장음표시 사용
91쪽
notitiam . Posset enim Angelus intelligere motum cet. Iorum , & illorum motionem velle, ubi tamen ipsata non mouered , si Deus eoncurreret ad illius intellecti nem aue volitionem , non Vero ad eitis motio.
Si quaratur , cu unus , vel pluret Angeli, moueant caelos O astra ; probabilius est septem Angelos in vere septem planetas, & Vnum mouere firmamentum. Licet enim in c lis nulla intercedat resistentia qualistatis contrariae, quae impediat quominus unus Angelus Plures possit mouere coelos; attamen ita magni & vasti sunt, Vt Vnus nequaquam valeat illos omnes mouere. Si quiratur ulterius , an Angelus extum ct astra mouera sit in determinata illius parte : assirmative responderi debet, quod scilicet sit in determinata parte coeli aut sideris quod movet ; unde ipsemet Angelus motor per accidens etiam mouetur , ad motum scilicet corporis quod mouet. Non Propterea tamen defatigatur, quia
defatigatio est diminutio spirituum animalium , quae aduenit , quando Passum in aliquo Vincit agens et in Angelo autem non sunt spiritus animales ; nec ipse vinci potest a corpore mobili: ergo non fatigatur. Nec Propterea Angeli desistunt a visione & amore Dei, aut ab alijs occupationibus beatificis . Porro , licet Deus ex quacumque hierarchia, & ex quolibet ordine, possie deputare Angelos ad motionem cςlorum , probabilius tamen est , quod ad hoc deputentur illi, qui in secunda hierarchia existentes , ob hoc c lorum virtuteS ar
Dico ao. Matum emtorum non esse naturalem , a rviolentum , sed neutrum , ita quod n- sit fecundum inclinationem aut contra inclinationem illorum , sed i disserenter se habeant ad illum ι ve docet Dinor is a. - . G. qu . 6. Cui subscribit D. Thoma 3. contra Gent. ea . 2 3. Couimbricenses & Parisienses cum aliis. Rario huius praecessit assertione r9. Vbi probauimus motum c li, nec esse violentum , nec naturalem : ergo remanet, quod sit neuter. Dices. Violentum ex. Arist. st cisius principium est exrra : sed principium motus coeli est extr/ cςlum, cum moueatur ab Angelo : ergo mocus ille est violentus. Re p. ad violentum Vlterilis re- qu iri, quod conferat lim seu violentiam pasio et Ange- 1us autem nullam vim infert cςlo , quod inouet . ergo , si Aristoteles a. de Coelo cap. s. dicat, cςlum haberet
92쪽
motum.naturalem, quia est corpus naturale; hoc ideo dicit , quia omne corpus naturale dispositionem habee naturalem, ut moueatur; sive ab intrinseco, siue ab extrinseco . Dico et r . tauod motui coeli sit regularis O uniformis rvti docent Astrologi cum Arist. a. decocto text. 32. Mapprobat Scottis in z. dist. r . quaest. I. Experientia enim testatur motus coeli fieri semper eodem inodo ;quoniam sol singulis annis suum cur se ni absoluit , luna singulis fere mensibus , di primum mobile diebus singulis. Deinde si motus coeli & astrorum non esset uniis formis, Astrologi noo possent praecedere, uti faciunt, eclipses solis, aut lunae, quoad diem, quoad horam , diminuta, in quibus essiciuntur . Tandem singulis annis ijdem astronomi certo dicunt tempus illud , quo
sol hoc vel illud signum ingreditur : ergo Scc. Ruo si
Iosuὸ io. sol steterit , & Isai. 38. retrocesserit decem lineis; ac Luc. 23. fuerit obscuratus; hae omnia facta sunt per miraculum': sic non impediunt, quin motus coelorum sit in se regularis. Si etiam Videantur eclipses solis & luna ex quibus inferri possit irregularitas in in tu coelorum; negari deb*t consequentia, quia tales ab insentiae solis sunt necessariis & regulares, quando fit certa quaedam terrae aut astri opaci interpositio . Dico et r. Caelum nullam habere lucem .seipso . sidereum enim , in quo sunt planetae , fluidum esse diximus: ct proinde est incapax emittendae lucis . licet sit capax illius recipiendae . Firmamentum vero, si haberet lurcem , posset sine astris videri s nullus autem Matheminticorum hactenus illud potuitdeprehendere