut multi volunt , est enim sibi maxime praesens . adeoque in sui cognitionem semper in-
VI. AssERTIO. Intellectus angeli distinguitur Ipecie ab intellectu humano. Ita Suares lib. 2. de ang. cap. 2. Probatur: natura angelica distinguitur 1 pecie a natura humana: ergo ei convenit propi ietas aliqua specie diversa a propraetate naturae humanae , non tantum Vt proprietas naturae , sed etiam ut facultas ordinata ad objecta : at demptis intellectu & voluntate , non apparet proprietas ulla in angelo, quae ei praesertim conveniat : ergo , &c. Ratio a priori est, quod intellectus & voluntas sint proprietareS adaequatae naturae intelligentis ; fluunt enim ex vitia ana ratione specifica ipsius , & ei ad aequale commensurantur : ergo si naturae ex quibus oriuntur,
iunt diversae syeciei , par est quoque ipsas di ferre specie , hinc' si angeli aliqui specie inter
se distinguantur , eorum quoque intellectus αvoluntas specie differunt inter se. . Confirmatur assertio , tum quia diversa ratio Objectorum connaturalium fundata in diverso essendi modo utrique naturae convenit, tum quia latius patet sphaera objectiva ilitellectus angelici
266쪽
quὶm humani nam intellectus angeli ambitu
suo tum propriam, tiam minorem inferiorum naturarum intelligentia: D complectitur : at potentiae quae diversam objecti connaturalis sphaeram per se includunt, specie differunt. VII. AssΕRT1o Objectum adaequatum intellectus angelici, & naturaliter specificativum ,
est Omne ens intra ordinem naturae contentum. Probatur : quia tale objectiam neque excedit facultatem intellectivam angeli , neque ab ea exceditur. Non excedit, tum quia omnia entia naturalia in ratione communi naturalis intelligibilitatis conveniunt ,& sub eo respectu ad intellectum angelicum referuntur : tum quia intellectus angelicus , utpote perfecte immaterialis, potest fieri omnia intelligibiliter quae intra ordinem naturae continentur. Non exceditur , alioquin angelico intellectui deberentur species omnium oblectorum supernaturalium quae prod insta sunt, quod falsum est. Hinc fit quod species cim .ium objectorum , quae intra sphaeram naturalem iu-tellectus angelici continentur & producta sunt, ipsi debeantur : quare non tantsim ens creatum naturalis ordinis, sed Deus ipse. Vt a tristor naturae. & per effectus cognoscibilis, est objectum cognitionis angelicae , & quidem naturale. f. II. De voluntate angelorum. HAEc est altera facultas intelligentiae propria , cujus radix est ipsius immaterialitas.
Quaeritur hic i. an sit In angelo volun saS : 2. Qua
267쪽
I. AssERTIO. Inest angelis voluntas. Probatur : stius cuique naturae est appetitus , quia sui conservatrix est , & ad prol)i iam perfectionem tanquam ad suum bonum inclinat '. ergo suus quoque inest natura angelicae appetituS ;non alius quam volitiva facultas , quia omnis appetitus debet congrue te naturae ad quam consequitur : natura a tuem intelligens fieri poteth, i md & fit intelligendo omnia, adeoque facultatem appetentem exigit quae ad ea feratur omnia, quae natura intelligens fieri potest : talis aurem est voluntas : ergo datur voluntas in natura intelligente , ac proinde in angelo. Deinde angelus Deum inter & hominem medius est : ergo debet participare id quod eth ut iique commune eat inclinari in bonum cognitum est perfectio Deo Se homini communis et ergo angelo convCnit. Porro voluntatis angelicae objectum eli bonum in communi : ita tamen ut motivum ipsius voluntatis angeli sit bonum ejusdem . quia maxime ei proportionatum ; terminativum vero Ie-
Iiqua bona eidem affinia. II. ΛssERTIO. Voluntas angeli est vere libera. Probatur I. a priori, quia substantia im- materialis & intelligens est libera ; habet enim judicium indifferens ad hoc vel illud agendum, quia potest rationem boni universalem percipere , sub qua potest hoc vel illud cum quadam
indifferentia agendum concludere , I. quae indita ferentia est prima radix libertatis. 2. a posteriorI : angeli sunt capaces meriti & demeriti tergo sunt vere liberi. Ant. patet auctoritate SS. Patrum , Augustini lib. I x. de civit. Dei c. I. viatic loquitur ae spiritibus creatis : S sibus interi,
268쪽
