장음표시 사용
61쪽
em beneficis conditoris . Hoc idem determinatum sulea Pio V. dc Greg. XIII. contra eos, qui dicebant immo talitatem primi hominis non fuisse gratiae beneficium, sed naturalem eius conditionem. Caetera videantur in Theologia. Qiiaeres s. aeuia sentiendum si de domissi semisis Respondeo I. Adamum in statu innocentiae habuisse dominium in omnia animalia . Clim enim dixit Moys es hominem esse factum ad imaginem Dei , illico addὶ-dit Gen. ω' ri. verba Dei ad Primos parentes dicentis r Dominamini hiscibur maris , volatilibus earli , o
uniuersis animantibus , qua mouentur super terram .
Dominium illud voluit confirmare Deus postea, animalia adducens ad Adam , ut ipsis nomina impone rei ; per hoc illi tradens sui dominii exactionem : de quasi faciens, ve animalia ab Adamo accipiendo denominationem , et obedientiam dc seruitutem sponderent . Rey. a. Animalia quantumuis naturaliter ferocia, submissa suisse homini, tum per summam illius solertiam , Per quam Penetrauit omnes modos, quibus se- vocissima quaeque domari possent, tum per singularem Prouidentiam Dei circa hominem, qua factum fuit, veanimalia non soliim non nocerent homini, sed de ipsi
obedirent . Resp. 3. In statu naturae corruptae hoc dominium remansisse in hominem super omnia animalia. Quia illud erat naturale de homini debitu m Propter n - . turae rationalis excellentiam, quam non Perdidit per Peccatum, sicut nec imaginem Dei, Propter quam Prae-cipuε dicitur dominari animalibus t dc Proinde reman-st in statu peccatit unde procul a tempore Peccati illius Deus dixit Noe & filiis . Gen.9. Terror vester ac tre μ=r sit super euncta animalia terrae, O 'per omnex volucres orti simnes pisces maris manui vestra traditisunt .
Respondea A. Post lapsum Adam dominium illud
quantum ad vomi, maximὶ diminutum est . In praesenti enim paucis animalium imperat homo, nec illita sine labore'; Vnde Chrysostomus Hom. 12. in Gere. notat Deum sub dominio hominis iustitia spoliati ta tum continuisse illa animalia, quae ad eliis cilitatem , ornamentum, & delectationem , inseruire Possunt, ut sunt oues, carnes, equi, simiae, psittaci, dc similia: act.denotandam hominis infirmitatem & necessitatein, . quae tanta est , ut utilissimis animalibus indigeat ..
Qxigntum vero ad illa animalia, quae indicant potest
62쪽
tetis humanae excellentiam, qualia sunt magna & saeua animalia 3 ea non reliquit Deus sub imperio hominis, in punitionem transgressionis illius: quod si quaedam ex ipsis sicurentur aliquando, hoc non fit sine labore improbo , ct industria non mediocri. δωθ. r. insta in innocentiae homines aliqui imperium habuissent super alios. Quia enim numerosὸ multipli-eatum fuisset genus humanum in illo statu, & homo ei set animal sociabile, iucundius illi suisset in societ
te degere Vitam , quam in solitudine. Ne autem in tanta congregatione hominum suboriretur confusio,
debuit certe aliquis ordo statui , Per quem alii essene ruperiores, alli inferiores, isti reserentur, & illi r gerent ; non secus ac inter Angelos : bi constat , quodalis alijs superemineant, licEt omἡes sine beatissimi. Quod si mulier subiecta fuit viro in punitionem peccati . hoc ideo dicitur, quia post peccatum subiectio mulieris ad virum cςpit esse inuoluntaria & molesta- , quae iucunda & voluntaria fuisset in statu peccati.
