D. Gregorii Nyssae pontificis, magni ... Doctissimus in Hexaemeron commentarius: aliquot tum eiusdem, tum aliorum auctorum orationes pulcherrimae, quarum argumenta in proxima pagina perspicies. Gregorij, rerum admirabilium effectoris, de anima libell

211쪽

inini metiero sed oportet ut homo sit pinis, de inde congruat Psitis naturae appellatione nominetur ac ne illis quidem, quae similitudinem aliquam habet inter se, idem nomen proprie conuenit, ut si quis stat iam hominem dicat aute illum, illius imaginem, sed ut aliquii proprie&uere nuncupetur germana in omnino appellationem natura demonstrabis. Si quid alitem ars in aere, aut marmore, aut alio eius inodi sibis to imitabitur, id ipsim materiae nomen ob unebit Q Iapropter qui se nominant christia- uos id prius oportet, ut sint, quod eximi p- simino inen deinde eam sibi appellationem ac coimmodent. Ac que in ad modiim si quis ueruhominem ab homine sculpto uelit seiungere, utriusque proprietatibus id faciat, alterum asserens anilara rationale atque iudicio praedi tum, alterum uero materiam, quae imitatione formam duerit sic etiam uere christianturi hominem ab eo, qui christiani t uinim specien1 habet, ecpropria utriusque forma distingue imis Veri christiani formam exprimi in illa ovinia, quae de Christo commemoratii muSE quibus ea, quae capere possumus , imita mur quae itero in naturam nostram n5 cadmit, ea ueneramur colimus uti ainobrem, ut aliquis sit perfectus homo Dei, ut inquit Apostolii. nulti modo per malitiam perfestionem in 1 --

minitenS, Oportet, ut omnia nomina, litae Christi. ruficationem explicant in eius uitata

212쪽

tini imitatione, partim ueneratione colluceant. Quemadmodum enim qui commentitia fabii. Iarum monstra uel oratione uel pictitra confin. gunt, bucephalos quosdam, aut hippocentauros, aut anguipedes, aut quippiam aliud ex diuersis generibus componentes, no ad exemplar naturae dirigunt imitationem, sed pei uersa illa

inuentione naturam praetereuntes,non homine,

sed aliud quiddam effingitiat, quippe qui ex eo, quod uidetur, id formant, quod non est: citius licet aliqua pars cuipiam humani corporis parti similis uideatur, nemo tamen id, quod absur. da illa compositione conflatum est, hominem dicat eodem pacto haud recte perfectus chri. stiarius appellabitur, qui uel a ratione abhorrens caput obtineat, id est ipsum uniuersico Poris caput, quod Verbum est, fide no habeat,

qua nitiis caeteris partibus absolutiis sit . uel eo capite praeditus reliquas corporis partes aut capiti aut inter se minime conuenientes possideat, hoc est uiuendi rationem a fide alienam insti. tuat, cum draconum furiis imbuttis ira ex. candescat,atque instar horum serpentium liv. mi repat id equinam rabiem apponens humanae formae foeminarum amoribus insaniat; Sex duplici natur humana uidelicet, ferina,veluti hippocentaurus coalescat. Eiusmodi autem hominum genera passim licet intueri, qui uel in bestiae capite in idololati aeuidelicet disciplina decore ita osticiis excultam agunt qualem si

213쪽

nae belluae corpus, id est , flagitiosum inuendi

genus adiiciunt, quales hippocentauios, aut anguipedes ingunt consentaneum igitur est, ut, quemadmodii in in corpore humano singulae partes conueniunt, sic tota christiam uita omnibus, quae in Christo e fide considerantur, bonis insigniatur. Nam sit una quidem ex parte talis sis, qualen christ ianum requirit nomen, eκ altera uero in contrarium declines, nihil aliud facias, quam si, cum aduersus hostile iii aciem pugnandumsit, tu te ipse conculas, quod eam in te per tiirtute in uitium seditionem concitaris, ut nulla ratione tibi ipse in uisa placari conciliariq; possis Etenim quae societas luci ad te t. nebras ut inquit Apostolus luci enim adeo