sentiam dedit. Et infra : Fu i l berum arbitrium eidem intellectuali natura tribuit tale, ut si vetur deserere Deum , continuo miseria esset secutura. Fulgentii de fide ad Petrum c. Angelorum naturasu mutabilitaM in eo eignoscitur , qΗod pars ε-jus est in deterius commutata. Et de fanata angelis ait: Zi eorum dilectio laudem haberet volun-ιatis , eis tribuit tibertatem Ruperti lib. vlt. deoperibus Spiritus sanciti c. 7. Omnes angelicum libero arbitrio conriti sunt, isse bene constituti, ut in melius proficere haberent. III. AssERTIO. Voluntas angeli est libera libertate cum exercitii , tum specificationis. Probatur : angelus potest non modo velle de
non velle aliquod objectum , sed etiam potest velle hoc , vel oppositum ejus et v. g. quiescere
aut moveri, loqui vel tacere IV. AssERTIO. Voluntas angeli fuit libera , etiam in primo instanti creationis. Probatur :Voluntas angeli habuit in primo instanti creatio uis omnia requisita ad agendum Iiberὸ , nempe oblectum praesens , saltem ser species vicarias & cognitioilem cum potestate Vtriusque partis proponentem : ergo potuit pro eo initanti libere agere. Ratio a priori est, quod ad libertatem perfectam satis sit, si nihil sit, aut concipiatur in priori sive naturae, sive rationis, vi cujus
voluntas.ad agendum necessario determinetur:
at nihil in priori naturae fuit in angelo , vi cujus ad agendum necessario determinaretur : dc aliunde angelus non opus habuit deliberatione aut inquisitione mediorum , quia plura pro eo instauri novit intuitive ι hinc pro eodem instanti
PQxuix peccare , quia pro eo instanti non defuit
269쪽
cognitio is, si Objectum in diaeremer proponens& aliunde voluntas ejus deficere potuit, utpote in malum ex se labilis. V. AssERTIO. Probabilissime angelus in electione facta non est inflexibilis. Ita Bonaventura, Scotus , Sua res, ahique plures. Probatur I. ex Scriptura , Lan. Io. ubi angelus Perfarum custos cum angelo Judaeorum custode pugnans de non permittenda Iudaeorum libertate , cognita Dei voluntate, mutavit consilium. Item daemon Christi mortem per Iudaeos ursit primum , deinde eamdem conatus est per uxorem Pilati impedire , juxta mentem sancti Ign/tii ep. c. ad Philip p. 1. Ex SS. Patribus. D. August. qui l. b. de corrept. & grat. c. II. docet , angeliS omnibus datum esse a Deo auxilium , quo , si vellent, in amore & justitia perseverare possent: ergo poterant non per se Verare in amore , α mutare Voluntatem in oppositum ; alias frustra Leus ipsis auxilium ad perseverandum conce sisset. D. Damasceno lib. 1. de fide c. ubi ait, angelum esse mutabilςm tum secundum sententiam , tum secundum voluntatem, ipsosque beatos angelos immobiles in Dei amore , non natura , ted gratia ; hinc cum ait ibidem , angelum poenitentiae minimὰ capacem esse, quia corpore vacat , illam incapacitatem non repetit ex eo praecise quod sit spiritalis naturae , sed ex den gato poenitentiae dono quod accipere non debuit , quod ex majore malitia & minore Occ fione peccasset. Probatur ratione : angelus est liber in eligendo , ut probatum est affert. 2. ergo etiam post primam electionem faciam. Probatur conieq.
270쪽
nihil est quod necessitet angelum post electionem factam : ergo est liber post primam electi nem , adeoque poctit ipsam mutare, si velit. Prob. ant. si quae causa angelum necessitaret, vel Deus , vel natura angeli , vel intellectus ipse moduique ejus intelligendi , vel ipsa voluntas:
nulla ex his causis necessitat; non Deus, qui ad exigentiam cujusque causae concursum sic temperat , ut necessarium necessariis, & indisserentem liberis exhibeat; δc aliunde Dei sanctitati repugnat necessitare ad malum. Non natura ipsa an geli , quae cum creata sit , Vtique deficere potest a bono , adeoque debet posse corrigi & a malo revocari ; ut enim imperfectio magna est, si mens errori obnoxia corrigi non possit, & eris rorem dedoceri : ita imperfectio haud levis esset, si voluntas caduca ex se & fragilis , a peccato,
in quod incidisset , ab*ci non posset. Quid quod voluntas angelii nihilo immutabilior est quam judicium ipsius, quod variari potest, imo& falli interdum , . si iecundilm vires naturales spectatur : V. g. cum judicat angelus ex conjecturis dc signis 1ncertis & obscuris, item de tentationum exitu , & dispensatione gratiae. Adde quod potest objectum praesens fortius apprehendere, quam absens, &ita ab eo potentiu S moveri: ergo ex parte modi cognoscendi nulla est ratio ob quam in priori electione perseveret. Et licEt idem judicium perseveraret , sicut nihil in
eo fuit, a quo determinaretur necessitate antecedenti ad electionem faciendam , ita nihil est post electionem factam, quod voluntatem eidem immobiliter affigati: ergo scut hoc praelucente