장음표시 사용
131쪽
ῆee methodum seruare potest,qua de causa ableganda est a natura causarum,quae pulsum gςtς pQρμ' ' s,lo. Ex quo coniectabile existit aliquam superesse causam siue Ipotentia sit,sive secus naturalem,cuius munus & suis sit,dila - rationem & compressionem emcere. Cuius sententiae creditur suisse Gai.ut uerba eius aperte monstrant lib an sang. in arte. I Sconti.& lib.de usu pul.ac deplaci.6.& 8. sed apertius lib. I. de causis pul cap.r. ubi haec scripsit uerba.Videtur porro rpetuo cum Oibus arteriis cor motum illam pulsatilem ut uocant dusuperstes animal sit, habere:ubi interiit, nec ullam arteriarum nec uero ipsum cor amplius pulsare uideas: quod fecisse tum
quandam constat causim a qua moueretur. At quae haec sit,no cliue inuentu est: unus natiuum calorem,alius contentionem,
Ilus temperamenti Pprietate,hic uniuersam structuram comporum,ille spirituum,est si quaedam horum, alius ct oia simul affirmat. At uero quidam etiam facultatem quadam nullo praeditam corpore introduxerunt, quae peculiaribus instrumentis ad motus quos retulimus, utatur, uel omnibus uel pluribus uel uno. Hanc causam quae pulsus molitur, quaecunque iula sit,licet eius nos fugiat essentia, iacultarc in habeat pulsus emciendi,facultatem illam uocauimui,ut quanti bet puto aliam facultatem, facultate faciendi cuius habet facultatem,solemus nominare .Quibus saneGal.uerbis euidenter constat,ς dubius fuerit de huius facultatis conditione& natura icet eam expressius adduxerit li . . de praes ex pes .ca .ultimo ut inferius latius scripsi,& quot etiam fuerint de hac re antiquorum opinionesinae se summopere diffidente . . Ex iis quae Gai. praecedenti loco scripst,constat,uniuersias an ramio liquorum de facultate pulsum agente sententias , reducendas e fore ad tria potissima opinionum capita: quorum primum tenet praedictam causam pulsus esse accidentariam, ut de Arist.sest iu& eius sectatoribus dictum abunde est. Secundum tenet fieri cpulsiium motus a causa naturali naturaliter agente,nimirum a Marulas
Drma ipsius uiuentis immediate:cuius sententiae Also I homas Rodericus a Veiga Lusitanus Beatum Thomam Hiis se,ed quod perperam intellexerit sancti Doctoris tirentem. Tertium & ultimum cenus adstruunt medici oti,qui unanimi consensu caustiis pulsum agentem ad facultatem quandam uis
132쪽
μηρη In qua quidem re mihi cum B.Thoma,quiinter caeteros scri
t plores maiorem praestitit huius motus notitiam, parum est im-8 D morandum, expendendaq; est citis sententia,ut constet euidenὸ medio tisi, quid in hac re sentiat: nam ob ignoronem mentis .iqct re ς' ob ris Sancti,multi recessierunt ab eius opinione, cum 'iuditio no- σἰψ uerior sit,& roni caeteris omnibus magis consena. Cuius
cim pρ- difficultatis gratia Doctorem sanctum scripsisse libri de mota
uvii cordis arbitramur in quo ac in aliis et locis, quae mox refcram , quatuor assignat de hac re propositiones. RTbom. Prima se habet in hunc modum. Motus cordis 3e arteriarii
sentEtia sunt italiter a forma, sicut caeluin a forma sua,aut leue & graue expendia a generante mouentur . Desumpsit occasionem huius dogma-
- tis, eo qud ilicA motus animalium dependeat ab apprehensione & liber si, cum hoc tamen initium motionum omniu,quod in corde residere crat necessum,quia ibidem primo anima recipitur, a natura proficisci oportebat . quidem praeceptum continet in se secundam propositionem: nam ueluti primus in tus intellectus: scilicet assensus principiorum, est natis,& in as petitu appetitio faelicitatis,ita inquit, reliquae potentiae licet stat uoluntariae in processu suorum operum , vertim initia δc ueluti seminaria prima innata habent & indita a natura. prorsus ratione pulsatio cordis initium est omnium animalium motionuquem quidem ob id esse natem motum concludit B. Thomas. Tertia propositio probat naturalem esse motum hac lege: cum .nan omnibus rebus naturalibus ad proprias passiones alicuius generis aut speciei,oporteat aliquod inesse principium intrins cum nati: n. sunt,inquit Arist. 8.phis. quorum principium motu, in se ipsis est & nalibus prosecto nil sit in ipsis animalibus
quam motus cordis,ob id existimandum est, ab aliquo princiapo intrinseco naliter iaca nuditus fieri . 'obat etiam quartam
ei lem appetitam,reserunt: caeterum cuius animae uis ea shoo ambigunt. Nam multi arbitrantur uegetabilem quandam esse potentiam,alii rursiis animalem: qui horum ueriorem teneant sententiam inferius disces. Nam cum probatum iam si, causam pulsum agentem non esse accidentariain aduersiis Arist. & cius sequaces,superest nunc disserere, an fiat immediate a forma, Meruere et B.Tho. a praedicta calumnia,docens qua uia& lege i telligere oporteat Doctoris sancti sententi. am.
