장음표시 사용
101쪽
Mus, dc siccus, inspiret tristitiam, tarditatem animi, cimaligna consilia; praesitque melancholicis,& taciturnis,
qui ob hoc dicuntur esse indolis Saturniana . Iupiter, Clim sit calidus, ct humidus, inspirat magnanimitatem, aetitiam, & gloriar auiditatem; praeestque sanguini, a Suo tales indolis Iovialis dicuntur . Mari, quae est calidus, & siccus, inspirat temeritatem, iras, & furorem a Praeestque bili, a quo humore viri quidam dicuntur
Martialis animi . des, calidus, ct siccus moderate exi- siens, dat pulchritudinem, & ardorem moderatum,
Frarestque bili temperatae per sanguinem . Venus humi- lus, ct frigus planeta, inspirat Vrbanitalom,&Ieporem, Praeestque phlegmati per sanguinem temperato. Mercu mus ideo dicitur versatilis naturae, quia se accommodat Flanetis cum quibus graditur ; dicitur inspirare in. histriam , eloquentiam, & dolos, praeestque melancnoliae per bilem vel sanguinem temperitae. Luna do
nique est humida, ct frigida, quae inspirat instabilitatem mollitiem ; praeestque humidis, & phlegmaticis. Qui
scientiae chymisticae incumbunt, metallis singulis ini Ponunt planetarum nomina; ita quod metallum appetirent nomine planetae, qui tali metallo dominatur et re mb hoc apud ipsos plumbum Vocatur Saturnui, stan, barum Iupiter, Mars calybs, Sol aurum, Venus cuprum, Mercuriui argentum vivum , dc Luna argentum sim rliciter . Superest ut respondeamus ad . Hugia ta Aesaria pa rimos , qui iact itant se posse certo, ct infallibiliter scire laominum mores, quid illis aduenturum sit , re quo mortis genere sint finituri vitam , maxime si notierint sub quorum planetarum dominio sint concepti, & na ti. De talibus planetariis examinare conuenit , quia Per illam artem fallacem, & omnino sophisticam po G sint coniicere, & quaenam sint illis prorsus cognita.
Primo igitur non es dubium, quin prologi agnoscenter facultates naturales Urerum possint ex certa pracogni nove praedicere eorum esse tua nec arto , O naturaliter futuros; ut innuit Scotus in a. dist. I . quast. 3. Co gnita enim persecte causa cognoscitur effectus ab illa naturaliter procedens; proindeque si Astronomi benὸει persecte naturas siderum agnoscerent , & earum virtutes naturales, certo praenuntiare possent eorum Naturales effectus . Ex hac ratione procedit , quod
Astronomi saepissime praedicant coniunctiones, ct ομ
102쪽
rosithnes astrorum,eclipses solis, ct lunae, pluuias, defccitates tempestatum, rerum copiam Vel inopiam, ciruulta huiusmodi naturae; quae ex occursu Planetarunt di illarum qualitatibus Proueniunt. ob hoc Sixtus quintus in bulla contra Astrologos iudiciarios excipit effectus naturales, qui ex naturalibus causis necessario Vel frequenter proueniunt, & quae proinde non pertinent ad condemnationem ab ipta factam de Astrologia iudiciaria, Vt exprimit praeis dictus Pontifex . Secundo Ostrologi saltem coniecturaliter prascire , O praenuntiare possunt hominum morer Dofundo qualitatem , O virtutem planetarum , DODibui taurepti , ct nati sunt; Vt etiam tenet Doctor noster loco praecitato. Ex hoc enim procedit , quoahomines in diuersis climatibus nati diuersos sortiantur mores, ut experimur in Italis, Germanis, Gallis,
ct Hispanis, alijsque notionibus. Dixi , quod posinas ire caniecturaliter motus , O inclinationes hominum -
