장음표시 사용
31쪽
Liber Primus. I huiusmodi qui suam veri ite ii causam esse; nec rursV casui, aut fortunae tantam tribuere molem, probe se habet, neque ius msubiectumis mutarifacit, quia neque lignum, neque ca a est,
Vt utrumque eomfm mutetur. gare,qui ut animal us ita in natura intelDAIam in esse causam Mundi, totiusque ordinis dixerat, quas sobrius comparatus ad antiquiores vana dicentes habitus est . Istas autem rationes, qui palam attigit, Anagoram fuisse scimus Attamen Hermos mus Clazomenius dicitur causam prius dixisse. Circa quae animaduertendum, Anaxagoram non ideo caeteris praelatum,quod mentem cognouerit, sed quod non contentus principij materialibus effectricem cati, iam quaesiverit. Ita namque etiam Plutarchus Hic approban tdus est,qui materiae artificem adiunxit. Tempus autem, quod praeterij antequam mens inciperet ordinare uniuersum infinitum fuit Ita namque Aristotcles, cuius sunt illa. Inquit enim ille,smul omnibus exictentibus, . ribe eLaut quiescentibus infinito tempore, Mencem scisi motum, di gregasse. Motum autem launc semper duraturum, ex illis etiam constat. Di erunt inuicem Empedocles se Anaxagoras, quoniam Empedocles existimauit mistionem se congregationem rerum habere tempus, quod ect tempus corruptioni Munae os t. T soreetationem earum habere aliud tempus, ct ect tempus generatio i 3'.
Gis Mundi,9 hanc cogregationem, segregationem semper esie, micissim in infinitum . Anaxagoras autem opinatur res fui se mista tempore infinito, deinde intellectum incaepis dictiquere eas, se extrahere a micto se quod hoc erit in infinitum. Mundus ergo apud Empedoclem principium habuit , nemque obtinebit apud Anaxagoram vero ritus quidem est principio se per-maisebit ininfinitum . At de Empedocle, eiusque opinionibus, ni serius: nunc ad Amnunctoraui redeo. Videndum itaque inprimis, quid nomi
ne me ellexerit. Deinde an Mens ista libere operetur,
vocabat uisus est voluisse nomine mentis intelligendi Deum Aia2.
32쪽
in eandem sententiam venerina, quod Aristoteles, quasi vellel argumento ab Anaxagorae audi oritate deprompto ostende re esse quemdam primum motorem immobilem. hunc Vero esse D. O. M. neminem peripateticorum in dubium reuocarer Phust auserit quapropter dicebat se Anaxagoras recte dicit, Men- 7 dis impulsibilem inquiens,s immictam esse, quoniam motusffincipium ipsum facit esse sic enim utique solum mouebit, cum stimmobilis, vincet cum sit immictus. Tunc itaque etiam Plutarchus, Anaxagoras aiebat dixit intio constitisse corpora, Dei 'l ' autem mentem ea digessisse . hac ratione omnium rerum ortum
Qusd autem pertinet ad secundum: inferendum ex verbis Plutarchi, non solum Anaxagoram jed etiam Platonem existimasse, Deum & libere,& in tepore, tuopte arbitrio haec ordinasse , in posterumque eundem ordinem, Mundumque ipsum perpctuus cum ipse sit)perpetuo conseruaturum . Notans enim in quo conuenerint, in quo discordes fuerint, de Deo,&de Mundi ordinatione loquentes,postquam di Xerat Anaxagoram volitis te corpora a principio constitisse, id est fuisse immobilia in sua illa congerie, postea recepis eordine dicamque ego. motum a Deo subdit Plato posui prima corpora i .deplac non constitisse,seda que ordine fuisse mota. Et haec pertinenti: ' ad disterentiam post quae ait Deus autem ordinem animadue tens confusioni pr. stare ea composuit id est in ordinem dixerit,& haec pertinent ad concordiam. Ex his itaque ego infero duas conchisiones primam Deus libere hoc opus aggressus est, ut homines faciunt, qui non temere, sed alicuius finis causi operantur Alteram vero Mundus, horumque corporum ordo ut nuper etiam dicebamus perpetua erunt. Cum enim semia per ordo praestet inordinationi , Deus causa ciliciens sit per petua , causaque propter quam Operatur, corpus ex quo haec hiant sint aeterna, necesse etiam cst, ut opus ipsum sit aeternum. Qiuul autem laaec licet Platoni attributa, Ana Xagora quoque
sint adscribenda,ex illis apertum, quae ibidem legimus, pergit
namque Plutarchus, lait Communis ambobus his hic est error
liceat impijs de dolis suis harum similis opiniones erroneas haber
33쪽
