장음표시 사용
71쪽
N O R, intestina uae venenatarum, bestiarum ictibus medentur , Alygon ibis Dist , le ud x aris ementedria, Dioscoridi enim Alysson, libro tertio
.: .cip octingesimonono, seu rex est caule Si ilautum & folijs. minoribus a rubia distans, ut Plinius quinque tradiblibro vigesimoquarto c. pite undocircio, nomen habet, ab eo quod loconspectu rabiem curaret ched citi di quidam eandem putand ille cum ea, quam hodie rubiam min0rem vocamus; alij eam esse contendunt, quae canabis agrestis .dicitur u Alysii vires Galenus, a quo discedendum numquam putauerim Iibro sexto simpl. medicamentorum tradidit his verbis. iNuncupata est haec herba aly η kqubd iuuet mirifice a cane rabido demorsos, sed & rabienti quoque data saepe in totum sanauit, atque hoc ex totius substantiae similitudi ne essicit , dictumque prius est, talem facultatem ex sola percipi experientia, & plane nulla constare methodo , quod si quis: ad multa experiatur, cognoscet faculta-.um mediocriter habere siccificami& digerentem cum hoc ytybsterserium et tironnihil obtineat, hacani neruiuitiliginem , de inculas faciei a sole prognataq
Alysios aut 3 nequis nominum smilitudine decipiatur γ Arcadiae fons est cuius aqua canis rabidi morsiuct ipsa medetur. Iterum igitur ad institutum reuers diacamus, Venenatos humores , vel etiam pestilentes , tum intus ex praua victus ratione accumulatos, tum aliunde tales essectos,nulla expectata coctione, statim initiante morbo esse detrahendos. Ac de tertia purgandorum crudorum humorum legeia ratione latis. Iam tempestiuum fuerit
72쪽
sterit diligenter expendere, num humores crudiat multi prae nimia copia naturam obruentes cathartico sint immynuendi, quam humorum non integram purgationem in insationem recentiores appellare cosueuerunt , quod tunam attinet.
Noniui ur are ali qua ' liceat citra coctionem O
turgeiniam , ncc motu , nec 'enenata eL: L .via anataria cogente.
V o NIA M vero quas debeamus propostae questioni idoneasTumptiones conquirere abunde iam antea in expendenda Hippocratis Aphorismo vigesimosecundo primae sectionis sententia explicatum fuit: Idcirco in praesentia satis erit si illud addidero, Antiquoi in dogmata ut nori sunt spernenda, ita nec usque adeo rigorose obseruanda. Ilias enim unumquodque limitationes habere certum est: Praesentis ergo dissertatio. nis tale erit principium.
principijs morboruni laterdum, nulli praegressa purcantis humoris coctione, vel etiani citra turgentiam purgandum esse; rationibus validissimis, grauissimorum virorum auctoritatibus, atque euidentillimis experimet tis luce clarius demonstrare onus mihi in praesenti incumbit: Mox obieetiones,quae nostram hanc sententiam in urinare u identur definire. Haec igitur prima erit propositae sententiae ratio. In quocunque morbo non tur-gialc humore consultius esse concoctionem expectate,' nemo est qui neget, si modo per morbi magnitudinem, atque humoris abundantiam, atque facultatem ipsam liceat: caeterum ubi coniectura assequamur naturam ad
73쪽
noxij humoris c coctionis horam suffcere non posse,
