장음표시 사용
131쪽
t. X XXVIII. De impedi. impotest. I I s
mihi contigit casus in notio orbe, &quia impotens tactus habebat impudicos, ut fieret diuortium consul iii. 'Hanc T. conciti. post primam nostram aediti one egregie probat, ut alia solet magister Soto in q. sent .d. 3 q. arti c. t. clii D& r pondet obiectioni. Verum cum hanc tertiam parare contendere editionem legi opus elaboratum a doctissimo viro Michaele de Medina de Coelibatu,qui in ii. s. in c.76. & seque tibiis contendit probare matrimoniuposse elle , etiam si alter sit impotens qui tantum apud me potuit, ut plane existimem hanc esse probabiliore opinionem , & conuenire cum Pontificis determinatione , & quia video non ullos sic coniugatos esse, & permittiturimo de nouo admittit, ut foemina vo-- lens cum spadone contrahere, non repellatur ob impotetiam cosortis, quapropter mutare sententiam placet. s. conclu. 8. conclusio. Mulier quae deprae- Ratio c6- senti contraxit, si ex sententia medi- clusio. corum sine mortis periculo parere noCasus qui possit, ipsa petete, matrimonium dis in Hispa- soluitur. Quod si post reperiatur alinia conti. unde peperisse, primo viro restitui debet. Pobatur. Quia in facti contingentia euenit in Hispania. Nam talis dicitur impotens ad contrahendum, quae non potest sine detrimento vitae reddere actu ad quem obligatur per matrimonium, sed sic est quod talis est huiusmodi. Patet ex eo, g, si reddat debitum , iam hoc est naturale ipsim concipere , sed ex hoc se concipiat, mors sequetur in partu.ofirma. Cofirmatur ex superius dictis. Mulier quae no potest cognosci a viro nisi cum periculo incidatur, non verC c trahit, sed dissoluitur. Ergo a sortiori quae no potest parere sine mortis peripatu. d. 3 culo. Idem dicendum, si debitum non q. a. potest reddi sine periculo mortis.
Sed φ debeat reddi primo , si post
, inuenta fuerit peperisse , vel debitum reddidisse , patet ex. c. Fraternitatis. iam allegato. 9. conclusio . Mulier quae seminare f. conclu. non potest , si cum viro contrahat qui potest semi lare, tenet matrimonium, dis tui non potest. Probatur. Qtita ex Arissci. sententia communi medicorum , ad generationem sufficit semen viri, ncq; requiritu r semen mulieris ergo etiamsi ipsa seminare non possit, nullum essi inpedimentum, quominus matrimo- S. Tho. I. nium valeat. Quod secus cis et, si vir par. q. 3 r. non pollet, & ipsa sic. Nam non pollet arti. q. tunc esse generatio . Hanc sententiam S. Tho. in tenet quidam grauis doctor, & abJ 4. d. 3q.ar.
communiter necellario debent dicere. 2. ad 6. Io. conclusio . ImpubereS contra- IO. conci .hentes ante tepus, quo podii ni generare , etiam si habeant usum rationiS , vere habent impedimentum, citio matrimonium est nullum, sicut est. I .annus in viro, & in foemina. I a. Extra de desponsatione impuberum c. At testationes. Et in alijs capitulis, eodem titulo. Ratio est. Quia impotentia impedit, cum non possint habere actum Arist. 9. de allum, ad quem conuenerunt: sed Im- an Iniali. puberes non possunt talem habere a
ctum ut supponimus ) regulariter
v Iatrimonio impuberum Uia sorte alibi non erit
locus aptus tractandi exacte de matrimonio
impuberu, & de sponsalibus, cum materia sit valde necessaria, praecipue illis, qui inter noui orbis neophytos ministerium exercent, eo 9, apud eos moris sit iungi ante pubertatem , hic tractandum dii ximiis. Et primo qt aeritur , Utrum si aliqui habentes usum ratio ui S , tamen ante pubertatem coniuncti sunt mmatrimonio, inη diat de iure Diii ino, v l naturali. ala cum noui orbIs Incolae no tenerentur legibus humanis sed naturalibus , si solitio in iure positivo es et impedimentia , non tener tin ipsis vim, ante fidem susceptam. O 2 aos Priit a
132쪽
11s Trima Pars Speculi Coniugiorum.
'Conciti. Prima conclusio. Licet impedimentum sit contrahere ante pubertatem , Vigueritis etiam si ad sit usus rationis, hoc tamen libr. instit. solii in est de iure; positivo humano ,&Theo. c. I non Diuino, seu naturali. Probatur j. P. Ver. 9. Quia illud, quod non est impedimentum perpetuum, de iure Diuino , aut naturali non impedit: sed hoc non est perpetuum, sed temporale. Quia itatim poterit esse generatio. Hanc con-
Panor. clusionem tenent communiter omnes
Theologi , & Panormit . in cap. Pu-b rc S. contra glosiam .
