Claudii Galeni Pergameni Scripta Minora, VoL III

31쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ Tι δε καὶ τα μέρη του σώματος ἐπισκοπησαί ταρ' οὐχὶ καὶ ταυτα μάταια προς ενδειξιν θεραπειας; 87 8 τολμησι τω τις li εἰπεῖν, δες ἐν μεν τω νευρωδει μερει τὴν φλεγμον)ην χαλαστεον, ἐν δὲ τ ' ἀρτηριώδει ηφλεβώδει η σαρκώδει σταλτέον. 8 ολως εἴ τι στεγνιν 5εν τινι με ρει του σώματος γένοιτο, τολμησάτω τις ειπεῖν, ως Ου χαλαστέον αὐτο ῖ ου σταλτεον τb ροῖδες. εἰ τοίνυν η του μερους φυσις ουδεν ὐπαλλάττει της θεραπείας τιν τρύπον, ἀλλ' ἀεὶ κατὰ τb γένος του πάθους η τον βοη/θημάτων ευρεσις, ἄχρηστος φανερος 10ῆ του μερους ἐπίσκεχρις. ὁ μεν δὴ μεθοδικbς τοιουτος,

ως τυπω φάναι.

Cap. VIII. II αριτω δ' ἐπ' αυτω δευτερος ὁ ἐμπειρικις οδε πως λεγων' ' οὐ των φαινοιμενων οὐδενοἰδα πλεον οὐδ' ἐπαγγελλομαί τι σοφωτερον ων πολλά- 15κις εθεασάμην. εἰ μεν δη ἀτιμάζεις τι φαινύμενον, δεσπερ τινbς εμπροσθεν ἀκουσαί 1μοι δοκω σοφιστου, γὶμῖν μεν ωρα πρις τους τιμωντας αὐτb τb φαινόμενον ἀπαλλάττεσθαι, συ δ' 6ὶν ηδη νικωγὶς νίκην Καδμείαν. εἰ ὁ ωσπερ καὶ κατ' ἀρχὰς ηκουσά σου, το μεν δεδη- 2088 λον απαν αχρηστον εἶναι φάσκεις, επε σθαι δ' ὁμολογεῖς τοῖς ἐναργεσι, τάχ ἄν σοι δειξαιμι τι παρορώαενον

32쪽

τοσουτον απεδει του σπευδειν εἰς ουλὴν αγε ιν τι ελ-5 κος, δεστ' αὐτb τοὐναντιον ἀεὶ καὶ μαλλον ειργάζετο

μεῖζον ἰσχυροις τε καὶ δριμεσι χριομενος φαρμακοις εως χρονου συχνου καὶ πίνειν δ' αυτον κατηναγκαζεν ἐν τω χρύ ν' τουτω χρμακα τcc λυττης ἰάματα, δες ἐφασκεν αὐτος. καὶ δνὶ καὶ ουτως ἐτελευτα τὼ σi αβὰν 10 ἀμφοτέροις' ὁ μεν ἐσωθη τε καὶ ὐγιγὶς εγενεθ' ὁ πιων τὰ φαρμακα, ὁ δ' ετερος οὐδεν εχειν κακbν O Ouενος ἐξαιφνης ἔδεισε τε τb υδωρ καὶ σπασθεις απεθανεν. αρα σοι δοκεῖ μάτην τb προκαταρξαν αἴτιον εν τψυτοις ερευνασθαι; η δι' ἁλλο τι απεθανεν δ ανθρωπος 89 15 πλὴν διὰ την θλιγωριαν του ἰατρου μήτε πυθομενου περὶ τῆς αιτιας μηδὲν μήτε την τετηρMiμεν'ην επ' αυτωθεραπείαν παραλαβοντος; εμοὶ μιεν γαρ ου δι' Rλλο τι φαίνεται ὴ δι- τουτο.

