De falsa nostri temporis, et vera Christi religione. Libri duo primi, de quatuor, Polonica lingua ante octo & nouem annos conscripti atque editis nunc recens latina lingua donati, & aucti. Martino Cromero authore

161쪽

emendes,samiliam. tuam loci; guberne, ' luas a verum ista, ut ne mittima quidem' vim a sensu& consensu Ecelasiae Christi diss Mere tibi fas esse arbitreris. A vi . cciiid uinulti errorςs.multacly praua institiua &m,qui abusus vocantur, extant in

162쪽

Veni igitur quaeso adirie cras indiue sorium meum: ibi simul prandebimus. MON. Nescio ubi diuertas. Nonne autem latius elite ad nos ad templum venire Ibi Iicebit nobis in porticu couinire, M partim stando, partim sedendo, partim inambulando libere coibo oui. Au L. Placet:Verum heus tu,qua hora. 'Mo No Duodecima. AVI . Recte. M N . Tu interim Deum precare,ut gratiam suam utri nostrum impertiri di- gnetur ad gloriam suam. Idem ego faciam. Vale. AVL. . quo Vale.

163쪽

DE VERA CHRISTI RELIGIONE, ET, QUID HOMINI CAR 1.

MONACHUS ET A VLICUS.

sternum Aulicum meum Α VL. Ego vero iam diu te expecto pateri MON. Berine se res habet: Iam patrEVoca quem heri Phariss - -- um appellauit. Nondum est hora duodecima.A vL. Fortassis: sed mihi nox quo haec longior esse est.Non leuiter enim me permo; it hesternus sermo tuus de noua ista religione,siue doctrina, ut tu dicere soles, Pseudeuangelica: adeo ut iam ea minus T mihi

164쪽

mihi placeat,quam dudum. Qiod si vos mo

nachi 8c Sacerdotes crebro ita nobiscu collo- queremini,aut pro cocionibus nos doceretis, minus esset erroru at* dissensionu inter nos. Rerapon M. Nam licet multi sint,a propterea noua illam

striumpors do strinam ample fiuntur, quia suauis est, N Arsi licentiam frena relaxat hominibus, sed non pauci sunt item, qui religione incitati,' & salutis aeteras cupidi, cum in istos Euanginlicos concionatores, aut libellos eorum incisederint,idem patiuntur quod famelici:nempe, ut cibum fortuitu oblatum, avide Vorent,non reputantes secum, sit ne is salubris, an insalu

bris. MoN.'Vera dicis: Et prius* nouerint. quid nos doceamus,caecum nostri,doerrins hostm odiu imbibui. Etenim illi fricta Dotevbiw sese ingerunt, & cofidenter de omnibus disseriint. A VL. Et quidem sacram scripturam missi ὸ manica,ut vulgo dicitur,fundetes,ter tio quo , verbo Euangelium 8, verbum Dei crepant: vos vero ad instituta 8c mores siue traditiones Ecclesiasticas, quasi ad normam quandam, plera* omnia reuocatis, & quod Gel usu Sc consuetudine inueterauit, quin eun* id est,mordicus defensatis. Hle ego sanξ quam lubens ex te didicero, quid nos sequi oporteat. Ea de causa hic nune adsim, hester

165쪽

ni promissi tui evaetor. Spero autem te nihil eiusmodi dicturum esse, quo me in errorem inducas. MO N. Auertat Deus, ut aliquid falsi aut praui te doceam. Agitur in eo,sicut heri dixi, salus animae mee pariter ac tuae. Nihil idicam quod verbo dei confirmare & probare nequeam. Α VL. Istud equidem lubens audio. Verbi m Defi Enimuero hoe est verum certum religionis nosti ae fundamentum:Quo si niteremur,num qquam aberraremus, nem essent inter Christia

nos ista dissidia. MO N. Recte istud perpendis,

verbum Dei esse verum certum , vers religi om s fundamentum. New enim intellectus vlaus creatus immensam illam de infinitam diui vpnaturae lucem perspicere, volutatem. eius comprehendere poteri, nisi quatenus ipsa secutin impertit. Ipsius lotur Dei verbo informemur necesse est,quid nos sequi, quid fuge

re in religione ac Deo colendo oporteat. Ab hoe fundamento si recedamus, in foedos falsa rum relistionu errores, & in sempiternu inte- ritum,quod procul Deus auertat, delabi nos necesse est. AvL. Ita profecto docent Luth sani,siue,quemadmodum ipsi vocari volunt,

