De falsa nostri temporis, et vera Christi religione. Libri duo primi, de quatuor, Polonica lingua ante octo & nouem annos conscripti atque editis nunc recens latina lingua donati, & aucti. Martino Cromero authore

261쪽

do istos tantum & instabilis deprauare scriptu UAGer insus ait 'MON. Indo flos hic noti eos rui nulla dolatrina praediti sunt.Talibus cniniis ile est deprauare scripturas: Sed eos, o quibus etiam Paulus scribit: Si quis autem .cor. s. existimat scire aliquid, nonducognouit quo Hodo oporteat eu scire. Quasi dicat:Si as do- ctrinam sibi arrogat,& sapientia sua nititur, is Eihil scit, etiamu doetissimus esse videat Deus enim, a quo est vera do ctrina & sapien-

tia, pbis resistit, quemadmoduPetriis&Ia t. Pet. s. cobus testi ficatur, humilibus aut dat gratiam. I. c. .

Et dominus ipse gratias asit Deo patri, quod mio. 33. insteria sua absconderit a sapientibus & pr dentilius, & reuelauerit ea paruulis, hoc est, s v milibus, qui licet sint docti ac tipientes,

non praefiduot tame intelligentiae suae, sed ea ' ptivant eam,& in obsequium Christi redigui. a. r. is. Haec est vera Deose grata doctrina & sapien- tia:quam quomodo nos adipisci oporteat,d cet Paulus. Si quis, inquit, Videtur int vos si coriatb. i. piens esse in hoc seculo, stultus fiat, ut sit sapiens. AvL. ita hoc sibi vult Nunquid vult i 'aulas, ut quispiam obbrutescat, nec via- tur praeclaro DEI dono doctrina ac sapί- '. entia 'MON. Nequaquam hoc requirit De

ita: Ini3 CHRI ST VS ostendit, quisquis Naub.is. Omisso sibi a Deo talanto h5 negociat ir,cum

h a G. . extremum

262쪽

ibi tur sibi vult illud Stultus fiat. MON . Ne det eapse arroga'ter sentiar, neue praefidat intes. 1igentiae suae: uod facere plerumιν solent ij, i qui aliquam assecuti sunt doctrinae & sipieno

tiae opinionem. At p id Paulus significat, cum, dicit:Scientia inflatiEiusmodi autem persu sinonem, quam Petrus tu ta ac Paulus inscitiam .c .ui ubist . vocant,inconstantia comitatur. oties enim quis intelligentia sit nititur,non acquiescit ini eo, quod aliunde didicit, sed eo proiecto: ali quid aliud ipse excogitat,quo ostentet seplan tiam ac do strinam suam. Qua cum superbe tinmeat,satiusto Dei superbis resis entis iudicio, ut lumine. diuin' destitutus, ac sibi ipsi retiae us, temere quiduis ample statur, redargu

tuis a quopiam aut ipse sibi di*licens, illud

quidem,quod dudum asseuerabat,rehci trali ud vero quippiam diuersum a priori vel .et am contrarium arripiat, eadem* temerit rect confidentia defendat,ne diuersum sentientis. bus cedere videatur. Hinc sane existithae: uti corum inconstantia Nin Lutherum & csterni nostri temporis haereticos laborare heri eus denter demonstratum est. Iure igituraic recusetrus piustemodi inscitiam, qualem, ibi vult

263쪽

ris explanaus, cum inconstantia eonsuta Quae cum ita se habeant, in nullius, quamuis docili & sapientis hominis intelligentia & this terpretatione scripturs acquiescere nos opor- tet:propterea quod Sc errare is possit,& in eo t. rorem mittere. Omnis enim homo mendax, . ait Psaltes: Α V L. Quantumuis enim sanctus Mpors, doctiis, ac sapiens quispiam sit aut fuerit,ho trimo certe est vel fuit,agnorantiae Sc errori.*is duo mala omne gemis mortalium ex originali pretationit Peccato contraxit. obnoxius.Cuius sententiae script M. adstipulatorem habeo Augustinum, ita scri-bςntem ad Hieronymum: o fateor charita ti tuae, lis eis scripturarum libris,qui iam ca- rionici appellantur,didisti hunc timorem h r ' norem , deserre,ut nullum eorum authorem 4 scribendo aliquid errasse firmissime credanti Ae si aliquid in eis ostendo literis ,quod vide atur contrarium veritati, nihil alluci quam vel . tmendosum esse codicem, vel interpretem non passequutum esse quod dietiam est vel memini- me intellexisse non ambigam. Alios autemita '

lego,ut quantalibet smetitate doctrina. prs Tolleant,non ideo verum putem, quia ipsi is Gaserunt,sed quia mihi vel per illos authores

.canonicos, vel obabili ratione quod a veta non abhq reat, persuadere potueri . Inis ii r

