D. Gregorii Nyssae pontificis, magni ... Doctissimus in Hexaemeron commentarius: aliquot tum eiusdem, tum aliorum auctorum orationes pulcherrimae, quarum argumenta in proxima pagina perspicies. Gregorij, rerum admirabilium effectoris, de anima libell

131쪽

cri 'multa adhuc mala latitabant. Vbi enim impius Pharao Vbi indoni ita Aegyptiorum mali-

ti, Nec tunc igitur tempus fuit, ut huic uitae se ' Deus commisteret . Oportebat, ut Israelita- iminiquitas patefieret Oportebat, ut regnuAssyriorum S superbia Nabuchodonosor, adhuc in uita latitans, ostenderetur. Oporte- Iat, ut piorum caedes tanquam scelerata spino-aq; planta e mala Diaboli radice prodiret. oportebat, ut Didaeorum prophetas occiden- vi, a Deo missos lapidibus Obruentium, ac Matib. 13.ῖZacharia tandem inter templum altare inter d. a pecto, piaculum admittentium rabies detegere alatur . Ad sceleratorum germinum numerum addes infantium ab Herode patratam caedem. u Cum igitur malitiae uis se totam effudisset, mul tratisq; luXurians modis creuisset in animis eorum, qui singulis sectilis scelere insignes extiterant, tunc Deus, ut ad Athenienses Paulus ait, igno ν rantiae tempora despiciens in diebus ultimis aduenit, quando non erat intelligens, nec requirens Deum, quando cuncti declinauerant&n lal .r3.

λ erant inutiles, iniando conclusa erant omnia . sub peccato, quado iniquitas abundabat, quan do uitiorum tenebrae ad summum usque termi

num uenerant. Tunc apparuit gratia, tunc Uerae lucis enititit radius, tunc in tenebris um-

bra mortis sedentibus ortus est iustitiae sol asino vi hac Tunc humanam carnem indutus multa serpemtis capita pede contriuit, ad terramq; allidens

132쪽

conculcauit. Nequis autem mala, quae nunciailita sunt, respiciens, falsa nos dicere suspicetur, quod in e Xtremis temporibus splenduisshnobi, Dominum asseramus . Nami obiiciat aliqui, Wi tempora, quibus malitia retegeretur, expe tauit, ut illam auctam cumulatamq, radicibus euelleret, sic eam tollere , atque abolere cum iam debuerat, ut nulla ipsius in uita reliquia remanerent. Nunc autem homicidia, di futtam adulteria, S reliqua omnia flagitia discelera debacchantur. Is ergo, qui haec spectans sic obiicit, insigni peruulgatoq; exemplo qua

itionem ipsemet solvat. Quemadmodu, cunserpentes interficiuntur, non continuo reliquas Partes una cum capite mori videmus, sed,cunmterieti caput, illae tamen adhuc uitam reti. Dent, nec uitali piluanni motu: sic acciditia D raconis interitu. Etenim ingens cum esset ad

modum sera, quippe quae singulis hominun

aetatibias eXcreuerat qui multiple eius caput, idestitim illam malorum inuentricem,multa ias capita cotinentem, sustulit, caeterarum ipsui partium tractus neglexit, ut interfecte ferae motum posteris ad exercitationis occasionem re

linqueret Ecquod igitur collisum effractu est caput hillud, quod impio consilio mortem

militerat, quod morsu mortiferum homini ui rus inlecerat. Quamobrem qui mortis euertit Imperium, ut in qua in capite serpentis erat ut ait propheta, contrivit. Quod autem huius istonii

133쪽

i DIEM NAT AHRI abi inhumana uita ictum filii, quodq; quo- abomines uitiorum motionibus permollen- ur, squama peccati uitam irritar, atque asperam eddit, potestate quidem iam mortumnest, in eius caput contusiim atque inutile tactum ut sat ubi tempus trantierit. ea, quae mouent cur, constiterint, adueneritq; uim unus abso- uti quam expectamus, tunc audi eX- rema pars inimici, mors ipsa nimiru destrue i. ν w- ur, atque ita delebitur omnino cuncta malitia,

vi momnes in uitam per restirrectione reuoca- i, qui iussi erunt, ad coelestem quietem accedet,

