De falsa nostri temporis, et vera Christi religione. Libri duo primi, de quatuor, Polonica lingua ante octo & nouem annos conscripti atque editis nunc recens latina lingua donati, & aucti. Martino Cromero authore

41쪽

nullis principibus & populis, qui praetextu

Euangelicae doctrinae malesanis cupiditati hus vel odiis suis impensus indulgent: Car- terum Lutherus talia non docuit,necp caeteri doctores Euangelici. M o N. Scriptis eorum hoc demostrari potest. A VL. Hoc scio, agro Agris tin. stes Lumerum G concitasse,Imo scriptis eos LM. insectatus est. M o N.Quid si demonstro, eum i - concitasse, aut re stela fium eoru coprobasse: iCredes ne vera esse omnia, quae ego dico de doctrina Lutheranar A VL.Prosecto minoris ea poderis apud me deinceps esset, quam fuit hac tenus. MO N. Audi igit,oe captiuitate Babylonica sie ille scribit:Reuera nos Christiani liberi sumus.ab omnibus olum hominu legi-hus exempti,libertate Christiana per baptis . ,

nium nobis donata.Item nulla est ergo rem

dij spes,nisi reuocato libertatis Euangelio, secundu ipsum, extinctis semel caudi obsecro

omnibus omniuhoim legibus, omnia iudic mus-rogamus,amen.Iamin eo libro,quem Ieripsit contra duo Caesaris mandata, Vide ad Liab. e reo scribat de rusticorii tumultu,principes&--- singistratus appellas.Deus italeurat, o princi-Pes, ut tyranis vra diuti' tolerari neq; possit,

ne F velit, ne* debeat. Attende qus se qd di cit , ne y debeat, an sit cosetaneu illi Paulino:

42쪽

saxo

Qui potestati resistit, ordinationi dei resistit

A v L. At idem Lutherus alibi diuersum stris psit. M O N. Vel inde agnoscas licet ver Lurb. inui'. sipellem administrum Sathanae.In visitatione satiὰ ita seripsit: Nonnulli etiam . ii aute loquuntur de libertate : unde putant homines quidam, se tam liberos esse , ut non debeant amplius reddere id quod debent, nec obtemperare ullis magistratibus. Alii putant libertatem Christianam nihil aliud esse,quam uesti

carnibus, non confiteri, non ieiunare At ita absurdas imperitae multitudinis opiniones debent concionatores arguere. A VL Hoc certe non est concitare. M O N. Scribit

quidem ille ita: Sed post festum,quod aiunt.

Cum tum stet prius &seduxisset plus minus bis centum millia hyminum, qui fiant inter fecti, & sicut ipse ait Lutherus, in inferos de mersi: ac trecenta propemodum castella atomonasteria, quemadmodum prodidere non nulli, vastata essent in sola Franconia. Quidi Zvvinglius, nonne Helvetios inter se prius - - niunctissimos commisit, ipse , incontor axdux parricidialis belli in acie cecidit c Quid Vestphalici tumultus, Bd Monasteriensis ciuitatis tyrannis ae Sartore arrepta, cuiusnam opera contio est Nonne Thomae Muncer re quo

Germania cladcf.

43쪽

5c quorundam aliorum pseudinat elicorum

concionatorum et' Taceo Sueuos, Styrios, de caeteros Germaniae populos, qui & ipsi inter se &aduersus nobilitatem ac magistratus su os authoribus & ducibus istis concitatori-hus concionatoribus dicere volebam tumultuati sunt. Nihil dico de nupera Boem xum seditione. Sed quid opus est verbis in reluce meridiana clariorer Ecquem mihi Concionatorem, siue adeo ecquam istorum comcionem proferes, in qua non odia populi ad uersus ordinem Ecclesiasticum,& omnes omnino diuersum sentientes rabidis clamoribus, maledictis, execrationibus, & calumniis in flammentur c Ecquis autem unquam e comcionibus eorum vultu ad lachrymas Sc poenitentiam, aut certe ad religionem & modestia am Christianam composito prodire visus est: ac non potius ardentibus ira oculis 5c omni bus membris, non obscuro murmure & fremitu audita maledicta secum ipse vel cum altero repetens, ita ut si quis aduersariorum sese tMc osserat, manibus temperaturi non

esse videantur et Quin facitum id est multis in

locis non semel, Ut prorumpentes una cum concionatoribus, non modo in obvios, sed