hae tamen non possunt certo , O infallibiliter agnoscere . Iicet enim complexio, & propelisio cuiuslibet hominis ad certa negotia pendeant ex influentiis astrorum , quae tum in conceptione, tum in natiuitate, contrahuntur; attamen ex Astrorum inspectione constans, & cer tapraedictio humanam prorsus fugit industriam. Τum quia hora conceptionis,& natiuitatis nequit certo sciri, an scilicet determinari debeat in primo conatu Pueri ad exeundum , an dum primo erumpit, an Vero post integrum exitum. Tum etiam quia influxus coelorum ex innumeris pendet circunstantias, quarum si minima desit, tota series turbatur, &ob hoc merito dam-sauit Ecclesia imprudentiam iudiciariorum circa liberos effectus, & contingentes, Vtpote superstitiosam , imo & satuam : iuxta illud prouerbium commune, quo dicitur omnem . rologum ese mendacem . Tertio licet ex dominio astrorum, S ex parentibus
Iossit desimi coniecturale aliquod argumentum dignoscendi hominum mores; quia filius est portio quadam patris, proindeque illi similis r unde spurius prohibetur ad ordines promoueri Extraηag. de Diis rei ter. quia scilicet praesumit Ecclesia, quod si patet fuerit incontinens , idem possit existimari de iulio emo tamen qua pendent ex hominum libero arbitris
Astrologia iudiciaria subesse possvnt , unde Isaia. cap.
de talibus Planetariis dici: , qui templo utur
103쪽
ct f putabant mense , ut ex eis annuntiarent
tibi ventura , ecce Diti sunt Τμσsi stiputa , ignis com sir ω. Astrolosiam iudiciariam semper damnauit Ecclesi , Uti vidςre est a .pσrte se rei. cost. 26. & in ιConc. Brach. I. eq. 9. & in bulla Sisti quisti; ubi eo communicantur qui hanc artem eXercent. Deinde omnes Patres eandem improbant, & prae aliis Ausustinus . Confess. cap. 3. Vbi reiiciens mathem licorum diu nationes, affert exςmplum de Seminis, Esau, & Iacob; qui simul concepti, & nati, Vita tamen, & moribus sue,unt valdὶ dissimiles . Ratio his adstipulatur, quia scilieex voluntas humana ex se est indifferens, & inde. terminata d opposita obtesta , actusque, & effectus dis uersos; alias non esset libera: ergo eae astrorum notitia non potest certo scrici, quid factura sit voluntas quan-
doquidem astr non cogunt Vsluntatem ad agendum, licet eam inclinent ad aliquid, &ob hoc dicitur comis
muniter, Sapient domin bitμ' ostru : cuius celeberrismum exemplum afferri Potest de Socr te, qui ex temperamento procliuis erat ad impudicitiami castissimus ramen euasit ex rationis Praedominio. Quod si Gen. r. Astra dicantur esse posita in firmamento , Vr essen signa suturarum rerum: & ob hoc dicat Isai s eap. 3 . coelum esse librum quemdam . complicabuntur coeli sicut liber ; cuius libri seu orbium Gelestium, si Astrologi bene cognoscerent character es, certo Pr*nuntiarent euentus futuros: unde Magi cognoueriint Christum esse natum, Videndo stellam eiurin Oriente . Respondeo, ex hoc ςolligi tantum, quod ex coelorum libro, seu ex astrorum dispositione, Pos. Luit praesciri aut conijci effectus v rvratra a non vero euentus liberos . Quoad stellam , qua duxit Mages ad rasepe; illa non fuit aliqua ex coelestibus; sed m, enissum quoddam corpus meteorati cum, ad conducem dum Magos ad praesepe destiuatum. Luod β Diuinatores aliquaudo multa certo prodi cere videantur: hoc mistum videri non debet, quia tot, dc tanta garriunt, Vesape in Veritatem incidant; at si omnia notarentur quae praedicunt Diuinatores isti, longe plura deprehen. derentur salsa , quam ver : sed talis naturae sumus communiter , Ut taceamus quae saliunt, di millies re petamus qua eueniunt de facto i dc hoc in causa est , ieur multi iudiciarorum prςdictionibus fidem ad hi Want. D in η υηna pro gerum diκinationi se ingerit