- Qu res a bior annos durauerit mηndus a sita ere trione ad hunepraeseutem annum Christi nati mhlesimum feneante smum septuagesimum nonum . vii & tam variareXistunt chron logistarum supputationes circa mundi durationem , ut dissicillimum sit dicere Posit lue & certo , quot avnos durauerit mundur . Galteriis cum multis vult mundum usque ad natiuitatem Christi durasi se spatio annorum oar. iuxta Pererium in Danielem lib. r. quast. s. Et qui hanc opinionem sequuntur, talem annorum numerum sic colligunt a Vt ab orbe
condito ad diluuium fluxerint mille sexcenti:& quinquaginta sex anni. Adiluuio ad AEgyptiacum exitum octingenti viginti septem . Ab illo exitu ad templum conditum quadringenti octoginta. A templo condito ad captiuitatem Babylonicam quadringenti triginta
cum vno , quos omnes Praecedentes annos ex sacris
literis certo solligunt. Iam vero a captiuitate Babylonica af Christum usque ii tum numerantur sexcenti
viginti &octo anni . Qui omnes anni simul collecti sunt quater mille viginti duo .Quibus si addas mille
sexcentum septuaginta nouem annos, qui elapsi sunt anatiuitate Christi, omnes erunt usque ad tempus Prae sens, quinque millia septuaginti & unus anni. Gallirincbius inter recentiores annorum mundi numerum redigit ab ipsius creatione ad natiuitatem Christi anno C 3 Ium
63쪽
Tum quatuor milliaria. Et nuperrimὁ a Portia Regio exijt iupputatio noua a creatione mundi ad 1 Christum natum , quam dicunt ipsius authores conformem esse sacris bibliorum scripturis: &per ipsam diiiidunt du-xationem mundi in septem aetates, sicut Jn dies septem diuiditur hebdomada. Prima mundi alas in illorum mente cum mundo incepit, & finem habuit eum diluuio , quae eras continet mille sexcenti& quinquaginta sex annos', cuminu nomen se& diebus Viginti sex . Secunda mundi aetatortuni duxit a sne diluuij, seu ab anno 16s7. & terminata fuit ad tempus iliud, quo Vocatus suit Abraham ς ad annitin viae licen Σο83. & ista aetas complectitur
426. annos cum mens bus quatuor, & octodecim diebus . Tertia aras a Vocatione A brahς habuit initium ,
ct desiit ad liberationem populi Iudaici ex AEgypto,quet
aduenit anno 1 si &ista aetas quadringentos septuaginta annos praecise continet . maria aras incepit ab
exitu populi ex IS gypto, di finem habilit infindatione
tempsi salomonis, anno 2992. di artas ista quadringentos septuagirita nouem annos eum septemdecim diebus habet . aeuinta alas numeratur a fundatione templi ecterminata est ad finem captiuitatis Indaeorum ἔ anno nimirum 3 6 F. quando Cyrus illis per milit , Ut redirent in terram suam; S in ista aetate sunt quadringenta septuaginta& sex anni . Maeta aetat incepit cum libertate quam concessit Cyrus ludaeis , &.finem accepte in natiuitate Christi Domini,quq fuit ad annum mundi quater millesimum; non quidem completum, sed notabiliter inchoatum, & consummatum Pro maiori parte r & ista attas durauit quingentis triginta duobus annis . Septima denisue mundi tas sortita est exordium a natiuitate Christi Domini, finemque accipiencum siculorum consummatione. Ex hac supputationo ultima resultat mundum durasse quinque millia sexcentum septuaginta nouem annos , demptis quinque mei
Quaeres vltimo, utrum mundus sit ἰn aeternum dura turus . Ante responsionem supponendum est , quo a mundus non possit naturaliter perire, nec quoad cce distia corpora, nec quoad sublunaria, ut optimὸ notat noster Poncius d di proinde mundus ex sua natura est
an aeternum duraturusaeum enim omnis creatura con
naturaliter exigat innuκum Dei conseruatilium et ideo
64쪽
non potest desinere . inisi Deus illi deneget talem influxum , conseruadiuuiri, quod aliquid miraculosum est: quandoquidem non minus supernaturalis requiritur potentia Dei ad anni hilationem creaturae, quἱm alillius creationem Posito ergo, quod Deus miraculosδereaverit mundum, Uti Verum est lic etiam non potest desinere mundus, nisi per aliua miraculum per quod cuncta creata anni hilaret, denegando illis seiunx concursum,quo sublato illa desinerent.Constat quideri
