장음표시 사용
71쪽
: De usu cordis, arteriarum ac pulsus.
apud Gal.lib.7.de usu par capitibus. 3.& s. licet eius .ententia
primo accessu obscura uideaturi quod etiam antea dixerat lib. 6. de usu par.c. Io. Nam certum est ut Gal. locet, instrumen quae attrahunt consequutione ad id quod euacuatur, prius aulicere id quod tenue & leue est,quam id quod graue &crassu:
quo fit, ut pulmo non prius per leves arterias ex sinistro cordis ventre aliquid,quam per asperas aerem trabat, neque prius sanguinem ex dextro,quam per leves arterias quod cx sanguine&aere permixtum est: quo fit ut cum pulmo dilatatur & aere impletur, ex eius plenitudine reliquae arteriae leues postea dilatatae,irabant ad cor,quod pulmo in spiratione traxit. Ex quo sequitur necessum esse,prius pulmonem dilatari et impleri,ac mox arterias ex eo aere cor si praestare quod necessum e . amobrem oportuit praedictas leues arterias motus cordis
potius sequi,quam pulmonis. Et hac lege intelligedus est Gai
Iocis citatis,ut clarior uideatur eius sentetia. Verum quod praedictae arteriae sanguinem quoq; contineant, euidenter mostraenuba peri invium in uiuorum dissectione. Difficilius tamen in haere mihi uidetur disserere,an licet eodem modo ac cor mouea. tur prςdictae arteriae earum motus sit,sicut motus pulsus ex didatatione & compressione factus a facultate uitali uel potius
sequantur motum cordis, tanquam partes ab eo dependentes, Praestantes tantum praedictos usus,non tamen actione a facultate peculiariter factam mam difficile inibi uidetur asserere, is ues arterias pulsare more uerarum arteriarum, eas maxim P qrer uniuersum pulmonem inseruntur.Sentiat quisq; in hac re' ut sibi placuerit,cum non desint ex utraq; parte rationes: ego tamen potius arbitrarer non moueri a facultate dilatatiua uec
compressiua cum haec principium motus praestet arteriae ma' mae,licet radicaliter sinistro uentriculo insit sed sequi motum tinistri uentriculi,factum a praedicta facultate, tanquam res qab ipse oritur & ipsi continua es alioqui necessum erat, tantum sanguinis arteriosi,obtinere praedictas leues arterias, 'gesset aeri subingredienti ingens impedimentum,&aui mali propium periculum,suffocaretur enim ocissimo quatum reliquae. arteriae pulsatiles obtinent, quod intellectus capere prosecto nequit. Sed hanc controuersiam aliptum iudicio dirimendam
72쪽
N pulsuum ulu . x x p ςψ' ubi , non omnino idem, docere cordis te a
teriarum usiam, ac usum motuum,quos arteriae&corduim constituunt, edunt. Id porro est cordis & arteriarum officium, cuius pratia illis tribuit natura figuram, vires & substantiam, quas superius obtinere dictum est. Atq; cum pulsus in genere motus sit, caeterum compositus ex dilatatione, compressione,ac duabus quietibus necessum subinde est,usum motus in genere docere, differentiam quoq; inter motum cordis de arteriarum, quatenus ad usum pertinet, praeterea usus ex dilatatione & compressione ac duabus quietibus proficiscentiabus, quos sanὰ non uni usui, sed pluribus dicasse naturam
constat . Ad communem igitur motus cordis & arteriarum usum deueniendo, vivere nostrum corpus calore,omnibus est compertum. Pari quoq; ratione ab eodem calore ut fiunt quae vitae muniis necessaria sunt veluti alimentorum confectiones, carnis
de solidarum partium ac spirituum generationes in ita prorsus ea omnia quotidiana dissipatione perire, nulli esse dubium arbitror. Id quidem authoribus omnibus vel praecipue Gai. alserentibus, ut constat ex lib. I.de sanitate tuenda,ubi aperte docet nostram substantiam cito esse caseram,ni alia similis ei quae deperditur,quotidie risiciatur: solida quidem per alimentum, spirituosa vero, per eum, qui dilatatione & compressione cordis & arteriarum, necnon & respirationis aer attrahitur iuxta illud Hipp. Principium alimenti os, nares,guttur,pulmo,dcxlia respiratio. Ex quo sane duplex sib oritur animanti secundum naturam necessitas: alia resciendi quod quotidie ex spiritibus de solida substantia calor dissipat: altera quidem compescendi & ait perandi caloris excessum de feruorem,ne proprio motu & inclinatione cuncta dissipeta Quos sane usus viuentium natura exequitur adminiculo frigidioris aeris,perpetua cordis & arteriarum motione attracti. Praeterea ut ea quae
dicturi simus siuxta rem hane difficilem de grauem apertius
intelligas de rursus qua lege natura calorem moderetur, prius caloris ipsius naturam, varietatem dc opera expendisse opo
Iubilivi deinceia Aliqua benescia quae natura pulsus adminis G culo
73쪽
De usu cordis, arteriarum ae pulsus.