Coti rima. Confirmatur. Si de iure Diuino impedimentum esset , etiam si duo per duos annos conuenire non pos ient propter aliquam infirmitatem, se literetur, quod non possent contrahere usque ad illud tempus: sed hoc est falsum etiam secundum ius positi utim , ergo sequitur quod hoc impedimentum solum est de iure positivo humano . Nam si adest usus rationis ad contractum celebrandum, etiam si post duos, vel tres annos non possit elle actus , erit verum matrimonium sectan um ius Diuinum cum iudicetur impedimentum tempora CorolIa. le , & non perpetuum. iare se- Taraq. lib. quitur , Qibi si qui Inter noui or-6. connub. bis indigenas tempore infidelitatis iucti sunt, quando habebatit usam rationis , licet non possint conuenire propter desedium aetatis , quod erat
Vcrum matrimonium, existimo enim apud aliquos eorum ante esse aetatem ad generandum , quam ad deliberandum , Ut exper1entia constat. 2AOnctu . Secunda concluso . Imptiberes, qui ex iure positivo contractum matrimo
ni j non pos sunt facere illi sunt, qui
Arist. s. de. generare non postini, siue sint mino-ani. li. c. I 4 ris, vel maioris aetatis supra I 4. siue o 7. c. I. infra. Haec determinatur in cap. Pa Macro. li. beres. ubi tales puberes vocat, qui I. de sona. generare possunt . Attamen quia ut Scipi. c. 6. In plurimum hom generare potest
a. lib. I. Iq. anno, & emina concipere Ιχ. de- Satur . . . terminauit aetatem in viro esse I 4.annum , &in sae mina Iet. . ad contrahendum. Extra eod. tit. cap. Tuae nobis .
Tertia conclusio. Minores I . I. concla no & Iz. qui de facto contraxerunt , Supple. d. si matrimonium consumment ante le- 36. q. uni. gitimam aetatem , verum est matri- ar. 3. in fionaonium . capo A nobis. eodem titulo. Flore. I. p. Ratione sic probatur . Tota ratio, qua ti. I. c. re tales a iure inhabiles redduntur ad contrahendum, est propter impotentiam ad illum actum . Sequitur ergo , quod si ante consummauerunt, quod sunt potentes, Sc per conseques quod matrimonium tenet . Est enim praesumptio iuris , & iure , contra Nisi is ad quam non admittitur probatio in con copula adtrarium. Sic intell1ge tamen, ubi ve- te puberre interuenit copula , secus si solum talem 135 fuerit nisus ad copulam nam tunc sufficit ad
non valet, ut patet eodem titui. cap. matri. At testationeS.
Quarta conclusio. Impubes de spo q. coactu. sata, & traducta, ad annos nubiles veniens , & diuortium petens : dicens se
non consensisse, non auditur,si vir a - firmat eam cognouisse, &iuramento firmauerit. Patet, eodem titu. cap.
Continebatur. Hoc vero intelligen- Panor. dum, ut Panormi. in isto loco , quod Iista sit proxima pubertati, ut attingens IO. annum. Alioqui si minor se- Couar. 2.ptennio, nullo modo matrimonium p. epit. c. I. est , nec standum verbo viri assarmantis. Item , si maior septennio , sed tamen non apta ad coacipiendum,non est credendum verbo ipsius viri, etias iuramento allirmet, sed adducendae sunt matronae , quae idipium testificetur. Potele enim 'ir virginem deflorasse , ipsa in uita, i ob quod non ei set matrimonium. Panor. Quae intel- Panor. lige in soro exteriori , in foro autem
cφnscientiae non sic . De quo sit quin
mit)ta conclusio.. Si ante puber- s. conclu.tatem vir cognouelit puellam, quam S. Ant. 3. traduxit , & ipsa in animo non ditan- p. tit. i.c.is sit, verum est matrimonium , etia in si non habuerit tunc prelsum consensum : dummodo fuerit apta ad co-cipiendiim: Probatur . . Impedimentum hoc . solum est e. x iure positivo, .ut supra diximus , ergo tandiu tene- Maior .di
133쪽
iure autem expressum est,.si fuerit cognita a viro , Sc affirmet vir, ei cre-Viguer. in datur, ergo verum est matrimoniis . suis instit. Nam stando in iure naturae Crat matheo .c. i5. trimonium , & ius positi uti in non cons. . Ver.9. trariatur, quia declarat illud matrimonium . Et quidem quod ante annum I 2. possit aliqua puella esse apta Albertus ad generationem , fatetur Albertus Magnus, qui in q. se n. d. 27 .srt. I 3. ait se vidi sie anno 9. concipere, & IO. parere . Et Iacobus de Forti uio. sen. pri- M agnu S.
Ro debita intelligentia huius impedimU,Nota . ti notandum est , P daemon est tantae potestatis,ut Deo permittente) possit hominem impedire ab omnibus operam a doc trina supra primi canonis. di- tionibus suis exterioribus. Habet quJcit se audisse a quodam fide digno Φ dem, ex hoc θ spiritus est, potest/ῖς S. Tho. p.