264쪽

dein sententiam scribit etiam ad vincentium in t m. Aliquot exempla tibi proferat' i pr.stistis ac prὀbatae doctrinae vim in ligni etiam vitae tinctimoni praediti latibnetc pturae e m Tertulli m abis mille trecentos annos celeb rrimus Vis -- fuit,et intani dostrinucripturatam' peritii reucos: si tame* ma' intellexit lcs. iament, . vadetur. n. existimasse' 'ςorporeum.Animam quo ν humana N ange los corporeos e me opinatus est:Qui uter P ς' Tor est irigens anallucinatus est etiam disci oblisis ius eius Cypriamis, sandius ac doctissimus piscopti& ad extremur nomine Christi mar tyr sa stus,asseverans baptizatos ab iis reticis. denu6 baptizari .pbrtere; Cum' errore stris pluris male intellectis confirmabat. OrigPei Adamatius curiana doeti ina,tum sacraru li teraru peritia pstans, tanta fuit dignatione 5cauthoritat qua qua sese distudebat Christiani eligiό, ut magni dic sapi ntes iri,n5 tantum

oristiani, sed Ethnici etia ad eu,ndi eo

Eurreret,nec secus qua in prophesica aut apo n lica,in eius sei renisa S interpretaxi

265쪽

& remonia iam inde a puerstia exces fui ita vipuer etiamdum martyriu expetii sex millia librorutii cos ripsit, sicut tellificantur Eusebius. Epiphanius, Hierony mus.Et tamen perperam sensit de resurrectio' M. illis luatione daemonu & hom se Epiph, rimim sumna oria, dentig atione aliae rue cor . TV b initio crinis a Ibo, propepeccata in coeli in ' .ppetrata in mundia relegantur,di in corpora si in carceres quosdam i Iudantur: In 're nonnullis alijs dogmati hus vehementer euauit,authoritate scriptui trusu non destitu i 'l's. Augustines db in ma- Qgno etiamnum praecio sunt: nec ii odo apud 'Meie lantientes, Verumeti ψcriptitis tame libros retracticionuition quihus errures suos in do strina &irite retatio- ,''nulli amiotarunt quidam muriptis eius, sua: mle prstermiserit,reae ne .n sedus,nune

non disputo. Extant etiam EpistbI. eiusdem Au gustini & Hieronymi inter ipsos ultro ob e nas venisset Antioci iam, restiti imie quia reprehensibilis erat. Quod si

tam.

266쪽

tam praestantibus aedoetis viris accidit nomnunquam, Ut intelligentia & interpretation. scripturarum hallucinaretur, quid eximan dum est de ijs, qui & acumine ingenii &stri Pturaium peritia minus valer et, A vri Sic eit: unus homo omnia ahimaduertere & nosse non potest.Caeterum 'bi aliquot docti ae sapientes in eadem sententia 5c interpretatiorie scripturae cosenserint,ibi Veritatem esse opor

reti Ait enim Christus : Ubi enim sunt duo vel

tres congregati in nomine meo,ibi sum in me dio eorum.Vbi vero Christus est,ibi veritas. schisemita Mo N .Non est nouum, nee inusitatum haereti 'η ς νς eis,de paucitate gloriari. Tametsi solent ij nH-8 με- ηρ nunquam etiam paucitatem sibi inuicem e πιοι curiit , .idere in concertationibus in ter Ioa. Vestiatum Sc Caluinum,& tempore Augustini inter blIaximianistas ac caeteros Donatinas.Caeterum Christus in illis verbis; quae tu modo recitasti; nem paucitatem, ne multitudinem spectauit,sed concordiam: nec eam quamlibet,sed quae in nomine suo coal

erit. Id autem non ex verbis,aut manicis,aut vultu,totius ue corporis liabitu,sed reipsa tu,

conser

267쪽

eonseritandam ipse Christus discipulos silos .

in primis exhortatus est,&pro qua Deum p .

trem magnopere orauit,rumpunt,singulares opiniones at in interpretationes scripturae miniscuntur,& pertinaciter ruentur. Qua de re etiam luculente ac diserte scripsit satustus

martyr Cyprianus,& ego fortassis postea plui chra dicam.Ne te igitur moueat vel paucitas,vel rate Eeci. multitudo. Perinde multi errare possunt,ae jPauci,ac unus etiam, si non fuerint in Christi nomine congregati. Ac ideo Deus per Mor Eis., 3. sen Iudaeis ita praecepit: Non sequeris turbam ad faciendum malum,nec in iudicio,plurimo tum acquiesces sententiae, ut a vero devies. Non extruus fuit numerus eruditorum ac die viriti di sertoru Episcoporum cum Donato in Aphri- conatiuicati. ea; qui damnabant baptismum paruulorum: Non exiguus Tyri, Antiochiae, Medio sani,