culo exequitur elucescant nimis. caloris Calor itaq; innatus variὀ a variis authoribus, proculdubio entu usurpatur ac diuiditur: quippe alij unum tantum constituunt, eorporis alii duos: Amenterius aliquando calidum innatum & calidum inferes influens, quibus addit tertium clementalem , quo etiam cada- . uer fruitur: lib. tamen de semno,& vigilia , quatuor esse cal res statuit, unum, in semine & sanguine menstruo, alium in humida substantia ab his promanante, & in nostris corporibus remanente, tertium influentem a corde per spiritum,quartum in ea sebstantia quae etiam quotidie loco deperditae, rescitur. Fernelius item calorem natiuum esse oleosam pinguosamq; aeream & aqueam substantiam , cui inest caelestis quidam calor, ab elementorum calore longe diuersus. Itaq; prout quisvad peculiarem tractationem quam scribit, calore opus nabet, ita profecto eiusdem naturam rimatur & exequitur. Qiram brem , paulo diligentius studebo calorum omnium distere tias & naturam venari. Sex igitur in viventium corporibus calorum differentiae manifeste conspiciuntur,si rem penitius consideremus. Prima sane, eum calorem continet,qui elementalis
eum sit, mixti calor est& mixtionis author: cuius beneficio apculdubio, fruuntur omnia quae ex elementis onstant, quod a
Primeua constitutione eorum, talem sortiantur calorem. S
cunda caloris differentia, selum prodit ex principiis generationis viventium, sanguine nimirum menstruo & semine,quibus mistae partes, viventes, saltim vita plantae, praedicto calore essicit& etormat. Differt tamen haec caloris species a prima,quod illa communis sit omnibus mixtis: haec vero selum propria vi
rentibus. Tertia autem caloris sors di natura, ex utroq; cal
re simul iuncto,animantibus siccresciri quem sane calorem, partium temperamentum appellamus. ctio calore etiam euia denter constat, partes simplices unius uiuentis, inter se inuice
differre, di esse illis ueluti formam, qua os est os , &caro ab osse differt. Quarta uero caloris species est ea, quae praedictis
caloribus temporis tractu & aetatis, tua successione, tanquaaccidens succrescit: quem calorem aduentitium seu extraneu'ppellamus, quod mutatione innati & genuini caloris,in deteriorem naturam fiat, licet eodem probe uiuat animal pecu-
auxia vera exequatur. nta caloris sitam est, quae coo
74쪽
Inet eum calorem quem influentem appellamus. Sexta uerodi ultima caloris disterentia eius est , quem medici calorem etu tum, uegetum seu uiuum uocant. Temperies quidem, ex ore influente & innato conflata ac toti corpori communis . Et lieEt uerum sit,aliquam ex praedictis speciebus, alterius esse ueluti accidensn aliam etiam ad alteram esse reducibilem: cuhoe tamen quia diuersa pariunt opera, diuersa'; indicationes praestant, ac rursis diuersarum rerum signa sent,placuit clarioris doctrinae gratia sic distinxisse. Morum sine calorum seor' sum meminisse oportebit, ut apertius constet cuiusq; natura,& eonditio, si prius dixero rationem & necessitudinem, quae coegit naturam ipsem,tot calorum disserentias fabrefacere. Primus itaq; calor designat mixtionem, eam continet dc tuetura secundus mixtum uiuere monstrat& mixto uitam,tatem plantat largitur, constituitq; disserentiam inter mixta uiuentia de non uiuentia. Tertius partium uiuentium, uarias disserentiis circunscribit: quippὸ alio calore fruituros, alio ligamentum, di alio eam, quatenus pertinet ad miscellam praedictorum calorum. rtus autem calor, uiuentium omnium circunsetis bit aetatem ac terminum , ut paulo inferius sum probaturus .