omnes creaturas praesertim sublunares Posse alterari dcorrumpi,& earum Vnam conuerti in aliam quia tamen
ad corruptionem Vniur se Dur generatio alterius . t 3-ri
nec mundus in sua di talitate, nec aliqua pars mundi secundum naturam suam perire potest , sed tantum conuerti in aliam . Quia autem ex fide certum est munis dum aliquando Periturum , non quidem ex sua naturari ex ante dictis patet; sed Per potentiam diuinam , quae ante iudicium Vniuersale sublunaria mixta disesbruet i ideo impraesentiarum suaerimus virum munia
Respondeo , quod mundus possit merito dici in aetemnum duraturus , Ut docent D. August. de Gula Dei α' r . Gregor. lib. 27. Mstrat. cap. r. & alii Patres tonsormiter ad S. Scripturam Eccl. 1. Terra autem
in a ternum stat ἀ Et Psal. 1 8. Ipse dixit O facta sunt , statuit ea in aeternum O in D ulum Deislῖ . Responsio nostra probari potest ex hoc, quod Beati semper futuri sint in e lo ν & damnati in in serno in
quod euidenter demonstrat corium & infernum nunquam esse desitura. Deinde si mundus aliquando de . sineret senio conficiendus , hoc ideo foret, quia coeli fatigarentur ; sed si coelum senesceret & fatigaretur,
tardior fieret illius motus , cuius tamen contrarium videtur continuo per regularem orbium coelestium retiolutionem et ergo mundus est in aeternum duraturus.
Tandem mundus ex natura sua ista exigit a Deo conseruari in aeternum, Ut sine miraculo non possit non conseruari; sed non apparet , quod Deus sit hoc mi raeulum Patraturus : ergo merito Possumus dicere., quὁd mundus si duraturus in aeternum quoad res per manentes nobiliores, homines scilicet, Angelos, cς-lom , terram , & alia elementa . Quantum Vero admixta corpora, quae in mundo existunt, non sunt per mansura in eo statu, in quo nunc videntur : sed ab . - C igne
65쪽
igne sunt absumenda , ut liquet ex Scripturis. Si in praecedentem responsionem obiiciatur, quoa- ea quae habent initium , debeant habere finem, de , qudd proinde mundus , qui accePit existentiam , debeat illam deperdere. Huius argumenti conseque tia negari debet ; quia nimirum ad destructionem de annihilationem alicuius entis Potentia infinita exigitur ; quandoquidem est distantia infinita inter ensae nihilium , Ut probatum est , agendo de creatione , cap. deca N Vnde , quia non constat eκ --tione , aut ex scriptura , quod Deus sit mundum annihilaturus secundum omnes sui partes, ideo Possumus dicere , quda mundus sit duratur us in arternum. Diser. Compositio ex contrariis est principium interitus ; sed mundus ex contrariis componitur : rgo mundus potest interire . Resp. distinguendo miniorem , compositio ex eontrariis est principium interitus, quantum ad destructionem formet substantialis, quae reueri destruitur per pugnam contrariorum, concedo et Per totalem annitidationem subiecti, nego talis enim actio est opus infinitae potentiae, sicut de creatio . Dices . Ex Psal. roi. Caeli peribunt , tu autem permanet. Et Matth. 2 . Coelum ci terra transibunt . b. Haec non debere ita intelligi , quod coelum reterra debeant transire , quantlim eu entitatem subis fiantialem ; bene autem quoad qualitates nobiliores,' quas coelum , astra , ct elementa accipient post vitib
mum diem iudicii , id quod habetur apud
. Esaiam , Erit lux luna sicut lux folia, oe lux solis eris septempliciter. An autem Praecedens textus , eoelum Oterra transibunt, debeat intelligi pro c lo quantlim ad motum caelestem qui post iudicium finale cessatin i rus sie i hoc affirmant Complutenses, & negant alii dicendo scilicet, quod nulla sit ratio, cur sol potius Unam partem terrae illuminet, quim aliam, sed de hoc nullus certo respondere potest .