δυναμιαι παραδραμειν ουδ' ἀτιμάσαι ' καὶ γ&ρ κἀνταυθ' ἀναγκάζει με πιστευειν τι φαινύμενον, των αυτον κατὰ

33쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ ταῖς διαφύροις ἡλικιαις, ῶστε ποσότητι μόνον ητροπω βοηθημάτων διαλλάττειν ἀλλ' ὁλω τω γενει. πλευριτικοψς γουν πολλους ἀκμάζοντάς τε καὶ ἰσχυρο/bς εἶδον εγω πολλάκις καὶ ὐφ' ὐμιον φλεβοτομουμενους,

ἀλλ' οὐδενα τον ἐν ἐσχάτω γήρα η κομιδὴ σμικρον 5

παῖδα Ουθ' υμεῖς ἐτολμήσατε διὰ φλεβbς κενουν ουτ'

κυνος εργώδεες αι φαρμιακε '' καὶ 3ταν αὐ παλιν φαρμακευειν θερεος μεν μαλλον τὰς ανω, χειιιωνος l 10 τὰς κάτω ' ποτερον ἀληθευειν ὐμῖν ὴ η εύδεσθαι δοκει; καθ' ἱκάτερον γαρ ἀπορήσειν υμας ἀποκρισεως οἷ ομαι ' ηγεύδεσθαι μεν γαρ εἰ φαίητε, τι φαινόμενονατιμάζετε, δ τιμαν προσεποιεῖσθε ' φαίνεται γὰρ ουτως εχον τἀληθες, δες Ἱπποκράτης λεγε εἰ δ' αλτὶθεέειν 15ειποιτε, προσίεσθε τὰς ωρας, ὰς ἀχρ ήστους ἀπεφη- νασθε. νοιμίζω δ' ὐμας μηδε πορρω που τῆς οἰκείας ἀποδ/qμησαι μηδ' ἐν πείρα γενεσθαι διαφορὰς χωρίω ν' πάντως ὰν ηπίστασθε τοὐς μὲν setro ταῖς αρκτοις οὐ φέροντας τὰς ἀθρόας του αῖματος κενώσεις, ωσπερ 20ουδε τους κατ' Αἴγυπτόν τε καὶ ὁλην την μεσημβρίαν, τους δ' ἐν μιεσφ τουτων ἐναργῆ πολλάκις τὴν ωφελειαν ἐπὶ ταῖς φλεβοτομίαις λαμιβάνοντας.

34쪽

ΠΕΡΙ ΑΙΡΕΣΕΩN TΟΙΣ ΕΙΣΑΓΟΜΕNΟΙΣ. 212 δ δε μηδε τα μερ η του σανιματος ἐπισκοπεῖσθαι πάνυ μοι θαυμαστιν ἐφ' υμων καταφαίνεται καὶ δει- νος kτοπον ου τοῖς ἀληθεσι μονον ἀλλὰ καὶ τοῖς υφὐμον αυτῖν πραττομενοις ἐναντίον. δε πρὼς τῖν θεων,5 ἔνθ' ὰν ὴ φλεγμονη γενηται, τγὶς αὐτῆς δεῖται θ εραπείας, καν ἐν ii σκελει κὰν ἐν ωτὶ καν ἐν στόματι καν 91 ἐν ὀφθαχμοῖς; τί δήποτ' ουν πολλάκις υμὰς ἐθεασάμην τὰς μὲν ἐν τοῖς σκέλεσι φλεγμονὰς καὶ ἀποσχά- ζοντας σμιλη καὶ ἀποβρεχοντας ελαιω, τους δ' ὀφθαλ- 10 μοὐς οὐδεπωποτε; τί δε τους μεν ὀφθαλμοὐς τοῖς στυφουσιν ἰῆσθε φαρμάκοις φλεγμαίνοντας, ουχὶ δέ γε καὶ τὰ σκέλη τοῖς αυτοῖς ἐπαλειφετε; τί δ' ουχὶ καὶ τὰ Qτα φλεγμαίνοντα τοῖς των ὀφθαλμων ἰασθε βοηθήμασι; τί δ' ουχὶ καὶ τους οφθαλμους τοῖς των 15 ωτων; ἀλλ' ετερον μεν ωτων φλεγμονης, ετερον δ' ὀφθαλμων ἐστι φάρμακον. 6ξος si εν γὰρ μετὰ ροδινουφλεγμον ῆς ωτων ἀγαθον φάρμακον, ἀλλ' ουκ οἰμαι τινα τολμήσειν εγχεῖν αυτb φλεγμαίνουσιν δφθαλμοῖς' εἰ δε καὶ τολμήσειεν, ου μετὰ σμικρας εὐ οiδ' ὁτι20 ζημίας πειράσεται της τόλμης. καὶ γαργαρεωνος φλεγ μαινοντος ἀγαθιν φάρμακον ἀκάνθης Αἰγυπτίας ὁ καρπος, ἀγαθον δε καὶ σχιστὴ στυπτηρια. ἄρ' ουν ταυτα καὶ ὀφθαλμων φλεγμαινόντων καὶ ωτων η πῆν