Quintus uero animalibus est proprius, de peculiaris , multis rationibus de indiuidualibus conditionibus, a reliquis omniabus diuersus . Calor i ; clementalis, quem diximus mixtum constitu
re e constitutum tueri,ex prima elementorum mixtione prine lumine naturam adipiscitur, de sic nunquam interit neque abit aut corrumpitur, nisi cum mixtum dissoluitur. Quo sit, ut licti in uiuentibus proest, nunquam tamen corrumpatur, ietiam si uiuentia moriantur, donec mixtio per ulteriorem corruptionem, in elementa commigretisie etenim in cadauere si peresse huiusnodi calorem certum est, donec ipsem cadaver 'putrefiat,de humida harentur a siccis,ac mixtio omnino dis sisluatur, aut pars aliqua corporis gangrena emoriatur. Prae stat prosecto is calor ac substernit materiam , aut, ut rectius loquar, caneris caloribus subiectum dc sundamentum: mixtio ,
enim omnium uiuentium, di non uiuentium, existit prim. ium .
secundus ris sanὰ qui In Alidis corporis paribu
75쪽
De usu cordis, arteclarum ac pulsus
larget, principium trahens ex semine & sanguine menstruo cuius occasione dixerat Hipp. I. apho. Qui crescunt plurimuhabent calidi innati author quidem coctionum & aliorum operum, quae non sine magna admiratione in uiuentibus sieri cernimus , longe profecto diuersa abhis, quae calor per se aut in igne efficere potest: adeo ut multi censuerint neque
omnino praeter rationem de natura esse aeterea ac de elemento stellarum. Nam si quis recte eius opera intueatur id procul dubio fateri tenebitur,cum & conceptum efficere & istum formare, augere ac nutrire sit nactus, quod neq; igni neq; eius calori praestiterat natura. Cum hoc tamen credendum eis, huiusmodi calorem non appellari aetereum a propria natura, cum re uera ex elementorum Arte& conditione sit, sed ex operubus quae praestat, quam simillima iis,quae a caelo, astris ac solis calore prodeunt, licet elementalis sit.: Forma tamen uiuentis
cuius est calor etiam si calor elementalis sio praestat illi adeo
amicam & familiarem conditionem, ut dum operatur, tanquacausa aequivoca , non propria munia, sia uiuentis cuius est, praestet opera uaria & mira:hoc enim habent praestantiores formae, ut insimis qualitatibus ad altiora ministeria, quam ipsae qualitates & inferiores formae per se solae efficere possent proculdubio utantur. Quibus etiam accedit, in praedictis operies exequendis, caeli & astrorum calor ac influxus, qui licet se per in haec inseriora agat, praestetq; huic calori, ad persectiores actiones uim de efficaciam, non tamen semper eodem modo insuit neq; agit. Atq; licet hoc uerum sit, non ob id praedicius stellarum calor etiam si ambo calores eiusdem sint speciei unus efficitur cum nostro calore , ut nonnulli arbitrausint: neq; rursis alter est alterius pars, neq; alter intrat rati nem substantiae alterius: sed tantum est uelut accidens quod fuit & refluit ac modificat ealorem naturalem ad operandum ea conditione ac modo, quo influxus in haec inferiora irreps rit, ut ostendunt opera quae a nostro calore sunt hyeme & uere deo diuersa ab iis, quae idem calor aestate& autumno e cit. Quippe aliter disponitur innatus calor a caelesti hyeme alia ter uere,& aliter aestate, quam autumno,ut euidenter quotidie cernimus,& Hippo. mille in locis testatus est.Cum hoc tamen,
arbitrari non licet, huiusnodi innatum calorem seminarium
76쪽
e, nee de natura caloris huius ignis materialis qui apud nos extaticonstans. ex hac materiacobustibili: sed est ut mea mens tenet de sorte & conditione arteret ac puri ignis, cui insunt praestantiores actiones, quam igni huic inferiori, quod crassa,
α uaga fruatur materia: nam ille sere accedit ad naturam caeli, di stellarum, hic uero mille mutationibus obnoxius ac ex ra- . tione materiae malignior factus, totidem modis non alterat, deperdit. Qitibus rationibus arbitror,doctissimos nostri temporis neotericos natiuum calorem caelestis naturae existimasse:cui rei argumento est intemperies calida,quae uis ea sit, quae recedens a medio ratione materiae, semper praeter naturam ac extranea efficitur: qualis δculdubio redditur quarta illa caloris species,quae ob id extranea &expuria ab omnibus medicis appellatur,solum profecto mutatione materiae, quae loco deperditi humidi quotidie reficitur,quantumuis laudabilis existat:
utcumq; ex materia sumit pter naturalitatis occasionem.Itaq; certum est nobis in esse praedictum calorem,ex iis prinspiis quibus constamus,ex semine nimirum & sanguine menstruo contractum, ac per totum uitae cursum durare et esseq; certatu
quandam substantiam omnibus nostri partibus ex prima elementorum mixtione xonstantibus immersam, quam bumida primigeneu ri aut humidum radicate appellamus , cui tepidus quidam & moderatus calor inest,qui cum sapiat naturam praedicti caloris,& instrumentum futurus sit facultatis illius Arni tricis,quae in semine praefuerat, author deinceps esscitur omnium actionum aut immediatum instrumentum quas eodem calore efficere solebat eadem mei facultas, cum illud corpus di eius partes ei rmabat de nutritione augebat: quae eadem formationis munere oblito, adhuc toto uitae cursu superest,Neodem instrumento,nimirum calore illo seminis,ea opera per scit. Quamobrem huiusnodi calorem natiuum seu primigenium,iure optimo medici appellarunt, de plurimum pueros ut qui generationi proximiores sint obtinere protulerunt. Tertius autem eator,uiuentibus quoq; proprius&genuinus, temperamentum quoddam est, ex citore a mixtione proficiscete & ex calore primigeneoac natiuo: nam quodvis membrum, seu quaeuis uiuentis corporis simplex pars naturam ac peculi
rem conditionem qua ab aliis particulis eiusdem corporis dis
77쪽
De usu cordis,arteriarum ac pulsus F
lerati adipistitur, ex maiori uel minori huius uel illius caloris portione. Sie procul dubio ossa sunt ossa, ν minus participient hoc innato calido licet eodem uiuentis corporis ossa fiant quam elementali & eo qui ex prima elementorum mixtione pullulat: ex quibus de copiosa materia terrestri , apta fit ossis kbstantia ad formam ostis adipiscendam.Qu'd etiam , facto discursu per uniuersas corporis particulas,pari pensu coniectiri potesticum ex praedicta miscesta uario modo facta, uarias suboriri simplicium particularum accidentales formas , cereum sit. Nartus uerd calor principium digenerationem sertitur ex praedicto calore innato,aetatis progressu, in deteriorem muta--:quo fit uidu talis redditur, is qui antea innatus dicebatur,
nunc ex aequisita conditisne , acquisitus etiam & extraneus nuncupetur Mutatur autem praedictus calor ad mutationem subiem cui inhaeret,uel ratione cause extrinsecus accedentis,
α ultimo ex primria ipsius natura & conditione,qui indies in agendo marcerscit imminuitur &deterior redditur,talis est calor senum & iuuenum respectu puerorum . Quippe hoc est quod medici asserunt,nimirum pueros plus habere caloris natiui,hoc est, illius qui plus habet seminis de sanguinis menstrui: auuenes uero plus aduentitit, uidelicet caloris illius, aut calidae sibstantia quae plus habet eius quod reficitur ex alimentis,qua herius qui cotractus fuit a primordiis generationis: cum hoc
tamen ambo calores naturales appellantur ex operibus quae efficiunt,quibus uiuimus&nutrimur , caeterum alter nativus, di alter acquisius.Appellatur autem is mei calor praeter naturam,cum adeo a causis extrinsecus accedentibus alteratur de corrumpitur,ut non selum mutet peculiarem& propriam naturam,fere aeteream & nobis amicam in alterius ignis elementalis conditionem & sortem,sed & opera,euertens coctioneadcreliqua munia corpori necessaria , quod sane nunquam essest
nisi cum materiam sbi subiectam euersam commutatamq; habeat ore istius ignis inferioris.Itaq; calor is idem est quod primi meus,affectus tamen nouale minus laudabili qualitat ob resinionem deperditi humidi quae alimentis & potibus facta longe distat a natiua illa ex semine & sanguine consata.