habercyquod Deum faciunt res humanas curantem ac ea de causa Mundum adornantem Priori tamentatum opiniolui Asi 8. Θ stotelis auctoritas aduersatur, qui illud inter caetera obi jcit in T, s. Anaxagorae pronunciata,quod a ratione abhorret,ut Mens infinito tempore fuerit ociosi, postea in coeperit operari telsaltem huius opinionis auctores eo nomine reprchendendi sunt, quod causina non assignarunt, cur tunc octauerit, so-stea ordinauerit uniuersum. Et tamen sit vera refert Plutar laus, causam huius mutationis assignabant, quia nouerit ordinem praestare confusioni. At forsan, quia haec, nihil dicere, non differunt,manent simul,quae Plutarchus, quae Aristotiles dixit dico si quidem, quod haec dicentes nihil dicebant quia: de hac ipsa cognitione eadem dubitatio est cur etenim infinito tepore, aut ignorauerit, aut non animaduerterit, non minusquam cur infinito tepore, quieuerit,in dubium reuocari posset. Quod autem ipse, licet Mentis inuentor, ob idque Mens appellatus, eam in assignandis rerum causis neglexerit,& nutilibi, vel admodum raro eius meminerit, praeterquam quod ex Platone accepimus, ex Aristotile eum expresse hanc ob causam in hedo
reprehendente innotuit, dum aiebat. Nam ct Ari agora tau i p. s. i. quam machina utitur intellectu a Mundigenerationembo cum c. 2. dubitat propter quam causam neeessarios, tunc eum attrahit, in caeteris tamen magis caetera omnia,quam intellectum causam eorum,quae fiunt L. ex mox etiam dicendis apertissimum futurum confido Adeste animis, cominus etenim rem aggredior patefacere.
Ex Anaxagorae opinime causae generationis expli
cantur cap. V. causis autem motuum, seu mutationum indifferenter etenim hisce nominibus abutar cum Anaxa oora loquuturus de Generatione in primis, nec non de Alteratione, deinde vero de au- sumento, kdecremento, demum de latione sermonem saciam, non quia me lateat lationem esse primam
34쪽
18 Ure Placitis Philosophorum, speciem moltis, sed quia plura ille de alis, quam de latione
docuit. Erant in primi si iuxta eius opinionem non nul hi in generabilia, incorruptibilia, perpetuoq; eodem modo selial, cratia, quae vocabant similaria corpora, Aristoteles en in i dunt Ontra eos arguebat, tui affrinabant X omnibus partibus animalium effluere semen ita eum sensisse, illis indicauit verbis. Haec enimsententia eadem viderur Ue,atque in Anaxagone, ut nullum smilare ignatur, nisi quod ille commune id de mibus asserit Pi vero generationi tantum tribuunt animalium Neque mirum id videri debet, quandoquidem nouimiis similaria omnia ab eo pro principijs habita; repugnat autem principiis ut generentur, aut corruia pantur, utpote quibus omnibus cominu ne est , ut sint, quibus primo fiunt, in quae ultimo caetera Omnia resoluuntiar. Ver una licet omnia similaria vocaret principia, cinae ne rabilia crederet, quatuor tamen vocata elcmenta quae ROS inter limitaria nuna eramus, idque iure fieri,c tradita similarium de finitione patet, ille, neque inter principia numerauit, neque simplicia voc. iuit, sed inter composita, principiata posuit steste Aristotele hanc ob causim ipsum diuersa ab En pedocle docuiste assercia te) apertum iiij t. Haec alitem cum praedictis mini me concordare videntur. Dicerem itaque, omnes antiquos in lanc conueni se ut crederent, element i, seu principia, illa esse, in quae in existentia di uiduntur corpora, ipsa aut eumn diuisibilia sunt in altera specie Et haec cum Aristotele Verum differentes fudiunt in acti gnanda hac natura, alijque alijs corporibus inesi e putabant. Empcdocles quatuor vulgo diciis clementis Thales Aqua j
Anaxagoras partibus indivisibilibus Malio alijs qua tisime Aristotele accepimus. His ita positis, nusquisque illorum suam conrirmabat opinionem, unam tandem assumptionem accipiens, sed siti: subiectis applicans Thalas enim diccbat, Aqua est huiusmodi Empedocles vero Elcmenta sunt huiusmodi.&Anaxagoras, particulta ista indivis biles sunt huiusmodi . na deque singuli pro sua opinione inscrebant, ergo Aqua est
35쪽
principium ergo clementa sunt principia & Anaxagoras, e go particulae sit initares sunt principia, alij et iam similiter alia,
ut ignemo et medium c. Cum autem sensu iudice omnia corpora ex elementis constent, in eaq; resoluantur, ipsi' vero in alia non segregentur, neque X alijs in unum conuenientibus fiant,videbatur concludenducum Empedocle Ignem faeremque,&c. esse elementa, id est principia omnium corporii Ana-Xagoras ergo,quasi vellet occurrere huic difficultati a sensu petitae, ignis dicebat aerq;&c. ex omnium generum partibus c5- posita sunt,& ex eis reliqua quidem fiunt, non ut ex simplicibus, verum ut ex maxime compositis, quia in eis, veluti ni omni seminario, id est veluti in quadam custodia, omnium rerum principia in unum confusa, sensumq; latentia conseruantur, suntq; e eis,v. g. carnes, ubi segregantur ab eisdem partes carneae;&osa, ligna similiter, ubi