D. Gregorii Nyssae pontificis, magni ... Doctissimus in Hexaemeron commentarius: aliquot tum eiusdem, tum aliorum auctorum orationes pulcherrimae, quarum argumenta in proxima pagina perspicies. Gregorij, rerum admirabilium effectoris, de anima libell

331쪽

D PAVpE AMAND. Icrmorum tum corporum, tum animorum prῖdsidium sit. Sed considerentus, quaeso, quo O do, qui sacro morbo laborant, prae omnibus sunt miserandi. Alii nanque una diuataNat, qua premuntur , subleuandi sunt egestate, qua tamen eos aut ipsa dites, aut industria, aut amicorum propinquorum libenignitas, aut rerum uicis itudo fortasse liberabit. Hos aute in cum e dem, atque liaud scio an maior ena inopia premat, cum nulla sibi ipsit in lumia opitulari queant, quippe qui una cum rebus necessariis a nos tiam amiserint, magisq; quotidie ingrauescentis morbi formidine, quana ulla contialescedi spe teneantur Ut ne commune quidem inlc-licium solatim, spes, tillam ipsis miseriae leuationem asterat inopiae praeterea morbuScon uinctiis eli, is morbus, qui omiuiuia maNime est detestandus , cunctorumq; Xecrationibus inprimis eXpossitus, ut postrema illa eorum miseriae calamitas accedat,quae magis etiam, quam morbus ipse eos eX cruciat, cum animaduem nin congreisum aspectumq; sium a pluribus euitari, seq; nulla alia de causa auerti, declinaricu, inuisos esse, nisi quod sunt calamitosi. Equidem cuna eoruna miscriae intuitu lacrymis temperare, tum recordatione non postlim non comoueri. Eademtios stem miseratione commouemini fratres, ut lacrymis lacrymas est piatis. Quod tamen euenire scio praesentibus

332쪽

ri ordiam trabent, eiusq; rei nos testes sumus. Proponitur ante oculos nostros spectaciihi ingraue& miserandum, omnibus qui ipsum non uiderint, incredibile homines mortui quiui- turni,clim Plirrimae illis corporis partes sint amputatae, neqii equina olim fuerint, neque unde sint, piopemodum cognosci possunt; sed p renturia, fratrum, patriaeq; nominibus recensendisse infelices hominum reliquias esse testantur. Ego, inquiunt, patrem illum habui ea mihi mater fuit, hoc nona ine appellor, tu mihi amicus olim fuisti, familiaris hoc modo sedignoscendos praebent. Quo enim alio pristino signo facere id queant homines no modo pecunia, cognatione, amicis exhausti, sed ipsis corporibus mutilatia homines omniu soli, qui seipso, misera turn oderiit simul. qui nesciunt, utrum magis doleant eas corporis partes, quas amiserunt, an illas quas habet cas litae morbo P reptae sunt, an quae derelictae. Illae nanque sunt infeliciter cosumptae, hae infelicius seruatae.

Illa ante sepulturae tempus etianiteriint, hae non

habent, a quo afficiantur sepultura. Etenim qui alio liti benigni sinu singulariq; humanitate praediti, nu la in istos commiseratione tanguiumr, ut in hac una re, quod caro simus, quodq; Dos abiectissima corpora circundent, obliti esse uideamur . Tantumq; abest, ut homines eiusmodi curare uelimus, ut nos tum deinum

