Dominici Cyrilli ... Tractatus de pulsibus. Editio prima

91쪽

tantum mileoli, non vero sanguis emittitur zPulsus uterini accurata diligentia ad diagnos mmorborum in puerperis evenientium magnopere conducit. Nam si pulsus uterinus deficit dum puerpera aeutissima febre affieitur cum abdominis meteorismo, & hypoga strii dolore, non de uteri, sed contra de intestinorum mor ho essentiali dabitandum. Hoc etenim in casa Iochiales evacuationes non interrumpuntur , &interim lethargici , ti convulsivi affectus 'exciis antur . Causa gravissima hujus morbi non . Ium ab intestinaIi saburra, verum etiam a lactis diffusione per totum corpus ortum ducit o

92쪽

CAPUT IV.

De Pul bus Compositis .

generses tantum pulsumn differentiae , aut si organicae tantummodo mutationes in morbis adessent , sphygmi ea doctrina faei i lima prorsus evaderet . Sed non in acutis modo , verum etiam in chronicis tanta saepenumera in arteriarum pullatione varietas animadverti tur , ut contra pulsus species dissiculaee possit determinari. Hujusmodi aberratio a generaliobus speciebus , & characteribus superius expo. sitis pendet a numero . , & varietate incredi. hili symptomatum , & aegritudinum , quibus graviores corporis affectus stipantur . Μodo enim irregulariter, modo aequabiliter arteriae micant modo durae , & vehementes , modo depressae, & molles apparent. Ab hac irregu laritate adeo pulsuum characteres perVertuntur, ut genuinae aegritudines dignosci nequeant. Nascuntur inde pulsuum compostorum varietam tes , quae frequentissimae sunt in morbis humorum , atque in generalibus nervorum a M. ctionibus . Rursum anomaliae , & aberrationes pulsuum , quae etiam in organicis morbis iam servantur , criticarum perturbationum , & tev

cuationum certissima indicia sunt. Hine si ex.

93쪽

gr. in angina inflammatoria, quae pulsum gurituralem , nempe superiorem essentialiter inaeis qualem , sed irritatum, & coarctatum efficit ,

arteria elevatur, ac nonnullas vehementiores

pulsationes ostendit, procul dubio tonsillarum suppuratio absoluta est . Si rursum in eodem morbo pulsus Omnino externus, undosus , ac proinde mollis versus terminum primi septenarii animadvertitur, tunc criticus sudor eum persedia morbi judicatione expeεlandus. orgarinico itaque anginae pulsui superadditur pulsus universalis evacuationis criticae, nempe pulsus sudoris . Tune nulla adhibenda sunt praesidia , ne scilicet salutares naturae operationes interrumpantur. In morbis phlogisticis, si obscurae primis diebus , sepultae , & internae a teriae medicamentis excitantibus, & resolventibus opia portune administratis elevantur, simulque Deisquentiam, & undosas inaequalitates assumunt . bonum ' hoc enim novam fugientis principii vitalis evolutionem significat, atque vitalitatis renovatione beneficus sudor obtinetur . Ita post Iargiores vini doses in memoratis morbis

constanter evenire obserVatur . Frequentes et

iam sunt acutae illae aegritudines , quae co-ptuni curriculo praetergresso ad quar am usque, vel quintam septimanam, gravioribus accidentiis bus non interruptis, progrediuntur . Pulsus se-briles semper summam duritiem , & obstinatas inaequalitates admodum habent . Aliquando manifeste exacerbatur febris , atque in singulorum septenariorum initio majoris momenti sym

94쪽

. ' ἄ

0mplomata excitantur Calor enim molestissimus adest , evacuationes alvinae constant bile intense flava , & essentialiter phlogisticata , eorpus praeternaturali macie conficitur , & cutis ultra modum exicca a aeneum fere colorem

assumit . Pulsus in hoc easu duri , & vehementes. substinentur a calore interno, euiua magna copia a phlogisto exturbata solidas partes disserit, in apertum egreditur , atque dum sensibilis caloris locum occupat, pulsuum irritationem , duritiem , & irregularitatem gignit. Phlogisti deinde superabundantia bilis naturain lem inflammabilitatem magnopere adauget. His positis, antiphlogistica aquosa eum coris