ab eis separantur partes osses,& ligneae. Erant ergo etiam terreae particulae, nec non aereae, igneae ' , aqueae, ut carneae,&c. inter principia rerum connumerandae, sed quae vocamus vulgo elementa, non solis terreis, aut igneis c. sed ex omnibus omnium rerum generibus coposita corpora credebantur, non similaria ergo, neque simplicia. Dices,erunt ne caro,ossaq;&c. dicenda similaria,&principia licet ad carnis generationem,ut dictum est, concurrant partes aliorum generum, siad ossium productionem similiter Minime quidem, sed vi de elementis ta de his dicendum: particulae carnea simplices si erant, similaresque. principia sed Quam ut o carnem appellamus, compositam credidit, ex Principi js onflatam, licere inq; etiam dissimilarem:&quod de
L ne dicimus, de caeteris similibus omnibus dictum volumus. inice enim principia credidit,insensibiles partes fueriit; sed omian similaria erant principia; ergo haec, neque similaria, neque
p ncipia: sensibili tenim sunt,liisque consona Vmenim, T
nu erex Lucretio dercru generatione e X partibus dicebamus . . . nec non, quae alibi de eadem re verba facientes, docuimus ni nost/imirum,similaria esse in duplici differentia, vere, &apparente i , , tresque vere similares creditas vulgo aute vocata similaria,c nem. s. ignem&c. non ver sed apparenter talia ab Anaxa-
36쪽
asserebί pia de vere similaribus loquutum in confessio est. Apertum ex his,quid dice luna iuxta huius Philosophi opinionem de causas,o modo generationis apparenter similariti. Accessit enim mens, quia cognouit ord me confusioni anteponendum, ad massam partium impassibilium, infinitarum,
congregans partes terreas, carneas c. ci istinxit eam in infinita rerum genera, quae&nunc extant, terram. s. carnemq; c. hac ratione omnia producens. Horum autem quaedam, ignis. s.&c. elemeta,cum sint magiscoposita. i. in maiori copia, magis'; confusas contineat particulas, quam caro,ossave aut caetera id genus,quasi custodia particularum sint, ex quibus omnia fieri possint, prebent modo eidem menti materiam, ex qua produce re possit nouas carnes, nouaq; aliarum rei si indiuidua, ita. s. ut omnia nunc eodem modo ex elementis fiant, quo olim haec, ipsa elementa e massa partium facta fuerunt. Hic autem modus generationis, cum principium habuerit,postquam infinito temporis cursu partes illae in unum fuerant congestae, finem tamen non habebit, tum quia ordo seruadus est, neque rursus partes in congeriem illam constipandae, prestat enim ordo confusioni: tum etiam, quia cum agens, materia sint immutabilia nec non partes illae infinitar, nihil videi prohibere, immo, necessarium est,ut mens sempc generet,& cx vere similaribus unius generis congregatis, ab elementis seiunctis, primaq; in fronte locatis, et ita ali cum similaribus omnium aliorum generum, sed latentibus,coniunctis, cilicia varioru generia varia indiuidua. Sed ut iis aperta,quorum alia, ut ab Anaxagora expreste dicta, caetera vero, ut facile ex illis inferenda, eidem adscis benda
censemus; sic illa tenebris inuoluta quae ad generationem dissimularium,vel etiam ad corruptione, liue eorumdem, siue etiaapparenter similaruli pertinent Haec itaque nunc cosideranda. Et, ausit attinet ad productionem diis milarium, crederem
eum nihil deca docuisse,idque plures ob causas: prima est, quia nulli bi inuenio,vel ab Aristotele, vel ab alijs eius sciat etiam ad
i. h. ph. rei ab anc pertinentem explicatam. Altera Vero,quia idem Ari
l. 3. stotcles eum reprehcdit,ut qui ncque Vera, ncque persecte, cla
37쪽
Liber Primus. 2Ireve explicita tradid erit. Tertia autem postrema, quia cum
putaret praeter partes illas nihil in natura ierum esse homogeneum,carnes' ipsas, ' ossa re vera heterogenea, licet videant similaria,non mirum videtur, si de harum generatione cum loqueretur, putasi et sexde illarum partium productione doctrinam tradere, praesertim quia apertum est, huiusmodi differentiam vel in solis animabus,vel in eis praecipue attendendam: in quibus tamen dissimulares vulgo nuncupat partes,ex illis ei Ddem vocatis similaribus constant. Attamen sors lia,quia de animalium ortu loquutus. ut Laertius resert dixit,ea primum ex humore, caloreqj aqua manasse, postea ex se inuicem ira ta; locueratq; leuia corpora, ut ignem superiora ira uia auisi,& terram inferiora loca obtinuisse;his suppostis,aliquid ad liscdicere potuisset,in principiorum scilicet grauitatem,&leuitatem, situs,&figur partium causas reserens,quod tame equidem ait euerare non auserim.