puella solum 8. annorum fuit prae- supra creaturam corporalem ad mO p q. I ro-gnans Papite. Dixi, si non dissentit, tum localem prohibendum, vel facie- ar. Σ. q. quia si diisentit, in iure naturae stan- dum , adhuc ipsa invita . Et potest inado, non tenet tale matrimonium . Et pedire ne simul appropinquent dire- in foro conscientiae nullum crit. ' Hic iste , vel in directe, interponendo se itisermo non est de Pigineis de quibus medio, aliquo corpore sormato , sicut Arist. in 8.de historia animalium. c. 12. accidit sponsio , qui sibi Idolum despra S. Tho. p s. anno aetatis , asserit foeminas conci- satierat, & nihilominus contraxit cum ii 1. pere, & bellum habent cum gruibus, quadam iuileiacula , & propter hoc artie. de horum mentionem facit Olaoma- non potuit eam cognoscere. Unde po-gnus in historia de gentibus Scptem- test daemon Deo permittente semtrionalibus, de quibus nos alibi in Phy per 'interponere , se aliquo corpore De hoe stasicis specillationibus . formato, ne Vir possit propriam VXO pra. ar. 38. Sexta conclusio. Impuberes minois rem cognoscere . Vel potest facere, P nota,res I . in viris, & 12. in foeminis , ipse vir , etiam si velit, non moueatur etiam supra septennium uterque non ad illud. debet matrimonialiter iungi , etiam Item , potest interius inflamare ad 1. Nota . si alicr ipsorum istum sit pubes , nisi actu, mouendo humores. Et psit refri- aliqua urgentillima necessitate inter- gerare ab actu illo, adhibe do virtutes ueniente . Hoc est determinatum ex- reru Occultas, quas ipse nouit valida s. trade despons . impube . cap. Vbi non Potest etiam hoc ficere mouendo, Nota. est consensus. Ratio huius textus . vel turbando imaginationem viri cir-Quia cum ibi deficiat aetas, potest po- ca muliere, qua reddat ipsam exosam ii ea impubes reclamare cum venerit Viro suo, Vt nunq. accedat ad eam . ad aetatem : & matrimonium dissol- Ite q. potest cotingere impediat, ..Nota ueretur . Ob hoc vitandum optime prohibendo missionem spirituit m ad prohibitum . Et necessitatem urgen- membra, in quibus est virtus motiva, rem explicat, ut si esset pro bono pa- quasi intercludendo vias seminis, ne .cis . Ex quo patet , quod est pessi- ad Vasi generationis descendat, vel simus usus, quod in aetate incongruenti descenderit, nec recedat, vel ne excidatur: & impediatur ac iis generationis per huiusmodi maleficiu . De quo vide Palu . in Φ. l. 3 q. q. 2. art. 3. His sui' Pallide. positis, sit prima conclusio. Prima conclusio . Maleficium si per i. conclu 'petuit in sit , & matrimonium Prae cedat , impedit contrahendum , Scduimu lai: Omractum . Conclusiolaec copulentur, sicut apud iucolas noui orbis fieri solebat.
134쪽
Prihna pars speculi Coniugiorum.
haec videtur suisse expresse determinata in eodem titulo. Si quidem, datonsi sit expressum de maleficio, cum tamen sit expressum de impotentia coeundi , sequitur, se siue ipsa impotentia naturalis sit, siue accidentalis, du- modo perpetua sit,& praecedat,impedit matrimonium. Sic intelli mi om-COtra In- nes docto. uno excepto Inno. qui dicit
Nocent. contrarium. Sed tamena Panor. in eo- Panor. dem ii. c.Literae. reprobat opinionem Sup .ar. 32 Innocen. & motiua ,& ponit secudum D. 34. communem opinionem hanc sententiam. Dixi.Si praecedat. Nam si sequatur, nullo modo impedit, sicut supra determinavimus, & est sententia Panorm . in eodem tit. & omnium Theologorum , quos contigit videre. Dixi. Si sit perpetuum. Quia si sit temporale, nullo modo impedit, sicut ia supra probauimus de impotentia naturali coeundi, quae si erat temporalis, nullum praestabat impedimentum. 2. conclu. 2. conclusio. Ad cognoscendu, utrumaleficium sit perpetuum,nec ne,suia fieti si per triennium simul cohabitauerint, nec consummare potuerunt.
Sc6. d.34. Haec expresse ibi de in c. Laudabilem . ubi praesumitur esse perpetuum, si per triennium non potuerunt simul conis uenire. Imo si ante appareret esse perpetuum per aliqua signa, esset ante Nota. dissoluendum, ut ibidem patet. Haec conclusio est notada, quia datur φ per
triennium det operam ad cognoscendum eam. Dixi notandam conclu.Propter illa, quae nos in fine tertiae partis fumus dicturi, quomodo stante dubio de legitimo coniuge, potest quis non solum reddere debitum, sed petere. Vide ibi art. I 3.3. conclu. 3. conclusio. Quando dubium est,
utrum maleficiti praecesserit, an sequ- tum fuerit matrimonium, praesume dum est praeces, is e . Hanc conclusio- Panor. nem tenet Panor. in eodem rit. c. praternitatis. Nam ex quo non consumma ueriunt matrimonium,& nunquam comuncti sunt, ne maneant tales illaqueati, iudicatur praecessisse. Obiectio. Sed contra istam conclusionem est tex. in c. Licet. in fine. Extra de testibiis , ' in dubi js est sentetiandum pro In dubio
matrimonio. Sequitur ergo i quan- sententia
diu hic est dubium, utrum praecessit dum pro
impedimentum malefici j, vel sequutu matrimo- est: φ debet iudicari pro matrimonio. nio. Resp. Panor. ibi, quod ille textus intelligitur , quando matrimonium potest habere suum cstectum, scilicet, euita- Solutio . tionein fornicationis , vel bonum prolis , quod hic non est, propter impotentiam coeundi. Et nota singularem Anton. limitationem ad illud. c. ut nunquam Ricard. d. praesumatur pror matrimonio in du- 3 . bio, quando non potest habere suum Sylvest. iii effectum. Et do. An .in c. Literae . eode verbo ma-tit. Idem tenet Ricar. in ε. & Sylve- tri .8.f. Vl-ster. Et tandem est communis opinio. timo . q. conclusio. Si maleficium solum est ad unum, vel ad unam, licet matri- q. conclu. monium non sit inter illos, inter quos est impedimentu: poterit ta en elle,si cum ali js contrahant: cum quibus non
est tale impedimeutu . Conclusio hec est manifesta. Nam si propter impedimentu maleficii non potuit 'matrimonium esse, ubi non sit tale impedimentum,sine dubio si personae sunt legitimae,poterit & talis cotract' celebrari.
