Opuscula et carmina latina;

81쪽

tanter a irmare possumus, multitudinem του πολ- λους ridiculis istis de deorum conditione et moribus apud Homerum fabellis minime offensam, sed, dum mentibus illas infigerent in tenera aetate, Superstitionibus magi magisque devinctam esse ei illigatam ). Nec abhorret a Vero, hanc ipsam ob causam Aristophanis iocos, quibus an Sam praebuerant Poetarum mythi, Hillam indignationem movisse plebeculae eiusmodi fabelli innutritae. Sedio namus fuisse laud paucos acrioris in primis ingenii et erectioris indolis ueros, in quorum animis Laelio ista, non Promiscue Sed cum delectu quodam et paulatim tantum

imperiit ), hanc vim haberet, ut portentosas illas de diis

Imo vel maxime horum figmentorum illecebris stlinitos esse et captos pro babile est. Fraudi fuit Pauwio aliisque, qui sententiae eius calculuna addiderunt, quod, quae ipsi sentirent, cum ista legerent cum maxime, in pueros Graecos bona fide transferrent. Sed videat mihi ali tuis pueros

non dicam nostrates, Sed a parentibus prognatos, tui Pontificiorum Sectae addicti sunt. Quam absurda hodieque in scholis illorum venditan tu Sanctorum nefCi quorum miracula, Legiendas vocant. QuotUS IutS-que illas, nisi aliunde lumen assulgeat, in dubium vocare audet Inlitant illis , et pro Sibyllae foliis habent, quae bonus edixerit vel praelegerit m gister Sic sit hodie. Sic factum est olim l' Atque hoc ipsum spectasse videtur callidissimus quisque legislatorum Veterum, qui haec carmina in scholis legenda esse praeciperent. Ου γαρ ut Verbis utar Strabonis . p. 36. C. d. iiii ubi palmaria est viri sapientissimi de mythis poeticis disputatio, digna quae uberiore commentario illustretur ca λον τε γυναικων καὶ παντος χυὁαίου πλήθους ἐπαγαγεῖν λογω δυνατον φιλοσος ' καὶ προκαλέσασθαι προς ευGίβειαν καί osito τητα καί πίστιν duo postrema vocabula a Christiano librario haec ad marginem appingenti prosecta esse, coniiciebat Beckius V.Cl.), ἀλλα δεῖ καὶ δια δεισιδαιμονίας, του et δε υκ νευ μυθοπομας καὶ τερατείας. f. Maximum Tyrium acute super hac re disputatonem Diss. X. T. I. p. 17b edit. Reisk. '' Fuisse enim grammaticos Vel praeceptores, qui non omnia statim pueris traderent carmina Homeri et Hesiodi, sed qui prudenter seligerent et decerperent loca praestantissima, e pluribus locis Veterum satis Onstat. Non latuit hoc sagacissimum veteris Graeciae indagatorem, Barthelemyum in excellentissimo illo opere, quo onines harum deliciarum ama tores immensum quantum beavit, integro capite de educatione Atheniensium pulchre agentem Temperare mihi non possum, quin locum XCerpam, qui huc pertinet. Finxit ibi, nacharsin narrare, quo pacto adolescentulus, amici filius, 3sis, ab incunabulis educatus fuerit. P0ur exercer a memoire de leur eleves, es professeur de grammatre leurson apprendre des orceau tires ' Homere, 'isesiodo et des poetes

lyriques. Plat de rep. II, 377. J Iais, disent les philosophes, rienn'ost si contraire u l ori et deci education. Comine les poetes attribuentdes passion au dieux, et justisient celles des omnies, es enfans Sesamiliarisent ave te vice, avant de te connolire Aussi a t-Onforme poti leur sage des recuetis de ieces choisies, Ont a morale est

pure Plat de L. VII, 811. etc est uti de ces recuetis que te mestre

82쪽

opiniones in dubiit in vocarent, et quae passim ab antiquissimis poetis ad risum iocumque apta proponi Viderent, ipsi

