D. Gregorii Nyssae pontificis, magni ... Doctissimus in Hexaemeron commentarius: aliquot tum eiusdem, tum aliorum auctorum orationes pulcherrimae, quarum argumenta in proxima pagina perspicies. Gregorij, rerum admirabilium effectoris, de anima libell

291쪽

ni i

αDE PAUPE JAM AN D. I 41 Tum omnes hominum tribus, omnes gentes, natione omnes, qtiae in hac uitam ingrellae sint,

quae hiinc spiritu aera illi Xerint, quae hanc lolis lucem aspeXerint, duas in partes segregatas ad Tritumaliudicis astitisse. Audio, eos, 'tu adeXtra sunt, agnos uocari hoedos, iiii a sinistra Nam ex morum similitudine sumtit appellationem. Audio illic eos interrogantem Iudicem,& rationes conficiente. Audio, quid ipsi respondeant Regi Denique pro suis quenque meritis ornatum cerno. Illis, qui boni benigniq; fuerint, atque optime usta egerint, summa ferpetua quies tribuitur in 1 egno coelesti inliu-manis autem Mimprobis supplicium ignis idq; sempiternum. Haec omnia ibi diligenter, ut scitis, sunt eXplicata Non alia autem de causa Iudicium illud tam accurata oratione tanquam penicillo depictuin, nobis i ante oculos pos uiri esse crediderim, nisi ut perdiscamus beneficentiam, aenignitatem complectamur . Haec enim est quae continet ustam . Haec est pauperum mater Magistra diuitum, Bona pupillorum nutriX, Conservatri senum, Egentium penu, Communis miserorum pomis, Omniuaetatum curam gerens, Omnibus aerumnis calamitatibus consulens Quemadmodum enim qui in stultitiae certaminibus praemia proponilnt, tuba liberali alcm suam significantes, omnibus in paltastra decertantibus pecuniae lar-

Dionem pollicentur atque denuntiant, sic ipsa

292쪽

beneficentia omnes in miseriis S calamitatibus positos ad se uocat, non intinerum S plagatu Praemia, sed erumnarum cincona modorum remedii curationem accedetibus impertiens. Haec est omnii in laudatarum actionum p stantissima. Haec assidet Deo, magna est cuipso necessitudine coniuncta Sic autem Deum ipsum nobis omnium, quae recte benigneq; facimus. in primis auctore effectoremq; eis constit. Siquidem terram procrea illa: Ornatum coeli fabricatus est S temporum uicissitudines statuiti solis calorem, S glacie refrigerantem naturam, omnia denique Detis ipserio sibi, cum nullius horaim indigeat, sed nobis continenter praestat S conseruat . Nam mirabili quadam ratione mortalium acieira esstigiente praebet homini biis alimenta seminans oppo tune, Sicienter irrigans ipse enim, ut scribit a s r. Esaias, dat semeserenti &eX nubibus nuc sensim imbrem emittit in terra, nunc autem sulcorii lateri toros abunde perfundit. At ubi segete creti eruat, di iriditas accesserit, mac disectis dissipatisq; turbibus, ab omnibus integumentis nil lum apertum ipsis ostentatvi immittit solem, ut calidis atque ardentibus ipsius radiis tepefacti perueniant ad maturitatem, opportulaas ad metendum spidas exhibeant. Quid Z quod item etiam enutrit, atque ita idoneo tempore sitientibus potum tribuit 3 Quid rq iod uaria item alit animalium genera, ut ho