et sed omnes Astrologi coelos tantum coniecerunt existere ex varijs astrorum luminosorum motibus a & sic, nec firmamentum , nec coelum Planeticum, habent lucem. Quantam ad astra tenetur communiter ipsa habere a seipsis aliquid lucis exiguae ; quandoquidem Liin eesipsim patiens conspicitur cum quadam nebulosa luce. Maiorem tamen Partem suae t cis astra emendicanta sole , qui ob hoc dicitur fontalii Origo omnimoda istas ;Vt euidenter colligitur exectiosi Iunae, quae Praecipuam sui corporis lucem amittit , cum impedit terra , quin sol suum lumen illi communicet. Quantum ad alios Planetas, exceptis Venere & Mercurio, ipsi nequeunt eclipsim pati; Quantusmcumque interponatur terra inter
93쪽
tiorum planetarum , Martis nimirum , Iouis , & Sa-
Si quaeratur autem, quid sit lux; debet responderi , quod sit qualitas patibilis , ex se visibilis, absque calore ,
naturaliter consequens corpui lucidum . Sic Doctor noster
in a. dist. 13. quaest. r3. Dicitur r. qualitas, quia est accidens, quidquid dixerit Empedocles contra communem Doctorum turmam; cum substantia non sit Perse sensibilis, uti est lux. Dicitur a. patibilii, quia appro henditur a sensu, & cum oculo facie visionem . Dicitur
3.vi ilis, quia percipitur a vise , sicut sapor a gustu , .
odor ab odoratu,& sonus ab auditu. Dicitur 6.absque co-. ἰore, quia lux non est colorata, Iicet per eam videantur omnes coloreS. Dicitur s. naturatisre conferuenr corpus
lucidum, quia id reddit actualiter luctaum , quod antea erat opacum. Porro in hoc distinguuntur lux & lumen , quod lumen sit species intentionalis a luce emissa in medium illuminatum . Lux enim in sole existens spectem sui emittit per aerem , Ut videantur obiecta; sicut color existens in pariete emittit speciem sui , ut videatur ab oculis distantibus.
Si objeiatur , quod lument non posse dici species lucis; quia species visibilis est id quo videtur obiectum,
fleet ipsa non Videatur; sed tamen Videtur : ergo noa est species lucis. Respondet Scotus in a.di'. r3. spectem visibilem dupliciter considerari Posse, quatenus scilicet per aerem diffunditur , ut perueniat ad oculum: dc talis species non Videtur, sicut nec lumen sic consideratum ere quatenus ad corpus aliquod opacum terminatur , α. . tunc ipsa species,Proindeque lumen sic spectatum,potest
Ad maiorem distinctionem eorum , quae sciri bent de luce, Dicendum est primo, qubd lux non sit sorma stellarum , ut aliqui suspicati sunt: quia lumen ea accidens , ct proinde non est forma essentialis subiecti. Dicendum est a. Vt antea, quod omnia sidera habeant ex se aliquid lucis; si enim ignis, adamas subluna- ria quaedam , aliquod habeant sibi lumen innatum : a sertiori corpora coelestia ex se illud debent obtinere cum lux sit qnalitas propria corporis caelestis . Dicere rum ess 3. quod astra principaliorem partem sui Iuminis mutuentur a sole, qui omnis lucis est tans &ori; ut videri potest in Iuna,quae prout vari S solem aspicit,
94쪽
, c;t, variὶ qu'que illustratur , & Varias induitsguras r modo in incremento, modo in decremento , &moda in pleno orye illustrata apparens : quod idem veri fic tur de ali)s Planetis, qui caeteris paribus magis vel in nus lucent, quo magis vel miniis illustrantur a sole unde bl medium inter planetas tenet, vitam seperio- ribu, quam inferioribus communieet lumen suum . Dicendum s. 4. quod lux diuidatur in primariam α. secundariam . Lux imaria ea intelligitur , quae est ita proprio subiecto; ut lux solis, ignis, aut adamantis . Lux fecundaria illa perhibetur esse , quae recipitur imalieno subiecto . Dicendum est s. quod lux aut tumea: non sit aliquod substantiale corpus, ut voluerunt Academici; sed qualitas & forma quaedam accidentaria , vi praedictum est, & Vt innuit Philosophus a. de Onima cap. 7. aeuia lux cadit sub visum, &substantia non est risibilis . Neinde duae Armae substantiales non