τοὐναντιον εσχάτη

ὴ ταῖς χερσὶ φλεγμονην χαλαν, οὐ μὴν τήν γε των

35쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ δφθαλμον ὴ του γαργαρεωνος ὴ τον oτων. εἰ δ' οτικαὶ τὶην ἐν τοῖς σκελισιν οὶ ταῖς Ουκ απαντος τροπου χαλαστέον et πομν=jσαιμι, τάχ αν γνοί ητε, εἰ σωφρον λ jσετε, θσον αμαρτανετε. εσται δὲ καὶ νυν ὁ λογος ἀνάμνησις του φαινομένου ' τῖν γαρ ἐπὶ μ)ηδεμια sπληγῖὶ φλεγμ ηνάντων ὁτιουν μερος αλλ' αὐτομάτως υπαρξαμενων, τῆς πληθωρικνὶς καλουμένος διαθεσεως παρουσηλὶς, ουδεις χαλάσεως του μοριου προτῆς του oλου σώματος κενώσεως ' ου μιονον γαρ οὐδὲν μειώσεις αλλα καὶ προσαυξησεις τχὶν ουσαν φλεγμονήν, 10 ει τουτο δράσειας. ὁθεν εν τουτω μεν τω καιρω τὰ στυφοντα καὶ ψυχοντα τω μερει προσφερομεν, ηνικαδ' ὰν τb ολον σῖμα κενώσο)μεν , τηνικαυτα καὶ τb φλεγμιαινον μοριον ἀνέχεται τίον χαλώντων. ει δ' υμας μὴ πειθω ταυτα λέγων, οπερ ἔφην αρ sol ιενος του 15λογου, καιρις ὰν ει η μοι προς τους τιμοντας αὐτ0Jτἰ, φαινομενον ἀπαλλάττεσθαι. lis3 Cap. IX. Tαυτ' εἰποντος του ἐμπειρικου παρελθων ὁ δογματικις δεδέ πως λεγετω' Tάχα μεν ευ φρονουντίσοι καὶ ταυτ' ικανὰ περὶ του-ὴλικίαν μήθ' 20ῶραν ιιητε χώραν ἀλλὰ μηδε προκαταρκτικιν αἴτιον μηδε μερος τι του σάγματος Rχρηστον ὐπολαμβάνειν

36쪽

ψμῖν λεγοντων γνοσιν φαινομένων κοινοτητων, ἐρω- τον δ' εκαστοτε, περὶ τί μαλισθ' η κοινοττὶς αυτ)ὶ συνίσταται καὶ στος αυτην γνωριουμεν, οὐδεπω καὶ νυν μοι δοκω γνῖναι δυνασθαι. τι δ' αἴτιον αχρι ι των ὀνοματων αλληλοις ὁμολογεῖτε περὶ των πραγμιά- των διαφερύμενοι. τινες μὲν γὰρ Hμῖν ταῖς καταφυσιν εκκρισεσι παραμετρουσι το στεγνον καὶ τι ρομοδες, ἰσχομενων μεν αυτον στεγνωσιν ὀνομιάζοντες τb πάθος, αμέτρως δ' ἐκκρινομένων, ρύσιν. αλλοι δε id τινες εξ ὁμων, ουκ ολιγος χορος, ἐν αυταις τον σω- ριάτων ταῖς διαθεσεσι ll τὰ παθγὶ φασὶν εἰναι καὶ μι*b- 94φονται γε δεινως τοῖς εἰς τι κενουμενον αποβλεπουσιν. 'Eμοὶ δ' ormi δοκουσιν εκατεροι σφάλλεσθαι, τάχ