66쪽
I analyticus ordo postulet, quod in perer
ctandis scient i is, descendatur de geuere ad species , debemus reuera ad Praecedentem disputationem, quς est de mundo in coni muni, subiungere istanὶ;quae agit in parti culari de mundo cslesti.N5 quod mundus in se sit genus ad mundum cet testem & Mementarem, quandoquidem Probauimus antea mundum non esse totum aliquod ensentiale:sed tantummodo per aggregationem, quatenus illius partes reciprocum ad se ordinem dicunt. sed quod cet luna ct elementa sint principales & nobiliores partes mund propterea post sermonem habitum de mundo in comuni,disserere conuenit nunc de coelo,seu de mundo G D more Alito, huic disputationi dabimus tria capita, primum scilicet de natura csli,secundum desideribus reastris csto assixis,tertium vero de influetiis cstorum: Vis dentes tamen, quod preter intentionem prima pars no strae physicae in Prolixiores abierit materias omnes ta men tactu necessarias, ideo has disputationes secundae partis debuimus comprimere , nὸ tςdio assicerentur scholares in ipsis legendis ἀρ & ob hoc per simplices r solutiones explicabimus omnia quae pertinent ad hanc disputationem , sicut fecimus Praeeedenti i nulla tamen
obmittentes eorum,quq utilia Videntur. Dicor. hic explicari debere quatuor, quot nimirum modis nomen coeli accipiatur,unde derivetur sua ecli vocamδulu,num coelum existat,o quomodo definiatur cαlum.Qu tam adprimum, nomen coeli aliquando sumitur pro aere Psil.8. lucres corii;aliquando Vsurpatur pro solo Empyreo, quod per antomasiam denominatur simpliciter e&lum: interdum sumitur metaphorice, pro statu Ecclesiae militantis, ite est regnum coelorum homini regi, patrifami. Ea vena missae in.mare,oc.Proprie verb,& ad institutunostru ,sub nomine.cςli intelliguntur omnes orbes c leses, vel potiui quidqui* corporu inclusiue ea istit supra
67쪽
regionem lunae ; sicut enim corpora inferiora quae subluna existunt dicuntur mundus elementaris ; ct ob hoc dicuntur ob lunaria et sic omnia corpora quae sunt sum pra coelum lunae Vocantur cum ipso fimpliciter Melum. Quoad secundum y aliqui nomen coeli derivant a celan
G ; eo quc d coelum cuncta tegat & occulter et alii vero a calando, quia ex Ambrosio , sicut argentum signis Z eminentibus refulgens caelatum dicitus; sic eaelum de . nominatur ab impressis stellarum luminibus. Pro tertio,
tot & tanti Scripturarum contextus de coelo mentio Mern faciunt l, quod sine euidenti mentis & corporis ob caecatione negiri nequeat coeli existentia ; quam con
gruam esse ostendit Philosophus dicens , quod mundi diuersitas exigeret,ut darentur substantiae materiales &incorruptibiles, quales dicimus esse coelos ; sicut dantursu bstantiae materiales & corruptibiles, qualia sunt om nia corpora mixta: dc dantur substantiae spirituales de
incorruptibiles, quales sunt Angeli. antum denique ad quartum, coelum legitime desi nitur, corpus incorruptibile, quinta euiusdam ess entias plicis , aptum moueri eirculariter. Dicitur i. eorpus , quia scilicet coelum constat materia & forma, ut postea. dicetur e dc colligitur euidenter per eius influentias , quae sunt corporeae , dc ad productionem uniuersorii naconcurrunt. Dicitur 2. Incorruptibae, tum quia iuillum est agens naturale , quod possit corrumpere soriarum coeli, & aliam introducere; tum quia corti non habene contrarietatem qualitatum elementarium , aqua sola prouenit corruptio a Dicitur 3. quod coelum sit quinta aeuiusdam e=entia i quia non constat ex estentiis qua tuor elementorum e &sic habet quintam essentiam .