Di utem peccatis obnoXii in geennae ignem QE detrudentur. Sed ad praesens gaudium reuertar, muri, quod pastoribus nuntiant Angeli, coeli atriiarrant agis, prophetiae spicitiis mustis it mariisq; rationibus prata , ut etiam agi gra tiae piacones fiant. Nam qui sole in sitim oriri tibi

super iustos& Musim, pluit super P

. malos c honos, cognitionis radium, e rorem -- spiritus alienis etiam linguis demisit, ut aduer- sariorum testimonio magis etiam apud nos ueritas confirmarerur. A idmisti Hariolumi a laam meliori nuntine amatum sic alienigenis praedicentem Orietur StellaeXIacob. Ecceti Num. et

mi, qui ab eo genus duXerunt, agi e praedi- ratione ipsiuis nouum obseruant omim telis, 'Quae pneter aliarum stellarum naturam in tus viatus est particeps. ad utilitate, Iahac' utitur lucissitudine. Einitim cuin caeterae stellae

134쪽

partim in orbe non errante semel infiXae statium immobilem sortitae sint, partim nunquam cessent a motu, haec & mouetur, dum Mastis seducem praebet, stit, dum illis ostendit locu . Audis Esaiam clamantem puer natus est nobis, Silius datus est nobis Disce ab eodem propheta, quo modo natus sit puer, quo nio. codatus sit filius. Num iuXta naturae leo em minime uero: inquit, legibus enim naturae 61 Paret, qui naturae Dominus est. Qu' modo istitur natus cst puer Hic Ecce, inquit, Virgo si utero concipiet, Spariet filium, S uocabunt nomen eius Emmanuel Qu'd, si interpreteris, significat nobiscum Deus orem admirandam Virgo mater efficitur,4 permanet virgo. Cernis nouum naturae ordinem 3 In aliis mulieribus quandiu aliqua est uirgo, non est mater. Nam posteaquam est facta mater, uidi

ginitatem non habet. Hic autem urninque nomen in idcinconcurrit. Eadem enim mater

iurgo est . Nec uiginitas partum demit,

nec pamis uirginitatem soluit Decebat enim, ut, qui in uitam humanam introibat, ut homines antegros incorruptosq; seruaret, ab incorrupta sibi deseruiente integritate initium duc ret. Nam hominum consuetudo Npertem connubia corruptam appellat. Hoc mihi ante Magnus ille Moses per eam lucem, in qua sibi Deus apparuit, uidetii cognouisse, qui, cum rubus arderet, nec tamen consumeretur, ascen SP

135쪽

IN DIEM NAT CHRI. 63dam, inquit, uidebo uisionem hanc magna, non loci motum, ut arbitror, per ascensum declarans, sed temporis transitum Musd enim tunc per flammam rubum significabatur, progrediete tempore, quod intercedebat , perspicue in mysterio uirgiliis apertu fuit. Quemadmodum enim illic est rubus,d tangit ignem, knon comburitur, ita hic est uirgo, quae lucem parit,d non corrumpitur Qu'd autemper rubum Virginis corpus, quod Deum suscepit, intelligatur, ne te similitudinis pudeat. Nam omnis caro propter peccati susceptionena, Sob id ipsum tantum, quod est caro, peccatum est. Peccatum autem inscriptura uo RU catur spina Ac ne a proposito longius evage ' is,mur, inrte non erit intempestumni, si incorruptae matris testem eum, qui inter templum altare fuit occisus, proferamus. Hic est sacerdos Zacharias, non sacerdos solum, uerum etiam propheta. Ac prophetiae quidem potestas in Evangelii libro declaratur, cu uiam hominibus muniens diuina gratia, ne Virginis partus incredibilis putaretur, minoribus miraculis fidelium assensum sic exercuit, ut foemina sterilis, ct uir iam aetate confectus filium susciperent. Hoc imirandi uirginis partus prooemium fuit. Etenim sicut Elisabet, quae sterilis ad senectutem peruenerat, non potestate nattirae sit in ter, sed ei diuino consilio filius nascinir, sic quod in uirgineo partu no credendum uidetur,