Quod vero attinet ad corruptionem Nihil de ea Aristoteles separatim ab ijs, quae degeneratione nihil etia siue apud Diogenem Laertium,sive apud M. T. aut Plutarchum scriptum, perio,o idque nihil certi habeo,quod de ea dicere possim: si
nien licet eius opinionem,ex praeacceptis coniecturam sumen ii attingere,dicerem,cum,ut vocabat gen erationem congregationem partium, vel ex massa, vel ex elementis scgregatarum,
ita quoque opponitur namq; generationi corruptio, existi
masse,corruptionem esse earundem partium segregationem, &reditum in massiana tiam,vel inelenienta. Verum quia generatio,fiebat opera mentis volentis ordinem in uniuerso, crediderim', corruptionem prouenire ab ipsa natura partiti, nulla mentis opera intercedente. Partes enim a principio,in massa illa, &conoerie, infinito temporis cursu confusae manserui; rat oras gitur consonum ast erere, eas appetere illam eamdem confusione: Quibus stantibus,dicere, quod quousque mens robore prastat, materiaeq; propensionem superare valet, congregata manent, enitumq; conseruatur &dems illae disgrcgalit, hocq; corrumpitur. Sed quoniam mens semper,si non in singulari a saltem in uniuersum praeualet materiae, alioquin ordo non posset se
38쪽
aeternus, ut ille futuri docuit, licet disgregentur, neqtieunt α'men in congerie in illam, e primaeva mi di Xerim confusionen redire, ut etiam nequit in via peripateticoru materia informi Spenitus euader sed vel inclementa transeunt, quae sunt veluti custodia earum, vel in alia corpor si genera mutatur, idque Opera mentis accidit. Ergo corruptio, At corruptio, partibus, partiumq; naturali propensione pendet generatio vero a mente
Et si obiiceres,quod his ita se habetibus, generatio esset con
tra,corruptio autem secundum naturam, quia partes vi coniunctae manerent. Dicerem quod esse secundum,&contra natura ,
sit attendendum primum habita ratione intellectui; secundario vero, habito respectu partium; quasi mens tu magis natura, a Thres quam partes, ut etiam apud Aristotelem forma est magis natura, quam materia; hac ratione generatione esse potius secun dum naturam, quod eam intelligat mens,corruptione vero praeter naturam;quia licet sit a naturali partium propelione, aduersatur tamen quodaminodo viribus,& voluntati efficientis. His ita positis tria adhuc ad generationem pertinentia consideranda supersunt primum est, quibus rationibus persuasus Anaxagoras in hanc sententiam venerit, ut crediderit, infinitas partes esse principia omnium generabilium. Altcru vero, argu mentum Lucreti in eam parte in sententiam Ana Xagorae biectuin, qua dixit, locationem partium in prima fonte, es e in causa, vires singulae talem, vel talem dixerim sortitae sint natura, vel denominationem. Tettium vero postremum, cum gene ratio multis modis sumi possit, quomodo cana acceperit Ana-Σagoras. Sed venio ad primum.