15 ἐκεινους πρύτερον, ὁσοι ταῖς κατὰ φύσιν εκκοισεσι κρινουσι τὰ πάθη ' θαυμάζω γὰρ αυτων, εἰ tu η θ' ιδρω- τάς ποτε μήτ' ουρα μήτ' εμετους μήτε διαχωρηματαπλεα 3 τῖν κατὰ φυσιν εἶδον ἐν ταῖς νόσοις χρ ηστος κενουμενα, καὶ τι πάντων ἀτοπωτατον, εἰ μηδ' ἐκ

20 ρινῖν αἱμορραγίαν ποτε κρίνασαν ἐθεάσαντο. ταυτης

μύεν γὰρ ου τι ποσιν μύνον ἀλλ' ὁλον τb γενος παρὰ φυσιν, ἱδρωτων δ' η ουρων η ὁσα κατὰ γαστέρα ὴ δι'

ἐμετων ὁρμα, τι μεν γενος ου παρὰ φυσιν, Ουτω γε μὴν αμετρον εστί ποτε το πλῆθος, δεστ' εγιο μεν

37쪽

γνά χλα διαβρεξαι καὶ ἄλλους δὲ κατὰ γαστερα κενω-

θεντας ὐπερ τριακοντα κοτύλας, ἀλλ' ο ὐκ ἐδόκει τούτων οὐδεν πα/ύειν, ὁτι το λυπουν ἐκενουτο. καίτοι τῶ γε ταῖς κατὰ φύσιν ἐκκρισεσιν εἰς ἄπαντα κανόνι εχρωμένε' li κωλυτεον ὴν τὰ τοιαυτα συμπτώματα. διδκαὶ πιθανωτεροί πως εἶναί μοι δοκουσιν οἱ τὰς διαθέσεις ἐν αυτοῖς τοις σωμασι τὰς κοινότητας ὐποτι θεμενοι, θαυμc ἔζω καὶ τούτων, οπως αὐτὰς φαινομένας μύλμησαν εἰπεῖν' εἰ γὰρ μὴ τι siέον ἐκ της id κοιλίας qὶ ρύσις ἐστὶν ἀλλ ' η διάθεσις τον σωμάτιον, ῆς τι ρεον, ουκ ἐνδέχεται δὲ ταυτην οὐδεμια τῖν

αἰσθησεων φαίνεσθαι, στος ὼν εἶεν αι κοινότητες ἔτι

φαινομιεναιε, καὶ γὰρ ἐν κώλω δυνατbν τὴν τῆς ρυ- σεως διάθεσιν εἶναι καὶ ἐν λεπτοῖς ἐντεροις καὶ περὶ 15 τὴν νηστιν καὶ περὶJ τὴν γαστερα καὶ τι μεσάραιον καὶ ἄλλα πολλὰ τον ἐντύς, ἁ ν ουδὲν Ουτ' αὐτb δυνα-τbν αἰσθήσει λαβεῖν ουτε τι πάθος αυτου. πος οἶν ἐτι φαινέμεναι λεγοιντ' αν αἱ κοινότητες, εἰ μη τι ἄρα καὶ τι διὰ σημείων γνωρίζεσθαι φαινεσθαι τις ἐθελοι 20 καλεῖν , ἀλλ' εἰ τουτο, τινι τον παλαιον ἰατρον ετιδιαφερουσιν, Ουκ οἶδα. πῖς δε ξταχεως καὶ ἐν μησὶν ἐπαγγελλονται τὴν τεχνην ἐκδιδάσκειν; οὐ γαρὰν οἶμαι σμικρας δεοιντο μεθοδου πρις το γνοναί τι τον ἐκφευγοντων την αωθησιν, ἀλλὰ το τουτο l 25

38쪽

ΠΕΡΙ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΤΟΙΣ ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟΙΣ.