quoque deriderent, nonne ero consentaneum est, hos cum rOVectiore aetate ' spectatores assiderent comico

rum fabulis, Vel maxime Plausisse Oetae, mira dicacitate vel scurrilibus adeo iocis vana de diis commenta, quae ipsi vilipenderent, in scena exagitanii. Patet igitur, vel sic quoque morem illum legendi cum pueris Homerum multum Prosuisse Comico, ut impune ista rideret. Sed, ut diximus, Vix ero Similia nobis dicere videntur, qui ueros iam λαλλο τον in diis Homericis deprehendisse et ad saniorem de diis doctrinam amplectendam hac re commotos esse contendunt. Legat milii aliquis insignes illas et Iuculentas λὶ6εις Platonis ), quibus in praeclaro opere de optima republica graviter invehitur ei stomachatur in Oetas, quod fabulis eorum et orientosis de diis mendaciis animi

iuVenum corrumpantur, anilibusque superstitionibus im- Pleantur. Temperavisset sane ab hac iniuria sibi Plato, nec Homerum, e cuius uberrimis sontibus bis cula se inscripta sua deriVasse Probe norat, ex illo reipublicae statu, quem mente conceperat Pulcherrimum, AEXtorrem agen-

de Lysis avolt is pntre se mains. Voyage ducietine Anacharsis en Grece Vol. III., XXVI. p. 19. edit minoris Paris 1789.' Fabulas scenicas in adulta aetate hominibus scriptas fuisse, Colligitur e nobilissimo apud Aristophanem nostrum loco in Ranis, ubi pulchro disserit de poetarum, Homeri etiam, v. 103 -36 ad corrigendos

homines vi atque virtute - τοις sit γαρ παιδαριοισιν, eschyli verba sunt v. 105 . . , Ἀστι διδάσκα1ος, στις φραζει, τοῖς δ' ηβῶσίν Θ ποιηταὶ c. τραγωδοδιδαGκαλοι καὶ κωμφδοδιδασκαλοι, de his enim sermonem ibi esse, patet e serie rationis. On arcebantur tamen pueri et adolescentuli a theatris. Locus classicus in hanc rem est apud Lucianum in Anachars. s. de Gymnas. C. 22 T. II p. 90 .

'' Platonis quae huc faciunt, loca e libro II et III de Republica

depromta diligenter collogit et excussit Eruditissimus Beckius, cuius amicitia gloriari nunquam desinam, in disputatione aditiali Eramen causarum, cur studi liberalium artium in primisque poeseos a philosophis veteribus aut neglecta aut impugnata fuerint Lips. 785. p. 38-42. Unum e multis, quae in promtu sunt, adscribam e libr. II. de Republ. p. 60 . . Frs seu Vol. VI p. 246. Biponi. μάλιστα τοτε cum nondum

ephebis excesserint πλάττεται και ἐνδυεται τυπος δν αν τις βουληται ἐνσημηνασθαι ἐκαύτω. 'Αρ' ουν ραδέως Ουτω παρήσομεν ους πιτῬχοντας π των ἐπιτυχοντων μυθους πλασθέντας ἀκουειν του παῖδας

καὶ λαμβάνειν ἐν ταῖς ψυχαῖς ως ἐπὶ το πολῶ ἐναντίας ἐκKναις, c, ἐπειδὰν τελεωθωσιν, ἔχειν ἰησομεθα δειν αυτους.