quod multitudine praem)tur obruaturque, tunc purga tionem moliri in principio antecoctionem sine etiam turgentia necessum erit, Quam expurgationem Mauritanicum suo Principe nati oratiuam, alteram eradicativam appellare consis erunt, quae quidem ratio prima ex eo pendet Axiomate ,quod habet. Quibus alia non est salutis via, ct ea quae est unica, dubia tamen uti ue etiagenda, quod satius sit aliquid bonum cum spe vel perisclitari , quam sine spe certo perire, quod consilium fuit& Galeni & Celsi ex Thucydidis sententia. Satius est, inquit , anceps auxilium experiri, quam nullum et Altera ratio, Natura non nunquam humorum copia obruta e duobus malis minori intenta citra coctionem & turgentiam cum successum et & expurgat gitur assertio vera, Antecedens quotidiana patescit experientia, consequentia probatur, quia oportet Medicum naturam recte operantem imitari,
His accedunt austostates; etenim Princeps maurit nus libro primo sen quarta capite tertio una cum uniuersa fere Mauritanorum schola eiusdem est sententiar. Galenus etiamclim pluribus in locis, tum praesertim quarto De ratione victus in acutis Com. septuagesimos minquit. Prima interdum die de secunda di quarta de intemdum quinta Medicamenta dedimus, Quod autem de morbo coquendo intelligat eo loci Galmus ex his, quae ab Hyppocrate dicuntur eodem in libro sexagesimoquarto textu aperte colligitur. Adhuc I ppocrates ipse e dem loco quarto De ratione victus in Acutis scriptum reliquit. Hos si ab initio purgare volueris, id ante diem quintum facito, ubi ventermurmurauerit. Sed quid amplius Θ Idem Galenus una cum Hippocrate Aphorisimorum secundo Aphorismo vigesimon o , Purgati nem inter morborum initia moliendam interdum esse, apertis5-
74쪽
apertissimis verbis demonstrarunt. Nec vero hic lacum habere videtur ea solutio, qua passim contrariae sententiae assertores utuntur, id scilicet dictum esse cum male ria turget; nam cum turget materia non est expectanda illius Oncoctio at quod hic loquatur de morbo,in quo malet tae concoctionem expectare liceat,pala faciunt GaL eo in comentario verba,Quo minorem,inquit, ia facta materiam facilius possit natura coquere. Neque valet quod adducunt, Hippocratem eo loci loquutum fuisse aut de venae sectione , aut de ventris lenitione clysteriorum usin quandoquidem praestidia haec omni fere morbi tempore usurpari possimi;De clysteriorum usu nulla extat dissicurutas ; quo ad sanguinis missionem attinet Galeno & omnibus in consesso est , quod in secanda vena dierum n
merus non sit attendendus. Praeterea sanguis coctionem estpectare non videtur , constat autem Hippocratem incitato Aphorismo, Inchoantibus morbis si quid tibi vis
detur mouendum moue,de eorum humorum detractione
Ioquutum suisse, qui coctionem desiderant, ut GaIeni verba apertissime declarant, quando habet, Quo rei quum facilius concoqui possit: sunt autem Galeni verba haec,si quid videtur mouendum moue, hoc est maxime
quidem venae sectione, nonnunquam vero & purgatione, quorum neutrum oportet in vigoribus adhibere, ut enim in libro de crisibus manifestauimus, coctiones morborum tunc maxime fiunt; ut igitur hae citius eueniant, melius est .in principijs euacuare , quo minorem iam factam materiam facilius natura concoquere possit. Non videtur autem haec controuersia tantii Barbaris peperisse difficultatem , sed &Graecis, quippe Oribasius ipsae post oti
fas quasdam ratiocinationes hac praesentem sententiam duntaxat ad morbos acutos contrahit'. Hanc nostram assertionem veram esse quotidiana experientia ostendit;
obseruant enim in dies qui medicinam faciunt laboram
75쪽
tes febre quotidiana purgantis medicamenti a principio usu multum iuuari imminuta redundantium humorum copia, ut & in alijs consima ilibus morbis. Sed iam reliquum est, ut argumentis contrariae assertionis breuiter occurramus, finemque huic primae tractationi impona.