104쪽
speratio demonii , qui nescietates istos diuinatore a m uel aliquando ad loquendum; Vt ait Augustinus in Genes. cap. 17. Taydem, si diuinatores aliquando Praedicunt euentus a voluntate dependeuies , hoc euenire potesteκ permissione I .ad puniendam curiositatem hominum. Dico a . Non alio modo sciri pos : an caeli d eranus e fice a se i uicem , an eodem modo difrant aώastris , O an υnum astrum di erat ab alis , nisi per coniecturas: qua ut plurimum incertissima sunt, ob immensam distantiam eaelorum a nobis . Quoad primum , Durandus cum Averroe negat coelos distinguis desce ihoc tamen probabilius asseri debet cum Scoto in a. GR. 4. quam et . conformiter ad D. Paulum , qui riscor, i s. dicit idem intercedere discrimen inter c selestia corpora , quod intercedit inter homines, Fec ra, Voluctas, Spisces. Quod ulterius confirmari po- . test e* diuersitate effectuum a coelis procedentium . Ac denique ex persectione.yniuersi, cui congruit , quoas cui elementa specificὸ distinguuntur; ita coeli eodem modo differant . diuoad secundum , licet Ruuius αMolina velint orbes scelestes distingui specie ab astris in iisdem existentibus ; melius tamen sentire videtur
Aristoteles a. de caelo cap. 'texta r. docensflesiasparticipare eandem naturam cum orbibus quibus infunt.Quia scilicet sunt partes deosiores orbium coelestium: sed mirum κdensum non mutant speciem ςorporis:ergo astra non distin guunturspecifice a coelo Pro Planetis enim , quos diximus moueri in suo coemio, nil vetat dicere , quod sint partes densiores ex materia illius coeli compositet , quae habeant eandem naturam substantia em cum illo. αuoad tertium dentisque, verissimile est , quod sidera inter se habeant distinctionem steri am; ut habetur ex scoto praecitato , dcin . dist. 9.qvast. 1 s. si enim quae habent diuersos dc distinctos effectus specime distinguantur, dubitare noa possumus de diuersitate Decisica astrorum ; quoniam illorum aliqua exsiccant, alia humectant , ista cales ciunt , ct ista frigefaciunt. βuod si dicatur astra potiri
luce , qua destituuntur caeterae coeli Partes s similiterisque sidera pollere aliquibus viribus, quibus priuantur eorum orbes 3 liomann luna dominatur in humidis. Mercurius inclinat ad literas , & Vrsa minor trahit
magnetem δ quae priora non conueniunt coelo Plan
rico, nec xosteriu* firmamento; erso dicendum est ,
105쪽
quδd astra distinguantur Dei, a coelo in quo sunt; quod
est contra secundam Partem assertionis. 2 εθ. nega do consequentiam et eae diuersitate enim' illa tantum colligi potest diuersitas accidentalis . Τota enim ratio, . cur stellae luceant, & non orbis, refunditur in illarum densitatem, dc densitas non facit distinctionem essestia- Iein in corpore. Licet etiam aliqui hominum sint proni ad literas, alii ad illas inepti, similia non arguunt distinctionem specificam.
