Justi Fontanini ... De antiquitatibus Hortae coloniae Etruscorum libri tres ubi praeter historiam Hortanam alia non pauca res Romanas, Italicasque illustrantia proferuntur, cum figuris aeri incisis et gemina appendice monumentorum ex codicibus potiss

111쪽

DE. ANTIQUITATAEUs. HORTAE tur, nempe Umbria & utraque Tuscia, annonaria, oc suburbicaria. Inde post Theodosium Tusciae suburbicariae suum datum Consularem sic dictum animadvertit Claudius Salmasius in Eucharistico pag. I Tq. ex Novella Leonis N Majoriani de adulteriis, quae inscripta est Rogat iano Consulari Tusciae suburbicariae. Sed hoc ante Salmasium adnotaverat doctissimus popularis noster Hieronymus Aleander junior in dissertatione prima de Regionibus suburbicariis capite tertio pag. 29. Populi consensum Decurionum decretis adstruit praeterea

marmor a. pag. CCCCLXXXIV.

ORDO. VOCONTIORUM. m. CONSENSUET. POSTULATIONE . POPULI Haec POSTULATIO exprimitur etiam pag.

desiderium suum mel amici sui injure apud eum , qui jurisdictioni praeest exponere, etel alterius desiderio contradicere L. I. g. postulare D. de postu- an. nam his verbis: qui jurisdictioni praest, Praerorem magistratuque aut potestate praeditum,

significari constat, ut pluribus ostendit Brissonius in libro quincto de Formulis pag.qq7. '

CAPUT

112쪽

. .: LIB. I. CAP. IV.

L Falisei Etruriae eum aliis male confuse. II. Varia nomina ct situs Coloniae Faliscorum. III. Fescennium, O poesis inde dicta . Veiis locus suus adsignatur. IV. Opidum Faliscorum non es Galesium, sed odiis, Castellana . U. uando interierit. Strabo ex is tus . VI. Graci ani ct Hebei simae marorum acta

perpensa. VII. Castrum Amerinum a via Amerina denominatum . Ameriae antiquitar. . 'uid Caseia' tam in consiturione Ludoviei Pii UAENAM fuerit Colonia Faliscorum in lapide Hortano me morata hic fortasse non abs re erit investigare, quum de illa celeberrimi auctores peregrina omnino, ne dicam, prodigialia in lucem ediderint: etenim Hubertus Golitius in Magna Graecia tabula xxxv. & xxxvI. postquam exhibuisset nummos FAAEION digammate Aeolico inverso nempe Falejorum , subinde pag. 3 II.

hos Faldos conflavit cum Faliscis Argivorum Colonis in Etruria sitis, & proinde omnia, quae ad hos Faliscos spectare noverat, ad Falsos illos Magnae Graeciae transtulit, miraculo quidem supra Amphionis artem mirandor quem saxa non urbes: Κ sono

113쪽

DE. ANTIQUITATIBUS. HORTAE sono testudinis & prece blanda movisse fictis fabulis

tradiderunt Poetae. Ab hoc monstro erroris sibi non cavit U. C. Iohannes Harduinus in Nummis antiquis Populorum & Urbium pag. IT . ubi laudatis nummis Falsorum ex GoltZii Magna Graecia , eosdem nummos Faliscis illis accommodavit, qui Halesum Argivum conditorem habuerunt utque clarius audiretur, se loqui dixit de Faliscis illis, qui steterunt ubi nunc est Civitas Castiliana ad Tiberim, Hortam inter Romam. Nec propterea scriptor acuti ingenii hinc agnovit quanta longe abessent hi termini a Magna Graecia, cui nihil omnino cum Etruria, ubi steterunt Falisci