83쪽

dum esse censuisset ), nisi lectione Homeri teneris uero 10rum mentibus frivolas de diis opiniones instillari et superstitionis rubiginem affricari, quae vix sanioris disciplinae placitis detergi possit, lane perspectum habuisset et Ogui tum Quae cum ita sint, liquid apparet, potuisse vellianc ob causam veteres Comicos impune illudere diis patriis, quanquam eorum sanis, imaginibus, Sacris plena

erant omnia. Ssueverant spectatores a tenera aetate ridi

culis illis poetarum de numinibus opinionibus et imaginibus, ab augusta, quam sapientiores iam tum de deo animis suis informabant, specie maxime discrepantibus et remotis. Ferre poterant deos alam ludibrio expositos. Consentanea erant illa ludibria fabulis, quas cum lacte materno quasi suxissent et omni deinceps in ludis Grammaticorum institutione enitus imbibissent, dum nemo aut deos illos eSSe negaret, aut numina, eregrinitate Vel novitate exosa et invidiosa induceret. Restat, ut rem, de qua hactenus disputavimus, exemplis aliquot ex Aristophane nostro etitis illustremus. Sic non temere haec a nobis affirmata, patebit dilucidius. Maximo cultu dignabantur Athenienses Mercurium, et Sta

' Iii nobilissim illo Ioco, quem certatim laudaverunt veteres et re- contiores de Reptibi. III p. 617. . Non nescio, Bockium V. l. in disputatione modo laudata p. 42. . . tonuisse, hunc locum non de Homero, sed do poetis Tragicis tantum intelligendum esse. Sed, pace dixerim Viri Exc0llentissimi, e cuius commentariis historicis et philologicis me quotidie aliquid discere gratus profiteor, vix omnibus probare poterit hanc sententiam. Tragicos latoni in mente fuisse. serie orationis certo demonstrari non poterit, et repugnant alia loca, in quibus Homeri carmina exulare iubet e civitate bene constituta. Nec pro nihil habendus est Consensus veterum, qui Homerum hic significari uno oro omnes affirmant. Vide loca, quae congesserunt V DD. ad Maxim Tyr. Diss. XXIII. T. I. p. 446. et T. II. p. 463. Reisk. Sed movet me in primis setiam aucto ritas Dionysii Halicarnassensis, laudati ibi a Beckio. Nam cum hic quo que locum acceperit de Homero, grave hinc factum esse praeiudicium fatebuntur omnes, qui κριβειαν norunt acutissimi Critici. Nimirum dignus est isto locus, qui post repetitas curas Graevii Lecit Hesiod C. b. P. 127. Fraguorii, Massiae T. I. et Comment Acad. Inscript Paris. Mei

adhuc sub examen revocetur. Cogitandum os in primis, claudere ibi Platonem universam do poetis proscribendis disputationem, et sic επιφω- τημα illud de poeta coronando et unguentis perfundendo, non ad Tragicos solum, quos verbis Proxime antecedentibus perstrinxit, sed ad principem etiam poetarum omnium referendum esse. Sed haec iam non sunt huius loci.

84쪽

62 DE HOMERI LECTIO PEtuis, aris, esiis diebus venerabantur ). Sed memoriae mandaverant iidem a teneris suavissimam Demodoci cantilenam de Venere et arte in suri amatori a Vulcano de-Ρrehensis. Orant, cluae ercurius ibi respondet Apollini Plausu forsitan et cachinnis exceperant salacissimi dei

II verba in lupanari vix hodie ferenda' ). Legerant si non

omnes, at nonnulli certe, antiquissimum hymnum in Mercurium qui vulgo Homero tribuitur, et quae rudimenta mirae ξυχεtoici iam in incunabulis OSuisset, cognOVerant. Audiverant illa haud dubie in conviviis lepide exagitari et variis modis risus capiandi causa exornari vid. o. DD. ad Horat. I. Od. 10.). Nonne igitur Vero simile est, iisdem Atheniensibus cum in theatro spectarent Mercurium διακονικον deum vid. Lucianum i D. XXIV. p. 275 lepidissimo haec ridentem ad vilissimum ministerium Viscerum