136쪽

si reseratur ad Deum, credibile est . Quoniam agitur e uirginitate pro uelatentem praecidit nuntius sterilis, qui ad uocem illius, qua Dd. minum utero gerebat, antequam inhicem prodiret malu matris exiliuit, simul ac natus est Praecursor Verbi,prophetico spiritu Zacharia silentium soluitur. Quaecuqtie autem dissemit Zacharias propheta ad futurum specubant. Hic igitur diuino numine ad occultorum cognitionem tactus, cum uirginitatis mysterium a Partu incorrupto non ignoraret, in secro templo Virginem matrem a loco uirginibus periegem assignato non scinouit, udaeosq; docuit,

Daturam humana una cum reliquis omnibus rerum omnium effectori regi ita subiectam esse, ut arbitratu suo eam ipse regeret, no autem ab ea regeretur esitaque in manu ipsius esse, noluam ortu rationem moliri, quae matrem esse uirginem non impediret, quamobrem eam se a uirginum loco non eXUusisse . locus autem ille erat spatium quoddam inter templum S althre. Cum igitur audiuissent Iudaei, rerum omnisi regem in uitam humanam diuino ordine pr0diiqe, metuentes , ne regi subderentur, sacer'

dotem, qui haec de ipsi partu testificabatur a

ipsum altare Dicrificantem interfecerunt. Sed Μ- ' V longe a proposito aberrauimus, cum ad Beth leem, de qua in Evangelio, oratione recurre' re nos porteret. Nam si uere pastores sumim,

propriis gregibus inuigilamus,ad nos utiqHς

137쪽

ciuia

i Dig in T. ΗRI. 4. spectat Angelorum uoX , quae magnum hoc gaudium nuntiat oculos igitur in coelestein exercitum intendamus, tripudium spectemus Angelortim,dulinum ipsorum cantima audiamus Qvjnam plaudenti uni sonus Gloria clamant in altissi inis Deo . Cur diuino numini, M.t quod in ahissimis cernitur, gloriam tribuuntaqu'niam, inquiunt in in terra pax ob hoc spectaculuin gaudio perfuli sunt Angeli. In terra pac. Quae prius detestabilis erat , quae spinis, ac tribulis plena solitudo, quae damnatorueXilium , liae belli regio haec pacein suscepit O rem admirabilem Veritas de terra or ita est,&iustitia de coelo prospexit. Talem dedit hominii in terra fructiim suum. Et haec fiunt pro bona in hominibus uoluntate Deus humanae naturae commisceair, ut ad subli mitateni diuinam hominem tollat. His audiris in Bethleem proficiscamur, nouum spectaculum contemplemur sus modo partu suo uirgo lae- teair, quo modo lactet infantulu. Sed prius auscuhenaui, quid de ipsa memoriae proditu iri sit Virginis pater ute historia quadam incerti auctoris accepi fuit insignis quidam ciuis, obseruatia legis litae probitate in primis nobilis, qui sine titiis ad senectiitem peruenerat, cummitatis idonea ad gignenditia uxorem haberet. Habebatur alitem matribus e lege quidam honor, lio carebant foeminae, quae liberos nullos susceperatat. Quaproptero haec .Rex. .

138쪽

imitata id, quod de matre Samuelis scriptum est , ad sanctum fanctorum accedit,&supplex Deum orat, ne se legis benedictione sinat exci. dere, cum nihil unquam admiserit contra lege. Quod si mater euaserit, se, quodcunque pepererit, ei dedicaniram . Quamobrem cum uoti compos effecta siliam suscepisset, eam uocauit