subordinatae nequeunt informare eandem numero materiam ;&siesumen in aere non est forma substantialis , quae ipsum aerem insormaret cum forma substantiali illius . Tandem clim lumen & corpus sint in eodem loco , seret naturaliter penetratio dimensionum, si lumen esse quid corporeum di substantiale. Dicendum est 6. hanc esse differentiam inter lucem, lumen, radium,&splendorem; quod lux sit i ii corporae lucido, ut in sole , aut igne. Lumen est in medio, Vein aere, tanquam in subiecto ; & a luce producitur , Vnde diximus lumen esse speciem a luce emi am . Radius est ipsum lumen, quod secundum lineam rectam Pro- . cedit a corpore lucido, & recipitur in subiectis illuminatis ; talis enim est naturae genius , quod studeat compendio. proinde lumen diffundat per Viam rectamis , quae est omnium breuissima ; quod tamen facit sp hae ri- , emittendo radios infra & supra, ante & post, dextrorsum & sinistrorsum, nisi impediatur . splendor de
nique est lumen resexum a corpore , in quod recto tra- . mite directum fuerat . Dieendum est . radium diuidirectum, reflexum & refractum. Radius dicitur rectus , quando a corpore lucido diffunditur per corpus diaphanum sine obice , qui luminis transfusionem impediat; quid sint autem corpus diaphan viri & opacum, dictum est assere. 7. Radius reflexus ille est qui Propten Occursum corporis opaci reflectitur in medium . Radius denique res reui est ille , qui Propter Occursum cor
95쪽
roris diaphani multiplicatur in medium , postquam Peruasit corpus diaphanum ; & talis multiplicat o rindiorum in speculo ardenti refractorum iacit, ut lumen refractum fit multo efficacius . Dicendum ess 8. quod tua omnis, siue producta naturaliter, ut lux solis , ignis suercus putridae, aut vermis et siue Producta supernatu-σaliter , Ut lux beatorum corporum ; sit eiusdem speciei. Clim enim eosdem habeat effectus, summam ParticiPeς similitudinem , nec ullum inconueniens sit admittere eandem lucis speciein in illis omnibus; proinde nil dicere vetat,quod lux sit eadem specie in omnibus corporis Eus Iuminosis.
Si dieatur in eantrariam , quod lux siderunt prodi Kat diuersos effectus, quod lux beatorum corporum sic supernaturalis , & quod lux sit proprietas consequens araturam corporis lucidi, quae proinde debet eme diuer specie , sicut corpora lucida specie distinguuntur et Responderi debet quod haec omnia non impediant identitatem specificam Iucis . Primo enim differentes illi effectus non procedunt per se a luce , sed a corporibus εlluminantibus, quorum quodlibet producit effectum Lbi similem : nemo enim diάerie calorem qui disponit ad generationem hominis distingui specie a calore ad
Eenerationem leonis disponente . Seeundo licet Iux beatorum sit supernaturalis in modo , quia a Deo Producitur; non tamen supernaturalis est in entitate et undesciit Visus miraculosὸ restitutus caeco non esset disti eius specie a visu naturali et sic nec Iux corporis beati a Deo communicata non erit diuersa specie a luce producta naturaliter . Τertio Iux corporum non est proprietas .illis essentialis,sed est tantum accidens, quod tamen Vo caturispissimὸ proprietas ; quia ad instar proprietatis est accidens commune omnibus corporibus. Dicendum est ultimo de luee , quod inter Praecipuos illius effectus sit productio caloris . Nedum enim luxilluminat, sed insuper calorem producit in corporibus illuminatis ς quidqnid dicat Durandus contra Arist. r . Meteor. cap. 8. Pro Philosopho enim orasserti ne nostra stat experientia communis , Per quam vide. mus, quod lumen solis corporibus animalium Vigorem adiiciat, corroborando per calorem vivificum spiritus animales e quod in causa est, quod aegrotantes accedente sole conualescant; & tota hyeme infirmantes melius
se habeant, dum verio tempestas calida appropitiquatis
96쪽