Demiror ab eadem alucinatione occupatum magni nominis antiquarium & ceterorum veluti principem Ezecbielem Spanhemium in dissertatione secunda de Praestantia & usu numismatum pag. IO7. novae editionis Londinensis. Istos vero Falbos Magnae Graeciae praeterquam in nummis Golitianis apud nullum auctorem memoratos reperio, nisi

serte sint Fatisci illi, quos cum Nolanis & Abeia lanis , Cbalcidensium Colonos vocat Trogi breviator Iustinus libro vicesimo capite primo, videturque locare in Campania: inter quos Faliscos MNolanos in nonnullis codicibus inseri langlos M

gnae Graeciae testatur Iohannes Schesterus. U. Faliscorum Colonia Falerios,Falerium,

Faliscos , Faliscum , Aequum Faliscum, Zc Iuno

niam

114쪽

niam a veteribus appellatam observat Cluverius iaItaliae antiquae libro altero capite tertio pag. 337.

quinuis scriptores latini opidum ipsum seinper Falerios , agri vero incolas & opidi cives Fatiscos dixerint, ει agrum ipsium Faliscum: immo & Graeci, nam Dio in Excerptis Valesianis pag. 38 . urbem vocat Falerios & ejus populos Falis eos . Quare longe aberrarunt Stephanus in libro de Urbibus, Str bo libro quincio, & Solinus Capite octavo, qui uni ex veteribus Falerios & Faliscum duo diversa opida secerunt, quum tamen ex multis Livii testimonii, quae recitantur a Cluverio, exploratissimum fiat, Romanos, qui inde tantum ad triginta circiter passuum millia distabant, unde Faliscorum, ager haud procul ab urbe Roma dicitur a Plinio Iubro septimo capite altero, opidum ipsum semper appellasse Falerios, agrum vero & popuIos Fatiis scos: quorum regio brevis alioquin & admodum angusta, non ad lacum Vulsiniensem & Montem Flasconum, quod aliqui fabulantur, sed intra Tiberim Sc Ciminium montem stetit, ut recte docuit Antonius Massa. Atque hic juverit animadvertere stetisse Faleriam urbem etiam in Piceno, cujus incolae vocabantur Falerienses ex Piceno ut eruitur ex inscriptione Gruteriana pag. NLXXXI. a. quanVis

Cluverius libro secundo capite undecimo pag. 73 9. de illius sinceritate dubitare visus sit. Quemadmodum vero prius Graeci auctores, ita posteriori aevo

115쪽

s DE. ANTIQUITATIBUS. HORTAE latini, Orosius, Paullus Diaconus & Freculphusopidum appellarunt Faliscum de plurali numero Faliscos : unde Massam facile fuit alucinari putantem Falerios Ze Faliscum duo opida fuisse, ubi scripsit patriam suam Galesium esse opidum Faliscorum: quod tamen ex Fescennii ruderibus conditum credit Cluverius pag. I. quod si verum est, haud recte idem Massa Galesium suum locat in Faliscisia quibus Fescenninos gentem diversam faciunt veteres scriptores, & potissimum Virgilius libro septimo Aeneidos vers. 69 .i Hi Fescenninas acies, aequosque Faliscos. III. Ab hac urbe Fescennina versus ejusdem nominis apud antiquos scriptores famosi habentur. Horatius enim epistola prima libri secundi duo genera vetustissimae & adhuc nascentis poeseos enumerat : alterius, qua utebantur in Deorum laudibus,

alterius vero, quam usurpabant ubi per ludum &jocum convicia sibi dicebant, nam: Fescennina per bune inυenta licentia morem, Versibus alternis opprobria rustica dicit. Hos versus Fescenninos temere compositos excepit Satyra, teste Livio libro septimo capite altero. Festus, qui scribit ex Fescennina urbe eosdem pro

diisse, illos deinde, qui a puerorum multitudine

nubentibus canebantur, Fescenninos etiam dictos affirmat, quia omnium lasciviarum & opprobriOrum plenissimi erant. Servius autem Danielis in