293쪽

praebeni i

iecitas: gla

minibiis S carnes ad uescenduin, pelles ad protegendinia. lanas ad uelles conficiendas antesCernis quo modo primae beneficentiae auctor origo sit Deus, esuriente nutriens, sitienti largiens potum, Sc nudum operiens, urante diXhmisa Si uis autem intelligere, quo modo morbo laborantes male aflectos, atque afflictos curet, iidi Qujs Apem docuit, caeras, Semel laconiicere Qujs pinu, Qui se Terebineio, Qui si asti es arbore pingues illos resinae succos destillare fecit quis Indorum regi

nem conti ituit siccorum atque fragrantium fructuum, odorti insitata itim matrem Oriis oleam corporis laboribus Sc doloribus opitulantem procreauit uilis nobis radicum herbarum notitiam, quis italitatuin, uirium, quae

in ipsis sunt, peritia tribuit suis effectricem

conseri latricem l sanitatis edicinaia reperit quis calidarum aquariim fontes edimitia terra, ut earum uirum frigidis lumidis, tum aridis 'adiistis affectionibus S morbis medeamur Nonne Deus Merito igitur opporiune PO-teram uerba Baruch usurpare: Hic adinveni o Bar. Lb.mnem iliam disciplinae octradidit illam Iacob puero sitio, Israel dilecto suo . Per hunc artes omnes, quae uel in igne, uel sine igne, uel in aquis exercentur , inuentae per litui scientiae innumerabiles excogitatae ut nihil omnino desit hominibus, quod ad transigendae iitae necessitatem xcommoditatem pertineat. Ac D cus

294쪽

quidem hoc modo beneficentiae cliberalitati, inuentor,&fons, Omnia, quae nobis necessaria sunt,ditissimus ipse benigne subministrat. Nos aute, qui singulis ditiinae scripturete uerbis ad do minuo procreatore nostrum imitandii quatenus mortalis beatiundi inmortalem imitari potest,instituimur, ad utilitatem nostram omnia rapimus, omnia uoluptatibus nostris metimur: alia quidem uitae nostrae deliciis largimur, alia recondimus haeredum auiditati Miserori iter nulla habetur ratio nulla pauperum donea cura, nulla sollicitudo. O crudeles animos, mentes ab omni remotas humanitate, ab omni misericordia alienas . Homo hominem uidetegentem pane, non habentem alimenta uitae ne, cessaria, neque tamen illi prompto alacriq; animo subuenit. salutem praebet 3 sed illum despicit. tanquam uirentem plantam aquaru penuria sinit arescere, praesertim cum maXimis inundet ipse atque circunfluat copiis, ut ex sua abundantia facile multo tum inopiam reficere recreare possit suemadmodum enim ex uno fonte profluens aqua multas camporii longe late 3 pxotens a planities soccunda xuberes reddit: siclinius domus opuletia multitiidinem Pauperum cXogestatis angustiis eripere potest

S sustentare: modo ne parcus Scauarus animiis

ueluti prolapsus lapis uenas & invitos e benignitate tanquain cfbnte publice destietes auertat atque intercipiat. Ne uiuamus carni in rebus

295쪽

- illi

DE PAUPE. AMAND. I 43 omnibus: in aliqua uiuamiis Deo Deliciae enun epillartim, quae in uentrem ingrediuntur, tanζUltllmi Oltiptatis carni dunt at afferre

possunt, quantulum est illud spatium quo fauces cotinentur. Nam simulatque inhientrelia delapsae sunt, phitresctuat, Spe inferiores partes secedunt. Misericordia uero beneficentia uirtutes sunt Deo gratissimae quae si cuius animuincoluerint, eum diuinum cfficiunt, summo Bono quam simillimum reddunt, adeo ut primae illius,atque immortalis, metem omne superantis naturae decoretur imagines. At qualem bidi laborisq; finem pollicentur Nunc quidem praeclaram spem, Solaetitiae plenam X-pectationem, post autem quando istius assidue fluentis carnis spoliis eXuti immortalitatem induerimus, uitam beatam, nullum finem habituram, nullis malis obnoxia, in summis 4dmirandis , quaeq; hic a nobis cognitione comprehendi non possunt, uersantem gaudiis ioluptatibus. Vos igitur, qui ratione praediti, mente rerum diuinamin interprete ac magistra decorati estis, nes quae juos rerum fit iXartim& caducarum blanditiis deliniri, tanquatriesta allici, capi patiamini Complectimini eum, qui possidentem se nunqtiam est derelicturus. sui ustae modum imponite ne omnia uestra existimate sit pars etiam pauperum amicorum Dei illius enim uere sun omnia, quem habemus Patrem . nos autem frates siu-