MAnde ob eandem causam noctes in pleniluniis su ne Tepidiores, quia eo tempore luna uberiorem effundit Iucem ἔ q plus caloris subiectis sibi corporibus im- Primit, Vt docet Aristoteles q. de partibus animal. cap. s. andem ex eadem ratione animalia exanguia & frigi-Hioris naturae , Vt ostrea& conchylia Pleuiora sunt in Plenilunio ; quia minus laeduntur a Ligore, & plus sine ciecocta Propter calorem a luce lunae prouenientem. Si
quaeratur autem ratis cur lux producat calorem . Respon-Hebitur , quod calefaciat rarefaciendo & extenuando subiectum in quo recipitur: calor autem sequitur rar factionem & extenuationem , modo talis lux sit magnaci vehemens et unde lux paruae candelae exiguum tantummodo Producit calorem. Si quaeratur ulterius quan- nam maior cater preducatur per lucem . Responderi
debet , hoc seri maxime , quando lumen est compositatum ςκ radio directo& reflexo. Vbi enim radii solis in . currunt in corpus opacum, v. g. in terram resiliunt, αa terra refracti in aere reduplicantur, ita ut collisio fiat bi , ex radiis descendentibus a sole & ascendentibus de terra; tunc magis rarefit & extenuatur aer unde quo maior fuerit collisio radiorum, eo magis extenuatur de rarefit aer , maiorque calor oritur ; &ob hoc infima aeri regio magis calefit , quam media et quia scilicetrastu solis a terra reflexi non resiliunt usque ad mediana aeris legionem. Ob hoc etiam sol plus calefacit aestate . quam hyeme:quia eo tempore fere existens super verti- cem nostrum, tunc radii eius perpendiculariter emissi i se fortius reflectunt , magisque Uniuntur, & proinde si e maior collisio radiorum a terra resilientium cum radi is a sole descendentibus , proindeque maior producitur calor , qui aliquando taliter est intensus, Vt ignem excitet, uti videre est in speculis ardentibus . Euodsi ita assertionem dicatur , nec vermes , nec adam urcin, nec ligna Putrida, ullum calo rem producere e Aliqui hoc concedunt, dicendo, lucem talium corporum essesterilem; alij vero dicunt a talibus produci quidem cal rem , sed ita exiguum , ut per sensas ex ςrnos Percipi nequeat. 'Dico 2 3. coelum se astra Asuunt in sublunarta . sic sc tu. in a. dist. 1 . quast. 3. conformiter ad Arist. 1. Meteor. cap. a. dicentem mundum hunc inferiorem isubiectum esse superioribus lationibus, ut inde vis eius μ' uniuersa regatur '. Philosopho subscribit Aug. 3. re
97쪽
Trinit. cap. 4. docens corpora crassiora & inferiora quodam ordine regi per subtiliora & potentiora . Experientia communis assertionem nostram confirmat, Perquam videmus solem illuminare, calefacere, siccare, de
eius accessu cum tali vel tali ordine ad illas aut alias Partes coeli variari prorsus anni tempora. Ratio denique ihaec accedit, quod subordinatio corporum in hoc con-sstat quod superiora regant & moueant inseriora;existi- mari tamen non debet quod tanta sit necessitas influentiarum coeli , Ut si motus coeli cessaret , omnes alii motus, siue locales, siue alterativi, siue generativi, ces sarent; ut innuit Doctor noster in a. ist. Iq.quaestas. cum D. Thoma, & Pluribus aliis , contra Capreolum , Totum , ct alios. Quis enim dicerer, quod cessante motu coeli ignis non combureret stuppam sibi applicatam , . aut quod lapis in medio aeris existens non caderet sinon: moueretur coelumi aut quis vellet , quod stante sole ad Iosue vocem , omnes actiones hominum ces-
sassent λ Si ergo dicere Videatur Aristoteles, quia omnia dependeant a motu caeli; hoc sic intelligi debet , quoa inisi mouerentur coeli & astra , res omnes sublimares iraulo post successive deficerent, vel propter excessum Caloris, aut propter excessiim frigoris , ita quod si soli
semper existeret super verticem nostrum, adducerentur stea quae essent sub illo directe; & illa stupefierent, qui Ihus nunquam irradiaret sol ; &hoc ex nimio frigore: hoc non impedit tamen, quin res sublunares agerent Per aliquod tempus, etiam si astra adessent. I abessent, ,