133쪽
Liber primus, Trail h. III. sc
ia postionem B.Thoatb.nuper cita.& in disputatis quaest .demiama. ar.9.in responsione ad 6. cuius sententiam probat Ferrata I. contra gen. cap. 97. refert quidem haec verba. Sed quia in animali est quidam motus, qui non est per apprehensi nem & appetitum, ut motus cordis, quantum ad huiusmodi motus, dicendum est, quod cum anima animali non selum
det id, quod est proprium sibi, sed etiam id quod est inso
riorum formarum , ut ex dictis patet, sicut inferiores sormae sunt principia naturalis motus in corporibus naturaliabus, ita prorsus anima in corpore animalis : unde Philosdicit lib. r. le aia, quod ala est natura talis corporis. Secundum hoc dicendum,quod sicut ignis p formam suam iraturalem, habet naturalem motum, quo tendit sursum,ita aliqua pars corporis animati,in qua primo inuenitur motus, qui non est per apprehensi0nem,habet hunc motum naturaliter per animam,& sic mouetur cor naturaliter motu sibi proprio, naturali. Ex hac etenim doctrina multi arbitrati sunt. B.Thom. asserere,motu cordis eiic naturalem, atq; et hac occasione decepti proterve tuentur, praedictum cordis motum esse natural cm. Quamobrem cogor aduersus eos diligenter probare,praedictu dogma sic intellectum, esse omnino falsum, & aliter este accupiendam. B. Tho m. seluentiam, quam arbitramur ueris sirnam motus pulsuum causam assignare.
Sed quia magis elucescet huius quaesiti ueritas & eorum autorum falsitas,si argumentis & rationibus,expendatur B. I bo. id noluisse,& ut ex eorum solutione firmior dc clarior euadat, hac uia mihi modo incedendum uidetur. Primo si doctor sanctus uoluisset motum cordis esse a sorma immediate,ut illi imponunt, & esie naturalem lsciscentu ab ea, oes corporis partes moueri eodem motu tenerentur, siquidcm oes eadem forma pariter informantur, ut exemplum de apide & igne sirsum ascendent quo utitur.B.Tho. euidenter ostendit,sed non mouentur eo motu,nis tantum cor & arteri ergo non est intelligendum,ipsum uoluisse ab ipsa sorina uatenus natura est,sed ab aliqua eius potentia,sine dubio P- Dcisci.Quod ulterius probatur quadam ualidissima ratione: naea causa quae cor mouet,qualis ipsa sit, eligit peculiare sibi or- sanum quo nuquam n xur utitur,nisi in his actionibus,quo .