Euangelici:& hoc mordicus tenent: A tw ob id segregant sese a vobis monachis & sacerdo

tibus, ducunt vos pro ali nisi vera Christi

166쪽

Ecclesia,qus verbo dei regatur:asserentes,vos aDei verbo discessisse,humana commenta secutos et ita ut in vos quadrare dicant illud, -- σε ouod dominus dixit Pharisaeis: Irritum feci-His mandatum Dei propter traditionem ve- stram. Quin contaminas e vos religionem Christianam,non modo profanis silerstiti nibus, verum etia idololatria,prsdicat. Μο N. Ita quidem illi nos vulgo traducunt & crimi nantur:Sed no sine impudenti calunia. Quod prius quam planu fiat, constituendu nobis est

certi aliud de verbo dei,ad O deinde,quasi ad

amussim certissima doctrina nostra expenda 'mus. Α VL. Placet: In dirimedism. cotrouersi lis de iudice siue arbitro primu coueniat OPO tet. MO. Arbitrantisti, solas scripturas secras ,

esse verbu Dei:Sed fallutur,aut fallut planissia ym Oisc me.Na ne* solς cicrs scriptursmech eae silibet sensu prolatae &intellectis,sunt verbum Dei. A v L. Quid ais: Mihi certe permirum,nedica absurdum videtur, &Christi magistri nostii Pcepto,quod nos scrutari scripturas iubet;co trariu si usqua alibi, quam inscripturis verbu

Dei. Christi , doctrina qusramus; aut, si quis

' eas inquama neget esse Verbum Dei. Μo N. Nou vigebitur. spero tibimirum, neque somtrarium Christi Praecepto , cum quae dixi Probau

167쪽

probauero,& ad oculum demonstraro. A v L. Id expedio. Sed memeto, quomodo inter nos couenerit de ratione probandi. Mo N. Memini: Ac primum, n5 solis scripturis sacris veris bum Dei contineri. Sic aut rem accipe.Homo, Hominu Pr cum sit solus inter animantes mente & ratione Haeditus, no modo ea quae sunt & fiunt in re . ria natura, intelligentia inuestigat 8c percipit, '

multa' praeterea naturae velligiis insistens

excogitat, Verum etiam animi sui sensa alteri communicat & explicat. Id autem facit pa . tim verbis 8c sermone, partim scriptura, Par

tim nutibus & gestibus, siue aliis quibusdam

signis.Sed horum omnium certissimus &m, semo errime proprius interpres mentis est sermo, ore /molatus,quem itidem atq3 ipsum animi sere sum siue conceptum,Graeci vocant: Lationi,Theologi praesertim, nonnunqua verbum

dicere malunt:Cui scriptura,& nutus,gestuosiabseruiunt. Atm hinc est; quod quamuis haec. inter sedistincta sint, & uni cuidam ge-- neri subicista tamen quia propriam idappeti 'lationem non habet; non est inusitatum, Minon modo id,quod ore enunciatur.sed etiam

quod manu scribitur, siue alijs quibusda-S gnis indicatur, sermonis 8c verbi nominea Philetur:& quide non tam ipsi vox articulatae, T 3 aut