R O coplemento huius impedimeti quς-
ritur, Vir sim furia,& amentia impediat matrimonium, ita Φsi de facto contrahas, nullusit, sicut diximus de maleficio. Pro solutione notandu, posse est e , Nota I. quod furia, vel amentia sint continua
in homine, vel quod sint lucida interualla.
Item, potest contingere, qubd prae- Nota. 2. cedat matrimonium,vel 9, sequatit r.
Et idem de ebrietate. Pro quo sit prima conclusio. Prima conclusio . Furia, Vel amen- I. eonctu.
tia in illo qui non habet lucida interualla, si matrimonium praecedat, im
135쪽
pedit eontrahendum, & dirimit iam
contractum . Ad marrimonium enim verum requiritur conseia sus, ut supra
late probatum est: sed ubi est amen-Αrtet.&Pomnia de consensu. tia, vel est furia, descit conseia sus,er-S. Tho. d.
go nullum est matrimonium. Antecedens patet pro maiori. Et minor probatur . Vbi est furia, vel amentia perpetua non potest esse verus co sensus.
Patet. Ubi non est plena libertas, ibi non est plena cognitio, nec potest esse aliquo pacto verus consensus : sed sic est in amente, vel furioso . S. Tho. in Φ. Et est comunis opinio. Nam si puer
non potest matrimonium contrahet e,
cum sit puer, quia non potest tali se vinculo obligare,quanto magis furiosus, vel amens λ Et nostris temporibus contigit. Nam Dux Methinae Sidoniae contraxit, cum estet primogenitus, &post dissolutum est matrimonium, &contraxit secutio loco natus, cum eadem. Si quidem declaratum fuit,
primogenitus erat amen S, & non potuit contrahere, neque tu ra primogeniturae habere. Σ.conclusio. Furiosus, vel amens habens lucida interualla, potest in illis
contrahere, & contractus tenet. Tota enim ratio, quare dicebamus esse impedimentum, erat, quia non poterat esse in amentia, & furia perfectus,& requisitus consensius: sed tamen in illo qui habet lucida interualla , potest esse perfectus consensus, quando non est in amentia, ergo contrahere potest . 3. conclusio. Si tamen suria,vel a metia etypetua sequatur matrimoniu,
nullo modo dissolvi potest . Nam illud quod a principio tenuit,n ullo modo dissolui potest, nisi per aliquid in iure expressum : sed in iure solum est expressum devoto religionis, s quod
matrimonium ratum non consummatum , distatuitur . Et inter infideles, in casibus traditis ob Apostolo, ut in 2. par. dicemus in fine, ut in c. Gaudemus. Extra de diuor. .conclusio . Si quis tempore quo ebrius est contrahat , matrimonium
non est validum , si in sana mente de
nouo non contraxit. Ratio est. Ad ma Ratio. trimonium requiritur deliberatus co Nota pro sensus, sed talis deliberatus consen- noui orbis scis non est in ebrijs: sicut & de furia inco is . dictum est. Hoc dummodo postea noratificet, quia valebit . Non tamen prout ante , sed ut pro tunc: cum tunc debitus, & sufficiens astuit co sensus. Nec sufficit ad hoc mutua cohabitatio, vel aliquid simile , nisi adsit de nouo consensus saltim interior. Nota valde istam conclusionem pro Indis, quia frequenter contingebat, tepore insidelitatis ebrij sumebant fisi uxores,dc postea relinquebant. s. conclusio. Si aliquis habens libe- conclu. rum usum rationis, consensit in matrimonium: sed non explicuit consensum verbis, aut signis , ni fi quando in ebrietate, vel amentia positus est, non est matrimonium validum. Naad matrimonium persectum requiritur consensus deliberatus, expressus signis, vel verbis : sed sic est, quod in tali casu no interuenit talis consensus. Quia Supra ara principio & si fuit consensus delibe- tic. 2.& I. ratus, tamen cum suetit solum inte- & per omrior, non fuit sufficies,ut nos in prin- nia de concipio probauimus, ergo tunc non suit sensu . matrimonium. Nec secundo fuit,qua-do in amentia verba protulit. Verba enim non sufficiunt, nisi adsit interior The. d. Is consensus. At cum tunc defuit,sequi- di a T.
Hic circa amentes dubium posset Dubiu I. esse. An amens possit petere debitu. Nam videtur quod non. Quia concu bitus innaturalis, & velut brn talis videretur . Respon. amenti, licet petere , sicut & ebrius potest. Sed an ille Solutio.
qiii eli sanae mentis possit denegare dubium est. Sed videtur quod teneatur reddere petenti. Nam ex quo alter habet ius, non est denegandum.&ita tenendum.
Sed adhuc est dubium. An dato Dubisi x.
inter illos qui sunt perpetuo amentes non possit esse matrimonium , liceat eos coniungere . Scio aliquando Vique. factum an nouo orbe. Et videtur, institui.
sic, ad modum quo duo bruta possum commisceri. Respon. quod non licet. in
136쪽
Trimat Tars Speculi coniugiorum
Theo. e. is cet.Esset enim nocumentum prolis nas. 7. ver.P. sciturq, qtiae non eli necesse sit amens, sed potest esse sane mentis, quae a pa-
rentibus in fanis non posset educari,oportet adllertere.