.aduersae sectae rationes . . a Nonnulli sunt,qui contendant nunquam medicamulo purganti utendum esse ante concoctionem extra turgentiam: quoniam inquiunt Hippocratis sententiam adductam primo Aphorismorum vigesimosecundo Vnuuersalem omnino assertionem esse , qua praecepit non mouendum cruda, & si quae alia foret expurgandi occasio,vi turgentiam excipit, ita & videtur illa excepturus. Praeterea tam multis in locis, tam diuersis, tam constanter, ut Vallesius notat, hoc idem ab Hippocrate & Galeno scriptum est, nullius alterius expurgandi temporis facta mentione, ut hinc haud dubie constare videatur, hac fuisse illorum sententiam: Propterea vigesimoqua to Aphorismo primae particulae,in acutis passionibus raro&in principijs Pharmacis uti licere Galenus in commento ascruit. In longis morbis, inquit, semper oportet coctionem expectare, in acutis vero cum turgent, & in principijs possumus medicamentis purgantibus uti. Quarto de ratione victus in acutis Coment. quadrage- imo tertio Galenus hunc in modum scribit, corpora expurgare cauendum est omnino, apparente in succis cruditate . Libello etiam Quos & quando purgare oportet idem docet. Sunt praeterea innumera alia loca, In quibus grauissimi auctores hanc eandemque sententiam litteris mandarunt. Addunt praeterea, renitente natura evacuationi non potest haec seliciter succedere,
76쪽
At cum humores non sunt cocti, pertinaciter adher scunt, retinenturque; quare natura ante coctionem noxios retinendo humores trahenti pharmaco vehementerrenititur; Quamobrem necesse est,aiunt, ut in hac pugna
molestissima emergant symptomata illis similia, quae fiaunt propinuo pharmacosano hominici nempe pharmaco familiarem sibi humorem prolicere nequeunte, illic
quia non est , hic quia retinetur a natura, cum non adhuc praeparatus sit, carnes sanae colliquantur; Vnde to mina, mordicationes, vertigines, & quod est multo deterius , ionuulsiones vel contingunt vel saltem plus bo- Qi succi; quoniam hic coctus est, quam mali, qui crudus indi non cedit, extrahetur, cum vero succus est coctus, aut si incoctus sit non .retinetur. quod ex turgentia co-snoscimus; turgentes enim humores , ut antea dictum est, huc illucque feruntur, natura adminiculatur expul- sioni ; etenim succum concoctum non amplius natura e mendare debet; quare a concoctione desistens ad expulsopem conuertitur; turgentem autem materiam . quia non potest serre illius acrimoniam aut multitudine,expellit; ob id recte in his expurgatio cedit, in alijs nequaqua. Rursum medicamentum purgans in principio deu ratum , cruda existente materia, morbum utique prorogabiis, ergo nequaquim concedendum : antecedens probatur Galeni & Hippocratiς testimonio quarto De ratione victus in acutis quadragesimo uasto, ubi habent Purgationes concoctionibus aduersari ; quia coctiones quiete&moderato enecalare, purgantia autem me- dic menta tum immodice ς lida sunt, tum etiam vchementer mouent. Quibus & consimilibus otiosis ratiocinationibus demonstrare contendunt , munquam prescribendum esse purgans medicamentum, nisi cocto vel tu
gente humore. Qui hunc in modum arguunt, magis pro sccia, quam pro patria pugnare mihi videntur,quod qui-. 4 H dem
77쪽
t dem in naturali Philosephia disputandi gratia serendum
erat; sed in re adeo periculosa, ubi, ut alias dicere solet Galenus, de humano luditur corio vcreor ne cum ver,
late Deum offendant: sed ipsi viderint . min oppositam sententiam adducta aet menta fluuntur BIE C TIS rationibus nec parum quiadem urgentibus, quae nostram hanc assertionem infirmare videntur, haud magnum negotium erit respondere Int rim autem non pigebit, quod iam a tea ostensum est,nunc in memoriam reuocare. Non est dubium , quin haec controuersia maximorum fere errorum qui in re medica contigerunt cauta suit: Neoterici tamen, ut contrarias assertiones componerent, statim distinctiones quasdam nec inutilas quis dem excogitarunt, atque deinceps itae aiunt purgati nem , ut iam antea diximus, in minoratiuam, ut vocant, quae cathartico quidem & vere purganti medicamento non integra copia deuorato celebratur, inde e peccanScausa morbi fica imminuitur; atque eradicativam , qua uniuersus noxius humor funditus detrahitur di Hanc una cum Hippocrate Aphorisinorum primo Aphorismo secundo negant citra coctionem aut turgentiam, illam vero cum eodem Hippocrate Aphorisinorum secundo Aphorismo vigesimonono citra & coctionem&turgentiam non temere admittunt,quoties coniectura assequantur, naturam uberiorem peccantium humorum copiam