Dico Vltimo, multat coelum habere visectiones, nem-Pe quantitatem , quae est Prima proprietas necessario consequens materiam . Habet enim densitatem, O rari- . ratem, ut videmus in Praecedentibus. Habet denique
vacitatem , O diaphanitatem, sicut etiam praehabitum est; & sic superest tantum, ut loquamur de earlictura. Pro coelo empyreo aliqui dicunt, ipsum esse quadratum; auxta illud Apocalipsis , ciuitas in PMdro posta est. Sed verisimilius apparet , quod Per quadraturam intelligatur firmitas beatitudinis: & sic sentiendum est, quod coelum empyreunt sit spharicum ex Vtraque Parte . Perfectissimo enim corpori debetur perfectissima figura;
sed coelum empyreum est omnium corporum inanima-
toruin perfectius, ut coniici potest ex hoc quod nobis ἶissimo ossicio destinatum sit, ad habitationem scilice ehentorum t ergo illi debetur figura sphaerica, quae est
praestantissima omnium figurarum , Utpote magis affectans unitatem ; quoniam constat tantum Vna linea , ubi aliae confiirgunt ex multarum linearum aggregatione , ut triangulare, quod tribus lineis constat , ecquadratum, ex quatuor. Cum autem Uitas sit multitudine
Persectior , proptera dicendum est , quod coelum em- pyreum sie figurae sphaericae . Quod idem dici debet de aliis coelis , quae sub empyreo continentur ,&quae sunt eiusdem figurae cum illo; Vt colligi potest ex cap. r.
Ecclesiast. Oritur Di , O Occidis , O ad locum suu-
reuertitur , ibique renascens orat ad meridiem, Oftict etur ad Gquilonem et lustrana Vniuersa , in circuisu
pergit spiritu , ct in eirculos μοι reuertitur . Quod si Psalmista dicat, quod Deus extendat coelum sicut pellem raron propterea vult David coelum protendi in latam tantummodo superficiem ; sed per hoc indicare tantum intendit Deum ex eadem facilitate formasse coelos,sicut
106쪽
niam in prima disputatione huius sectinudae partis nostrae Physices explicuimus quet dici solent de mundo in communi, sicut in secunda habuimus sermonem de mundocqlesti, loquentes de cςlo & sideribus , de eorum numero,motu & influentijs, sic in hac tertia disi Putatione agere debemus de Mundo Elementari, quae in tria capita subdiuidetur : quorum primum erit de EI mentis in genere, secundum de Elementis in specie, dc teritu, quod in tres sectiones secabitur ulterius , erit de Ele
APistoteles t&4. de Coelo , Uberrime agit de elementis,nox vero ea distinguentes a mundo co Llesti , specialem instituimus do illis disputationem , cui initium dabit caput istud primum , in quo explica' bitur in genere, quid de Elementis dici debeat.
diuid sit Elementum. EZementum multipliciter sumitiir . Primo scilicet pro . principiis cuiuscumque rei, & sic litterae sunt eis menta orationis , temni ni dicuntur elementa Logicae, &Prima principia elementa scientiar uin : Sic Scotus post Arist. 1. Phas Secun . elementa sumuntur pro Principijs generationis , ct sic materia & forma sunt lementa corporis phy sici: ut scribit Aristoteles Ir. Metaph. cap. 4. Tertio tandem elementa proprie & ad propositurn nostrum accipiuntur pro quatuor illis simplicibus corporibus, ex quorum mixtione corpora natura ita consurgunt, quae ob hoc dicuntur mixta. Existen-PHis LP.Svuis.TM.PhasPar: u. E tiam
107쪽
tIam elemenroruna sati probant ignis, aer, qua, dix ra, quorum qualitates sentimus continuo; qua su neoalor , humor , frigus, ct siccitas. Elementorum essen. viam seu definitionem assignabit m
HLementum es eorpuis lex , ex quo componuntur in quodraseluuntur corpora quibus inest. Ηςc definitio correspondet illi quam tradit Aristoteles 3. de caelo rexi.3 r. sed clarioribus Verbis exprimitur. Dicitur a. corpus, di est genus definitionis 3 in quo elementum conuenit cum coelo & sideribus, , quς sunt etiam eor-Pora et & per eandem particulam distinguitur elemen-rum a Principiis generarionis, nempe a materia & Atrema , quae seorsim sumptu non sunt corpora, sed principia ex quibus corpora naturalia resultant . Dicitur a . simplex, quod intelligi debet, non quidem de simplicitate phasica, quoniam elementum ex materia & forma componitur: sed de simplicitate opposta mixtioni ;In quantum elementa non sunt mixta , sed ex ipsis