Liud impedimentum squod dicitur ligamen, ex eo incurritur: taliquis, qui est ligatus uni matrimonialiter, impeditus est ne possit cum alia contrahere. Quod si de facto contrahat,nihil fit .Et quidem si hoc scienteritat, iam superius diximus quomodo sit impedimentum. Sed dubium potest esse si ignoranter fiat. De quo sit prima conclusio.
Prima conclusio.Uere matrimonialiter coniunctus, altero recedente in remotis, non debet contrahere, Viaque dum constet de morte veri coniugis. Et si de facto contrahat, non valet matrimoniu . Ex quo enim matrimonium primum valuit, n5 sui iuris est, ergo no potest. alteri dare quod suu non est. Quod si de facto det, non tenet datio,ut constat. Nec in hoc dubium est. Dixi, Vs'tie dum constet: sicut si audiuit a fide dignis de morte, vel recepit literas : tunc videtur suia ficienter constare de morte, ut patet. Extra despons. c. In praesentia. Et ibidem glo. iicquid dicat do. An. vi refert. ibidem Panor. quod sum cit fama,
cum longo tempore maritus fuerit absens . Hoc enim non sufficit in re tam graui, sic tu est matrimonium . Sic tenet Panor. ibidem iuxta teXtum, quod requirit certum nuntium. Et ait. Pondera verbum certum: nam fama procedit ex authore in certo , & plerunque fallaci ut in cap. Vestra. de cohabi. cle.& muli. Etiam in persona nunt ij deberet considerari qualitas persone . Et yti tim deponat per verba verisimilia.
i. g. ordi. Hoc etiarat et in c.
Nam agit non de modico praeiudicio absentis. Et in summa, hanc materiam relinquerem arbitrio iudicantis, ut diligenter omnibus ponderatis consideret , ut rurn de morte sit facta certifica tio. Haec Panormi. Ergo ridiculum est illud vulgare, se usque ad septennium
Σ. conclusio. Mulier certificata de r. concla. morte propri j viri, licet non peccet contrahendo cum alio,& fila j int legitimi quos habuerit, . si tamen vir eius vivebat, matrimonium est nullum,etiasi mortuus sit post, si modo non adsit nouus consenstis post mortem viri. Haec conclusio patet. Nam sic certili Ratio .cata, probabiliter secundum iuris disia positione na non peccat contrahedocuatio . Ignorans enim in uincibiliter phabet virum dicite contrahit cum alio , sed mulier sic certificata, licet non ita. sit, inuincibiliter ignorat,ergo n6 peccat contrahendo eo. An .in c. supra allega. Et glo. Qigod pro certo tenendum est. φ .ia
Quod fili j iudicetur Iegitimi, patet
eX. c. EX tenore. Et Extra. Qui filij sine legitimi. 3. Sed se si vir vivebat nullii sit matrimoniu, patet ex eo, i non potuit mulier illa vi uete proprso Viro, matrimon tu inire cu alio . Et quod a principiono valuit, n5 potest retro trahi, nec habere valorem: nisi adsit nouus consensus, ut supra probauimus late. 3. conclusio. Mulier habens proprium vi et si, qui in remotis prosectus est, si certificata de morte propri3 viri cum olio contraxit , quam primum coeperit dubitare de morte proprij viri, tenetur debitum reddere illi, cum
quo cotraxit. Extra. de 2. nuptijs. cap. Dominus. Et cap. Inquisitioni. de sententia excommunicationis.
Sed an in casu quo dubitat, manete tale dubio possit etia exigere, est dubium graue, et valde necessariu scire , propter confessoreS neophytorum , quod nos reposuimus tractandum in fine tertiae partis, Vbi de actionibus coniugum sermo erit. Et in casu conclusionis o flandemus licitum eue non solum
Supra deco sensu. 3. conclu. S. Anton. 3. p. tit. I.
Panor. in c. in praesentia. desponsal.
137쪽
solum reddere, sed exigere. in penultimo arti .vide in 3. p. . concla. q. conclusio. I ulier, quae probabiliter credens virum mortuum, cum alio contra x id, cum primum nouerit eum Viuere , tenetur ad eum redire:
relicto secundo 3 4. q. 2. Cu per bellicam . Et cap. Cum in captiuitate. ubi
determinatum est , di si ad primum nore dierit, iudicabitur adultera . s. conclu. conclusio. Mulier putans virum suum vivere, si cum alio contrahat , & vir tunc mortuus sit: licet ipsa igno
Sup .ar. 2. rante, tenet matrimonium , si fuit in ipso contractii verus consensus. Nam ad matrimonium requiritur mutuus
cossensus inter legitimas personas, sed talis est in casu posito,& person ς sunt
legitimae, cum nullum sit impedimentum , quia vir primus mortuus est,ergo Videtur quod teneat. Dixi, si adsit verus consensus. Na si mulier credens impedimentum, non intendebat . , contrahere, licet verba proferret, non esset matrimonium, ut fatis constat ex
supradictis. Archiep. Flore n. in loco Flore. ubi proxime allegato ex mente Guillelm. supra. Hanc puto esse veram , neque requi ritur alius nouus consensus. Quia primus a principio effectum habuit, cum nullum inter enerit impedimentum. De poena illius, qui vivente Uxore, aliam ducit, multa sunt apud doctores. Et q uod sit suspectus de haeresi di
Ioa. Lup. cit Ioan . Lupus in repetitione in cap. Per vestras. g. II. Sic do. Fran. in cap.