se iam quintus wor ab omnibus medicis insuma
78쪽
appellatus.Quem enim arbitramur esse eum, quem perpetua motu cor singulis particulis praestat: qui profecto non inhvmula d aquea substantia ueluti innatus subiicitur , sed in aereasgneaq; , ut spirituosam substantiam nactus,peruadere undiq; uel temporis momento facile possit,qui proprie pulsum immutare & pro sui dispositione uariare tabeside hic est quem usum
nuncupamus,quod mobilis semper sit ilicet ab aliis alteretur. Et rursiis cum maximum pati dispendium ex propriae naturare officio erat serti denui substantia constare oportuit, ut facili negotio reficeretur,ne subito partes corporis eius beneficio destituerentur . Praeterea talem oportuit eius secisse naturam,ut
quod insiti calorisautacquisititii in dies uitiatur aut deperdiatur,reficere di moderari facile potuisset. Perit enim quod ex calore est humidum adicate appellatum,& alimenti pinguosiori parte reficitur.Item quod eius calidum est, dc id reticit resta .ratq; influens hic calor. Cuius sine ministerio, & ut praedicta
opera mediante hoc calore animal consequeretur asinit tota pulsus barmonia: nam solam esus gratia grande hoc tisic machinata est natura vitae ncertum sit nostrum corpus, de praedictos etiam calores quotidiana dissipatione perire & evanescere,studuit proculdubio, hoc artis adissipationem supplere,ac praepedire ne in ignitum calorem & praeten naturato commigret: ut quantum dissipatur coq=oris, caduca ipsius c5ditione,praeueniatur quominus cito corruat& collabatur,ali
denuo praestito Sic prosecto innui membrorum selidorum caloris substantiam. imus cibo potu : qui dum i mpuri sunt
corporis succ ocissime ipsum in aduentitium commutant,. de
Ierdita laudabili seminis & sanguinis menstrui substantia: quintatem uero uegetiorem&adactiones promptam reddit c loris a corde influentis perpetua participatio, necnon de attemperamentum, quoddilatatio pullus exaere attracto praestat,ut par. a. huius operistrin ulti.ca. de praesagio ex rhyt Acile diseices. Sed expendendum est, quod cum Laius caloris conditiost, esse semper mobilem ut qui singulix corporis particuli quantumuis remotis Urouidere te indiguit proiecta αommuni quadam os rua, in qua continua generatione ps pagu etur indiguit etiam alimento , quo promptὶ reficem vir tem rustis ratione aliquata me cramento, quoi seruo
79쪽
De vis cordis, arteriarum ac pulsus.
mitesceret, ne in praeter naturalitatem commisret, ac ultimouentilatione quae peruium iter undiq; ipsi praestet, quominus suffocatione pereat ac fuliginosis excrementis obruatur . Quae
sane officia cordi & arteriis commisserat natura,mediante ipsorum dilatatione& con preisione. Itaq; constat huius caloris au thores esse cor et arterias rinate iam aeris et sanguinis halitum: naturam esse semper mobilem : conditionem uero & officium calorem et emcaciam omnibus particulis praestare, ut commodius una quael: bet eiusdem caloris adminiculo, sua munia exequatur.
