장음표시 사용
101쪽
το DE CURANDI RATIONE Propositi aeuasiti summa in absoluta
ITIA, quae venae sectionem aut imp
diunt aut i altem remorantur, huiusmodi sunt. Ventriculi primarumque venarum cruditas. Noxiorum humorum colluvies . Aluus faecibus adstricta . Os vcntriculi exacto nimium sensu praeditum, vo Imbccillum, quae vcns sectionem non omnino vetant & excludunt; sed duntaxat retardant, dum arte. sint sublata: Quando im crudiore humore ventrictis tum CXercente vena secatur, atque cxinanitur in sanguianis locum succi crudi plurimum rapitur: Adstricta veri, aluo, si venapcrtundatur haepare austaeque venae so
didum quiddam & impurum e faecibus exsuggentes impiciatur Propterea scribente Galeno nono Methodi
med. cap. quinto tantum morae in vena elidenda in te poni debet, quantum satis est tum ad crudorum concoctionem , tum ut excrementa descendant, quae quidem si cntenis succedant,clystcre vcl alijs paulo ante comm moi atis Lia cntibus aut clementer aluum de ijcientis bus latrali ida sunt. Coctus crudus iae cibus ex deu ratae iustum copia, tum qualitate , ex tempore , quis acceptus cst , ex ructu , atque ex ventriculi pondere aper;issima conicctura internoscitur.
Humor praetcrea in ventriculo, aut in vicinis partibus corruptus exuperansque, siue illic genitus est siue alitii, d c, cluti ex capite , exiecore, aut ex liene procubuit, venae incisionem disserie suadet, dum sit expurgatus: aliter cia in multo maiore detrimento, quam ci uditas in venas rapitur, hasque multa impuritate inficit: Hinc vel obstructioncs , vel cachcxiae liunt, vel moibi ingraue scunt
102쪽
scunt, aut diutu rniores evadunt, saeuioraque symptomata accersunt. Quinetiam humores impuritate conspurcati, impetuque concitati excandescentes ventriculum praecordiaque vellicant, unde nausea , conuulsio, animi deliquium , syncope & alia id genus lymptomata terroris & metus plena , quae quoties praeter ullam ciborum cruditatem in aegris apparebimi, ex intestinis e ventricu- Io atquec primis venis, priusquam vena socetur , hi morvitiolus deturbandus est, vomitione si sursem rapiatur,
hausta potione, vel aquae vel ydrelaei tepescentis selibrae pondo; Alui autem deiectione, si ad partes in sernas declinauerit , cassia cui hycra picra addatur si febris non reclamet accommodatum huic negocio praesiditim censetur, vel pio humoris specie aliud quoddam blandum
cuiusvis uniuersian corporis molem neutiquam exagitent . De alijs vero viiijs venae sectionem, aut retardantibus aut praepedientibus, praesentis instituti agere non
est ia- Porro autem, cum causarum morborum internarum
copia aut vitio laedentium geminata sit indicatio, quippe , ut copia vacuatione, ita & vitium expurgatione toI- latur, liquido constat, quod si copia & vitium adsint, euacuatione&expurgatione erit opus. Atqui aliquando quidem opurgatio sela, aut venae sectio sola v itio &abundantiae satisfacit , quod & expurgatio euacuatio quaedam sit, & sanguinis detractio quaedam expurgatio, saepius ista sanguinis missio satis erit, quam sela expurgatione uti praecipue in febribus, quia sanguinis detractione humor vitiosus una cum sanguine extrahitur,expurgatione autem sanguis una cum vitioso humore nequaquam educitur. Rursus , cum sanguinis missio melius corpus ad cxpurgationem disponat, quam expurgatio ad sanguinis misssionem, hῖec enim laxat vias, quo beneficio maxime cor
103쪽
nem praescribere , atque summa cum ratione, grauis. simorum virorum auctoritate, sinubiue comprobatis experimentis correspondente, aluum prius blande subducendam consulere, mox venam lecandam. Argumentorum autem omnium , quis hunc usque adeo celebratum medendi usum euertere videntur ol tio per compendium repetita, ex una sola allata Medicamentorum aluum mouentium distinctione petenda est; niuit rum q uod alia proprie, vereque ca thartica d icantur,. alia vero lenientia, aut blande noxios humores primae regioni infestos deturbantia; Haec incipientibus morbis ante venae sectionem utiliter usurpant, illa vero neutiquam. Hactenus de secundo quaesto , quantum ad sanitatis conseruationem morborumque medelam sussicere videtur. Qua de re recte ne,an secus opinatus fuerim, aliorum erit
iudicium; modo sophistae non sint, cum quibus agere mei non est instituti. Restat ut breuitati studentes ad sequentia descendamus , nempe ad tertium propositum.