conmariae sunt tenebra ut nullo modo commisceri, nullo medio coniungi possint dat aliteiri in utrisque ei fatur,4 asteram negligit partem, illis inter se cotrariis pugnantibiis, ipse' iroque conscinditii necessario. Si quidem eodem te iri-pore in ea permisse uitae confusiones luxo tenebrae efficitur, cuin fides lucem immittat, uitae malitia rationis splendori tenebras ossim- dat. Quoniam igitur nulla inter lucem tene bras amicitia, nulla potet esse coniti notio, qui

utrunque contraritim suscipis, ipse sibi hostis

euadit, cum ad uirtutem iiiiiim ut duas in partes diuisus inclinet, Sc more hostili tanquam

instructa acie se ipsum oppugnet, ac quemad

214쪽

modum illi, qui capitali odio dissidentes di.

micant, utrique uictores esse nequeunt, unius eniimii toria alteri uicto prorsus interitumas. fert, sic in domestico intestinoq; dissidio, quode uitae permissione nascitur, pars melior sine aletelius internecione uictriccsh non potest. Qiii enim siet, ut pietatis eXercitus superior sit uitio. rum multinidine uelliti phalange hostium comtra pugnante, nisi haec uti debilior a praestantio. repenitus deleatura tunc autem uirtus de mali. tia lictatriinriphabit, cuin rationis auxiliis superati omnes tibi cedent adue sarii tunc implebi.

tur id, qud ex persona Dei in prophetia dictum est. Ego occidam S uiuere faciam nullo enim pacto id , quod in nobis si bonum, potest uiuere nisi ex aduersarii morte uita illi comparetur.

Quandiu autem duobus inhaeremus, alterutra manu contraria complectentes, fieri nequit, ut Uminque consequamur . Quantum enim ex una parte malitiae capimus, tantum cealtera uirtutis amittimus. Sed, ut eo, unde digressa est, reuertatii roratio, tinacli ad puram aluinamq; uitam, uirtutem amanti luis uia, ut cognoscant,

quid Christi uocabulain significet, eiq; uiuendi rationem exui sanctoram nominum uirtute eX poliram S concinnam accomodent, Quocunque situ uerba e sancta Pauli doctrina Christi significationem explicantia orationis initio reconsuimus, ea si nobis ita proponamuhut partim quemadmodu*iXinaus,. imitemur,

215쪽

pgRr CHRIS IANI FORMA Io 3 partim colainus, tutissi inum nobis ad bene bea, teci uitiendum aditum muniemus in primis igitur, eum eruantes ordinem, quem Plim

moria suggerit, incipiamus Christus Dei uir- .itus 'sapientia. Ex his discimus ea, quae diuinitati conueniluat, e quibus Christi nomen no

assat

bi, uenerandum efficitur. Etenim quia res ommnes , quae uel sensu percipiuntur, uel sensus superant cognitionem, per Psiim essectae stini,

in inse consili mi, necessario ad definiendani

nominis illius, qui cuncta procreauit, signtiaca-ltionem, sapientiao uirtus conilinguianir Nanχ, ex duabus his uocibus ita copulatis id intelligi- .mus. cque enim essent haec tam magna atque admira da, quae nulla oratione eXplicari positin nisi&sapientia corii in procreationem Xcogi- '' disset, S uirtus, quae per sapientiam eXcogitata ii ierant, confecisset pertinetutem enim ipsius sapientiae cogitationes opera sunt Christi igi- tatur significatio in hanc duplicem vim, sapietiam scilicet uirilite inq; duli linir, Ut, quando rerum uiuersitatis magnitudinem aspicimus,eX ea immensam Dei nimitem cognoscamus. Quando autem consideramus, quonam modo ea, quae nulla fit erat, genita sint, tam multiforminatura in rebus perdi finum spiritum Xistente, inii credibilem ipsius Nin illa cXcogitauit, sapien- tiam adorermis. suspiciamus cuius cogitata ipsa, sunt facta Neque uero ignaua erit haec si- fles, qua Christum esse cirrutemin sapientiain

