장음표시 사용
81쪽
Nunquid Romam Vedici eorumquesectatores in morborum principio redarguendisint quod pharma is
ca deiectoria MDe sectioni antesonant. Τ nusquam Iubentius versor quam in difficilium rerum contemplatione , ita cum magno tardio atque aded persunctorie ea recensere soleo, quae nullis aut parum dissicultatis obtinent,
praesertim cum ob externa negotia, ct amicorum meorum importunit
tem , quibus obstringor , vix aliquot subcessivas horas meis negotijs, ac praesertim in Medicina facienda suilarari possim. Nihilominus praesenti quaesto mihi a perillustri & excellentissimo viso hesterna die proposito de re quidem ad artem spectante graui,ac multi momenti satis tamen perspicua, paucis respondere praesentis est instit ti. Porro autem non me latet, quod his scriptis plurimos mihi conciam aduersarios; quod nihil ad artem fociens dissimulare possime sed nihil ad me, dies omniar Delabit , ac magis mors ipse; nam plerique doctos, ac de
propria arte benemeritos magis mortuos , quam vivos agnoscunt. At de his satis. Rem ipsam agrediamur. Quoties utrisque praesidi js, venae scilicet sectione, & pii Satione opus est, non tam in ijs, quos a morbis praeseruare, quam in illis, quos iam laborantes Medici curare student Venam ante quamcunque purgationem incidei esse quamplurimi hodie medicinam exercentes confidenter consulunt. Quorum quidem argumenta primum adducam, eaque facile dissoluam. Mox auctoritates grauissimorum virorum, apertissimasque rationes inueteratum hoc dogma euertent asseram . Dein veram propositi
82쪽
shi Quesiti decisionem afferam ; si prius Hippocratis
Galeni locos nonnullos interpretatus fuero, qui supelficiet iis persuadere videntur, integram purgationem venae sectioni praeserendam esse, quos quidem locos asuers contrariae alterius sectar Medicos minime adducendos existimamus, quod probabiles potius, quam demonstrativas rationes contineant. Quae omnia in hunc ordinem eo consilici digerenda putaui, ut demonstrem nec semper in quovis morbo ante venae sectionem purga dum , nec contra purgationi sanguinis missionem perpetuo praemittendam; sed modo unum, modo alterum praesdium prius administrandum pro diuersa laborantis hominis fortuna: Quemadmodum & nos una cum Medicis Romanis scelici cum successu in dies obseriimus.
Hippocratis O Galeni loca explicantur, αtegram purgationem venae sotioni prinmittendam probare cis entur.
Popularibus com.primo tex. sexto,Iuuenes, inquit, veratro vii , & poplitem incidere : quippe vi verbum veratro seivii) venae sectioni prςponit, ita & huic illud prrisidium ; quandoquidem non
Dium orationis Hippocraticae dictiones , sed & earundem ordinem diligenter Iectorem spectare oportet,quemadmodum & Galenus eius IlIustris Commentator saepe ac lapius asseruit de Hippocrate loquens; atque ut ex plurimis aliqua exempli gratia attingamus, reuocanda sunt in memoriam ea, quae ab eodem Hippocrate scribuntur sexto De morbis vulgarib.set Uextatenqliarto, Labore Cibi, tus, somnus, Rea venereae omnia mediocria.