44쪽

riis, Vel iminanitet impetum faces rent. Hi sunt fructus doctrinae istius nouae..ui Longe diuersa certe fuerunt olim lcmpo

ribus Apostolorum exorientis Euangelii cres pundia: Non facere , sed pati vim & iniuria

am tunc homines condiscebant: Nec per vim ato tumultum socios aut praecepto ' res suos iudiciis magistratuum eripiebant,aut rub io. aliena inuadebant et Sed illuminati Pauloe teste magnum certamen passionum susti-

nebant, partim ipsi opprobriis &tribulati. M. . onibus speeitaculum facti, partim socii taliter . conuersantium essedit.Nam 8c vinctis conHi Patiebantur, & rapinam bonorum suorumi cum gaudio suscipiebant. E quibus potest ' coniicere,quale sit istud nouum Euangelium, & sit ne inter istos vindices & propagatores: i spiritus Christi, quem Esaias principem pacis futurum esse promisit an vero ille spiritus, qui homicida est ab initio ,& ih veritate i non stetit, nec ulla alia re primos parentes nostros perdidit , quam inobedientia be- neuolo in speciem mendacio sitoi coassata.. Iam Petrus quoin istos magistros mendaees graphice depingit: Qui post carnem,

i inquit, in concupiscentia immunditiae ambulant , dominationena. contemnunt, au'

45쪽

daces, sibi placentes , sectas non metuunt introducere, vel, ut est in Graeco exemplari , praefra citi.non reformidantes honoratos homines maledietis incessere. Et paulo pdst : Voluptatem existimantes diei delicias , coinquinationes & maculae , deli chs affluentes , in conuiuiis suis luxuria tes vobiscum siue ut Graeci legunt , qui conuiuantes in erroribus suis , vobis in suuont oculos habentes plenos adulterii &i αessabilis delicti, pellicientes animas instabi

aes,cor exercitatum auaritia habentes, male dictionis filii, derelinquentes re stam via, e rauerunt secuti viam Balaam ex Bosor, qui mercedem iniquitatis amauit: correptionem vero habuit suae vesaniae subiugale mutu ani mal in hominis voce loquens,prohibuit pr Phetae insipientia. Hi sunt fontes sine aqua, nebulae turbinib' exagitais,abus caligo teneμhraru reseruatur.Superbia enim vanitatis Io quetes,pellictui in desideriis carnis luxuriae eos,qui paululum essugiunt,qui in errore eo- uersantur , libertatem ipsis promittentes,

cum ipsi sint serui corruptionis. Hae enus Petrus. s uerba expendam' qusso singillatim. Ani isti post carnem non ambulant in

46쪽

eoncupiscentia immunditiaret quando matrimoniorum sanctimoniam. laxatis libidini in omne tempus frenis , vulgandis diuortiis, permittendis , post separationem nouis con iugηs , aloe adeo inducendo plurium simul Vxorum usu quod fecisse quidam edito IN bello,qui tamen statim suppressiis sit, dicitur

Lact. Ouis. Profanant: denio vovere castitatem & co e tua. tinentiam, stultum esse, Deth, verbo con trartu, 8c quod ab homine praestari nequeat, docent. Sicut enim sine cibo, potu,somnose, ita & sine coitu maris & foeminae natura humanam durare non posὰ: Et sicut non sit a bitrii sui,mas sit an foemina, ita nee illud esse, ut se a sceminae commixtione contineat. Quae oratio ne apro quidem aut asino conuenit, tantum abest, ut hominis cuiusuis, non dico Christiani,&qui Euangelicam & Apostolicam doctrinam resuscitare se profitetur, esse videatur. An non contemnunt autem ii dominationes &magistratus et Quando conui 'μ' maledictis ruis in odium vulgi eos ad ducunt: quod fecit Lutherus aduersus duo Caesaris edidia,&contra statum Ecclesiasti cum ut conciones omittam scribens , 5c nusquam non faciunt omnes isti vestri Euam tb.eοntro gelistae: Aut quando ita scribit idem ad prin

47쪽

sides Ecclesiae: Certiores vos sicio, quod de

estero nolo vobis amplius eum honorem hahere, ut me submittam vel vobis, vel ulli amgelo de coelo ad iudicandum vel cognoscem dum super doctrina mea. Et mox et Volo peream 8c vester,&angelorum iudex esse. Aut quando negant nos necesse habere parere Vl- Idem de rapi. Iis humanis constitutionibus,necp posse quoquam in alium potestatem habere propter ID Bertatem, qua Christus nos omnes liberauit. ιδi, P. Quod si quid Concilium aut Papa cum Om- Ethn.dom. nibus Episcopis 8c Cardinalibus praecipiar, Reminiscerς. in despe fi um eorum utar enim verbo Lintherib non esse parendum,etiam si redium vel tolerabile sit, quod praecipiatur. An non au- Iudaeer. daces autem & proteriti sunt isti s qui cum haec, quae modo recitaui, scribunt, tum illa: Ego indulgent is Sc omnibus papistis con- I sim mirarius sui, sed per nullam potentiam: solum H exercui verbum Dei, praedicaui, Sc scripsi: aliud nihil feci: Eo, quando dormiui, quando VVittembergen m cereuitam cum Philippo meo Ams dorssio potaui, tantum es feci, ut Papatus adeo debilitatus sit , quod ei nullus adhuc princeps , aut Caesar tantum detrimenti intulerit. Aut illa: Cur non hos vestri Pruri Papas, hos Cardinales &c. omnibus armis