216쪽

credimus, sed ad boni diiudicationem nobis iit adiumento. Qu9d enim quis sit Pplicans appellat id ad seipsum obsecrando trahit, &ducit, atque interiorem holuinem uirtute ita corroborat, ut Apostolus ad uirtutem respiciens dicit: Christu autem est Dei uirtus. Et sapiens fit, ut in prouerbiis patet, qui sapientiam inuocat, quae omnino Dominus cst e intelligitur Quare ille, qui nomen habet a Christo, uirtus S sa. pientia est: virtus quidem, dum aduersus peccatum strenue ac fortiter pugnat. dum uero id,

quod melius est , eligis,in se ipso sapientia ostendit. Qua quidem sapientiae uirtutisq; couinctio.

ne uita perfecta constituitur . altera enim qua recta honestaq; sulat, perspicimus, altera, quae perspecta habemus, Nequimur, confirmamus . Iam uero Christini esse pacem cogitan tes, ueram christiani appellationem ostende. mus, si, clunipse Christus ut inquit Apostolus ininiicitia interfecerit, ean in nobis nullo modo reuuiiscere patiemur, sed in uita nostia plane mortuam esse declarabimus. Ne platalare pro salute nostra interfectam a Deo n0s istnostrorum perniciem animorum irascentes, stiniuriam reminiscentes excitemus,ea,quae bene mortua iacent, improbe in uitam reuocantes.

Sed cum habeamus Christum qui est pax, no item usinicitia occidamus ut, quod in ipso cridimus, id in nostia uita prosequamur. Illi enim medium parietem maceriae solueris duo

217쪽

pZRr. HRISTIANI FORMA. ro condidit in se ipso in unum nouum hominem ad reconciliationem bonorum, non eos uidelicet tantum, qui nos eXtrinsecus oppugnabant,

sed illos etiam, qui in nobis ipsis seditiones com

mouebant, ut ne concupiscat amplius aduersus

spiritiim caro, spiritus aduersus carnem, sed prudentia carnis legi diuinae subiecta in unum nouum4 pacificum hominem reaedificati, exdtiobustinus effecti in nobis ipsis pacem ha- beamus . Dissidentium enim concordia pacis terminus est. Quamobrem, quando naturae nostrae bellum intestinum sublatiim est, in nobis pacem colentes la efficimur in ueram ac propriam in nobis hanc Christi appellationem

declaramus. At Christum esse lucem ueram, ε amendacio remotissunam considerantes, discimus uitam'sioque nostram uera lucis radiis illustrari oportere Solis autem iustitiae radii sunt ipsae uirtutes, quae ad nos illii minandos emanar, ut abiiciamus opera tenebraru , tanquam in Rom. ινδdie honeste ambulemus,4 repudiates abscondita turpitudinis, atqtie omnia in luce facientes

ipsi quoque tu euadamus, , quod propritim est lucis, aliis splendeamus. sed si Christum sire. . t. , ut sanctifkationen considerabimus, ab improbis impuris omnibus tum factis tum dictis

stendemus, quippe qui re ipsa sanctifidationis uirtutem inusta prie nobis feramus. Porro cu redemptionem esse Christum discimus, quis