83쪽
Rursus quarto De ratione victus in acutis vigesinaop imo cum de aegritudinibus, quae utroque auxilio egent disserat Hipocrates, in comment. Gal. primis verbis sic inquit, catalogus hic ab Hippocrate ponitur eorum mori ruin , qui primum sanguinis. egent missione, deinde ab ea purganti medicamento : Ex quibus Galeni & Hippocratis verbis colligere licet , tinguinis detractionem non in omnibus morbis purgationi esse praemittendam. Ergo purgatio interdum venae sectioni praeserenda. . At non ita iubaudiendum puto; quod venae sectio in .commemoratis morbis duntaxat praeserri debeat,in alijs velo contra ; sed quod illi sere morbi sunt qui utraqde euacuatione simul opus habent: ita ut catalogum ibi se .ciat Hippocrates apud Galenum eorum morborum, in quibus non solum expurgationis, sed etiam sectionis venae necessitas simul occurrit, quod ut significaret dixit. In quibus sanguinis missio antecedere debat expurgatio. ni : perinde ac cdiripertuin sit, quod si utroque auxilio utendum, sanguinis detractionem utilius sit praeire quam subsequi. Qhod vero dixerit Hippocrates eodem sexto De mor: bis vulg. Veratro uti & poplitem incidere, non conuincit; argumentum enim a dictionum ordine petitum non necesurio concipdir, ,: . il
i. Veoae sectionem purgationi perpettio praemittendam
IPPOCRATES quarto De ratione vi: iras in acutis ccum vigesimoprimo sic scri- .i Wh, 0lui nun possunt, si quis prius uti puriganti medicamento aggressus fuerit; namuchi te io ito Li4 praeserenda venit, dein- de ad c Dex η p edendum, si magnus
84쪽
& vehemens fuerit morbus: s vero non, & postea media camento opus sit, sane id post sanguinis missionem ecua
re dc mediocriter adhibendum. Mox eodem quarto sed com. vigcsmosecundo rationem subiungit diccns. Quicunque ea quae instam mantur liati in inter morborum mitia medicamento soluere conantur, ij ab distenta infamiamataque parte nihil auserunt, non enim affectus, utpote crudus, remittitur dissipaturue , ac ea, quae morbo aduersa & sana sunt, colliquescunt, ductoque ad imbccilli ratam corpore morbus superior evadit, qui ubi corpus
Praeterea ubi & venae fcctione & medicamento opus fuit , venae sectionem purganti medicamento Galenus semper anteposuit, id quod luce clarius intelliget, qui eiusdem Galeni quartum librum De tuenda valetudine diligenter perlusti abit; hic enim lassitudinis species curare docens, non semel. sed iterum atque iterum a sanguinis de traditione auspicatur. Mox aluum quoque medicamento mouet, quo in loco prae c teris hcc habet verba. Maxime ergo, ut dictum est, detrahere primo de sanguine oportet, dein succum illum educere, qui superare videtur; non sustinente autem homine sanguinemsbi detrahi, augere deiectionem. Idem quoque faciendum docet com. quinto in sextum Hippocratis epidem. lib. ubi de venae sectione & purga tione loquens ita scribit. Si homo utrisque auxiliis opus habuerit, tum manifestum est quod a venae sectione a spicandum sit. Auctor etiam eius libri, qui De renum affectione & medicatione inscribitur: is enim& si Galenus; non fuerit,
apparet tamen tu iste virum apprime doctu veterumque, Hippocratis praelertim,diligentem imitatorem, hunc in modum scribit. Si quatuor humores abundauerint, pintius vena incidenda ante purgationem est,quam purgan-I dum
85쪽
bestiarum ictibus medentur , Alysson in lε- essetur Plestici garia est sentenria, 'sit', Dioscoridi enim Nysson, libro tertio lis : cip.o geminono, frutex est caule tantum & folin minoribus a rubiis
stans, ut Plinii is quoquetra liblibro vigesimoquarto e pite undocircio , n6mis habebis eo quod isto conspectu rabiem citi iret credatur: π 1 quidani eandem putand es cum ea, quam hodie rubiam mi rem vocamus alijsan esse contendunt quae canabis agrestis .dicitur . Alysii vires Galentis a quo discedendum numquam putauerim libro sexto simpl. medicamentorum tradidit his verbis. ii Nuncupata est haec herba aly η ιζ quod iuuetmirifice a cane rabido demorsos, sed & rabienti quoque data saepe . in totum sanauit; atque hoc ex totius substantiae similitudine efficit, dictumque ritus est, talem facultatem ex sola percipi experientia,& plane nulla constare meth do , quod si quis ad multa experiatur , cognoscet facultat in mediocriter habere siccificami&digerentem cum hoc yt absterserium etiani nonnihil obtineat, hactati nerui vitiliginem: maculas faciei a sola prognatas
Alyssos autem) ncquis nominum smilitudine decipiatur γ Arcadiae fons est, cuius aqua canis rabidi morsui ct i pia medetur. Iterum igitur ad institutum reuers d
camus, Venenatos humores, vel etiam pestilantes, tum intus ex praua victus ratione accumulatos, tum aliunde tales effectos,nulla expectata coctione, statim initiante morbo esse detrahendos. Ac de tertia purgandorum crudorum humorum ege di ratione latis. Iam tempestiuum fuerit
86쪽
fuerit diligenter expendere , num humores crudi at multi prae nimia copia naturam obruentes cathartico sint immhiuendi, quam humorum non integram purgationem miti stationem recentiores appellare cosueuerunt , quod ad qiuartam purgandorum humorum morbis initiantibus strinnam attinet '. Nunqui pur a re aliquando liceat citra comonem mi nec motu , nec 'enenata
V o NIA M vero quas debeamus propo
sitae questioni idoneas sumptiones conquirere abunde iam antea in expendenda Hippocratis Aphorismo vigesimosecundo primae sectionis sententia explicatum fuit: Idcirco in praesentia satis erit si illud addidero, Anti iubesum dogmata ut non su ni spernenda, ita nec usque aded rigorose obseruanda. ; suas enim unumquodque limitationes habere certum est: Praesentis ergo dissertatio. nis tale erit principium.