καλος ἐργασομενω καὶ ἀνατομης χρεια τῆς εκαστον 96τον ἐντbς δες ἔχει φέσεως ἐκδιδασκούσης καὶ φυσικης θεωρίας ου σμικρας, ινα τό τ' ἔργον ἐκαστου καὶ τὴν χρειαν ἐπισκεκ ηται ' πρὶν γὰρ ταυθ' εἱ ρεθῆναι τον ἐν ε τῶ βάθει του σώματος μοριων οὐδενbς οἷόν τε δια- γνῖναι τι πάθος. τί δεῖ λέγειν, ὁτι καὶ διαλεκτικὴς ἐνταυθα χρεία μεγάλ=ὶ, ιν' ἐκ τινων τί περαίνεται σαφος εἰδης καὶ μὴ παρακρουσθης ποτε σοφίσμασι μήθ' ὐφ' ετερου μήθ' ὐφ' αὐτου; καὶ γαρ καὶ ημὰς 16 αὐτοψς ἄκοντες ἔστιν - ὁτε σοφιζόμεθα. καὶ μην καὶ οἱόν τί ἐστιν έὶ ρυσις, ψὶδεως ὰν τοὐς ἐροιμην, εἰ διαλεγεσθαι, μεμαθ ήκεσαν. οὐ γαρ δὴ τουτύ γε μόνον αρκεῖν ηγουμαι τό τισιν αὐτων εἰρημενον, ὁτι διάθεσίς τις παρα φύσιν ὴ ῆυσις εστ

15 τίς γὰρ η διάθεσις εἰ μὴ μάθοιμεν, οὐδὲν ὰν οὐδέπω πλέον εἰδείημεν, αρα γε χάλασίς τις ' μαλακοτης

αραιοτης' οὐδὲ γὰρ ἔστιν ἀκουσαι τι σαφες οὐδὲν αὐ- τον λεγόντων, ἀλλ' ὁ τι ὰν νυν μεν τουτο,

αὐθις δ' ἐκεῖνο, πολλάκις δε καὶ li πάνθ' ἄμα, δεσπερ s7

20 οὐδεν διαφέροντα, καὶ εἴ τις ἐπιχειρησειε διδάσκειν αὐτους, ὁπη διαφερει ταυτ' ἀλλήλων καὶ ὐς εκαστον των ἰδίας δεῖται θεραπείας, οὐ μονον οὐχ ὐπομένουσιν ἀκούειν ἀλλὰ καὶ τοῖς παλαιοῖς ἐστιπληττουσιν δες μάτην τὰ τοιαυτα διοριζομένοις. ουτως ἀταλαιπώρως

39쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ ἔχουσι περ4 την της αληθειας ουδ' ὁτιτω μεν χαλαρω το συντεταμένον ἐστὶν ἐναντιον, τοδὲ μαλακω τι σκληρον, τιμ δ' αραιφ το πυκνόν, ακούειν ανεχονται, καὶ δες παρὰ ταυτα πάνθ' ετερόν τι

ἐστι τι ἐπέχεσθαι τὰς φυσικὰς ἐκκρισεις καὶ τι ἐεῖν, ε καὶ δες ὐφ' )πιτοκρατους ταυτα πάντα fπάλαιJ διιορισται. προπετος δε περι τε τούτων αὐτον αποφαινονται

καὶ τὴν φλεγμονην, ουτω δε καλουσι τιν σκληριν καὶ ἀντίτυπον καὶ δδυνηριν καὶ θ εριιδν ὁγκον, ετοίμως πάνυ καὶ ασκεπτως στεγνιν εἰναι πάθος φασιν. εἶτ' 10