333쪽

I, D PAVP p. R. AMAN as1 tutos atque incolumes cxistimemus si ab ipsis ouam longissime recesserimus: cuinq; non de sint, qui cadaueribus, eisq; forte iampridenissetentibus approvinquatierint, putidaq; animalium rationis eXpertii corpora pertulerint, ac coeno oppleri se sustinuerint; hos tamen pro uicibus fugimus, ac propemodum proh inhumanitas)quod exinde in cum ipsit aera spiritu ducimus, indignamur. Ud patre coitinctius Quid clementius matre atqui natura ab iis etiai uiatiir excludi Ac pater filium suum, quem niti quem educatui, quem tinctim tae Ocuhim habere se Xistimabat, pro quo mustas De Deo uota faciebat, deplorat illii: n quidem sed tamen eXpellit atque alteritin uolens, alterum coactus facit Mater autem partus dolorureminiscitur, eiq; prae dolore uister disrumpuntur; uoce admodum miserabili clamat, tillum q, antepositum atque uiuente in ueluti defunctrini deflet: Fili inqui en infeliXm ab ilifeta matre genite, quem mihi maidiatum acerbe morbus abstula Edi nusserande, illi qui nullo sit Wno dignosci potes fili, que in spei incis. motibus,&solitudinibus alui, cui feci habitabis Detra tibi tectum erit, inuisent te homines illi untaxat, qui incredibili erunt pietate insignes. Vsurpat etiam nuseranda illa Iob uerba Cur

formatus es in utero matris i Ur e uentre insus egressus non stathri interiliti, ut cum omimo coruungeretur cur immaturus non diis

334쪽

scessisti prius, quam mala iii ae degustares, cur tibi genua compacta in cur uberas xim nafeliciter ut timis uitam morte acerbiorem cum haec dicit, thim emittit fontes laclymarum quae complecti cupit alia membra , ea tan quam hostilia reformidat. Quid Z quod plexaque omnes uociserantur jam in non adaiietium eos, qui in facinoribus, sed qui inmiseriis aerumnisq; uersantur non destini, qui habitent cum homicidis, si eadem cum adult tis non blum do ino, sed etiali mensa utantur qui cum iaci logis urendi societatem institutam nabeat, quiq; si etiam, a quibus laesii sunt Dropinet; at eos, qui eiusmodi affecti sunt o bo, cum inhil commiserint, tanquam crimen auersantur. Atque ita meliori loco malitia est quam aegrotatio . Et quod humanum est' tanquam liberale complectimur; quod autem commiseratione , humanaq; pietate dignum, ceu turpe spernimus atque desipicimus. X-Delluntur a ciuitatibus e aduntur ab aedibus, af ro, a congressibus, aliis, ab ipsa dindomitas aquari ut fontes tiam ac flumina qi illis comuniter in aliis hominibus fluunt,

contagione inquinari, contaminariq; credantur. Caeterum, quod maxima admiratione dignum est, quo ubicunque fuerint, tanquam nocentes ac ueluti piacula expellii iuri, quosq; ad nos rursum tanquam innoxios reuocli us non ad habitandum loca decernimus , non

335쪽

quae uictui , uulneribusq; curandis necessaria sunt, Xhibemus, quo morbum ipsum pro ui- tibiis contegamus. Ea re sit , iit diu noctum

inopes, nudi, incertis sedibus agentur, morbum ostentantes, enarranteSoriginem, creatoris opem ina Plotantes, Utentes alienis membris

loco corum, qui sibi desunt, inuenientes uidelicet membra ueluti Sophistae, quibus misericordiam moueant. Postulant autem frustallim panis, aut paululuin obsonii, aut detritae uestis particulam qua foeditatem operiant, aut ulcerum aliquod e consolatione solatium . Verum humanus erga illos uidetur non qui subuem indigentiae, sed qui non acerbius eos dimit, in sterique tamen ipsorum non detinentur pudore quominus in conspectum frequentia hominum ueniant quin ob id potius ab inopia pelluntur ad haec concilia solennesaca

cros hos caetus, quos ad Xcolendos animos ex-coo hauimus, Vel cum ad mysterium aliquod conuenimus, uel festos dies in honorem martyrum ueritatis celebramus; ut quorum cert mina ueneram Ur, Ortim pietatem imitemur.