296쪽

mus. Quapi opter ut genere coniunctos ac fratres melius quidem, S iustius erat, aequis partilatas certiere naereditatem. Verum, quando id factum non est sed unus,aut her plia interuertit, reliqui partem una saltem accipiant. si quis omnium prorsus esse dominus, uni i' Dersam iniit haereditatem auertere, seXta, aut quintaia te fratres eXcludere, ille frater no est, sed acerbus tyianus, im mitis barbaria S, im mome

ro ineX plebilis fera, iue hianti ore sola suaves deuoret dapes uel potius ipsis etiam feris uior, &agrestior. Si quidem S lupus ad deuorandam praedam lupum sibi socium adiungit. canes multi nonnunquam simul idem dila-Diant corpus . At iste diuitiarum suarum nuto talum eiusdem generis hominem participem se a cit. Moderata mesa sufficit tibi Ne te in illud JuNuriae pelagus demittas , ut conuiuia omni genere ciborum instra icta uelis. Illic enim grauenau 'fragium sit, quo noscopulis sub salo latentibus collideris sed in altissimam & obscurissimam uoraginem detruderis, in quam qui semel inci

diti niuiquam emerget. Vtere igitur, utere, ne trilia d . Cor. 7. a. ab Utari S. Sic enim Daulus etiam docuit. Mo- alarati desta oblectatione te recrea , temperanter animum relaXa Ne tedeliciae sic obruatit, ut nimia

laetitia gestias, insanis uoluptatibus debacche iris. Ne sis animalium plane omnium pernicies, ingentiun mediocrium, minutorum, gradienti im uolantium, natantiuna, siue inuentu faci '

297쪽

ἴa, siue difficilia sint. Seu magno, seu uili pretio ueneant. Multorum uenantiu si id ore uentrem unumne repleas. Ne sint fauces rei uelu suorago, aut gurge mutuastissurius,ac profundissimus puteiis, ad litem obruendum multo- tum laborent maniis. Propter nominum luxu iam atque delicias non modo maris profundu . t turbatur non aquis blura innatantes capiun-tiirpisces sed marina animalia coguntur soluisti a uertere, in aquis fluminum degere . Inde in terram coelum hoc extrahuntur. Sic ostre n genera non lanierunt. Sic captiis Echinus. Sic serpentes irretitae sunt Sepiae. Sic Polypus fa lii a xis, quibus inlizerebat aut ii sitis. Sic celocis altissimis extracta conchilia. Nulltim denique est animalium genus, quod uel summas, uel infi- Inamas partes maris incolat quod non humana: Izisiis deceptum ad hac coeli Licem aspiciendam et raeduxerit. Adeo hominu uoluptates undique captantium ingenia ad uarias insidias S dolos reperiendos laborarunt. Sed qii alia nam deliciastiusmodi consequuntur' Necesse est, illuXuria, ubi semel radices egerito coaliterit, reliqualecum neqilitiae materiam trahat. Qi iam obrem qui molliter, delicate ili uere ins itueriint, necessario ad X cogitandos magnificos aedificio m. pparatus alliciuntur . In his construendis

et ex0mandis maXima uis pecuniarum profunditur. Ad haec coetus hominum libenter conuo-

i. cant, 'cinuitant, splendidam, dcuariam supel-

298쪽

lectilem studiose comparant. Mensas pretiosissimas cX aere conflandas curant, alias leuitate politissime exaequatas, alias uario artificio scit illuptas fabrefactas ut liceat conitivis inuit m isa

gulam epulis desini rei oculos intuendis&le , Algendis historiis oblectare . Hic mihi deinceps