Sy ij, Arimini, qui Arii dogma approba- .

bant.Ingens etiam fuit coetus Ephesi in altero concilio, siue cociliabulo cum Dioscoro Alexandrino patriarcha,Vbi peruersum Eutyche tis dogma comprobatum fuit. Et omnes Π . Christi nomen obtendebant, scripturis', sese tuebantur: Nec tamen verbum Dei erat illud, sed falsa ac verso Dei contraria do citrina, qua damnauit Ecclesia catholica. Iam& cuna Ne-- . t i i storiqς

268쪽

'orio non pauci sentiebant Episcopi 1 α

κον ac non Θεοσακον Mariam dici oportere e , scripturis as leuerantes. Cessere tamen ad evitremum, non scripturis, sed patrum & Eccle sete authoritate superati. Modo quocpnon ius Zuinglius quatuor illa verba scripturae: Hoc est corpus meum: peculiari quodam sen su interpretatur. Congruunt cum eo tametsi non p omnia Caluinus, Bulingerus, Capito. Beza,Ochinus,Lascus,Carolostadius,Oec lampadius,Berengarius:Nec scio an & Osian der,&Suencseldius : Nonnunquam Sc Buce riis,&multi alij.Dissentit Lutherus, quamuis inuitus,quemadmodum ipse alicubi non dis tetur. Cum Luthero autem faciunt Brentiust, Urbanus Regius, Iustus Ionas, Pomeranus, Amsdorfius, 4llyricus, Sneppius, Georgius Maior, Sarcerius, Ioachimus Vestiatus, multi praeterea. Vtrin* sunt docti & in scripturis exercitati viri, speciem pietatis praese ferentes, & qui non putant, sed certo sibi alii scp persuassent, se spiritum Dei habere, &quasi e secretiore Dei consilio prodeuntes, in nomine Christi se conuenire. Vtrisq; adheret plurimi homines ciuitates,atin populi. Penes Vtros igitur erit verus verbolum illorum se sus, Sc verbum DEI et Penes illos is,qui pro Hoc α

269쪽

1Hoe, accipiunt hic panis: 8c pro est, erit, aut

fiet: via scilicet uniuscuiusw sumentis, ita veniendacii coarguatur veritas,quae id manu te'nens,Prius quam a quoquam Apostolorum sumeretur, dixit: Hoc est. Quid autem hoc estznempe,quod alteri irridentes eos dicunt:

Deus impanatus, siquidem est ibi simul panis 8c corpus Christi. Penes hos ne igitur est vere hum Dei an penes illis potius, qui ita inter

Pretantur: Hoc, non est,sed significat,corpus meum:vet,est quidem,sed non corpus meum, verum figura eius: Vel, corpus quidem meum,

cd no illud quod pro vobis tradetur,& quod sedet ad dextra patris: vel es quide illud ipsu, sed non hoe, quod praesens exhibetur & manducatur, sed quod fide. sola coelos penetrante

sumitur, ita ut nihilominus umbra corporis

otius sit,quam corpus:& non uno modo fabsum diriste videatur veritas et Hi ne igitur, an illi rectius nobis verbum Dei,qquidem bre- ac perspicuum, interpretantur et Soluat no- his hune nodum nutabundus Melanchthonii quo se adhue adduci passus non est vel con-r tiliator dissidetium Vergerius. Equidem no- lo hic asserere,virosin perperam intelligere &' inipretari,siue adeo deprauare scriptura,veri

270쪽

vel veteratoriae eurus - verversitatis, si non verbis, certe re ipsa coar- ζ guere,commenta humana,ne dicam diabolica Pro verbo Dei sequentes,& aliis obtrudentes: 1llud dico, secundum diyamen rationis fieri non posse,quin si hi redie scripturam illam in telligunt et interpretantur, illi errent, sin illi

reeie, hi perperam. Esse quidem potest, ut est sane utrique ut perperam: Vt v

. Td utrique re ste , non potest, cum inter sei Pugnent. l Sed sequatur tandem quis hos aut illos : an non homines sequetur et Annon erit obnoxius propheties illi maledictio, Heri ετ. . Dic Maledicitus qui confidit in homine, lponit carnem brachium suum. Nulla certe Prophetia scripturae propria sit interpretatio. ip t. i. nq,quemadmodum scribit Petrus. A v L. Vbi '' ' igitur veram istam ae certam interpretatione Interpretatis quaeremusrΜΟN.Aiunt isti nouatores, quod Monem scriptu- scriptura se ipsa interpretetur. Quod enim ταρςr siris uno aliquo in loco obscurius scriptum est,aut minus plene explicatum,alibi planius & lucu- l

nihil Fit enim non raro,ut recte scriptura una MPer aliam declaretur. Sed non satis tamen ce

ta,imo fallax, haec est regula. Ita quidem est quod scriptura alia planior& luculentior est.

quam