Ac tametsi uerentur hominum aspectum propter calamitatem, quippe qui ipsi quoque stat homines;&montibus ac speluncis, aut sylvis, aut nocte denique ac tenebris obtegi mallet, Npunt tamen in medium miserabile pondus&lacrymis prosequendunt. Quod tamen fortasse non temere sit, sed ut nos infirmitatis nostrae

336쪽

commonefacti intelligamus, ebiis, quae adsint quaeq; ridentur , nullis tanquam stabilibus,

aut firmis inhaerendima nitendum ite esse. I rosternunt autem se partim audiendi, partim indendi homines desiderio; partim ut parua uita uiatica ab iis, qui diui iis assiliunt corrogent. Omnes litidem certe misellas suas publice exisponunt, ut aliquo modo subleuentur. Cuius animus non horum lugubrem concomam modulantium lamentationibus perfringanir Quis aurauribus cantum , aut oculis spectaculu perferre possit 3 quidam iacent inter se male propterna orbum coniuncti S alii alii calamitatis aliquid ad excitandam misericordiam nautilatur, atque ita quisque ueluti miseriar cumulus accedit, ipsa quidem calamitate miserabile, sed calamitatis consensu colaiulictioneq; miserabiliores Circunstat ipsos commista hominum corona, qui eorum quidem miseria, sed exiguum ad tempus commouentur ac dolent. Quidam iter ad pedes hominum prouoluit iam sole, Pultiere, sartio notantii quam frigore, imbrin Mentorumq; turbine, magis excruciari vis, ctaq; , quo magis eorum a filii perhorrescinius ac detestamur At sacris,' Maenii ecclesia pera Diu cantibus eiulantium luctus respondet, 4duersus arcanas uoces intilena miserabilis excitatur . Verum non est necesse unitiersam eo-riim calamitatem nobis diem festii in celebran

tibus explicare . Nam si diligentilis singula,

337쪽

lis rasone in uilli D PAVpr. AMAND r c quae tram diu pollent , Persequerer mos

item fort..ile initictilinacidiicerem incelebritatis laeti iam commiseratio superaret. Haec autem dico, quoniam dolorem uoluptate, cel

britate moestitiam, indecoro risu honestas lacrymas aliquando potiora esse uobis pei suadere non ditia positur . Isti qui lem sta , ac multo etiam C: lami olnis assecti siti lar quam ego commemoraui; qui tamen apud Deli, uelimus, nolimvssunt fratres nostri, eandem, qua nos, sic tu naturam, eodem luto compacti , quo prinium geniti sumus , neruis Sibusq; similibus consuci, pelles carne similiter amicti, titquodam loco inquit beatus Iob , cum inter cratciatus philosopharetur,4 ea, quae uidentit in nobis, contemneret. Quinetiam, si id quod mahis est dicere oportet, eandem, quam nos maginem lacceperunt, dc fortasse melliis talentur, quam nos, etiam si corpora confecta habeant: eundem CHRIST V secundu interiorem hominem induerunt eodem Spiritus sancti pignore donati ; earundem legit ira,

oraculorum, testimentorum, sacramentortim,

mysteriorum, spe participes pro iisdem item CHRI ST V S momnis est, qui totuis mundi peccatum tollit coelestis uitae sunt cohaer des, quantiis praesentis possessione prope nodum exciderint sepeliuntur una cum C HRISTO, una consurgunt, si quide copatituatur, ut glorificenmr No autς magni, noui s

338쪽

nonamis meditatem accepitatus it appellei Pu irati a CHRISTO gens fancta , regalei cerdotium , populus acquisitionis, Mel&tiis, bonorum ac salutariti in Perum aemulatores,