tute reliqua cosidera Crateras, Tripodas, Ca-dos, ulturnia, Lances, iurimaerabilia poculorum genera Scurras , imos, Citharistas,zelati socias, OratOIes,Cantores, Calatatrices, Sal- tatores, Saltatrices, totum denique petulantiae ludum sucros comis estoeminatos, ptlellas in- uerecundas, quas Propter immodestiam meri azaraito sorores Herodiadis appelles Ioannem, id est,diuinima in unoquoque sapientiarq; studio. sum animum e medio tollentes. Atque dima haec intu S geruntur, assident ad uestibuli foreue ininum crabiles LaZari , partim grauibus ut e ribus pleni, patetim oculis orbati, partim pedibus mutili quidam ipsorum quanuis sint omnibus fere membris spoliati serpere tametrata letat, Uictuique progredituatur Concla mant atatem , nec rameles audiuntur. Impe

dit enim tibiarum strepitus, ct carmina,quae at ipsas cantolibus concirmiatur, Sublute riden inditum Cachinnatio Qv d si pauperes paulo uo hementiti si bres pulsauerint, immitis ac faminin aliciat leproiiliciis Domini Ianitor eos baculo Stain Propellit c canes appellans uerberi tis plagis'

infligi di uulnera . Abeunt igitur CHRU

299쪽

sTI amici , in quibus sita est mandatorii in summa, cum nec panis frustuli, nec obsonii quicquam acceperant, sed potius coniturielias, S uerbera lucrati sint. Intus autem in officina Mammonae alii tanquam nimis onusta nauigia revomunt cibum, abi presentibus poculis indormiunt mensae. Duple autem in turpi domo eXercetur peccatum unum propter ebriorumsatietatem, alterum propter Xpulsortim pauperum famem. Si Deus haec aspicit, ut profecto aspicit, quam uitae comutationem, quem exitum fore cogitatis' dicite, quaeso uos, o Pauperum inimici, An nescitis horum causa insacro Euangelio poni, commemordri, qm Lithi, pla omnia horrenda, terribili, Nonne gra 'ues illius cruciatus gemitus recensentur, qui in Bysso fuerat enutritus Dan non in malorum Abi sit, describitur coerceri . Quid' huic alter nin. c. ille similis, nonne tu uesperide matutinis deliciis cogitaret, tam ineXpectata Sc repentina damnatus cst morte, ut ne orientis quidem solis radium potuerit intueri Proinde, cum Ortales simus, fidem ne abiiciamus, neue fruamuriloluptatibus ut immortales. Sic enim fere aia

secti sumus, qui unque genio indulgere. carni in omnibus obsequi uolumiis Tanqua patres familias successorem nunqtiam habituri, perpetui rerum manamna domini, messis tempore sementem facimus,4 quando seminandum est, speramus laetitiam messis si

300쪽

tanum serimus procerae arbolis umbram moramur Palinae semen terrae committimus, c. Et tum dulccdinem cXpectamus. Haec autem fere in ipsa senectutes, quando iam adest aetatis aissimanus, Hortis hyems aduentat, iii iesidiuina tepus csnaon integer amatis sed tres aut quatuor dics. Cogite ἰzal igitur, nos, qui ratione praediti sumtis, ouam laetitis fluNaq; lituita noltra, quam uelociter labatur tempus, ut sisti cohiberici; no et possit, ut Omnia, quae metitur, ad interitu duciat trahat. Atque utinam brcii tantum siet spatium uitae , modo certum citet, modo reddendae rationi non essemus obnoxii Nunc autem illud merito tora

quere nos debet, quod singulis horis instat periculum in incorruptiis, atque integer adeundus est iudei, apud quem non solum eorum, quae fecimus, sed omnium, quae diAimus, recidenda 1robis est ratio . Quamobrem haec secum ipse animo uoluens beatus ille Vates auet intelligere praefinitum sibi terminum uitae Itaque Deum precatur , ut sibi numerum dierum, qui reliqui sint, annuntiet, quo accingat sese ad ea, quae ad eXitum periinent, ne tanquam iator improuidus, dum iter facit S uiaticum necessarium quaerit, repente turbetiar Sic igitur Pol. a. inquit. Notum fac mihi Domine finem meum,&numerum dierum meorum qilis est, ut sciam, quid desit mihi. Ecce mensurabiles posuisti dies meos, substantia mea tanquam ni-ps tua Mi II