CXpurgandorum detrusum, apud Aristoph. in Plut II 0

Seqq. Vel meretriculae complexus alteri conciliantem ), Statim succurrisse ea, quae in Homero suo iam olim legerant ac eo lubentius animis infixerant, quo rocliviores omne Sumus a natura ad carmina, quae fomitem subiiciunt libidinibus et permulcent animos Voluptatum illecebris, alacriter arripiendar Addamus exemplum alterum a Baccho elitum Ridicula admodum et scurrilis est licentia, qua Aristophanes inmanis Bacchum, hoc est, numen illud. in cuius honorem celebrarentur Diono si et ludi ede' Prostabat statua Mercurii Propylaei in augustissimo arcis sacrario Pausan. I, 22 p. 53. ut in.). Hermarum primi inventores Attici, πρωτοιάκωλους εποιησαν Ἐριχάς. Pausan. I, 2 . p. 56. et IV. 33 p. 161. f. Harlesium de Mercurii ante fores statuis in Opusc. p. ψ7 . seqq. Ephebi celebrabant quotannis Hermaea, vid. Meurs Graec. Feriat et ex ea ot-terum. Variis eum prOSequebantur Cognominibus. Vid. Spanhem ad Plui. Aristoph. 115 . seqq. sed cui non cantatus hic Hylas '' Odyss. . 339-43. Multum hoc loco abusos esse eos, qui Verbis praetextatis titillarentur, colligi potest e dialogo hilopatri . . ubi perstringitur Mercurius ἀσελγομ ανῶν επὶ τοῖς ιοιχικOiς, s. enastertius ad Lucian. D. XVII. T. I. p. 246. Atque hinc morem ductum esse putaverim, Hermas fingere ἐνδροσάθεας. Vid. Herod. ΙΙ, 51. ubi es- seling. et Larcher ad illum locum T. II. q. 267. ' ' Apud Aristoph. in Paco, ubi deae Irones personam sustinere in-gitur vilis meretricula, quam Trygaeus opitulante et conciliante Mercuri in terram deducit v. 728 seqq. collatis v. 8 8. ubi verba illa, quibus petulantius nec cogitari quicquam potest SerVus Togaei: Ου αν τι oin τίον θεων τριωβολον, E πορνοβοσκου G', ωσπερ ημεῖς si βροτοί.

85쪽

APUD GRAECOs. 63rentur Scenici, in scena spectatoribus luden tum et ridendum propinat. Absurdum et, si rem e nostris moribus metiamur, turpissimum esse Videtur, deum in scena exhi

bere irepidantem, vapulantem servilibusque plagis male mulcatum, qualem in fabula illa Bacchum nobis finxit Aristophanes. Nec indignati tamen sunt hac ignominia in

deum coniecta Athenienses. Im mirum in modum exhi- Iaratos et in cachinnum est usos esse hoc spectaculo credibile est. Plures, eaeque Satis idoneae huius rei asserri possunt causae ). Sed si quis opiniones lectione Homeria tenera iam aetate Susceptas huc reserat, nec ille multum 12 veritate aberrare mihi videbitur. ix ullam in Bacchum

contumeliosiorem cenam reperias, quam ubi in vestibulo inferorum Empus a terriculamentis mire agitatur et con sternatur Bacchus. Prae metu vix apud Se est miser, at

Iet, trepidat, quaerit, quo se abscondat, latebras in Ranis V 285-311.). Potestne quicquam ignominiosius et

turpius dici de deo, qui triumphans orbem terrarum per agraVit, et ad extremam cum copiis victricibus penetravit Indiam Θ Sed didicerant spectatores ex Homeri carminibus, formidolosum esse deum et quovis hinnuleo fugaciorem

Bacchum, quippe qui minis Lycurgi exterritus fuga salutem etiisset turpissima et in gremi bonae Thetidos deli