48쪽

Impetimus, ac manus hostras in sanguine iri labi plaret L serum lavamus et An non placent sibimet ipsi et qui eos se esse putant, qui in tam late patenti per orbem terrae Christiana religione , in tam multis nationibus at* li . guis, per tot secula, soli scripturam di .e

M DEI recte intelligant,&, quod est in

Prouerbio, cornicum oculos configant : hoc. - est, sanetis patribus, qui omnem vitam svi am in doctrina, cultus diuini exercitatione,' . . sanctimonia transmiserunt, Sc ad extremum

nonnulli propter Christum sanguinem suum Profuderunt,quorum , praestantiam & me- Tita Deus vams 8c insignibus miraculis per . eos in vita, 8c post mortem ad sepulchra &memorias eorum editis,euidenter declarauit, callivavi. inquam,& Conciliis legitimis, in spiritu Emtivi in saneto congregatis & peractis , authorita

prolagora, er tem omnem derogant , negantes se curare,

P ὰπ quid Patres , quid Concilia sentiant: sanet idc salutaria Ecclesiae Catholicae instituta te mere exagitant, at* convellunt, Sc postea pro ijs deteriora longe Sc ridicula commenta sua hominibus a se dementatis obtrudunt, &- . ex imo terrae angulo cunctis Christianis populis credendi & vivendi leges praescribercconantur: de sancta scriptura iudicium sibi

49쪽

arrogant,dicentes ,hoc est in Canone,hoe hac/sra deest: Hoc est Petri , aut Ioannis: hoc Diui Iacobi Epistolam palearem, siue stramineam vocitant: in Epistola vero ad He-- Liab. braeos vide quid scribat vester Aristarchus, fit.in novum 8c secrae scripturae non aduocatus, sed iudex: Epistola ad Hebraeos durum habet nodum, quod in sexto ac decimo cap. simpliciter ab-.dicat ac denegat poenitentiam Pes catoribusa

post baptismum. Et in xi. cap. ait. Esau

quaesiuisse poenitentiam, non tamen inue

nisse , quod est, contra omnia Euangelia. dc omnes Epistolas Pauli. At* in Icob. Iigit, eam ineo Pauli esse, nem cuiusquam APOSTOLI. Ne videlicet cogatur retra stare illud, quod saepe in ore dc calamo habuit: Nihil esse in sacra scriptura, quod ipse non probe intelligat. Sicut 8c Apocalypsim negat omnino vel Apostolicam s.

esse vel Propheticam .i Metuunt ne autem metuunt in

η Seetas introducere'Quibus iam Germaniam , ut caeteras Christianas gentes tace am, impleuerunt, inconsititilem Christi tu nicam scindentes , ac di*ergentes gregem eius, ita, Vt quoquo te vertas, in Luther 'nos,&Euangoicos,&protestantes,&c dies sionistas,aut in Zuitalianos,et Caluinmanos, & sacra

50쪽

3c sacramentarios, aut eorum suppares Mem Ianthonianos, aut Adiaphoristas, aut ' Ticianos, aut Antinomos , aut Interimistas laut Anabaptistas, aut Osiandrinos , aut Plaetcardos, aut Suenchfeldianos , aut Brande i rgicos, aut Semetianos, aut Libertinos aut SVermeros,ac nescio quas alias pestes in scidas necesse est: Quae omnes e Luthero,tan . quam ex equo Troiano prodierunt: Christia- . nos autem,qui se dicere Sc in domo, siue Ecclesia Dei cum consensu habitare velint, per i

Paucos reperias. Α VL.Licet ne tribus verbis

interpellarer M O N. Si quid habes, quod ad

rem pertineat, licet. AVL. De Brandebu picis nihil me un*audiuisse memini. M O N.

Narrauit mihi quidam vix grauis &fide di

nus,cum per quaedam Germaniae loca iter Cceret ,se vidisse in summis templorum 8c ad . iunetarum eis turrium parietibus scriptum permagnis literis, quae vel eminus legi pose sent . quod ibi religio Brandeburgica & non alia seruaretur, percunctatem , in diuersor asidem comperisse,&esse id edictitam principis. Caeterum non vacasse sibi disquirere, quaena esset religionis eius ratio, nisi quod esset non nihil diuersa a Lucterana & Saxonica, sed ad institutu reuertamur. Verentur ne aut isti