Dicitur . quod essentia coeli sit simplex , quia coelum
non est corpus mixtum , quod componatur ex quatuor elementis; licet componatur ex materia, & Arma , Vemox dicetur . Additur denique aptum moviri eircula riter; & per hanc Particulam distinguitur coelum ab omnibus elementis, quae mouentur motu recto, rece dendo vel accedendo ad centrum mundi recto tramite ;VM ccelum circa centrum mundi mouetur circulariter , cum eius partes aequaliter a centro mundi distent. Dises Coelum constare essentiis elementorum , quoniam ad
mittit illorum qualitates a clim experiamur solena esse ealidum, lunam esse humidam, & planetarum quem- ibet liabere su in qualitatem particularem. esse. solem
68쪽
non esse formaliter calidum , nec lunam humidam ; sed tantum virtualiter : in quantum sol producit calorem , luna humiditatem,& alios planetas illas qualitates, quibus dicimus illos esse praeditos .
Dico et .cum Scoto in a. dista r4. E. ecelum in mente Aristotelis esse corpus simplex, nullomodo com. Postum ex materia; in mente Verd Theologorum &in veritate rei, coelum esse ex materia & sernia compositum. Aristoteles nititur in hoc, quod ens compositiini
ex materia sc Arma possit esse es nou esse l. r. .
text. II .Cum autem coelum sit aeternum , ut thnuit idem
Philosophus, Metaph. 17. non est in potentia coni a dictionis ade se vel non esse: & proinde concludit Sta girita, coelum non debere dici compositum ex materia. contrarium tamen ex hoc apparet , quod coelum sit corpus naturale, ad Physicain considerationem peritis mens ; sed corpus naturale constat ex materia & Arma, tanquam ex suis principiis: ergo quidquid sit de Aristo telis sententia, dicendum est , quod elum componsetur ex materia & forma. Deinde, ubi sunt accidentia sequentia materiam, ibi debet esse materia;sed in eoelis est quantitas, raritas, densitas, ct lumen, quae sunt accidentia materialia: ergo in cςlis admitti debet materia. Tandem, sacra Scriptur SV. 1 r. innuit Deum creasse orbem terrarum ex materia inuisa seu ex materiarrima;quae ideo inuisa dicitur, lithd non possit cognoscia nobis, nisi per analogiam ad sormas: ergo celum vera constat materia, ut ante Aristotelem tenuerunt Plato,
Democritus , dc alii vetustiores Philosophi , apud α
Dices : si ellum constaret materia , quam dixismus esse principium corruptionis , ipsum esset corruptibile , quod tamen negari debet ab omnibus . Resp. vi iam multoties , cstum esse quidem corruptibile ab intrinseco, cuia constat materia, quae est principium corruptionis ; ab extrinseco tamen naturali cς- Ium est incorruptibile , quia scilicet non reperitur agens ereatum tantae virtutis , ut possit formam cito rum destruere. Dires Aristotelem innumeris in locis Megare , cqlum constare ex materia r ergo non debemus recedere a Peripateticorum' principe . Ad hoe respondet noster Frassenus Aristotelem non excludere ac lo materiam simpliciter , sed materiam transmu
69쪽
quidem materia , sed non materia sublunari, quaesii dita sit illis transmutationibus, quibus subiacent mixta corpora . sed melius est si dicatur Aristotelem reuera existimasse coelum esse corpus simpIex quintae cuius-dani essentiae excludentis materiam . Nec mirum videri debet , si sortius adhaereamus fidei , quae docet coelum esse creatum & compositum ex materia , quam Aristoteli,Volenti ipsumesie aeternum di omnino simplex. Dico 3. Materiam coeli esse eiusdem speciei cum m. teria sublunarium,ut docet Scotus in a. dist. 14. quaest. 1 . cum multis , qui Volunt corpora incorruptibilia dccorruptibilia , superiora& inferiora Participasse ean dem specie materiam ; contra Alensem nostrum , D. Τhomam r. p. quast. 