In hunc censum in primis reserendus est mos ille veteris Comoediae, Tragicorum fabulas ioculari imitatione ad ridiculum sensum detorquendi. Cum igitur Tragici saepe deos inducerent in fabulis suis, non

potuit fieri, quin Aristophanes festive omnia in risum et iocum convertens, quae graviter dixissent Tragici deos etiam, quos a Tragicis ο- thurnis ad soccum et Comoediam traduceret, multa ridicula et perpeti et perpetrare fingeret. Sic cum Bacchum ad inferos descendentem inducit Aristophanes, dolorquet ad comicas facetias argumentum a Tragicis saepe tractatum, qui fabulam illam de descensu Bacchi ad inferos ad arcessen dam Semelen vid. Ηeynium in notis ad Apollod. p. 579. et quom ibi laudat esselingium), non minus exornaverant, tiam Herculis et Thosei καθοδους. Iam quae in Tragicorum fabulis omnia graviter dixerat feceratu Bacchus apud inferos, Aristophanes consulto fecit turpia, foeda, ri dicula. Hoc tenendum est in tota Ranarum fabula, nec dubitare possumus, quin plures Comici ex hoc uberrimo facetiarum fonte hauserint. Nam

de comicorum iusmodi fabulis intolligo dictum Cleanthis, qui, cum in

gratiam rediisset cum poeta, a quo vituperatus fuerni, τοπον εἶναι, inquit, τον stεν ιονυσον καὶ φακλέα Pλυαρουμενους π των ποιη

τῶν ιη ργιζεσθαι, αυτον δ' ἐπὶ τῆ τυχουση βλασφημι δυσχεραίνειν; apud Hosych. 'lil0s de viris illustr. p. 32. Sed uberius do hoc dicterio rum Aristophanis in deos fonte egimus in libello supra indicato.

86쪽

Plura eXeinpla, quae intromtu sunt, asserre nihil attinet. Ex his enim, quae allata sunt, abunde patet Homeri lectionem, qua uerilis aetas apud Athenienses imbueretur, multum contulisse ad licentiam illam, qua in deos quoque abusa est eius Comoedia, augendam et romoVendam. 13 Et cum Homerus cum Hesiodo et Lyricis undamenta quasi iecisse utandus Sit, quibus Osterior aetas omnes de diis superstrueret fabulas et Filios facile intelligitur, causam, cur Aristophani licuerit illudere ipsis diis, primariam ita etiam explicari posSe plura, quae nobis Parum decore, imo impie et nefarie de diis dicta esse videantur apud poetam nostrum, te aeculae Atticae, cuius plausus vel in primis Sectabatur noster, atque in uniVersum Populo Atheniensi, e lectione Homeri a teneris assueto eiusmodi ineptiis, longe aliter se habere visa esse. Brevi ferebat haec religio Atheniensium et vana utique, quam de diis sibi induerant, PerSuaSio. .

ARISTOPHANES

Explicavimus nuper in scholis nostris Suavissimam se-stivissimi poetae, qui familiam ducit in vetere Comoedia, fabulam, Pluti nomine inscriptam, magnumque inde ad disciplinae nostrae alumnos cum iucunditatis tum utilitatis redundasse fructum, cum Oluptate quadam Sensimus. Λl-

' Prodiit haec prolusio ipsiae ad indicendam panegγrin scholasticam Gubenensem a. 1790.

87쪽

liciebat eos Attica suavitas, et incti lepore sales, quibus

exuberat et abundat Aristophanis ingenium. Admirabantur festivitatem hominis ex omni materia risum iocumque capiantis et quicquid vellet, quocunque intendisset animum, mira arte extundentis omnia. Hinc quicquid inier legendum ex indagandis verborum rariorum notionibus et extricandis structuris difficilioribus suboriretur taedii et laboris, lacile devorabant, certo erSuasi hac tantum via muniri sibi aditum ad veneres facetiasque Iepidissimi Oetae peni lius contemplandas cognoscendasque. Et est quidem Pluti tabulaea, quae magis lacere OSSit tironibus, quam reli-4

quae eiusdem Poetae comoediae, quae quidem ad aetatem nostram pervenerunt Arctissime illae cum tot civitatis Atheniensium statu connexae sunt et copulatae Cleonas,