Nunquidputrida febre correptis purgans media
camentum toto morbi tempore ex inter
petendum. i τVI artis operibus, experimentique neglectis maiorem in sophistarum cauillis industriam posuerunt, minus ipsis curae est, ut rerum , de quibus disputatur,
naturam accurate pernoscant , cum
quibus in praesentia contendere mihi. non est consilium, sed cum ijs amice, modesteque agere, qui de communi hominum salute magis, magisque in ' dies commereri student. Ergo purgandum non esse ex K inter-
104쪽
interuallis sibusda ante materiς coctione multis & ronil &auctoritatibus apertissime demonstrari poti Ac primus Hippocrates imithro De Medicamentis purgantibus versus finem apertiisimis verbis declarat, quod his sequi validis ac magnis febribus corripiuntur , medic menta purgantia perscribenda non sunt , quod inpense calida cum sint, stivo praesertim tempore , sub
cane & ante canem febrilem augent ca Iorem : tantum
abest, ut quouis morbi tempore talia pr scribi debeant
indifferenter medicamenta. Altera Hippocratis auctoritas est quarto De ratione victus in morbis acutis tex. quadragesimo tertio, quae iii hunc modum se habet. Quibus principio urinae & nebu- Iosis & crassi; existunt, hos c teris permittentibus purg re conuenit, quod si uri ne inter initia tenues fuerint, tales non purgabis; At si videatur, cIysterem exhibebis. Tertiaaccedit eiusdem Hippocratis auctoritas quarto De ratione victus in morbis acutis vigesimo secundo, ubi habet. Quicunque autem ea, quae inflammantur statim morborum inter initia medicamento soluere conantur, hi non solum ab intensa, inflammataque parte nihil adimunt , cum non cedat, Obsequaturque quippe quae adhuc cruda sit affectio, verum quoque & quae morbo aduersa & sana sunt, absumunt, contabefaciuntque,ductoque ad imbecillitatem corpore morbus superior euadit, qui morbus ubi vicerit, remedium non habet. Quam auctoritatem paulo ante ad verbum citauimus ad aliud tamen propositum.
His accedit & quarta eiusdem Hippocratis auctoritas Aphorismorum primo Aphorismo vigesimosectindo Concocta videlicet medicari, & quae sequuntur. Extat & alius insuper Galeni locus quarto De sanitate tuenda ca-t .pite quinto,qui in hunc modum habet. At si in eodem homine reliqua eadem sint, caeterum in lapse corpore san- suis
105쪽
ruis bonus exiguus sit, crudi humores plurimi, huic nec sanguis mittendus, nec alui deiectio procuranda. Rursus Galenus lib. cui titulus inest Quos purgare conuenis non Ionge a principio, hoc praeceptum litteris consignauit. Qui vero humores aliqua parte corporis consed rundi neque ullo alio auxilio, neque medicamento ullo mouendi sunt, prius quam concocti fuerint. Sed hisce auctoritatibus rationes quoq; no parui sapiadae ad ijciuntui &prima.Si cum crudi adhuc sunt hum res, eos purgatione dimouere tentes, nihil auxilij a ii tura expectes , cum ipsa post concoctionem seccernat, ac post secretionem excernat,quemadmodum aperte asserit Galenus in cona. Aphorismi vigesimi primi,primi de quarti librucur in principio purgadu ccses Altera ratio. u i
dicationes, concoctione'; a purganti medicamento uniuersu corpus deturbate praepediatur,caeteraq; naturae auxilia tollanturivi magnus Hippocrates Deratione victus in morbis acutis contex.quadragesimo quarto asserit,nonsne maxima noxa & offensa,inter morborum initia, in augumento& in vigore, ex interuallis quibusdam febrientibus corporibus purgantia medicamenta concedi possunt, Adhuc , si in febrium initiis purgantia exhibeantur medicamenta, cum sebres ipsae aut diuturnae , aut cutae suerint; si diuturnae, per concinionem, aut per ab scessum terminantur; medicamentis purgantibus ergo quovis tempore indifferenter utendum non eriis acutae, licet excretionibus finiant, illud tamen multifariam o tingere poterit, nempe aut sanguinis e naribus fluore, aut sudoribus, vel vomitibus ; raro enim accidit quod consideratione dignum est sebres per ventris solutionem iudicari. Quamobrem cum raro natura in febribus & Iijs acutis morbis ventris deiectionem affectet , procuretque pro eorum curatione, raro etiam hunc ipsum modum purganti medicamento Medicus procurare debet i x x ex
106쪽
ex quibus liquido constat, quanti sint roboris & momenti auctoritates rationesve, quibus nostrain hanc sente tiam tueri conamur, in morborum videlicet initiis, atque I uccessue ex breuibus interuallis, ante integram ac omnibus numeris absolutam morbificae caulae concoctio. nem, purgantia medicamenta non esse perscribenda . . Haec autem & coli milia iam antea commemorasse haud immemorsum, verum eadem in paucas summas cogere, ac denuo repetere nunc tertium mihi obiectum dubium inuitabat Vcuius quidem solutionis momentum Omne in eo constitutum est, ut rationibus, auctoritatibusque ipsi experientiae consentientibus demonstretur quod ni fal-Ior euidentissime praestiti neutiquain in omni morbi tempore ante concoetionem ex breuibus interuallis purgandum; Nisi unum vel plura ex superius commemoratis maxime urgeant. Proinde Galenus primo ad Glauc. cap. nono abscinthyiam, quod purgantis medicamenti loco in tertiana exquisita usurpabat, non nisi causae morbificae praeparatione praegressa imperabat. Sed iam tempestiuum mihi fuerit contrariae lectae rationes paulo diligentius expendere. -i i
Eorum argumeΘta examinantur , qui in febribus putridis cirra cocti empurgant a proprie
dicta medicamenta repetenda su--i .. stinere conantur.