134쪽
peculiari aliqua potentia molitur anima . Nam quae proiici usitur a forma quatenus natura est,actiones sunt totius, non partis: partem enim seu instrumentum gratia solum icuius facultatis exoptat naturanalis est cordis & arteriarum.1tructura,e go alicuius potentiae ratione,ac ex consequenti,praedicti motus immediate a forma fieri non possunt. . Secundo determinata causa & naturalis determinatum temper & uniformem parit effectum: sed motus pulsus est huic
omnino contrarius, igitur non ex forma tanquam ex natura
quae uniformiter semper agit sed ex alia facultate , quae aut minus susceptare possit,proficisci est credendum . N mimpossibile est,actionem quae ex natura &forma proficiscitula incomprehesibili mutatione esse uariam.Nee ualet reipOnuoanimirum alterationes cordis ab affectionibus animae puemr di ob id quia uarias habet ala aprehensiones,ut in ira, m coro re re alijs huius censes uidere licet,ita uarie alteratur, & uaricetiam mouet cor&arterias: quinimo dicendum est, naturalem ει determinatum alae actum inseruire praedictis causis praetςrnaturam, quae indeterminatae uariae & confusae sunt . quo constat,affectiones alae pulsum non mutare immediate. QuQd praterea confrmat,quia natura semper ad unum tendit,ςQ Uforma talis inclinat s m per ad unum determinale, sed pulsu habet diuersas mutationes,ergo quod habet deformitatem im possibile est,esse finem in quem tendat natura. T Tertio,s motus cordis esset naturalis a Arma prouent..ens,aut esset actus sebstantialis aut accident lis,nullus est,ergo non a forma: minor patet,nam substantialis non est, quia ala proprium habet actum substantialem, nimirum uiuere seu dare esse,& duos actus substantiales csiicere nequit,ergo : nec est actus accidentalis,quia is immediate non proficiscitur a forma citra mediam facultatem, quod si ita esse concedatur, iam n5 erit a forma quaterius natura est,sed ut cateras perficit corporis actiones.
Quibus sane rationibus quas ignorasse Babom. non est credendum & aliis,quas breuitatis studio praetermitto,euidenter constat multos ignoratione mentis sancti doctoris, in varias
falsa': opiniones deductos fuisse,credentes quoda homas Rodericus credidit,nimirum B.Thom.intellexilis, cordis motum
135쪽
in meia naturalem ut grauium& Ieuium,quo sit ut hac occasione decretus laxet Doct. sancti opinionem, Alii etiam arbitrantur,esse quidem motum naturalem, caeterum fieri mediante potentia passiua ipsius cordis , nata ad talem motum : nam sic reserunt. B. Tho. intellexisse motum caeli esse naturalem. 3. contra gent.ca.23. quia est a sorma intrinseca non agente per uiolentiam, sed quae nata est taliter mouere, & mobile natum
est ab . ipsa taliter moueri,ut illi formae subiicitur.Quidam rursias intelligentes potentiam passii uam de his esse,quae se eodem modo semper hiabent & cum pulsus constet non esse liuiusmodi,quia incomprehensibili varietate mouetur, tenent mediate potentia activa fieri,cuius sententiae Arabes fere oes fuere, licet potentiam scribant esse de natura vegetabilium, quorum opiniones paulo inferius conuincere studebo, si prius dixero , quantum veritatis obtineat.B.Tho.sententia,& qua lege siti telligenda. Sententia B.Tho. si diligenter expendatur, monstrabit lcul Verato dubio eius veritatem & ronem ma licet proferat motum cordis sentinuet. esse natem proscis entem a forma, alitus Psecto examinanda, B.Tho.