dialibus , parcius tamen combinata curationem absolvunt. Singulorum vero septenariorum in iistio , uti dictum est, morbus universalis exacerisbatur , quia natura quas per plures dies conis coquere tentavit vitiosas substantias, majori excitato tumultu hoc tempore evacuare nititur . Ideo aut pustulae ad exteriora determinantur, aut a phthae molestissimae in palato , & exo. phago efformantur , aut tussis ob congestionem pulmonalem nascitur, aut denique alvus biliosa abundanter demittit. In omnibus hisce im- perfectis crisibus pulsus novam qualitatem , novosque characteres ostendunt. Et sane si deis

currente morbo pustulae apparent, arteriae Uehementiores, & inaequales, nempe externae fiunr,

uti accidit in omnibus eruptivis affectibus . Post absolutam eruptionem valde deprimuntur, quia a morbi malignitate, atque a vitalis prin

95쪽

nario molesta , quae excitatur tussis, a pulsa pectorali designatur , atque inaequalitates arte-xiarum a faucium inflammatione , & ulcere Pendent . . Denique si alvus biliosas evacuatio

nes praebet in ipso morbi decursu, deprimitur sinistra arteria , & aliquando intermittentias habet . Rursum in longis hisce febribus a bilis degeneratione pendentibus , si caput soporoso affectu opprimitur , fere semper convulsiones nascuntur , quae pulsus reddunt inaequales , &Praesertim taremulos. Tremor vero arteriarum minime confundi debet cum Ire more carnium,

qui oritur ob corporis imbecillitatem , & irritabilitatis perturbationem . In acutis itaque nova supervenientia symptomisa , aut criticae mutationes statis temporibus excitatae , peculiares in pullationibus arteriarum varietates gignunt , unde compositi pulsus nascuntur . . Qui revera biliosi dici merentur morbi , quia longissimi sunt. &. non raro ultra quar tum , & etiam quintum septenarium progrediuntur , atque bilis admodum croceae evacua tione , constanti calore urentissimo, lingua

rubra, & sicca , delirio, Sc soporoso aliquo affectu distinguuntur , pullum sibi proprium ha-

hent . Arteriae enim fere semper superiores , ac capitales sunt , & quamvis aeger virium imbecillitate assiciatur , durae , & vehementes apparent una.cum magna frequentia , summaque celeritate. In primo septenario arteria dextera stomachalis. deprehenditur , quia natura

96쪽

uomitum excitare moIItur, Post metru fionem ventriculi aut naturalem , aeut artificialem amteria dextera elevatur , & pulsus capitalis eha xacterem assumit. Dum novus initat paroxys. mus librilis, mediocriter deprimitur , atque i ritatur pulsus , smulque caput gravatur. Dei de vehementissimus , & universalis calor evoliavitur. In hpc casu permanens Pulsus magnitudo eapitis aegritudinem significat, seni perque judietum Medi eis suspectum reddit . Calor 'eamdem intens talem servat , & vehementias pulsuum suam quoque symbolam addit. Febria .les acutissimi insantum affectus pulsum habent frequenti isimum , & inaequalem ob rationes ali bi adnotatas. Verum ubi convulsiones aut imis minent , aut jam apparuerunt, non solum seis bri rigiditas pulsuum , sed manifestus etiam arteriae tremor , s ve stridor in diastole Meiadit . Numquam haec pulsuum muratio a conavulsionibus sejungitur, & indiearionem curato tiam antispasmodie is , & diluentibus superstruenis dam esse ostendit . Tremor etiam arteriarum observatur in variolis malignis, praesertim ubi post absolutam pastularum suppurationem , &exiccationem febris diuturnitas de graviori ,

periculosoque morbi exitu nos admonet. Diuturnae , ac lentae febres, quae a vitio humorum tantummodo oriuntur, atque ab organica aliqua laesone pulsus sejunguntur, statim ac irregularitates ostendunt, ictusque arteriarum vel simpliciter inaequales , vel manifeste undosi redduntur, de abscessu externo, aut de