1h principijs morborues i iterdum, nulli praegressa pur
gantis humotis coctione, vel etiam citra turgentiam purgandum esse; rationibus validissimis, grauissimorum virorum auelaritatibus, atque euidentissimis experimentis luce clarius demonstrare onus mihi in prassienti incumbit: Mox obiectiones,quae nostram hanc sententiam in urinare videntur definire. Haec igitur prima erit pro positae sententiae ratio. In quocunque morbo non turge ite humore consultius esse concoctionem expectate ,' nemo est qui neget, si modo per morbi magnitudinem atque humoris abundantiam, atque facultatem ipsam liceat . caeterum ubi coniectura assequamur naturam ad
87쪽
noxij humoris c coctionis horam suffcere non posse, quod multitudines mixur obruaturque, tunc purgati em moliri in principio antecoctionem sne etiam turgentia necessum erit, Quam expurgationem Mauritanicum suo Principe minoratiuam, alteram eradicativam appellare consueuerunt, quae quidem ratio prima ex eo
pendet Axiomate ,quod habet. Quibus alia non est salutis via, ct ea quae est unica, dubia tamen uti ue etiagenda, quod satius si aliquid bonum cum spe vel periclitari , quam sine spe certo perire, quod consilium fuit& Galeni & Celsi ex Thucydidis sententia. Satius est, inquit , anceps auxilium experiri, quam nullum et Altera ratio, Natura non nunquam humorum copia obruta e duobus malis minori intenta citra coctionem de turgentiam cum successu movet & expurgat itur assertio vera, Antecedens quotidiana patescit experiuntia, conseq uentia probatur, quia oportet Medicum naturam recte op rantem imitari, His accedunt auctoritates ; etenim Princeps maurit nus libro primo sen quarta capite tertio una cum uniuersa sere Mauritanorum schola eiusdem est sententiar. Galenus etiamcum pluribus in locis , tum praesertim quarto De ratione victus in acutis Com. septuagesimos to inquit . Prima interdum die & secunda &quarta de interdum quinta Medicamenta dedimus, Quod autem de morbo coquendo intelligat eo loci Galmus ex his, quae ab Hyppocrate dicuntur eodem in libro sexagesimoquarto textu aperte colligitur. Adhuc Hyppocrates ipse e dem loco quarto De rati one victus in Acutis scriptum reliquit. Hos si ab initio purgare volueris, id ante diem quintum facito, ubi ventermurmurauerit. Sed quid amplius ξ Idem Galenus una cum Hippocrate Aphoris morum secundo Aphorisno vigesimon o , Purgati nem inter morborum initia moliendam interdum esse,
88쪽
apertissimis verbis demonstrarunt. Nec vero hic lacum habere videtur ea solutio, qua passim contrariae sententiae assertores utuntur, id scilicet dictum esse cum mat ria turget nam cum turget materia non est expectanda illius concoctio; at quod hic loquatur de morbo,in quo materiae concoctionem expectare liceat,pala faciunt GaI eo in comentario verba,Quo minorem,inquit, ia facta materiam facilius possit natura coquere. Neque valet quod adducunt, Hippocratem eo loci loquutum fuisse aut de venae siectione , aut de ventris lenitione clysteriorum usin quandoquidem praesidia haec omni fere morbi tempore usurpari possitiat;De clysteriorum usu nulla extat dissicultas; quo ad sanguinis missionem attinet Galeno & omnibiis in consesso est , quod in secanda vena dierum ni
merus non sit attendendus. Praeterea sanguis coctionem estpectare non videtur , constat autem Hippocratem incitato Apliorismo, Inchoantibus morbis si quid tibi videtur mouendum moue,de eorum humorum detractione
Ioquutum fuisse, qui coctionem desiderant, ut GaIeni verba apertissime declarant, quando habet, Quo rei quum facilius concoqui possit: sunt autem Galeni verba haec,si quid videtur mouendum moue, hoc est maxime
quidem venae sectione, nonnunquam vero & purgatione, quorum neutrum oportet in vigoribus adhibere, ut enim in libro de crisibus manifestauimus, coctiones morborum tunc maxime fiunt; ut igitur hae citius eueniant, melius est .in principijs euacuare , quo minorem iam factam materiam facilius natura concoquere possit. Non videtur autem haec controuersia tantia Barbaris peperisse difficultatem , sed & Graecis, quippe Oribasius ipsae post oti