& intelligenda est: cuius occasione talis statuitur conclusio.Motus pulsus licet natis videatur,& a forma Psecius,ut anima est, seri intelli gendum venit,in modo agendi,quem similem lsertes qui a formis natibus proficiscuntur,non aut a forma vi forma& natura corporis eii ,velut grauibus& leuibus contingere scimus,sed ab eadem mediante potentia modo natium sormarum agente, existentein semper in actu secundo incessabili sui actus productione, vitbrma semper existit in actu primo. Quam conclusionem ut quis exacte intelligat,expendat, omne aiam necessario esse nam,quoniam Ois ala est principium motus eius in quo est: quapp anima cum formis natibus corporum in alatorum,conuenientiam habet in coi roni informandi corpus,& aliquo in quantum est principium operonum,differt tamen a formis in alatorum,in speciali gradu essendi,quem cofert suo composto,dc in speciali aliquo modo operandi, in quo siperat formas insatorum. Hinc Psecto est, quod anima, ut est forma corporis, duplici rone considerari possit,prima siluvi dat esse & informat,& quan uis hoc conueniat i pii fili totam .ronem suam, tamen ut sic,non consideratur m id quod est P-
136쪽
prium elus,sed in coem rationem,ob quam potest dici forma
vel naturae quaedam: secunda pol considerar ut dat composito talem gradum essendi immateri aliorem & persectiorem, & vis consideratur sin Ppriam ronem animae.Simile prorsus do anima,ut est principium operonum,potest considerari, verin quantum in modo efficiendi aliquas operones,convenit cuformis natibus, di tunc dicitur operari anima vi natura, non quia non operetur ipsa anima idq; mediante potentia, sed quia operatur modo coi ipsi naturae. Potest et considerari sin proprium & specialem modum,quem ipsa anima habet in oper trinibus suis,& tunc dicitur operari,ut anima. Quam sane diuisonem ut quis exacte intelligat, nosse oportet modum operandi naturae ut sic, esse per determinationem ad unum,ita ut posita forma nati, naliter agente cum alijs requisitis, statim ab iula naliter dimanat eius actio,& operatio,vi grauia,& leuia strant, ita ut aliter fieri non possit citra compositi corruptione. Sic ergo in viventibus sunt quaedam operones, quae canonaliter & necessario dimanant ab ipsa anima,eo ipsi quod est in corpore,& habet sua organa bene disposita,& huiusmodi est
in aialibus persectis motus cordis:& haec operatio dicitur naturalis eo modo,quo dictum ab anima agente more naturae,non Φ non sit sin gradum,pprium & specificum eius,sed quia in modo quo talis actio fit nimirum a potentia,cui id manus incumbit conuenit cum modo opero numnalium. Quo fit,
ut sicut actiones θuae in compc sto necessario sequuntur se mam, perpetuae runt,& ab eis seria a desistere quin totum c5- positum corruat nequit, & semper in eisdem iducendis somma est in actu : ita iras cordis facultas modo hoc nati motus pulsus exequitur, nimirum, citra composti corruptione, cessare non pc ssit. Ac scut formae nates sunt semper in actu earum actionum,quae naliter ab ipsis di in anant,ita prorsus anima in peculiari hac pulsus actione per potentiam huic motui dicatam semper est in actu secundo, & ob id dictum est a B. Thom. huiusmodi actum pulsus esse natem, quia reliqui actus secundi aliquando sant in actu, di aliquando in potentia, veru
motus pulsus more actionum quae naliter a formis prodeunt, semper sunt in actu. Qna propter mirandum non est. Baho.
ille esse sicut motus grauium di leuium: nam Ticut semper frauitas
137쪽
. auitas praeponderat,et si detineatur,de est semper in illoe infecto cor semper est in continuo moetu, alioqui citissime eorrueret aias. Et in hoc et sensit arbitror GaI. lib. et de motu
musculorum cap. I.& a.de causis sympt.cap. I.&Io.de usu par. cap. 9.de adhuc clarius lib. i.de motu musculo.cap. I. prope finem, appellasso motum cordis & arteriarum, motum natem .
Quo quidem sensu censeo. B. Tho m. in disputatis quaest. 9. apri m. ad sext. haec quae sequuntur scripsiss e verba. Et propterea eae operones anima distinguuntur in a tales dc nales,ut illae