97쪽

sudore erilleo dubitandum. Hae prose 'o ra tione diuturnarum febrium judicatio accidit , s medicamenta stibiata opportune administran. Iur. Reliquae compositorum pulsuum disserenotiae , quae . cum pulsibus organicis copulantur , ex dictis erui possunt in hoc enim capite de humorum vitiis , a quibus pullus peculiariter mutantur, breviter loquuti sumus. De sphyg-micis observationibus a nobis per plures annos diligenter insti reuis in praesemia satis ' uberior enim ejusdem doctrinae explicatio op- Portuniori tempore Iucem videbit. At no Ope Tam inutiliter impendere videamur , ad pers cte explendum hunc scholasticum curriculum quasdam alias doctrinas oeulis vestris subij cere perquam necessarium esse duco , quae a diversis apparentiis in morbis aeutis , & chronicis

tum linguae, tum excrementorum ventralium, urinarum , atque Partium corporis externarum

98쪽

ps CAPUT V.

De Sirnis , quae α Lingua peruntur .

Iuleios, profecto signa pro diversorum

morborum intelligentia a lingua petuntur. Partis hujusce superficies saepe constantem in praecipuis morbis characterem servat. Ab humorum tantummodo vitio vel uniformiter albo tartaro tenuissimis , & vix conspicuis granulis composito obtegitur , uti in omnibus

lymphaticis , P phlogisticis affectibus , atque

in febribus ab aere palustri ortis observatur vet admodum rubra est, & aliquando erustam sanguine concreto efformatam gerit lingua , uti in progressu phlogisticorum morborum accidit. In memoratis febribus lingua non solum rubra , & nigro sanguine obducta apparet post primum septenarium , sed ejus suhstantia sum. mopere exiccatur , & absolute magis inflata , crassiorque evadit. Variolae, morbilli, scarlatina, erysipelas , omnesque morbi cutanei lininguam erasso tartaro a basi usque ad duas m tes suae longitudinis obductam habent; apex contra ruberrimus apparet , atque puncta rubra , distincta tartaro semper interspersa sunt. In memorρtis casibus linguae mutatio modo

descripta morbi evolutionem longe praenuntiar. Adeo

99쪽

in deo hoe verum est , ut in artifieialibus u riolis sexto , aut septimo ab insitione die lingua jam mutata deprehendatur . Thoracis , &Pulmonum non acuti modo, sed etiam chronici affectus magni sane momenti signa ex liningua nobis praebent . Etenim ubi pectus assi. eitur, lingua utplurimum cingulo rubro per marginem a basi ad apicem excurrente circum datur ' superficies vero tegitur tartaro albo cras sitimis , rotundis, & distinistis moleculis composito. Contra in morbis viscerum naturalium, di praesertim hepatis lingua, excepto apice rubro , tota velamento albo inducitur . Tartarum vero linguae constanter crassum acinis elevatis factum praecipuum est signum laesionis pectoris; nam tenue apparet. dum eausa morbi ab domen oecupat ' ita praesagium facile erit institui. In progressu vero nonnullarum aegritudinum lingua primis diebus undique alba exintimae pelliculae membranulas per intervalla dimittit, unde maculas partim albas, parti narubras habere videruet . Linguae demum ariditas maior, aut minor a generali pendet hum

rum, di solidorum partium constitutione .

100쪽

De Sirnis, quae M urisa, G excrementis

eruuntur . Narrandae nunc sunt urinarum in acutis ac chronicis morbis , atque excrementorum in.

testinatium apparentiae ; hisce enim inspectis , saepissime Medicus de morbi natura , flatu , mutationibus , lac duratione cerium judicium pronuntiare poterit . Alimenta , quae sanorum corporum subissentationi quotidie inserviunt, juxta varium ventriculi . 8c intestinorum statum diversi. mode mutantur. Primum masticatione , deinde mixtione fluidi salivalis , oris calore , &expirati aeris peculiari proprietate alimenta omnia, & praesertim scca, sive solida non mediocrem alterationem nanciscuntur Rursum inventriculo ulterior, & absoluta ciborum decora. postio oritur; a calore stenim , atque S CO-pipsissimo succo ea strico principia, quae cohae-xentiam im omnibus substantiis efficiunt, omnino separantur . Sequitur inde dissolutio absque ullo tamen genuinae putrescentiae, & vere corinruptionis sgno . Absoluto ventriculi' munere , S ciborum decimpositione mygna ex ' parte , Peracta, chyli, R excrementorum particulae ad