Villadie. Accusatus, de haereticis. in s Et V1lladi ego in tractatu de haeresi q. 9. Et quidam putat esse ipso facto ex conril- Silardus. nicatum, ut est Paulus Gilardus in suo
de poenis omnifariam coitus,quaesLIq. Deceptus est tamen . Et de poenis vide Par. 7. l. fin. titu. II.& lib. q. fori .li. . titu. Is . & lib. 8. ordinamenti. l. 6.ubi dicitur quod ferrum in fronte impr1- Couarii. matur. De quo Couarru.in epitome
De impediimento coma rigumlatis
Equitur impcdimentucos anguinit .itis, quod quidem difficultatem aliquam habere vide- Definitio
tur. Et primo pona- cos angui mus eius definitione . nitatis. Consanguinitas, est vinculum personarum, ab eodem stipite deIcendentium , carnali propagatione contractum. Dicitur vinculum . Quia consanguinei magis se diligunt, quam e X-tranei, affectu & effectu . Dicitur ab eodem stipite. Intelligitur de stipite propinquo, nun de remoto . Alias caomnes ab eodem stipite descedant,omnes estent consanguinei: si qui dein venos infra dicemus)in gradibus consa aguinitatis a stipite proximo incipiendum est scilicet, a parete , non ab A uois Dicitur, est illorum , qui descendii ne carnali propagatione . Nam alias nos
est confanguinitas: ut si descendant ab . . Vno per creationem, nec reperitur calis consanguinitas.
Pro debita intelligentia huius impedimenti libet in principio aliqua ponere documenta, quae a doctor: bus po Ricard. Lnuntur, praecipue a Ricardo in m. qO. Linea , est ordinata collectio perso- Notabinarum consanguinitate coniunciatu , te T.
ab eodem stipite descendentium, diuer Triplex lisos gradus habens . Et haec est triplex. nea. Ascendentium, descendentium, & trafuersalium . Et non eodem modo gradu S computantur. Nam secundum li
neam ascendent tu in computatur . Pa
ter , & Mater . Atius, & Avia. Proauus , dc Pro auia. At avus, & Ataula. Secundum lineam descende litium . Filius, & Filia . Nepos, & Neptis. Pro nepos, & Proneptis. Abnepos, S Ab- ineptis . Secundum lineam traia lucr- fatem . Duo fratres . Fili j duorum fratrum , & Nepotes duorum fratrum . Pronepotes duorum fratrum . O Gram
138쪽
3. Nota. Tanta est distatia ad latice, quata est illi' qui magis distat a comuni pa
Gradus, est habitudo distantiu personatu, qua cognoscitur, quota generationis distantia, duae personae differunt inter se . Et hoc differenter. Secunda
ius Canonicum. s.& secundum ius ciuile. De quo nos infra. Item notandum, Q contrahentes, in
gradu consanguinitatis prohibito sine dispensationem ulla longinquitate defenduntur annorum, quia diuturnitas temporis, non minuit peccatum ,
sed auget. Extra de cos angui.& affini. cap. Non debet. Et de eo qui duxit in in m a. quam pol .c. Cum haberet. Tanto gradu personae descendentes
a proximo stipite distant inter se, quato a stipite distant, ut filius a patre distat in primo grad v, & filia a patre similiter in pimo gradu. Isti duo fratres distabunt inter 1 e in primo gradu , &flij istorum fratrum distant a stipite.
ab Atio duobus gradibus, & code m do distat inter se. Et sic consequenter procedendo , ita q, debet sumi principium computationis a communi parente , a proximo uno stipite,& secundum distantiam ab alio debet iudicari distantia graduuinter descendenteS. Notandum etiam, Q quando aliquis distat in tertio gradu ab stipite,&alius in secundo, debet distantia inter tales tanta esse, quanta est illius , qui magis distat. Ut filius Petri distat a patre eius per duos gradus , & filius fili j fratris eius distat per tres, filius Petri,& filius fili j fratris distabunt etiam per tres, dato filius Petri solum distet per
duos a stipite. Huius assignatur rat Io.mia ratio consanguinitatis in linea transue fallori si habet a stipite. Unde Aristote . communis cognata amicitia dependere videtur ex paterna. Ideo
nullus in linea trauersali potest alterii propinquior esse,quam si stipiti . Quare u unus distat a stipite per duos gradus, & alius per quatuor : dictitur tales distare inter se per quatuor grad' . . Nota. Est praeterea notandum, gradibus cosanguinitatis quidam post uni esse prohibiti tui e naturali , alij iure Diumo politivo iudiciali, vel Caeremoniali: alij iure. Diuino positivo Euagelico:alij i ure solum humano.
Praeterea, Supponendum est con- s. Nota. sanguinitatem esse causam cuiusdam Aristo t. I. amicitiae naturalis . Quia inter con- rheto. c. II sanguineos maxime viget unitas, & si- Et 8. ethi. militudo.Vnde ex tali unitate,& simili ca. p. & 2. tudine causatur amicitia. inia simile mag. m indiligit sibi simile. Sed tame huius mo- ra .c. II.
di coniunctio , & similitudo non in in infinitum extenditur, sed suos habet limites. Ob id S consanguineorum ami- citia habet terminos. Nec vocantur consanguinei, eo st omnes ab uno coiparente procedant: alioqui omnes homines vocarentur consanguinei, quodno est in usu: sed illi se tractat ut cos anguinei, qui ab uno descendunt stipite
proximo non nimium distanti, inter quos adhuc manet quaedam unitas , vel similitudo ad commune parentem.