mixta fiunt . Dicitur 3. ex quo fiunt omnia eorpora , quandoquidem omnia mixta corpora ex elementis essi-κiuntur , siue maneant in mixto formaliter, siue tantum,irtualiter ut aliquando dicetur . Additur . er in quod resoluuntur , quia quando mixta corpora resoluuntur vltimo redeunt in elementa , ex quibus composita
fuerunt; & in hoe distinguitur elementum a coelo , in quod mixta non resoluuntur, quandoquidem est ingenerabile ct incorruptibile . Obijciet, non bene dici de elemento , quod sit correrus plex, quandoquidem elementum componitur ex materia & sorma. Deinde Aristoteles s. Metaph. cap. 3. rem. η. dicit Elementum sevi, ex quo inexistente res emunnitur ; sed elementa non existunt in corpore imixto : ergo non bene elementa definiuntur . I εθοπι sa ad primum iam praecestit , dicendo scilicet in ex meatione definitionis , quod elementum non dicatur corpus Implex, quasi excludat compositionem ex mam ter a & rma ; sed quia excludit constitutionem ex
mixtione elementorum e elementum enim ex elemen iis non componitur , sed tantum corpus elementa
108쪽
.h, δ dixi γ mkη enim ex elentientis componuntur . Forma etimentorum non est ipsorum qualitas orima Datates elementorum I ve dicetur infra : & per illam raelementa in se proprio , ct di- est DEu, his, , . ' '' ' Cμ o e iens etemfatoruis, i ' cre viz; licet Scripturi commen oret tantam terram & quam, quae sunt aliis notiora . Causa dem me alii est quodlibet mixtum . Elim,ri i μδ ς enim Producta fueritne
elementa , ut mixta componerent .
Quia Moyses in libro Genesis omnium rerum a Deo
cre in 'xeA ns seriem, &praesertim elemento ruin , nihil dixerit de igne I ex hoc conclud t aliquidi 1guem non debere recenseri inter esementa: & proinde ea concludi intra ternarium numerum . sed hoc argumentum reiicitur de facili, dicendo quod ab authoritaten conclud 'of sit. Adde quod nullam quoquo faciat Moyses mentionem de sere, quem tamen nullus ab elementorum numero reiicu. Rationem autem aD. re noster Lyramis, 'ur sacer Chronologista,nec aerem nec ignem , nec angelos, retulerit inter ea , quae creata sint ; quia scilicet loquebatur Moyses populo rudi . qui corporalia tantiim concipiebat ; nullatenus Verb
are nendere poterat spiritualia , & quae sunt supcita
QKatuor furet tantum elementa , 0 o stat et , are. rua, ct terra ; ut docent Aristoteles& Scotus .aocis praememoratis , ct in a. dist. e . quast. . Conclusio nostra probatur ex hoc , quod elementaeis at is in-; sed mixta reset neur i iam 3 xςyr ui , aerem,& ignem , sciit experientia compstilat i ergo sunt tantum quatuor elementa, querecensita sunt. Probat minorem experientia . si enim comburatur lisuum, resisIuitur in flammam, quae est B a
109쪽
encs; in sumum, qui est aer conaensatus, in guttu Iasaquς, quae sunt : dc in cineres , quae sunt terra. Deinde sicut ex accidentibus cognoscitur substantia , se ex primis qualitatibus recte euincitur numerus et mentorum ; sed sunt quatuor primae qualitates, quarum Vna conuenit uni elemento , calor scilicet igni, humiditas aeri, frigiditas aquae , dcsccitas terrae r ergo sunt quatuor elementa . Tandem idem numerus elementorum colligi potest ex quatuor humoribus corporis humani , quorum quilibet elemento competit; sanguis nimirum aeri, flava bilis seu cholera igni, atra bili S.
seu melancholia erra, & Pituita aqua. 'C onfirmat Aristoteles nostram conclusionem ex mo tu& situ corporum. Clim enim mundus sit obaricus, necesse est corpus aliquod naturaliter colIocari in centro , ad quod tendat, tanquam ad suum locum nati ratem , & corpus illud vocatur elementum terrae .