Coelum & astra in haec inferiora agunt per lucem, Per 'motum, S per occultas influentias. αuod rarium lin uast in Dumiaria per lucem , docet Scottis loco praecitato.' .uae enim solis illuminat de calefacit corpora sublunaria, quae in eius absentia obscurantur & frigefiunt: sed calor est causa disponens ad generationem; & eius Pristiatio corruptionem inducit, eum Vita sita sit in calido X de humido ergo coelum agit in inferiora per lucem - έ
Coelum pariter in suere iis sublunaria. per motum , tenellidem Doctor; quia motus cum luce est causa caloris ,
quies est causa frigoris; sed calor est causa disponens actu
generationem, ut fatentur omnes: ergo coelum sit in sublunaria per motum . Non quod motus coeli sit prin- acipium a litium ,' sed quod coeli motus sie conditio: sine qua cali non agerent, ut habet Doctor loco Praeci
98쪽
tato : ita ut lux, ct motus sint quidem conditiones prae uiae, de dispositiuae ad producendam substantiam sublunarium , quam tamen essectine non attingunt. Coetuis
denique in fuere, nedum per lucem, nedum Per motum , sea etiam per occηst insuevitas , quae incognitae sunt quantum ad essentiam, cognoscuntur tamen per effectu; quos Producunt , hoc Probari potest ex eo, quod nisi recurratur ad occultas influentias , multi effectus sublunares nullo modo possint cognosci. Quis enim ape-xleb, quae sit Virtus per quam ligna praecisa in decremento lunae conseruari dicantur , ct incremento illius amputa a cuius putrescant Z Vnde sit, quod arboreς Plantatae luna crescente crescant citius, ct nullos velt Paucos Producant fructus ; Plantatae vero decrescentei Iuna uberrime fructificent 8 Vnde tam diuersos in
xium Ruxus , & refluxus, ut eorum quaedam sex horiς fluant, & totidem renuant f alia vero fluant, & re. fluant septenis λ Ex quo denique Procedit, quod acus attritu magnetis confricat Versus polum respiciat, quod heliotropicum sese obvertat adsolem; & quis ostreae, conchylia, & ossium medullae cum luna incrementum, decrementum accipiant λ Ex his certe, de similibus apparet, quod itecessario recurrendum sie affoccultas astrorum influentias,ex quibus,re non aliunde, tam extraordinarii effectus producere possunt. Nedum coelum planeticum eum suis astris , aut firma mentum cum cribus, infruunt in sublunaria; sed etiam coelum mnreum,ut probabilius existimatur. Licet enim empyreum sit immobile , tanquam beatarum mentium sedes , probabilius tamen est, quod in haec sublunaria influat occultis influentiis;licet problematicus
videatur Doctor Seraphicus u 2. dist. 2.parte a. aret. 2-q st.2. Ratio probabilitatis nostrae est, quod corpus nobilissimunt , & perfectissimum virtute praestantissima agendi, ct influendi praestare debet. Deinde nulla substantia otiosa existit in orbe ; Vnde firmamentum nori debet esse operationis,& influentiae expers. Tavissim ex subordinatione quam Deus posuit inter corpora mundi, unum debet agere in aliud: ergo probabile est, quod empyceum in sublunaria agat, chin ista illi sub- ordinentur. Agit, inquam , non Per motum , quia immobile est ; sed per lumen, cum sit corpus lucidum, S lumen illius possie produeere calorem, aliasque qua litates nobis ignotas. αuod vero influxμi illiut coeli
99쪽
praestet, de hoc consuli deberet prouidentia D. Si qu-
ratur autem, quos influxus habeant cflestia corpora in lsublunaribus, respondet Scotus corpora cclestia pro- Iducere mineraIia, & sessilia , sicut & gemmas in visce- lTibus terrae, ae caetera corpora quae sunt vitae expertia . 1 Concurrunt etiam ad productionem Viventium om- lnium , etiam hominum, disponendo materiam tali vel letali modo ad receptionem animarum conuenientium lcorporibus taliter dispositis. Quantum vero ad Pro- lductionem ullius animae sensitiuae , etiam animalium simperfectorum, coeli aut astra non concurrunt tanquam lcausaprincipalis, nec tanquam causa instrumenralis ; ut ldocet Poncitis noster disp. s3. quaest. vltima Primo , inquam , concurrunt astra ad preductionem leorporum expertium vita , quia metalla , gemmae , α similia, producuntur de nouo in terra ; sed nil exigit, Vt Deus vel AngeIus dieantur illa producere : ergo melius est, quod coelum producere dicatur huiusmodὶ contraria. Cum enim illa non excedant persectionem ciniorum , non debet coelis denegari talis actitiitas circa