116쪽

L I B. I. C A P. I V. Ilibrum septimum Aeneidos haec habet: Fescennium vidum est ubi nuptialia inventa sunt eam mina . idem habent Acron & Porphyrion Horatii scholiastes . Alii vero , inter quos Franciscus Ber- nardinus Ferrarius de veterum Acclamationibus libro sexto capite vicesimo tertio, & Dantis defensor Iacobus MaZZonius libro secundo capite tricesimo nono, eandem poesim sic dictam putaverunt a fascino , quod arcere crederetur et quasi nimirum ab urbe Fescennio dici non potuerit eo modo, quo Atellana poesis ab Atella urbe nomen accepit. Lilius Gyraldus in dialogo primo de historia poetarum existimat Festenninos versus filisi

si quales sunt Glyconii Catulli: & Brte Glyconium illud Catullianum LxII. in hoc genere Festem ninorum reponendum erit, Catullo ipse etiam. id significante iis verbis: Neia diu taceat procax Fescennina locutio. Non unus quidem putavit Festennium stetisse ubi nunc est Civitas Castellana , nulli tamen certo auctori innixus, ut fatetur Massa: quo pacto etiam

certissimum est ibi non fuisse Urios, quod ab aliis

est imprudenter asseveratum: qui ab eodem Mas. sa ideo resutantur, uti etiam a Cluverio, a Luca Holstento, a Famiano Nardino, S post omnes a Raphaele Fabretto in Inscriptionum capite temtio num. Go5. ubi ex veteri marmore Urientano

117쪽

8 DE . ANTIQUITATIBUS. HORTAE quod protulerat eodem capite num. 32 q. essessum in meditullio ambitus moeniorum & rupium, munitionem olim constituentium juxta templum I nonis Argivae , ipse verum situm Uejorum designavit in colle inter Cremeram fluviolum, vulgoia Ualea, & insulam Farnesiorum : ad quem locum Uejorum prista via cognomento Uejentana a Casisia deducta, ut signatur in Tabula Pe ingeriana, hodie adhuc dirigitur: cujus quidem viae deflexum idem Fabretius ad sextum lapidem deprehendit,& reditum in viam Cassiam post alia tria a Veiis milliaria. Iacet locus ille Uriorum, ut nunc res sunt, ad decimum ab urbe lapidem: quod inte vallum optime convenit centum stadiis Dionysii Halicarnasset libro secundo capite quinquagesimo quarto, & duodecim mille passibus Tabulae itinerariae , a veteri urbis Romae amplitudine ductis. Est vero prope diverserium vulgo ia Storta, ubi clarissima vestigia magnae urbis apparere animadvertit Holstentus in notis ad Cluverium pag. 3 .

ibidemque Flavius Chisius Cardinalis loci illius

dominus miranda antiquorum marmorum fragmenta, bases, statuas, columnas, aliaque olinia effodi curavit. IV. Fesarienses ruinas Faleriorum opidi vestigia arbitratus est Massa, vel inde se evicisse putans Galesiuin esse opidum Faliscorum quod ab Haleso Argivo Falistae gentis auctore H adspiratio

118쪽

L I B. I. C A P. I V. tio in G literam transierit: cujus a rgumenti levi tatem, ex Servio ad librum septimum Aeneidos m tuatam , quanuis adprobare visus sit vir intimae eruditionis consultissimus Ezechiel vanitemius de Praestantia & usu Numismatum dissertatione secunda pag. Io 8. novissimae editionis ; illam tamen auctoritas Geographi Ravennatis,scriptoris omnium antiquissimi, qui ejus urbis meminerit, penituSevertit: hic enim non Gallese, ut recenter nunc

audit, sed Galenes eam urbem appellat libro quarto pag. 2Iq. & Anastassius in vita Gregorii III. Galliensium castrum, sicut Sc Blondus pag. 3II. quae quidem appellationes nullam aut parvam habent analogiam cum Hales. His accedit, quod Massa fateatur , nullum antiquitatis vestigium.