Deinde quia uno contrario posito in rerum natura , necesse es aliud etiam poni, ideo, sicut terra tenet ultimum locum & inserius, sic debuit dari aliud corpus elementare terrae oppositum in situ & motu ; & istud est elementum ignis quod superius es. debet ad alia
elementa, dc proinde habere inclinationem naturalem, Ut tendat sursu in . Quia tertio extrema debent coniungi per media quaedam, necesse fuit , quod darentur duo alia elementa, quae mediarent inter terram & ignem ro ista sunt aer ct aqua , quorum illud nempe aer, mediat ex parte ignis, & istud ex Parte terrae , nemphaqua , ex quo conuenienter deducitur quaternarius
Obiicies non dari ignem elementarem , tum quia ipse non est visibilis, tum quia ipse maxime activus incendio consumeret aerem Vicinum ; tum quia egeret rabulo , quod nullatenus posset habere in concavo lunar : ergo commentitium est dari ignem Mementarem. Resp. nullam harum considerationum impedire, quin detur ignis Hementaris ; non tantum illet , qui apud nos est in Vsu, aut gignitur in locis subterraneis , qui nomen Mementi non meretur ob peregrinas quali tates , quae illius naturam deprauant: sed est ille γ , quem communiter Philosophi constituunt in concavo lunae, Vt in loco suo naturali, quidquid in contrarium i sciament Pythagorici . Ad Primam ergo rationem quς
o ucstur in nostram co .clusionem , dico; quod nec
110쪽
aer, nec ignis sint visibiles, ob raritatem sitam. abio Mfecundam, ideo ignem elementarem non indigere pabulo , quia non impeditiir contrariis;&sic non dissiovatur, nec Proinde indiget materia, qua reParetur, veignis Elementaris noster . - tertiam denique respondeo , quod idcirco ignis in concavo lunae comburae elementa sibi vicina , propter raritatem suam I quae tan ta est in sphaera , ve actionem non habeat : Adde quod eius activitas cohibeatur Per astrorum influenti S, quae continuo descendunt de coelis.
Elementa constituantur in suo Esseperprimas qualitat; .
TIAEc quaestio proponitur ex occasione Galeni , qui Putauit primas qualitates , quae reperiuntur Daelementis , esse ipsorum formas substantiales . Hoc adem aliqui colligere praetendunt ex Aristotele , quia. de Generati cap. 7. ait formas elementorum constitutivas esse Primas qualitates: sed si bene attenderetur ad Verba Philosophi, liquido appareret, ipsum loqui ait eo loco contra Veteres Philosophos, quo5 acriter I prehendit, te s4-
πTNumauodque elementum mestur sua propria forma V substantiali, a primis qualitatibus distinίta . Sic. 'hor noster 3na. dist. I s. quast. vn. Conformiter adorist. a. de Generat. tot. I 6. &3 4. Probatur conclu - , quia qu6d constat ex materia & forma, debet ha-Dere propriam formam substantialem ex utroque Principio resultantem , sed quodlibet elementum conflatur ex materia & forma, tanquam ex propriss principiis aergo cuilibet elemento inest propria forma substantiaras . Deinde substantiale cc inpositum non constituitalem 1uo esse per sormam accidentalem, alias esset Virum Per accidens, sed elementa sunt composita substantia-Ρa, ut patet ex illorum desinitione, di primae qualitates sunt accidentia de qualitatis praedicamento et ergo ele nienta nou constituuntur per primas qualitates. TAEN
O Passio alicuius rei non est forma essentialis illius, 'E 3 quo