Lamachos, Hyperbolos aliosque tactionum in turbulentissima tum civitate Ρrincipes convitiis acerant et proscindunt maledicentissimis. Ubique respiciunt ad belli Peloponne stac eventus, insidias, inducias et id genus alia. Haec

omnia penitus Perspecia et quasi in numerat habere oportet, Si, quam tantopere admirati sunt veteres in Aristophane Iiostro, Vim comicam et leporem Vere Atticum plane cognoscere cupiant et intueri propius ). Atqui haec omnia

fere absunt a Pluto nostro, quam in illa secunda εκ do σεtultimam earum fabularum, quae aetatem tulerunt, docuisse poetam, e Petiti et Palmerii computationibus constat Fabulae argumentum est SimpleX, purum et a turbis civilibus maxime alienum. Restituuntur Pluto lumina, quibus captus fuerat. Insignis inde oritur rerum apud pauperes et locupletes Onversio. Habes tribus verbis totum fabulae argumentum ).' Difficultasses, quibus laborant fabulae Aristophanicae breviter sed

pulchro adumbravit criticus quidam in Commentariis literaturae veteriss Bibliothe de alten Litteratur nil fitinst Gotting. Ρ. I. p. 126 Seq. Nec contulisse pigebit acutissimum Britannum, lairium in institutionibus vernaculo sermone scriptis II. lair' Lectures o Rhetorio an belles Letire Vol. III p. 352. d. Basil. '' Unicum est, ni fallor, lutus eius comoediae, quae media VO-catur, exemplar. Atque hinc, credo, factum est, ut, qui primi inter Italos prelo subiecerunt nostri fabulas, id et Iuniae, lutum, omnium postremam Fabulam reliquis praefigerent, praeposterum in hoc sequuti

ordinem librariorum, qui hanc fabulam intellectu enarratuque facillimam reliquis spinosioribus dissicilioribusque priorem esse iusserant. Sed de his disputandi iam non est OCUS.

88쪽

66 AnisToΡΠΑΝES IMPUΝITUS Quae cum ita sint, nusquam sero in lectione eius adhaeserunt,nostri. Tendebant tamen primum et nauseam aliquam movebant dici nonnulla nimis scurrilia, o Cloacinae illa, non Veneris ei Musarum sacrariis elita. Sed facile intellige- hamus, condonanda haec esse seculo, in quo scripsit Aristoplianes, et dandum fuisse aliquid spectatorum ingenio, cui inserviendum esset, si stare Vellei sabulas Suas Oeta. Comparabamus etiam licentiam scenicam, quam maiorum memoria apud nostrates etiam obtinuisse accepimus, cum moriones et circulatores circumforanei diludiis suis et mimis, Posscnspicio ad quos nares saepe obturandae S-gent Omini ingenuo, suavissime ermulcerent auriculastion tunicati tantum, vilis popelli, sed amplioris etiam Or

dinis hominum ). Sed sui aliud, quod admirationem

iniiceret tironibus nostris, quos is Se ad hoc animum adve tere, et quantum id utiliori ero a nostro ingenio et sensibus, observare iusseram. Videbant scisicet, Aristophanem ne diis quidem arcere, sed eadem licentia, qua, quod de Lucilio Itomanorum Aristophane narrat Horatius,

primores popilli arripuit, ' populum pie tril utim,

graSSari etiam in numina, non eregrina illa et adventitia, quod merito laudi vertit nostro iam Cicero ' ), sed antiquis-

' Praelegebamus alii luando, ut haec dilucidius apparerent, specilliina quaedam casci illius et obsoleti oporis apud Iaiores nostros, qua animi oblectandi causa proposuit Lossinius in libollis rem conicana coniplectentibus theatralische Iibliothe IV. Voli. Berol. 175 . et Ieytrage ut Historie uni Aufii ah me Ic Thcatcrs, Don effing tint Mylius. Stuttg.