fas quasdam ratiocinationes hac praesentem sententiam duntaxat ad morbos acutos contrahit'. Hanc nostram assertionem veram esse quotidiana experientia ostendit;
obseruant enim in dies qui medicinam faciunt laborari-
89쪽
tes febre quotidiana purgantis medicamenti a principio usu multum iuuari imminuta redundantium humorum copia, ut & in alijs conssimilibus morbis. Sed iam reliquum est, ut argumentis contrariae assertionis breuiter
occurramus, finemque huic primae tractationi imponet
.aduerse sectae rationes . . Nonnulli sunt,qui contendant nunquam medicamulo purganti utendum esse ante concoctionem extra
turgentiam: quoniam inquiunt Hippocratis sententiam adductam primo Aphoriimorum vigesimosecundo universalem omnino assertionem esse , qua praecepit non mouendum cruda, & si quae alia foret expurgandi occaso,ut turgentiam excipit, ita & videtur illa excepturus. Praeterea tam multis in locis, tam diuersis, tam constanter, ut Vallesius notat, hoc idem ab Hippocrate & G leno scriptum est, nullius alterius expurgandi temporis facta mentione, ut hinc haud dubie constare videatur, hac fuisse illorum sententiam: Propterea vigesimoqua to Aphorismo primae particulae,in acutis passionibus raro& in principijs Pharmacis uti licere Galenus in commento aseruit. In longis morbis, inquit, semper oportet coctionem expectare, in acutis vero cum turgent, & in principijs possumus medicamentis purgantibus uti. Quarto de ratione victus in acutis Coment. quadrage imo tertio Galenus hunc in modum scribit, corpora purgare cauendum est omnino, apparente in succis cruditate . Libello etiam Quos & quando purgare oportet idem docet. Sunt praeterea innumera alia loca, In quibus grauissimi auctores hanc eandemque sententiam litteris mandarunt. Addunt praeterea, renitente natura evacuationi non potest haec faeliciter succedere,
90쪽
At cum humores non sunt cocti, pertinaciter adiuerescunt, retinenturque; quare natura ante coctionem n xios retinendo humores trahenti pharmaco vehementerrenititur; Quamobrem necesse est,aiunt, ut in hac pugna - molestiis ina emergant symptomata illis similia, quae Gunt propin&to pharmacosano homini, nempe pharmaco familiarem sibi humorem pr'licere nequeuiue, illic
quia non est , hic quia retinetur a natura, cum non ad huc praeparatus sit, carnes sanae colliquantur; Vnde tormina, mordicationes, vertigines, & quod est multo deterius , onuulsiones vel contingunt vel saltem plus bo- Qiisacci; quoniam hic coctus est, quam mali, qui crudus in & non cedit, extrahetur, cum vero succus est coctus, aut si incoctus sit non retinetur. quod ex turgentia cognoscimus; turgentes enim humores , ut antea dictum est, huc illucque feruntur, natura adminiculatur expul- sioni ; etenim succum concoctum non amplius natura e mendare debet; quare a concoctione desistens ad expulsopem conuertitur ; turgentem autem materiam , quia non potest serre illius acrimoniam aut multitudine,expellit; ob id recte in his expurgatio cedit, in alijs nequaqua. Rursum medicamentum purgans in principio deuora it in , cruda existente materia,'morbum utique prorogabit:S ergo nequaquim concedendum : antecedens
probatu Galeni & Hippocrati testimorito quarto De ratibne victus in acutis quadragesimo uasto, ubi habent
Purgationes concoctionibus aduersari ; quia coctiones quiete &moderato egene calore, purgantia autem me dic menta tum immodice ςalida sunt, tum etiam vchementer mouent. Quibuς & consimilibus otiosis ratiocinationibus demonstrare contendunt , munquam prescribendum esse purgaὰς medicamentum, nisi cocto vel tu gente humore. Qui hunc in modum arguunt, magis prosccta, quam pro patria pugnare milii videntur, quod qui-