illa corpora. Secundo etiam tarpora coelestia concurrunt ad productionem omnium visentium , modo exposito,
quia z. Ph16 te . et s. habetur quodset, O homo homia rem generent ; sed non aliter astra generant horn, .nem , nisi disponendo materiam ad receptionem an, mae rationaIis: ergo astra innuunt in Productionem
Viventium, praeparando materiam ut animas recipiat. Tertio tandem coeli non concurrunt adproductionem immediatam anima; quia ipsorum Virtus non habet tantam activitatem , Ut aliquid perfectius se producere queat, sed anima sensitiva est perfectior emio, quod
non habet animalias sensitivam: ergo clii non attingunt immediate productionem animae sensitiuae. Suare et in Auersa putant animas imperfectorum animalium, quae producuntur ex putri materia, & sine semine , pr
duci ab influentiis astrorum; Vt sunt ranae, pulices, de simiIia : sed hoc improbabile Videtur. Eadem eniam ratio, quae probat animalia Persecta non posse produci ac Iis, quia scilicet perfectivi neu potest produci ab imperfectiari, conuincit etiam, quod ipsamet animalia imperfecta non possint produci a coelis . t quaratur ergo , a quo producan ur ratra forma sensitiva ; Respondet Poncius, recurrendum esse ad Dςum , vel ad Anselos, quibus Deus talem Virtutem
100쪽
,ake e M in hoc consisti e subordinatis sublunarium a Iossibus , quod scilicet Deus Vtatur Angelis ad prcis . si ceractas formas Viventium lirrationalium . si diadu Itaec ne sententiae fautores, agens illud videri ediice e formam de potentia animae, quod producte dispo- Gliori es a ct talem eductionem, S Vnitionein necessarias. eisoridet Poncius hoc Verum fore, si forma non exce. . ' . . ausPersectionem agentis; ut in Proposito. Porro si Mis eae occasione praecedentium Postulet, an animalia
Μ semine , O ex putrefactione producta distinguantust 'ecie ; respondet Doctor is r. s. a. qu p. 7. negati Q. Quia nihil hanc diuersitatem specificam introdu- te, nec act hoc sufficie diuersitas causarum, quando. tu aem homo productus a Deo non esset alterius spe. iei ala homine producto naturaliter . si animalia tui. et Secta dicantur esse sterilia, hoc potest Procedere κ quadam diuersitate accidentali, & praeterea non estinctubitatum, quod rana producta a sole nequeat senem
in a. di f. a. quas. 3. quia m uere directi voluntate m est Per se aliquid imprimere in illa; sed coeli .dc astra,
cum si e corpora, non possunt imprimere suos innuos , qui pariter corporei sunt, in voluntatem, quae est spiritualis: ergo coeli non influunt directe in voluα-tatem holminis . Secundum colligitur ex hoe , quod ma- ruere veluntatem indirecte, nihil aliud sit, quam illata inclinare ad aliqua actionum genera per interuentio. nem organorum corporis tribuendo scilicet potenti js sensitivis varias qualitates , qtibus illet ad hanc vel illam actionem moueantur; sed astra possunt imprim re corporibus certas qualitates, quae excitent animam ad hoc vel illud faciendum i ergo astra iudirecte ρομfunt insuere in voluntatem hominis. Sic coelum calefaciendo sanguinem cordis, appetitum irascibilem ad 'iram concitat 3. Proindeque mouet indirecte voluntatem : re quodlibet astrum suam qualitatem imprimie corporibus , quorum natiuitati praeest, & tribuit illis qu sdam inclinationes particulares. si autem quaramr, quaenam sit propria virtus eurust μεεt planetae , O quid inspiret temperamento illorum, quibus dominatur a sequentia respondent Astrologia pud Goudiuum: quod scilicet Saturnμ1, Vtpote frigidus ν