dicantur animales,quae sitiat ab anima sisi quod est proprium sibi: nales aut,quae sitiat ab anima secundum in praestat effectum inferiorum formarum,aut aemulatur ut intelligendum esse censeo earundem operandi modum . Praeterea aliae reperiuntur clerones in viventibus, quae non omnino de naliter necessariodi manant ab anima dc potentiis eius, si d requirunt accessum alicuius rei extrinsicae, de applicationem ae priam ipsus potentiae animalis de huiusmodi est in aialibus persectis motus δgres suus de operones sensuum , in quibus requiritur accessus specierum,de attentio vel appetitus ipsus animalis, de huiusmodi dicuntur proprie operones animales quia tam in substantia sua quam in modo quo fiunt, superant operones merc nales,3c eas, quae licet ab anima sani mediante potentia, ex modo tamennali simillimo,quo fiunt,naturales et dicuntur.Sed ut rem concludam,maneatq; conclusionis veritas apertior, dicendum est, quod sicut ignis per sormam sitam nalem,habet quoq; natura- . lem motum,quo tendit sursum,ita aliqua pars corporis animati,in qua primo inuenitur motus,qui non est per apprehensionem,habet hunc motum naturaliter per potentiam, eo modo quo dictum est, non aut ut perperam quidam intelligunt, inquantum cor est graue vel leue qd imponunt doctori sincto sed in quantum ibidem moratur talis potentia, quae more naturalium formarum,operatur,ut exprimit Beatus Tho. 3. contras ent. cap.2ῖ.qua parte affirmat motum esse natem dupliciter posse dici: uno modo ex parte formae, quia est a forma intrinseca non agente per apprehensionem, sed modo natium sormarum mouente qualis naturae asserimus esse motum,cordis alio modo quia est a forma intrinseca non agente per violentiam, sed quae n ta est taliter mouere , dc mobile natum est ab
138쪽
ipsa taliter moueri, utilli Armae subiicitur,cuius naturae est cieli motus ino sit ut certum verumq; maneat sancti doctori
dogma, multis eius rationibus confirmatum, ut probat prima ratio adducta aduersus eos, qui probe intelligunt B.Thom .setitentiam: quippe credendum est, motum naturalem cordis accipiendum esse ut B.Tho.3.contra gent.cap.nuper cit.nimirum, in a forma intrinseca non agente per apprehensionem, sed modo naturalium formarum operante, eo modo quo expositum est: cui operi dicimus formis hac via operantibus,necessaria esse instrumenta ad tales operationes: quae sane instrumenta formis
vere naturaliter operantibus non sunt opus, nam earum actiones sunt actiones totius, aliarum vero partis,ut motus pulsiis.
Nam credendum est in motu cordis potentiam similem effoctum praestare et,quem praestant inferiores formae non tamen eundem, sed similem in modo agendi,in hoc. n. motum cordis, motibus naturalibus in modo esse simile arbitramur quia semper ad unum tendit & necessario sit, nimirum ad moderatione caloris: incessabili & perpetuo animae nixu,non tamen pol fieri eodem modo, quia calor cuius gratia instituitur, non semiat
semper eundem tenorem . Cum hoc tamen asserimus motum
illum cordis, qui modo naturali ab anima prosciscitur, accidetalem esse, siquidem anima mediante potentia & in peculiari organo ipsum exequitur,quod non negauit B.Thom. ut latius suo loco sum probaturus: si prius dixero necessitatem naturae ad perpetuitatem huius motus tutandam . v obii Nouit sagacissima natura calorem suo motu proprio,non . necessum ςm per x lemq; in partes,quibus opus erat, ferri:nec riirsitae a se liqua. causas quae mille modis corpori accedunt ab eis nisadi. tralai: quo sane sperabat, animal millies passurum, &for-r nidi Ocy si me periclitari desectu caloris, alioqui summopere Mentia munia necessarii: nec non & ventilationis, cum euidenotum constet trium pulsationum spatio animal pulsu om-
cordis, priuari, citra vitae dispendiu in non posse. Ob id prosecto M ia decreuerat natura ipsa insigne hoc necessarium & graue opuuε motui voluntario non committere, nec aliis potentiis, id in earum communem operandi rationem: sed animae ipsi, de cuidam eius peculiari potentiae, quae non utcunque, sed naturali modo , dc more natura tum formarum id exequeretur.