Quod verum est siue sit in linea recta, siue in transuersaliis quicquid dicant
alij. De quo sit. I. conclusio. I. conci . Iure naturali in linea recta I. conclu . prohibitum est matrimoni uinter per-1onas ascendentes, & descendentes, ali Vide quae quo certo gradu , non in infinitum. Xenopho.
Dod in iure naturali sit prohibitum, li. 3. de Sopatet. Iure naturae filius, tenetur re- crate, qui uerentiam praestare matri: ergo eam dicebat a non poterit habere in uxorem : cum dijs pos oporteat uxo rem subditam esse Viro . tum, ne pallem. Nec pater filiam , cum eam de- rentes fi
beat habere ut sociam: & filia, debeat lijs misce in omnibus subi jci madato patris. Ide re n. Paul. de Nepte, & Amita. Sed i non in in- Do. Cale.
finitum iste gradus extendatur, patet. 22. q. Is q. Experientia enim constat inter tales ar.9. ascendentes, de descendentes amici. Ide B. Botia perdi ,& communicationem. Sicut na. d. ψo. certum est,st etiam si Adam modo Vl- q. 1.& Riueret, non haberemus ampliorem fa- car. q/Σ &militaritatem , vel amicitiam ratione Alexan. 2.
consanguinitatis , quam haberemus p. q I69. cum Noe , vel habemus cuin illis , qui na. i. maxime a nobis dista at . Sic Cate. I morigo rosilis, dicens se solum de iure naturali : est prohibitus gradus iste pri
mus consanguinitatis in linea recta. s.
patris, & filiae, si iij, & matris. Idipsviri contendit probare ex dictis S. Thom. ibidem ad s. qui id assirmare videtur
139쪽
Plato. li. s. de repub. Aelianti S.
Astic. XLIII. De impedi. consanguinitam. Ias
ex Arist. 9. de animalibus. cap. 7. Et Aelianus lib. s. Sc Plin.lib. 8. cap. 42.&Varro de re rustica lib. a. c. I . solum esse debitam istam reuerentiam naturalem filioru ad parentes , inter quos matrimonium videtur esse prohibitu. Et quidem Caiet. in ista sententia pugnat contra plures Theologorum Canon istarum, qui una vocC confitentur in linea recta nullum esse gradum, nec posse connubia esse inter tales . At ut veru fatear ego credo opinionem omnium veram, & Cater.& alio rum similiter. Et φ in re non contraria sentiant, sed solum nomine discrepent. Et primo adduco contra Cate . sententiam. S.I ho. ut probem mea.
Nam id amrmat in q. dist. 39. artic. 3. in solutione ad 3.Verum est,quod standum est ultimae sententiae in partibus, sed ego credo quod utrunque est verum in S. Thom. licet videatur sentire
cout rarium. Et probo opinionem conam unem, quod in linea recta mon sit graduu computatio, nec matrimoniupossit esse inter tales. Primo. In primo gradu fatetur ipse Caieta. & nos in conclusione etiam concedimus de aliquibus aliis verum es. . Et similiter probo de alijs, loquendo quidem naturaliter. Abavus non poterit ducere Proneptem. Probatur ex supra dictis. Quandocunque est impotentia naturalis ad actum coniugalem,est impedimentum quominus sit matrimonium, sic quod si non possit esse seminatio, etiam si possit esse colunctio carnalis, Non valet matrimonium,ut est in senibus: sed communiter ita est,st tales illius aetatis impotentes iudicantur ad seminandum , ergo & impedit ad contrahendum matrimonium. Et sic est verum quod dicit communis opinio. Et
sic de alijs : ita quod probabiliter , &pie possumus intelligere id velle doctores dicere, quando assirmant non posse stare matrimoniu in linea recta, quod ideo sit, non quia non sunt vere gradus, sed quia non est proportio aliqua, sed est impotentia quaeda naturalis, quae impedimentum praestat matrimonio ex parte senis.' Licet quantum ad hoc, quod communis opinio de impotentia affirmat supra , quando de impotentia loquuti sumus diximus quia iam opinionem probabiliorem, ut de spadonibus, vide ibi.