αυθις ἐτερας φλεγμονὰς ἐπιπεπλεγμένας ὀνομάζουσιν, δεσπερ τὰς ἐν ὁφθαλμοις, ὁταν μετὰ siευματος δεσι,

καὶ τὰς ἐν παρισθμιοις καὶ γαργαρεωνι καὶ οὐρανίσκωs8 καὶ Ουλοις. il ειθ' ὐποτιθενται πορους τοὐς μεν αραιοὐς γεγονεναι, τοὐς δε μεμυκέναι καὶ διὰ τουτ' ἀμφότερα 15 τὰ πάθη πεπονθεναι. τινες δ' οὐκ ὀκνουσι περὶ ενα καὶ τιν αὐτιν πορον ἄμα συνιστασθαι λέγειν ρύσιν τε καὶ στεγνωσιν, δ ιιηδ' ἐπινοησαι ραδιον. ουτως επὶ πὰν τολμης ηκουσιν. ὀλιγοι δέ τινες εξ αυτωνυπομειναι δυνηθεντες επὶ πλέον ὐπερ απάντων τουτων 20ὰκουσαί τε καὶ διασκε φασθαι μόλις ποτε μεταγνοντες ἐπὶ τb ὰλγὶθ εστερον τρεπονται. τούτοις μεν οὐν καὶ ὁσοι μετ' ἀκριβειας τινος βουλονται μαθεῖν τι περὶ των πρωτων καὶ γενικον παθον, ἰδια γεγραπται. τοδε νυν ειναι επεὶ τοῖς εἰσαγομένοις χρήσιμον, βραχέα 25πρις αυτους εἰπεῖν δίκαιον. εὐξαίμην δ' Rν τι κἀκει-

40쪽

φιλονεικεῖν αποστάντες αυτιν τbν λογον εξετάσειαν

ἐφ' λυτων. δ' ὁ λογος ωδε' η καλουμεν η καὶ πρις αυτον ἐκεινων φλεγμονη παρα φυσιν ὁγκος ἐστὶν ὀδυνηρις καὶ αντιτυπος καὶ σκληρος καὶ θερμύς, ουδεν 5 τι μῆλλον αραιοτερον ἐργαζομενη κατὰ τον li λυτὴς ssλύγον πυκνότερον εαυτου τι μερος η σκλχὶρύτερον

ἀλλὰ μεστον ρευματος περιττου καὶ δια τουτο τετα- μενον. οὐ μὴν πάντως, εi τι τεταται, τουτο πυκνοτερον ῆ σκληροτερον γέγονεν εαυτου. μάθοις δ' ὰν επί τε 10 βυρσον καὶ ιμάντων καὶ πλοκάμων, εἰ πάντη διατεμνειν επιχειρήσαις. Oυτω δε καὶ τὶ i ασις των πεπληρω- μενων κενωσίς εστιν' εναντίον γαρ τουτο τη πληρώσει. κενουμενοις δ' ευθἰς επεται τοῖς μοριοις χαλαρωτεροις γιγνεσθαι. τάσις μεν δὴ τοις πεπληρωμενοις ἀνάγ- 15 κης ωσπερ τοῖς κενουμενοις et χάλασις επεται, πυκνωσις δ' η αραιωσις ουκ ἀνάγκης, ἀλλ' ουδε ρυσις η επίσχεσις ' ουτε γάρ, εἰ αραιον, ηδη τι καὶ ρεῖν εξαυτου πάντως ἀναγκαῖον τί γαρ εἰ παχυ καὶ ὁλίγον εἴη τι περιεχομενον; ουτ . εἰ πυκνον, ἴσχεσθαι ' τι γαρ

20 πολἰ καὶ λεπτbν καὶ διὰ πυκνων εκρεῖ τον πορων. βελτιον οἶν ῆν καὶ αυτους τὰς τον παλαιων ἀναγνοντας βίβλους μεμαθηκεναι, κατὰ ποσους τροπους τι