139쪽
mur . . Est autem naturalis agendi modus in nata quaedam mouendi potentia,adeo,ut nisi ea deficiat,aut summopere obruatur,nusquam operari desinet: differt in motus cordis a motibus uoluntariis,seu animaliae, sia hi ab appetitu fiunt, cum cessatione in ab actione.Qu' sit,ut cum motibus natibus conueniat motus pulsus, i semper eodem modo,& ps eundem finem perficiatur, qua Pp prouidit natura, ut in corpore esset facultas quaedam,quae huic ministerio perpetuo assisteret,& calorem ad ola membra continuo motu transmitteret. Quo profecto munere cor ipsum insigni uit,ut id membrum fons erat futurum,& principium innuentis caloris, idem quoque a se in singulas partes,p arterias ueluti P canales quosdam,caloremui & efficacia pulsificae porenti copressione S dilatatione media iupelleret. Inquo quidem opere uitae munia sita cc,gnara erat natura siquidem illi praestitit facultatem,quae semper operaretur moren alium sormarum,quia finis semperest unus&ide. . Atque non solum in hoc agendi modo uitalis potens a naturalium formarum actiones aemulatur,sed in multis et aliis: siquidem constat grauia & leuia duplici rationem Oucri: una ut melius se habeant,quo fit, ut deorsum vergant tanu ad proprium
locum,nimirum ad centrum: melius . n. se habent Oia in pro prio &naturali loco,il in extraneo : alio uero modo mouenturne corrumpantur, quo tempore longe uelocius Frauia sursum euolant,si cum deorsum descendunt. QDd sene efficiunt gratia uitandi uacuum,cum rerumnalium conditio, corruptione
periclitetur in eo .Pari ipsecto modo res se habet in pulsu,quippe dum secundum naturam uiuit animal, pulsus, cui eodem tepore tantum incumbit calorem tueri & conseruare,eodem modo dc tenore senap mouetur. Verum dum ipsum animal patiῖ- sentit,l necessitatis&laboris indigentia onge celerius aut mille alijs modis,ne animal corrumpatur,motum hinc inde, maxima diligentia,euariat.Et ne quispiam dubitet & suspicetur,modum non esse eundem in pdictis actionibus sormarum natium S pulsus,quia sormae naturales semper tuentur eundem tenorem,pulsus uero minimc expendat hanc esse differentiam inter actiones formarum natium , & actiones uiuentium,osormis natibus ut pote quae milius Psectae sunt,sat est unica motus ra iis,quia simplicissima constant natura de conditione: at animato ium
140쪽
torum formae,eu praestantiores de sortiores sint,pluribus .peia
dubio ad exequendas actiones opus habent:& ob id,cum o sce & res oes uiuenti necessariae plures sint & uari necessum subinde fuit,finem non posse eonsequ6nisi uariis et modis i termedijs,ut in pulsu contingit,cuius miram uarietatem; ex uarietate causarum natium de praeter naturam,prodire necessum est,licet finis unus si,quouis modo natura pulsam moueat, dc modus actionis idem cum formis naturalibus. Probat Incumbit profecto nunc probare,si a forma non fiat immenecessu 'pulsiium motus,necessario facultate aliqua interuenienterio frui Pper in B.ThCm.metem calluerunt, ut Ppriam ignosum fisi rantiani fugiant,imponunt doctori sancto,ipsum uoluisthino aperistia cordis natem S a forma immediate iusicis entem esse, sidporeis motus grauium & leuium,aut motus caeli. Cuius mentem G. si exacte calleat,reperiet,minime id uoluisse,sed contrariuprorsus scripsisse mille in locis,& mille ut ronibus,ut iam pro bare aggredior. Extat exprassa eius sententia lib. de potentiis
alae cap.v.quo loco cordis motum a potentia quadam peculiariter fieri ibat,nam diuidens potentias motivas inquit.Potentia quidem motiva duplex est,una natis,hoc est,quaenali modo mouet. Altera rursus animalis, quae in plures deinceps disiec . iusinalis sidem in corde residet,ipsum dilatans & comprimens.
Qua profecto sententia nil clarius esse potest, ut intelligat Rodericus a veiga quam negligenter B. Thom .legerit,siquidem arbitratus est,ipsum uoluisse a forma immediase pulsum fieri.
Probat praeterea hunc motum p facultatem fieri,csi munis medicorum consensus,qui facultatem uitalem cor ipsum obsidere,ipsumque mouere proculdubio profitentur.Ite cotistat a potentia peculiari fieri,& non immediate a forma, quia conspicimus nonnunquam pulsum ee uehementem& aliquando debialem: at actiones quae a serma proficiscuntur ut probatum est, uniformes sunt,&eodem modo semperiacti, pulsus uero u i hemetior, aut minus uehemens plerunque apparet, ergo a causa,quae potest magis aut minus su scipere , ac ex consequenti a potentia fieri necessum est.Probanteti hanc ueritatem argumcta, quae aduersus Beatum Thom. siperius adduximus: Tum cequia motus pulsus praeterquam quosnon est totius corporis motus,& forma est totius natura, ct sibinde teneretur uniue