1750. Monebamus etiam tirones nostros, e turpibus eiusmodi et Obsc ni Verbis, quae palam Proserrentur, non colligi posse, more hominum, qui haec audire non erubescerent, magis perditos fuisse et corruptos, quam nostra aetate, quae auibagibus utitur ot circuitione in his exprimendis imo maiores, qui scapham scapham apitellarent, reapse fui Sse Verecundiores, quani posteros eorum, qui illa Studiosius haec ευφημι-Gμων involucris abscondunt, eo acriori eorum sensu se titillari ostendunt.

Vide, quae scite in hanc sententiam disputavit IIer Ierus in libro novissimis Viri Summi scriptis aequiparando critisch Wialdcr, Vol. II. P. I 2. Seqq. ' De Legibus II, 37. c. 15. ubi formo est de peregrinis diis et παννυχιασμοῖς e civitate bono ordinata proscribendis: Novos deos et in his colendis nocturnus pervigilationes sic ristophanes facetisSinaias Poeta Veteris Comoediae vexat, ut apud eum Sabagius et quidam alii dii oregrini iudicat o civitato eiiciantur.' Locus , quod monuerunt etiam V. DD. ad h. l. in undecim fabulis, qua integrae ad OS PerVenerunt, non extat, licet in iis quoque crebro sugillotur bonus SabaZius vid Beck ad ορν. d7 . Sed e fragmento quodam T. III p. 276. d. runck. divinare possumus, respicere Ciceronem ad Πόδρας poetae nostri, saepius veteribus laudatas, Praesertim si compares cum alio fragmento eoque lon-

89쪽

DEORUM GENTILIUM Innison. 67simis ceremoniis adorata, sed urbis tutelaria et πατρsia, se-stis diebus, sacrificiis et Pompis religiosissime culta. Atqui audiverant olim et Iegerant nonnulli e coetu nostro Vel in exordio memorabilium Socratis, capita illi fuisse, abolere deos patrios. Cognoverant vel ex Nepote diris denotatum esse Alcibiadem ob violata sacra Cereris. Sciebant omnes,

me admonente aliaque exempla ex historia cum sacra tum Ρrofana suggerente ), tenacissimum fuisse popidum

Atheniensem rituum et Ceremoniarum Sacrarum. Quo magis mirum videbatur unum Aristophanem insignes contumelias, quibus in theatro ob os totius populi deos cooperiret et ludificaret, impune tulisse, nec Oenas luisse impudelitissimae audaciae. Iam cum Viderem, haec paulo altius 7 esse repetenda, copioSiusque edisserenda, nec interpretationis tenorem, interposita uberiore eius rei disquisitione, turbare vellem et interpellare, satis habui monere, diiudicanda haec esse e geni temporum illorum, et moribus Veteris comoediae, lura pollicitus, Si tempus et ratio serret. Quapropter Peropportune hanc mihi oblatam esse utavi occasionem sidet, quam nuper in explicando Aristophano obstrinxeram tironibus nostris, liberandae. Investigare igitur constitui causas, quibus impunitatem deos patrios in theatro coram populo eXandi consequutus sit Aristophanes, aliique veteris comoediae auctores. Scio, qui de Aristophane e re scenica Veterum scripserint, attigisse

etiam impunitam hanc, qua quilibet nostrum offenditur, quaelibet de diis garriendi fingendique licentiam. Sed cum

plerique, nescio quo fato, iniquius de Poeta nostro ferrent iudicium propter inimicitias, credo quas exercuit cum Socrate, pauci admodum huic argii mento immorari sustinuerunt, Curram eum Et canem, qui deos hominesque allatraret, appellasse contenti. Exorti quidem sunt nostra etiam

fusculo apud theta. IX, 3. p. 372. cum nota Casaub Iacturam huius dramatis compensavit quodammodo Lucianus, diligontissimus Aristophanis illitator. Habonius in peribus eius T. III. p. 527. seq. comtm concilium, in quo vestigia illum pressisse poetae nostri, vel ex hoc fit perspicuum, quod ibi . . p. 533. Σαβαζιον E coelo eiiciendum esse, sua-do MomUs.