Sextam & ultimam caloris seriem eam diximus esse, quam medici actuatum seu uegetum , calorem appcllant a praedictis omnibus multis numeris diuersum , nobilioremq; et caeteris prastantiorem. Nam licet ab inato et influente prodeat, proprius quidam atq; persectior modus graduum caloris ipsi debetur. Quippe ex hac temperationeo ut ex huius caloris inte- peramento et excessu,corpora salubriter,aut in salubriter uiuere certum est.Hic enim actuatus calor ut in naturali statu persissens nomen communis salubritatis sibi uendicat, ita prorsis in praeternaturali et aliena dispositione constitutus nomen comunis insalubritatis sibi uendicat. Cuius naturam et vim, qui curiosus nosse studuerit legatdib. nostrum de febre . Sed cum dictum si, inquentis caloris pratia naturam fabricasse pulsum et respirationem necessum profecto est,eius conditiones et ossicia diligentius rimari,si certum est, sere omnes pulses mutationes occasione eiusde caloris uarie fieri. Hic enim sciscitari nucoportet,qui seri possit,quod ex unico eodemq; calore et spiritu uitali, tot diuersarum partium et a se inuicem distantium actiones,diuersae quidem ac saepe contrariae persciantur.Cui sane dub o Gal. respondet lib.de tremo .et rigo. causam esse motum natiui caloris ad exteriora et interiora corporis : quo factum est,quod huiusnodi calorem seruere et in ueri necessum sit. Ego tamen censeo causam a Gai. adductam , esse tanquam causam sine qua non in actionibus,causa tamcn uarietatis actionum prodit ab eo calore, quod ipse sit tanquam causa aequia
uoca,et commune omnium actionum animalis instrumentum:
ob id enim dictum est,animalia calore uiuere,quia calore perficiunt omnes actiones uitae manifestativas.Ex quo dogmate cora
80쪽
stit, si stapte natura potens est, viventis corporis opera pessuere,id prosecto impedire non posse, dissitas esse partes,diuersis aut contrarias: si quidem ipse calor suapte natura & cordis. arteriarum adminiculo, hinc inde moueri cogitur. Sic par- tes externae prospere degunt,dum hoc calido fruuntur,quo qui dem aut dissoluto aut alio recedente ocissime concidunt: θetiam de internis corporis particulis si baudiendum est. Itaq; constat accessu aut recessu huius caloris,corporis viventis opera perfici, ac ex consequenti motu indigere ad praedictum recessum aut adhaessum.Nam si calidum influens commune futurum est instrumentu tecessum prosecto erit,ita comparari,ut
singulis membris praesto esse possit . verum quia nou est it facit unguem libile, an huiusno cauro
di calor a stipis moueatur , vel ab extrinseca aliqua causa aut motus a ab interno principio ex usu esse arbitratus sim, ea omnia hac quo pro- in parte qua potuero diligentia, examinare. Nam certum est, ficisca- hunc calorem mouere balnea, frictiones, silis aestus, corporis turi exercitia, animi & corporis pathemata,vigiliam, Amnum,quietem,& inanitionem, ac plura alia, quae breuitatis studio praetermitto: quae sane causae neq; legem, neq; methodum in m ribus seruare pol sunt, ut animal quoq; naturae legibus gube
iuri possit.Item calorem hunc moueri cernimus,estra alicuius praedictatum causarum accessum. a in re, ut apertior nobis far, ac constet, quando is calor secundum naturam, quando vero praeter naturam moueatur expendendum est,rem qu
vis moueri posse, aut a se ipsa,hoc est ab intrinseco principio,
aut ab alio, hoc est, ab extrinseco. Sic Bea. Thomas. r. par. q. 1 8.art. t. ex motu ab intrinseco viventia a non viventibus distingui fatetur. Internum asit principium triplex esse tenet:n Pe rei serinam, primas qualitates & voluntatem: sic elementa, licet a generante moueri dicantur, ab intrinseco principio moueri,omnibus est comperium: animalia uero,ex sensu,uoluntate & appetitu. Res tamen quae moueri debet, necessario requirit dispositiones motui aptas, praesertim si ab alio moueri debet. In qua sanὰ diuisione influentem calorem, & a corde demandatum, contineri proculdubio censeo: qui ab alio tanqua ab extrinseco a principio,de a se ipse,non isquam a sorma aut