ENTENTIAE disputantium vel etiam
erroneae ad solam rerum contemplationem spectantes, interdum diisi mulari possunt; at quae praeter lynceram rerum cognitionsi opus maximi momenti concernunt ό quales
sunt, de quibus nunc disceptamus, prosecto non per tot
107쪽
cum, sed serio & accurate admodum sunt expendend9,qnod ad hominis vitam pertineant. Age ergo, modo
trantea mus ad eos, qui contrariam nostrae sentcntiae ii nent opinionem, ac primum sic arguunt. Galenuς undecimo Methodi mededi cap. octavo,nono,&decin. - . uod corruptum est ciuia id alienum a natura sit, moXauseret
dum esse praecipit, & rursus libro quarto De finitate tuen da cap. tertio asseruit. Quod igitur omnino alienum est, nulla rarione fieri potest ut id natui ae suae gratiam reciapiat ; sed educere id quamprimum est tentandii in Adhuc ide Galenus apertius eodem nono capite libri undecimi Methodi mededi Decuradis putridis febribus per medicameta, balnea, inuctiones, & solus,haec protulit verba. Ergo a corporibus,quae sic asscisitur,extrahe da quae putruet ut per urinas,& aluum,& sudore sunt;quod si ad os ventriculi sua sponte impetu capiant, ctia per vomi. tiones,aliter aute non est quod ea praeter naturam i frites. Quae quidem Galeni assertiones tantum abest, quod hac in re nostram infirment sententiam, ut potius eam euidentissime confirment ; nam eo loci Galenus medicamentorum purgantium, quod calfaciendi &exiccandi facultate polleant , usum apertissime improbat. Auctoris verba haec sunt. Ac eorum quidem , quae iam di
ctas vacuationes promoueant, non parua materiar c
pia est, sed maior eorum portio, cum calida siccaque focultate sit, febrem auget. Itaque deligenda ledico sunt ea, quae citra caliactionem, siccationemque valentem supradictas vacuationes praestent, cuiusmodi sunt cremor ptisanae, & aqua mulsa, & oxymeli, & apomeli Aponieli autem Graece potus confectus cst ex maceratis aqua fa alis, medium inter mulsam & oxymeli locum obtinens, cuius plurimus est usus circa Pelopponesum, visci ibit Galenus octauo Methodi medendi Apij radix in aqua,quae potui datur, incocta. Haec autem ipsa ventri quoque sude, idonea:
108쪽
idonea; qui si nihil reddat, in i j cienda per clysterem aqua
mulsa cum oleo est, quo in loco , 'quemadmodum neque alijs in locis , ubi curandarum febriu putridarum Methodum describit, Galenus purgantis medicamenti nunquameminit, nisi ut excludat praeterquam in febre qua itana. . Quapropter ego non possum non valde admirari,
quoipiritu ducti aduersarii ex hoc Galeni loco unde smo nempe Methodi capite nono praeallegato', deducant vere purgarii utendum esse medicamento quouis tempore ex interuallis brevibus in febrim putridarum curandarum Mel nodo. Sed de hac prima obiectione satis
superque dictum ut . Nunc ad aliam transeamus . im Alteram cx Hippocrate rationem ad suam compro handam opinionem adducunt; nain ab dippocrate qua
to De xatione vi ius acutorum sexagesmoquarto ita scri. pium est. Hos ii ab initio purgare volueris, id ante diem quintum secito, ubi venter murmurauerit; si non, a me dicamentis ,stincto verum si venter murmurauerit uerintq; Oxcrementa biliosa, scamonia mediocriter purg ro ; quantum vel Oad aliam pertinet curationem , quam maximς exhibere tum potus, tum sorbitiones conuenit, ut melius aeger habeat nisi rem sone facta decima quartam fuerit egrinus, Purgat ergo Hippocrates ante diem quintum in morb 'ut notat Galenus, on ante decimum diem coquendo, Quin etiam paulo insta Galenus cona. septilagesim exto inquit. Prima interdum die & secunda& quarta, ct interdum quinta medicamenta dedimus, quid clarius inquiunt, At facile unicuique erit obicistioni huic OccinTere - do intelligat, Hippocratem &i alenum citatis locis loquutos suisse de purgatione in morbis 1 ssuxione pendentibus, reuulsonis ac praecautionis potius gratia celebranda, quam proinde expedit in principio fieri. Ob id Hippocrates loco nuper citato pleuriticum purgandum ceru