218쪽

Tt, ... ipsum tu nos redimeret, pretium dedit, ea ud tintelligimus, cum laquam mercedem cultis ut animi praebendo nobis immortalitatem, nostmorte a se per uitam coemptos propriam sibi possessionem effecisse. Qiiod si eius, qui nos redemit,essediti sumus, dominum ita sequamur omnino, ut non amplius nobis uiuamus, sedit. li, qui nos uitae suae pretio coparauit non enim amplius nostri ipsorum domini sumus, sed ille qui nos coemit, dominus es nos autem eius dominio mancipati. Illius ergo uoluntas n0bis pro lege uiuendi proposita sit. Vt enim curimors impotenti dominam NOS premeret, pec cati lex in nobis omnia administrabat, sic 'vetit douitae iam addicti sumus par utique sit, ut ipsius rerum potientis arbitrio gubernemur, ne quando a uitae uoluntate per peccatum recedestes, rursus ad improbum mortis in animosnd. stio dominatum ultro delabamur. Illa uero cogitatio nos obstringet Domino i eu a pall. lollini Pascha, tum facerdote appellatu esse au diuelimus pro nobis enim uere pascha immo latus est Christiis facerdos autem fac riti itinobtulit Deoide ipse Christiis. se ipsum enim, inquit, tradidit oblationem & hostiam prono. bis. Quae quidem nobis documento sunt, si

ui Christum Deo se obhitionem & hostiani edisse, factum esse pascha uider ipse quoq;:

219쪽

quium factus sacri Mandi autem modus est, ut ne formetur huic seculo sed transfornietur in renouationem mentis suae, ut probet,qnae sit uoluntas Dei bona, beneplacens, perfecta Neque enim in carne, bona Dci uolui tas ostendi potest, nisi e spiritus lege facrificata sit. Qualidoquidem prudentia carnis inimicaeli Deo. legi Dei non est tibi ecta. Quocir Rom si . ca, nisi prius caro noclificatis membris, quae sunt super terram, quibus obsequimur appetinii, per hostiam uiuentem sacrificetur, bene placenso perfecta Dei uoluntas sine impedimento non potest in uita credentium obseruari Sicctiam dum Christus inproprio sanguine propitiatio conssideratur, edocetnur, Ut nos item nobis ipsis propitiatio simus, membra

mortificantes animos reddamus immortales.

Quando autem gloriae splendor figura substantiae Christus licitur, his uerbis adorandam

eius maiestate mente concipimus Paullis cnim

diuino spiram amatus,&u edoctus a Deo, qui in es tudine dimitiarum sapientias scientiae

Dei diisnorum mysteriorum arcana recon 2 Cor. a

dita strutatus fuerat, clini ad diuinitus tibi ostensos splendores carum rem, quae indagari inuestigari m neque uiat, declarandos lingua imbecillior esset, litatenus sitan ipsius m mysterio intelligentiam aures Xcipientium caperent, significationibus quibusdam subindicauit, tantum uidelicet loquens, quantum cogitationi

220쪽

seruies oratio poterat explicare. Nam cum O. nania, quae in naturam S potentiam humanam cadunt, de natura diuina cognouisset, suprema illitis clientiae rationem nullis humanis cooita.

tionibus capi comprehendiq; posse demonstra: Itaque cum ea, quae de ipsa considerantur,pa. ce' nimirum, uirtutem, lita, de iustitiam e hic em, S ueritatem , id genus alia pensqueretili rationem ipsitus omnino posse concipi negauit , Deum cnim nec uisum unquam i .et; dies situ ,nς uisum iri Quem nullus, inquit, hor. I minum ilidit, nec potest uidere iccirco qua rens,quo modo, quem cogitatio no assequitur, nominaret, quia non itati eniti Omen quo eius e Xcellenciam cXprimeret, gloriam S substantiam appellauit id, quod omnibus partibus simperat omne bonum , quod neque oculis cerni, nec mente percipi, nec uerbis explicari, itest, atqile ita praestantissim ain illana rerum substin-tia infine nomine praeterauit Arctissimam au

tem necessitudinem qua cum patre nulli Sternariis circunscripto&sempiterno filius ipses

ne terminis perpento coniunctus consideratur, splendorein gloriae, diguram appestat, spita dore quidem coniunctionem ostendens, figura autem indicans aequalitatem . Etenim neque in ter splendorem S si tendentem naturam mediuuatelligitur, nec figura minor illa substana, quae sub ipsa signatur Sed qui naturam splendentem cogitat, sima uicti alia omnino splendorem intel-