66.art. a. Caietanum, & alios , arbitrantes materiam coelestium differre specte a mat ria terrestrium . Rationes nostrae sunt ., quod eodem modo loquendum sit de causa materiali , sicut de causa efficiente & finali ; sed non dantur duae primae causae efficientes cstorum , nec duae causae finales , quoniam Omnia propter semetipsum operatus es Dominus : ergo non debent dari duae causae materiales, nec Proinde ex na materia componetur coelum, & ex alia fabricabuntur mixta. Deinde, si materia coeli diuersa dicer tur a materia sublunarium , illud discrimen adhiber tur, Vel propter nobilitatem ipsius , vel propter ii corruptibilitatem formet a sed neutrum prodest ad ta-i lem distinctionem materiq: ergo materia cetii est elusedem speciei cum materia sublunarium . Prima pars misnoris sumitur ex hoc, quod anima rationalis sit nobis ior forma cςl , attamen materia hominis non differ: specie a materia Plantae . Secunda pars euincitur Per. hoc , quod Vnio dissolubilis , Vel indissolubilis cum forma non inducat specificam distinctionem materiae: quandoquidem extrinsecum est materiae , quoavniatur cum Arma separabiliter aut inseparabiliter. . Tandem Vbi eadem sunt accidentia , ibi idem est subiectum , ut innuit Aristoteles I. de Onima cap. II. sed coelum habet eadem accidentia cum mixtis corPo' ribus, quantitatem scilicet , densitatem, raritatem , lumen, & similia: ergo talium accidentium debet este idem specie subiectum , & proinde eadem materia, iam i quibus accidentia illa sibiectentur. Dicer ; Coelum est
intransuutabile in subliuiam ι sed ea qui Participant
70쪽
eandem specie materiam sunt in se Vicissim transmutabilia, Vt ait Aristoteles i. de Generat. cap. O. text. Sq.
ergo materia copii non est eadem cum materia subluiu-
Respetndra ad maiorem , Coelum non posse transmu tari in sublunaria , ratione perfectionis suae formae, quae tanta est , ut nullum sit agens creatum , quoa p, Possiet illam separare a subiecto ; hoc non impedit temen , quin materia coeli, Ut materia est, non possie, recipere aliam formam. Eadem responsio currit ad eos, qui dicunt materiam coeli esse indissolubit iter coniun- etam cum eius forma , quoa non est Verum de ina , teria sublunarium t talis enim indissolubilitas non i Procedit ea parte materiar, sed ex parte formae , quae
se parari non potest a suo subiecto per Virtutem agentis
Dico A. Materiam exurum non tin essentialiter perfrectiorem materia sublunarium, eselum tamen O elementa dissinguuntur. Prima pars assertionis resultat ex Praec
denti conclusionei; si enim materie eglorum & sublu- , narium sint eiusdem speciei, una non est essentialiter Persectior altera : Licet tamen materia non sit essen tialiter persectior sublunari , in hoc tamen dissi runt cetium & elementa , quod e tum sit corpus
Pi ex circulariter mobile,Vbi elementa sunt quidem cor Pora simplicia, sed quae mouentur irregulariter a aerenim modo sursum, modo deorsum eleuatur α ignis semper sursum tendit, aqua modo Versns Unam Par tem vergit modo Versus alteram . terra denique secundum se totam est immobilis r &hoc probat Veritatem secundae partis propositionis nostrae, in qua diximus coelum de elementa distinguia Deinde , elementa gene rantur, corrumpuntur , di in se inuicem transmutan trir , cstu m autem est i ngenerabile, incorruptibile, re intransmutabile et ergo cetium& elementa distinguuntur . Tandem elementa habent formaliter primarum
qualitatum aliquam; sed cetii nullam illarum habent formaliter, quandoquidem astra in cilis existentia sene tantum virtualiter calida, frigida, humida,vel sicca, inquantum has qualitates producunt in subiectis: ergo cς-lum ab elementis distinguitur . Dices . Accidentia quae reperiuntur in elementis, re-Periuntur etiam in eclo e ergo cetium non distinguitiirab Elementis . negando consequentiam 3 licet enim