C HII S I discipuli illius mansueti atque

hi unani, qui infirmitates nostras portauit, qui semessi sum abiecit, ut fornaam nostra sirineret, caria emq; hanc atque terrenti hoc tabernaculii gestaret, qui denique pro nobis, doloribus, molestiisq; cum ti latus ell, at nos diti initatem conseqllerenni r .Quid nos, inqua, qui tam ingens pietatis, atque comiserationis Xemptu accepimus, de iis cogitabimus' quid faciemus ξ despicio musti praeteribimus Verelinquemus ut mortuos Θ ut detestibiles it serpentes ac feras tete rimas nequaquam, fratres. Neque enim id i moech v et alumnos CHRISTI pastoris illius boni, qui quod aberrauerat, reducit quod perierat,esquirit &quod est infirmit corroborat neq; etia patitur litimana natura: quae X aequali imbecillitate pietatem di benignitatem discens misericordiae leges in animis nostris inscripsit Verum illimitidem sub dio misere uitam agent, nos aute aedes splendidissimas habitabimus marmoribus uariis eXornatas, auro atque argento, lapillorum i subtilium ac minutorti teXtura, tablilarumq; ii arietate quasi qui biisdam illecebras spectanti tim oculos capientes ac perstringentes. Et cithas incolemus, tum alias aedificabimiis. At

qtubus fortasse ne nostris qui leni ha redibus.

339쪽

sed peregrinis alienisq; , qui nos non modo non amalit, sed, quod est malomnii Atreinum capitali odio atque incredibili inuidia prosequutur Emilis quidem detriciu lacerumq; uel forte etiam nullum suppetet uestimentum, quo se ab

inuri L filSObum detendant. Nos autem uestiumollium ineterram i circiuissuentum copia abundabim his extenuissimis aereisq, tum lini, tu Sertim telis conrotarum. EX iis aliterno illae, quas gestabit his, nobis dedecori potius erunt, quam Orn nento: quidquid enim modum at- due usum excedit id ego ignominiam afferrema is, qua in laudem X illimo et quae Intus erunt recolli , praeterquam iiod inutili nos molestaq; sollicitudine afficient escam tineis ac tempori cuncta constimenti suppeditabunt. Illi ne rebus quidem ilictui necessariis ablindabimi odelicias meas,& miseras eoru angustias sed nate fores nostras cXclusi atque esurientes cebunt, corpore sibi ne occasiones quidem, quibus ad postulandum utantur, subministrante; quippe quio uocibus ad conquerendu careant,

&mInibus, quas in supplicationibus protendant, Spedibus, quibus ad diuites accedant,

respirationibus, itibus uocem in lamentationi ba commode possint intendere idalnum, quod omnium malorum grauissimum est, ipsi leuit mum putant, caecitatem; quinetiam Oculis, licbus capti sunt, gratulantur, quoniam propriam calamitatem non cernunt. Atque illi quidem ita

340쪽

I . GR1GORII NAZAM. se habent nos uero insiblimibus, altisci toris

superfluisq;,4 intactis stragulis splendidi si lan

dide recumbemus indigitantes, si ueliniterelarum uocem Gaudiamus. Oportet praeterea soribus saepe etiam praeter tempus conspersa nobis pauimenta redolere, mensesq; tinguentis quum odore tum artificio sumptu pretiosissimis redundare, tit magis etiam est,naiiaelmir. Ad haec pueros astare partim cum ornaria atmie ordine promissis capillis S molles, caestriaeq; cie elaborate magis, quam Xpediat, accommodata, prucacibus Oculis cXornatos partim calicessummis digitis Elegantissime simul ac tutissime sustinentes: partim flabestis super caputrientulit in ingeniose facientes, auris hi de manibus emissis cantium multitudine teliquari frigerantes Mensas porro conquisitissimisi inpleri cibis elementis omnibus lixuriae nostrae copiam tib ministratibus aere, terra,aqua; c coquorum, popinatortimq; artibiis contrau

hi. in angustum redigi, propositis praemiis si

quis e comtet nouos modos quibus gulae no-1tiae blandiatur, cingratum alliciat uentrem graue pondus, malorumq; fontem, ac sera maxime tum insatiabilem tum infidam, im cum Iplis cibis, quoS deuoratiit, stitim consumitur Atque cum illis sane bene agitur, si possint aqua sitim Atinguere. Nos autem maxima uini po