Galesii superesse , & quod Strabo libro quincto

locet opidum Faliscum prope viam Flaminiam , inter Oericulos ,-Romam t at Galesium situm est inter Tiberim, ortam, & Faleriae ruinas procul aovia Flaminia, septem millia passuum a Civitate Castellana, totidemque ab Horta rem tum. Quare situs Faleriorum alibi est investigandus et quem digito indicare videtur Zonaras in a Annalibus libro octavo num. xum. elegantissimae

editionis Cangit, ubi quum loquutus fuisset de . bello Faliscis per Romanos illato, Manlio Torquato agrum illorum vastante, haec subdit: Υσερον

119쪽

8o DE. ANTIQUITATIBUS . HORTAE

etiam antiqua urbs nempe Faliscorum in amduo sita monte eversa, aliaque condita in planiacie, oppugnatu facilis. Haec neque Galesio, neque Falari quicquam conveniunt, sed tantum C

vitati Castellanae nunc dictae, ut optime animad- , vertit Cluverius pag. 3 sso. & Holstentus in notis pag. 37. M 39. Urbem autem in planicie conditam uterque eam esse Opinatur, quae circiter duodecim millia passitum inde aberat in via antiquasilicibus strata, quae Amerina est , ut observat Holstentus: cujus urbis ingentes ruinae hodieque visuntur, nomenque Falari adhuc retinet . Hac postea destructa , quod per Albericum Marchionem Tusciae accidisse anno nongentesimo te decimo septimo sine ullo testimonio asserit Massa, incolas iterum se recepisse ad antiquos Falerios Hol- stentus existimat, tanquam ad munimentum, sive castellum, atque inde Civitatis Castellanae nomen Ioco indidisse: quod verosimile etiam Massa arbitratus fuerat. Hoc quidem confirmari videtur testia moniis Plutarchi in Camillo, & Zonarae libro septimo num. xxII. qui Faleri S vocant πολιν ερομνην, nempe urbem natura munitam. nam Cititatem

quoque Castellanam, locum natura fatis muniis tum appellat Anonymus MS. Vaticanus in vita . Paschalis II. apud Caesarem Baronium in Annalibus ecclesiasticis sub anno M. C. num. XX. quae

120쪽

L I B. I. C A P. I V. I limemoria hujus nominis Civitatis Castellanae non est tamen omnium antiquissima , ut taceam de Massa, qui vetustiorem non invenit ea, quae est apud Pluinam in vita Hadriani IV. anno MCLV.

nam Rodoricus episeopus Castellanae nimirum ecclesiae post episcopos Amerinum Se Nepesinum subscribit Synodo Romanae sub Leone ΙU.

apud Holstentum in Collectione Romana parte altera pag. II 6. ubi quum etiam legatur Iobannet episcopus Falaritanae, hic tanquam alius ab eodem opiscopo Faleriorum sive Civitatis Castellanae referendus est ad Falariam in Piceno: quae item civitas fuit episcopalis, teste Baronio in notis ad Mamtyrologium Romanum die xii. Augusti: ad quam proinde amandandi sunt illi episcopi, quos nominat Holstentus in notis ad Cluverianam Italiam pag. T.

secus ac ille arbitrabatur . Demum in actis inventionis & translationis corporum sanctorum

Abundii & Abundantii factae anno millesimo primo jussu Ottonis III. Imperatoris Crescentianus episcopus sanctae Castellanae ecclesiae , atque etiam ipsa Civitas Castellana nominantur pag. 2 8.

historiae eorundem martyrum editae Romae anno MDL MII. a Collegio Romano Societatis Iesu typis Francisci Lannetii. U. Quo tempore urbs Faleriorum diruta sit,& Falaris aedificata, quum Zonaras id non expre serit, certo definire non licet, nisi quod inclinante L Impe-