Mariam, ut ipso etiam nomine testaretur acceptum munus a Deo. Illam igitur, cum iam grandiuscula esset, nec ubere matris amplius

indigeret, ducens ad templum Deo reddidit, 'studiose promissum Xoluit. Sacerdotes autem, quandiu pamula fuit, ad Samuelis similitudinem in sanctis aedibus educarunt, sed clim iam adolesceret, consulebant, quid'nam agerent de sacro illo corpore, ne Deum offenderent. EN enim naturae legi illam subiicere, ut cuipiam in matrimonio collocata seruiret, absurdissimum uidebatur. Instar enim sacrilegii fuisset, si muneris Deo sacratidoniinus homo fieret. Legibus enim erat costitutum, ut maritus dominaretur uXOri. Mulierem,irsus inter facerdotes intemplo uersari, atque in sanctis aedibus conspici, nec leX,nec grauitas permittebat Deliberantes igitur in hanc sententiam diuinitus conuenerunt , ut eam connubii nomine cuipiam desponderent, qui tamen ad custodiam eius duntaxat esset idoneus ad hoc alitem munus

aptissi nati sinu clitus est Ioseph ex eadem tribu patri , qua erat uirgo Iacerdotum ergo consilio

139쪽

consilio Ioseph puellam sponsam accipit. timitanten coniunctio sponsalia non est egrest a. Tunc ad Virginem mistiis et Gabiiel, qui ei iuuinae uoluntatis arcanum aperiret. His auterii villissimis uerbis usus est. Aue gratia plena, π c. i. Dominiis tecum. Contraria haec est oratio illis 40cibus , qtias prina,mulier audiuit Tuc enim ilia doloribus propter peccatum damnata est. Nunc autem in hac per aridium dolor expelli- ς' ci ς t tr. In illa molestiae a mina faecesserunt. Huic partum laetitia praenimitat. Ne timeaS, ii 1-quis. Quoniam omnibus mulieribus timorem affert partus eXpectatio dulcis partus promissione timor eXimitur. In utero, inquis, concipies,o paries filiis, uocabis nonae cius Iesum. Ipse enim saluti faciet populum suum a pecca a tis eoru Quid autem Mari, Audi pudicam uirginis uocem Qu' modo erit mihi istud, quoniam uirum non cognosco' Angelus partum nuntiat. At illa uirgjnstat in et . integritatem angelicae demonstrationi anteponendam iudicat . Nec Angelo fidem non habet, nec aprop0sito recedis suo . Interdixi, inquit, mihi consileti ldinem uiri. Qti' modo istud erit mi hi, quoniam uirum non cognosco' Haec a-riaeuoedeclarat, ea, quaecX historia inccrii auct0ris commemoraui, non esse penitus absurda. Si enim liberorum causa ducta fuisset a Ioseph, quo modo parituram Angelo praenuntianti, se rem nouamin alienam audire praese

140쪽

tulisset, cum ipsa quoque sese obstrinxisset ita.

turae lege, ut aliquando mater esset' erunt quia carnem Deo consecratam, tanquam sanae ii in aliquod oblatum munus, oportebat intactam integramq, praestare, iccirco , licet, in. quit, Angelusis, licet e coelo uenias icet id, quod ostendi ur, natura superet lata manam, tamen me uirum cognoscere nefas est. Quo mo.

do sine uiro mater ero Z Ioseph enim sponsum noui, sed uirum non cognosco. Quid ad haec auspe Gabriel Mitem thalamum latuit puro impollutoq; connubio Spiritiis sanctiis, timquit, superueniet in te, uirtus Altissimi obatimbrabit tibi . O beatum uterum illum, qui bonitatis praestantia ad se traxit animi bona. In reliquis enim omnibus Dieanimus purus spiri-rus sancti praesentiam capit: hic autem caro se spiritus receptaculum . Sed uirtus Altissimi obumbrabit tibi. Quid significat arcanus hic 3. Cor. - sermo ξ Christus Dei uirilis est Tapientia, ut ait Apostolus . Virtus igitti Altissimi, quae Christiis est, per adtientum spiritus ancti formatur in uirgine . Quemadmodum enim umbra ad praecedentium corporum figulam effingitat , sic forma Mindicium diuinitatis Dei in uirtute ipsius, qui paritur, ostendetur, ima

eXemplaris per admirabile in rerum este timnen demonstrabitur . Venim hortatur nos fit cuigelium, ut in Bethleem oratione reuer