168쪽

aut notriinu verbora contextus voce pla: tus,scriptusue,aut fisura corporis Sc me rufac appellatiotie designatur,* cdprehensa his rebus senia,q de animo loquetis,scribetis, vel

significantis in animu audietis,lagentis, intuientis, aut quouis alio modo pcipientis trata Verbis ori funditur.Cum autem Deus etiam, pro summa P sua erga genus humanum beneficentia, men

tem dc voluntateri sitam diuinam hominibu ad salutem ipsorum,suam* gloriam patefacP

at,id sive voce,siue scriptura, seu signo quopia sesibus obiecto fiat,seu quo alio arcano modo anim is insinuetur, vertai 8c sermone Dei vo camus. Nec refert per se ipse deus id faciat an angeloru hominuhe, siue alliascuiuspiam ii, ture conditae ministerio. Nam et in humana vitae consaetudine, si quid legatus vel administer domini sui mandato loquatur, ipsius domini verba sevi verbum id esse dicimus Item scripturam seu literas domini appetitamus, quas amanuensis eius nomine, dc mandato conscripsit. Quin etiam si literat ab ,lio atque alio transscribantur. dictasi. iterentur, vel etiam describantur, nihilo minus rei te eius es. verba dicuntur, cuius mentem voluntatem p explicant. Itaqu4Proprie quidem vertam Dei dicimus, idc

169쪽

mod Deus ad Abraham vel Mosen,exenipli Hebria gratia, locutus est, siue id per Angelos, mue alio quopiam modo faelum est. Sed &internae Prophetarum inspirationes, rectis verbi Dei nomine censentur. Hinc est ηα ε illud Dauidicum: Audiam quid loquatur in

me dominus Deus. Decem quos' Praece- lpta legis in tabulis lapideis digito Dei sti

Pta,recte verba Dei dicuntur. Illud item rubi mentis & no conflagrantis visum siue ostem

quod vulit Moses: itemsi, id quod Petrus 3

in Ioppe,no perperam verbiiDei dicitur.Nee minus recte autem id, quod siue Moses, siue Esilas,seu quis alius,quem DeuMalloquio vel . 3. . . spiritu suo dignatus sit, diuinitus acceptum aliis hominibus impertitus est, siue id viva Voce,seu stripto, siue alio quopiam signo se vie,idcp postea per longam laxiem succedentiusta inuicem hominum alijs atque aliis itidem quasi per manus traditum est, Dei Hrbum ae nobis appellatur, dum modo in sensit accipiatur, qui sit menti ac vol tau . . re t sentaneus. Alioqui enim nihil nus erit, o verbum Dei. licet ab angelo vel Proti l . Heta profectu,& conscriptu esse cineri H . 'M suci unt ea, quibus Satan filiunidei tentaurai seserto uiua est cLRex eiuni illa dii

170쪽

ortu non silis fer aetor est, uerumetia magister

ceret:Scriptum est enim: & quemadmodum sci iptum erat proferret, tamen quia non eq sensu id proferebat, quo a spiritu Dei per Prophetam prolatum erat, non erat Dei ver lium, sed mendacium, quod ille ex proprηs loquitur.Quoniam autem Christiis dominus. Dei filiusnc Deus verus est,quicquid is cumire terris inter homines versaretur locutus est aut scripsit, aut gestu signoue ullo i mysterio repra entauit, pro . vero Dei ve bo id habendum est ἰ: & quidem expressi, .re,quam quod a Prophetis enunciatum, vel scriptis mandatum est. Hinc Paulus Episto Iam suam ad Hebraeos ita orditur:Multifaria multis, , modis olim Deus loques patribus in Prophetis, nouissime diebus istis i locutus est nobis in filio .Hie est,qui quaecun paudiuita patre suo,nota fecit nobis Mic cu nos de potestate peccati,Satanae, & mortis morte sua liberasset,ac filios Dei vitae. aeternae, Sc regni coelestis haeredes essecisset,sive adeo, ut magis proprie cum Ioanne Euangelista loquar, potestatem nobis,ut tales fieremus,dedisset, visam etiam,qua haec tam praeclara assequi que mus ac debeamus, Deum. bonorum illo rum authorem cognoscamus, & rite in spiritu dc veritate colamus, doctrina & exEplo suo

. . a nobis