' De samosa Atheniensium δεισιδαιαονία laudabam loca, qua facile consulere possent, ex Aeliani Var Ilist V, 17. et A. A XVII, 22.

90쪽

tempestate, qui ab iniuriis imperitae multitudinis illuna vin

dicare, et maculas, samae eius inustas, diligenter eluere studerent et delere ). Sed plerique hoc tantum egisse Vi Silentur, ut Socratis condemnationem ab illo Ortam esse, negarent, et maledicendi libidinem, cuius infamia flagrat. excusarent. Qui ver hoc argumentum, quod explicandum nobis Proposuimus, eculiari disputatione illustraverit '), quantum indagare potuimus ei resciscere, Te Pertus est nemo. Atque ut ordine et via procedat disputatio nostra, ita in ea Versabimur, uti rimo impietatis nostrum ac cusari non Otuisse ex ipsa crimini illius quale Athenis habebatur, declaratione ostendamus, deinde cauSas X-Ρlicemus quibus adductus poeta noster deos in fabulis suis ludos fecit, quas duplices esse reperiemus, Vel in more Ve

teris comoediae, vel in opinionibus de diis et rebus di rinis, quibus tunc imbuti erant homines, ostiaS.

it. Non erat quod valde laboraret noster de fama ei salute,

quod ne diis quidem in tabulis suis parceret ullum enim ab illis legibus, quae ius iudiciumque dabant Athenis in impios, poetae imminebat periculum Quod ut melius intelligatur,

' Vido Brownium I urdi uni alios tuo, quibus tostimonium denunciavit . . lankenburgius in observatis ad Sulgori luoria in Arti uni T. I. p. 152. et in Supplementis T. II. p. 566. quibus iani addi potest ipse lan-kenburgius in nota doctissinia nil Gilliost Historiam Graeciae oloris

Britannico in vernaculum seiunonem conversam T. II p. 279. seqq. et 'r'

lesius, yii partini in pro granulantibus quiliusdam cadenticis, partim iis nuperrima ubium editione summa opo nixus est, ut irrisi et condemnati Socratis a poeta nostro amoliretur invidiam.' ' At tigerunt enim complures Excusare conatus est dicacitatem nostri in ipsos deos, Causa tantum addita, quod sic sorret Osfronis itici theatri licentia, acutissimus Gallus, Boivinius in dialogo, Dium versioni vernaculae Paris. 1729. subiecto p 2 l. Les aliteries quil fuit de dicuae PaSSim Commemorat, qui rem scenicam Gra corum pluribus voluminibus Complexus est, Brum oeus le Thetiti coles reos par e P. Brumoy Vol. V. p. 247. et in primis Vol VI p. 300-305. d. in . Sulgorus in Theotria artium S. v. Aristophanes T. I. p. 150. d. nov. se quaestionem propositurum esse ait antea intactam: Vi ha thm eine so grosse Schmuhsuch gei cn die Cornehmsten se nne des Sta at unlsogar gegen die Gotteris ungerochen hingehnkonncn Sed, quae respondet, ad priorem tantum quaeStionis Partem pertinent, et, cur licitum fuerit poetae primores civitatis viros morsibus appetere, docte explicant Attigit etiam et acriter hoc nomine perstrinxit nostrum Vielandus ad Luciani versionem vernaculam in rotegoni ad Tom. I. p. XXXVI. et in Tom. II. P. b.