Et dictum Cale. est verum , t nullum cli et impedimentu ex parte graduum, in lege naturae loquendo quominus Abauus posset ducere Abneptem, sed tamen est impedimentum ex parte naturalis impotentiae . Haec dixerim doctoribus materia, & argu men tu praebens veritatis in uelitendae, A. Bona u. cis Iudicandum relinquens , solum d. o. Opinatiue loquens .Et quidem hoc ipsum facio lubens, ne videar contra tot Ricardus graues viros aliquid asserere: licet B. Victoria Bona. & Ricard. & Alexan. & Caiet. Ide Soto istierint huius sentetiae. Et adhuc prae- q.d. 6O. q. ter ipsos habeam magistrurn meum, unica. ar. ITheologorum sui temporis facile prin Ui. Alexa.cipem, fratrem Franciscum a Victoria. de diebus Nolo tame conclusionem sic intelligi, genia. ut putemus esse intrinsece malum parentes, & filios copulari. Nam polset bene fieri in casu necessitatis. Imo Mar Martinustinus de teperantia.circa. q. is q. apud de magi.S Tho.iu 2.2. tenet, P in casu, quo so .lum esset pater, & filia , sine dispensatione possent colungi in matrimonio. Et quicquid dicat Caiet. ibidem, puto verum . Nam maior esset obligatio, maxime quia a nullo posset expectari
dispensatio , nisi a solo Deo. Et mihi Ar. 27. est certum ut in a. p. dicemus ) Papa non poste in primo gradu dispensare,
quia de iure naturae, & Diuino est.2.conclufio. In linea transuersali de t. conclu. iure naturq prohibitus est primus gradus. s. fratrum inter se, S non amplius. Ratio. 'Quia illud videtur esse iure naturae prohibitum, quod communiter est codem modo apud omnes: sed G, non coniungantur fratres inter se, videtur esse apud omnes tanquam inhonestum, &reprobatum, etiam quantumcunque sint barbarae nationes, ergo probabile
videtur. Et quidem praeter illa, quae doctores dicunt circa hoc, est mihi unum huius conclusionis sortissimum argumentum, ut experientia didiciteta So. annoru ipatio apud noui orbis
140쪽
suetum Alexari. Hale. 2. p.q. In
a Trima pars speculi Coniugiorum
indigenas , inter quos erat improba istissi inum fratres colungi. Et inter omisnes solum duos reperi coniunctos. De casu consulens antiquos, certo cognoui, vitio datam talem coniunctione . Ob quod separandositi dicaui. Credibile enim est, si natura non abhorreret hii uismodi coniunctione inter fratres: quod tempore infidelitatis suae caeci, huiusmodi frequenter celebrarent coniunctiones. Id ipsum obseruabatur etiam apud omnes sere in nouo orbe. Sic concludit S. Tho. dices, este prohibitam hanc coniunctionem de iure naturali secundarjo. Et hoc e X presse tenet egregius doctor Thomas de Argentina Augustinianensis.
Est etiam sententia ut caeteros sub silentio transeam D. P. Augusti . lib.
1 de ciuitate Dei. cap. 6. Et contra Fauitum li. 22. cap. ῖs. Ita DIuus Hieronymus super Iob in principio. Et dicit B. P. Aligustinus nunquam licuisse
sine dispensatione fratres matrimonialiter coniungi. Et lada si Caiet. 2. 2. q. I sq. art. 9. ad S. dicat cum Sco. d. sso.&Bona. & Ricar. & Maio . ibidem contrarium. Tamen dato esset de jure naturae , non tamen de primis principijs,
sed de secundis, ut infra in secunda p.
dicemus latius art. 22.3. conclusio. Licet inter fratres matrimonium prohibitum esset lege naturali: a principio tamen propagationis generis humani, licite facta est inter fratres coniunctio maritalis, etiamsi nulla fuisset dispensatio . Probatur. Necessitas in naturalibus sumenda.est ex fine, ut Arist. probat . Et semper bonum commune praefertur bono particulari , & bonum totius, bono partis . Nec dicitur aliquid fieri male, de contra naturam , licet fiat contra natura, id est , contra propriam inclinationem particularem. Si tamen fiat ad bonum totius conseruandum , quemadmodunaturale est aquae descendere, R propter bonum totius,ne detur vacuum, faceret contra II lam naturalem inclinationem ascendendo , in quo conseruat aliam naturalem inclinatione qua
habet necessu atem id iaciendi ex
fine. Quod si aqua ageret ex electio
ne illud, non pescaret: licet faceret cotra naturam. inia semper bonum totius praeserendum est bono particulari. His suppositis, probo conclusionem Qui facit contra particularem inclinationem naturae propter bonum totius , bene facit: neq; in aliquo arguendus, sed fratres in principio commiscendo se matrimonialiter, faciebat propter bonum uniuersi cum aliter no pollet conseruari species humana, ergo faciendo contra illud ius naturale , cum fuerit necessitas respectu finis uniuersalis, licuit. Quare nullum fuit peccatum fratres iungi, etiam sine aliqua dispensuione. Imo tenebantur ad illud. Maius enim est bonum commune, si particulare. Nec propter hoc sequitur non esse prohibitam de iii re naturae talem c6 iunctione, sicut in exemplo posito. Dato aqua ascendat propter bonum uniuersi , non sequitur Φnon sit et 5tra suam inclinatione illud ,& contrarium sit secudum suam naturalem inclinatione. Sic in proposito . Dato ita sit, st a principio fratres iunis gerentur , non sequitur illud non esse contra natur alem legem , & contrarisi esse secundum legem naturae. Solum sequitur , 9, tunc non fuit seruatu ius naturale, secundum propriam inclination G& obseritatum est commune ,lad
quod quilibet tenetur. Et sic dicitur, , de lege naturae iste gradus sit probibitus, & q, alij tenentes contraria sentemia, innixi huic fundam et ossicilicet, quia tunc a principio innisti sunt i, trepidaveriane timore , ubi nullus erat timor. Et forte non exacte considerauer uni quomodo potuit illud a principio fieri propter bonum totius,& φ illud non esset contra ius naturq,prout
respicit proprium , R particulare bonum . Hoc dixerim propter hoc, Φilli, qui dicunt hanc coniumstion e non fui fle de lege naturae prohibita ,solum innituntur quia a principio non fuit obseruata. Dixi in conclusione. Etiana sine dispensatione. Quia cum dispensatione, nulli dubi si erat posse fieri. Fuis