109쪽
set ves statim ab initio prius , quina ini partem aliquant
finanti sis et humores , vel postea cum concoctisuerint, vel in die q arta; tenues enim humores breuiconcm untur temporis spatio ita ut quartam diem indistincte pro-'
nunclauerit'; diximus enim antea , si nunc: etiam denuo. repetere non grauamur, inter initia morborum non con
cocta materia, euitandi maioris imminentis periculi gratiae, aliquando purgandum, nimirum si materia vel tu geat, vel sic pestilens ,& mali moris, aut in aliquem Io- Cum praeceps feratur ,vel coctionem non admittar, aut ipne nimia copia vires immodice obruat, vel praec*Uum. alliquod viscus exerceat, alias autem nequaquam. Pri inde di idem Hippocrates in suo libro De purganti medicamento ante decimamquartam diem non esse purga
Sed obijcient fortasse aduersarij, sententias ct aucta iritates hiet adductas conuincere quidem, si sermo sit de medicamentis purgatoriis , quae Hippocratis tempore irvvsu erant; valde enim calida siccaque cum sint, non tau ltum in magnis febribus, verum& aestiuo tempore sub cane & antecanem ab eodem Hippocrate intendieta erant; nam in febribus . praecipue magnis , necessam erat ab ignea eorum caliditate eas augeri, veluti aestiuo tempore naturam ab his messicamentis purgantibus adeo laedi, venon valaret eorum ritudinem ferre, ut dilucide GaI nus decIarauit Aphori sinorumprimo com vigesimo tua to,' quarta Aphori sinorum stione com.quinto Verum ea Ioluentia medicamenta, quae aut remisse sunt cadida
aut frigida,&ii calida sint, adeo a frigidis & cum frigidis sint quodammodo alierata & permixta, ut nec febre augere nec humores deturbare valeant, tuto quouis morbi tempore usiarpari possimi: eiusmodi autem genseris liliat, Manna, Cassia fimala,Tarnari K Succus ros vel violarum, aut Aqua, in qua ea diluta seu infusa suerint, Myrob
110쪽
Myrobalanorum non nulla genera, Rhabarbarum etiam . nonnulli addunt in aqua aliqua refrigerandi facultate predita insulum, aut cum praedictorum aliquo permixtum. Nec Hippocrates ipsae hqc. smilia medicamentas nouisset,damnasset ; si enim Hippocrates & Galenus in qui undo sua tempestate in quorundam morborum initijs,
acutorum nempe, purgantia medicamenta, quae calida&acria sunt, propinabant, non verentes quod febribus caloris incrementum addebaturiex eo quod pluscω modi aegrotantibus comparabatur , humorum videlicet peccantium euacuatione , quam incommodi caliditatis causa; quanto magis t etiam Donatus ab Attomari vir in arte eruditissimus asserit) commemorata medic menta , cum tali periculo vacent, nonprohibuissent,imo
saepius ' inter morborum initia, & in alijs temporibus his uti iussissent Cui assertioni Responsum volo, me quoque libenter
hanc distinctionem admittere: propterea hac ratione pariter ductus una cum medicis recentioribus de arte benemeritis, qui hodie in Urbe non pauci sunt, vel quovisci iam morbi tempore, cautius tame in vigore, morbis inchoantibus huius classis medicamentis omnino uten-
Sed quid oro ; in proposita obiectione apertius reperiri potest, quod eorum opinionem impugnet magis atque explodat qui Romanos notant Medicos primis morborum dicbus hunc in modum purgandum consulentes; ita ut aperte pugnantia simul dicant, nam primum ne gant inchoantibus morbis purgandum, ut pruno huius operis libro apparet, mox quasi dictorum sitorum immo. mores quouis morbi tempore ex interuallis quibusdam sebrientibus putrida febre praescribenda purgantia me dicamenta anxie contendunt,de cathartico proprie dicto
intel ligentes. Nunc rursus ad id quod a principio di- se stuleramus