i dema Duobus principij motus, inquit Bona inicus luit in caden ς φῖ tentiam Anaxagoras: 'no illo valde trito, nihil. s.c nihilo fieri: i vh, , lxζro, quodlibet, quolibet fieri, laeci Aristotele acce
pit. I libet alitem nobis rationes, his fundamentis innitetes, ita
plicare Sensu duce cognoscimus quodlibet, vel proxime, in mediate, v c remote ueri ex quolibet, fiunt namque non so lum c cibo, potu edi ligno,&terra, sanguis,4 oleum &rursus an uis vertitur concrctua n erraiF,' Hae temporis pro
39쪽
t 'ressu germinans, vel evaporans in plantas, in aeremque, Vel et in igne in mutatur at quid haec commemoro,si alba fiunt nigra, aqua calida in glaciem vertutur,& omnino contraria ex contrarijs fieri cernimus 'Cum igitur, quae fiunt , non fiant ex nihilo, non ente, id namque ex communi philosophorum sententia innotuit sed omnia fiant evente ubi contrarium fit cicontrario, ut calidum v. g. ex frigido , duorum alterum euenire dicendum, vel quod ex ipso contrario, ut ex principio, fiat aliud contrariti, vel quod in eo, ex quo sit tessent principia eius, quod fit, alioquin tertium necessario si et dicedum , quod iam cXplosimus, ipsum. factum ex nihilo. Sed vanum est asserere, dicebat Philopontis, contrarium fieri e X ipso Otrario, cum lis Inoom. . potius sit natura contrariorum, ut sese vicissim destruant pergo tutius Ermare in contrario fuisse principia alterius contrari j, quibus nimirum secretis, vel ut prius dicebamus prima in frote locatis, contrarium gelii tum sit. At si in contrario sint principia contrarij, ut modo ostendimus, idque ex eo innotuit, quod
videmus contraria ex contrari j fieri , cur non concludemus, omnia in omnibus esse, tum quia omnia sunt omnibus contraria. altem priuatiue, fit enim sanguis ex non sanguine, caroe non cirrac: tum et id praecipue, quia videmus omnia, vel pro xime , vel remo te ex omnibus fieri Non est cur haec inficiari possinius . Et praesertim quia etiam si non videamus omnia in omnibus, ton possimus secernere igneas particulas, vela reas, vel alterius generis, siue in terra siue in alio genere coinpositi existentes; non est tamen cur miremur, quia adeo paruae sunt, ut si non simul coierint sensum lateant. Qtu d ergo inter alteram atque alteram istarum sint infinitae partes terr no mirum si terram sentiamus, ignis autem,vel cuiusuis generi sentis partes minime . Hanc autem huius disscultatis solutionem ad mentem AnaXagorae fuisse ,ex eodem loco Aristotelis elicimus. Sed quam Aristoteles afferebat huius viri rationem, nos X
plicauimus, eleganti, carmille recensuit Lucretius,dum aiebatio. denat. Praeterea quoniam cibus auget corys, abiq; r δm Seu vetat In nobis venas,s an Ven se ossa, iue cibos omneis commisto corpore dicent
40쪽
Esse, se habere in se neruorum corporaparua Ossaque, se omHino venas arte que γυoris: fiet, uti cibus omnis, es aridus, ta liquo ipse, Ex alienigenis rebus conctare putetur
'ibus, o neruis, ueni quo sanguine icto.
Praeterea quaecumquc c terra corpora crescunt, Sisent in terris Pterra conctare nec e Ex alienigenis, qua terra exorIuntur. Transfer item Votidem verbis utareticebit:
in lignis flamma latet rem que, inirique Ex alienigenis con stant ligna necesses Qui etiam ilion pos ehinnia omnibus immista esse, illis demon
strauit. Nec tamen omnin odis connecripse putandata Omnia nam vulgo fleri portenta videres Semiferas Hominum species ex ictere: altos Interdum ramos egigni corpore tuo: Multaque connecti terrestria membra marinis: Tumflammam tetro spirantcis ore Chimaeras Pasiere naturam per terras omniparenteis. Quorum nil eri man u's omnia quando Seminibus certis certa genitrice creata Conseruaregenus resentiasse videmus. Scilicet id certasseri ratione necesse'ct Namsera cuique cibis ex omnibus intus in artus Corpora descendunt connexaque conuenient is afficiunt motus at contra aliena videmus Rei,cere in terras naturam,multaque Gecis Corporibus,fugiunt e corpore forcitast is Q neque conne cti cuiquam potuere,nequc INI Vital ii motus conssentire,atque imitari Sed ne forte putes animalia sola teneri I. ibus hi, qu edam ratio discriminat omnia
Q Ur, quamquam in Democritum,&Epicuri sententiam confirmandi causidiista videant, posset tamen quispiam etiam naxagorae Obij cere , quod non minus, quam in via Democriti ex omni