non posse usque ad morbi vigorem sustinere , quin potius antea oppressa nimium & sepita succumbati Quare sumpta a viribus f quae omnium maxime urgent indic tione, urgentiorique considentes, & rectu quidem, ut mea
78쪽
mea fert opinio, id peragendum autumant. Rursus Medicationem sue purgatione in legitimam. regulare vocant & illegitimam coactam praedicans di
stinguere solent: Hunc deinceps in modum controuersias Coponere contendunt, quippe Regulari & ldgittima M dicatione nequaquam licere purgans medicamentu a dum, neque turgentem humorem purgando mouere, i regulari autem, siue cura, ut aiunt, coacta id facieudum esse ad detrahendam copiam facultatem obruentem, &ad euitandum, ut inquiunt, periculosus incommodum . Proculdubio magis res qua nomina distinguunt;qua doquidem hoc praetextu in utraque sorte praescripta medicatio, sue curatio regularis est, & legittima; rationi etenim consentaneum est, ut in antiquissimo adagio est positum, in rebus humanis, in quibus nihil est perpet um, de duobus malis minus eligendum ; constat enim apud Galenum Hippocratemque, periclitante aegros tius esse anceps experiri auxilium , quam nullum: Hinc
sis,quod quemadmodum fuit dictum a principio, nullum uniuersale praeceptum inuiolatum recipitur, quod suis interdum limitationibus non si explicandum. Quid non ne illa sententia uniuersalis est ab Hippocrate descripta Aphorismorum primo Aphorismo decimos esto Θ Victus humidus febricitantibus omnibus consere; tamen Galenus statim excipit propter contrarias indicationes Hydropicos febricitantes. Hic ergo totius controuersiarratio constituta videtur.
Sed postquam in huc locum deducta est proposita con
trouersia,ut huic tandefine imponamus, rursum ad institutu nostru reuertentes,atq; eorii, quariam antea ostensa fuere summa in memoria reuocantes,dicamus. In morbis
a materia pendenti b. ante coctione, atq; vel etiam nulla Obseruata turgentia,praecautionis gratia , iminentisque grauioris alicuius periculi ratione, rerum euidentia .grM H a uissimorum
79쪽
visimorum virorum auctolitarii rufi ,l atque rationibus pertisinus consentandumnse' purgans praesci ibere naedicamentum,quod in oratiuuin apestant ;Quibus hunc in modum constitutis illud facile colligitur , purrantiae medicinae rabinter inorborEm initiai danda interdum csse , ni nurum quando vel tui germateria et in aliquam detarminatam partem sertur, a V venenata siue pestilens cen sc tur, siue quando praenimia copia desecturae virtutis pci iculum iminet , quibus etiam accedit & Quinta tortu na,cum videlicet materia non est eius conditionis,uiccncoctione admittat, qualis est& aqua in hydropicis,&bilis tum flaua, tum nigra in utraque hi caeritia. Quod si quis ctiam sextam adderet. conditionem a loci praestantia petendam, ut in Apoplexia a scopo, iuxta grauissimorum virorum sententiam, minime aberrabit i Ac de proposita controuerita hactenus sophista& cnim reprehendere nunc institutum non est; quoniam .superuacuum, & ijs tantum, qui veritatem sectantur speculationem postram impertimus. Restat autem, ut quaesitum iam antea propositum primo icco explicandum, in cuius gratiam haec omnia praelibata a nobis fuere, nunc breuiter absoluamus, erat autem eiusmodi. P2 l Ill l II, Q
Nunquid Medici Tomani caeteri e et Tm Vasiis
inchoantilus morbis Drgans me ricam tum iurepraescribant.
I ex facto ut Iuristae dicunt ius oritur, Romani caeterique eiusdem sectae Medici i
nequaquam iure notandi crunt, quippe rqui in morborum principijs purgans non . praescribunt medicamentum, nisi materia ivel turgeat, vel venenata sit, ct pestilens,
80쪽
siue mobilis & praeceps, aut copiosior, quam Par sit ut a 'facultatς concoqui possit , sue coctioni ita contumaX , ut nequaquam illam admittere possit, de qua paulo ante dixi inus cxemplo ab hydropicis & hictericis accepto. Aut si praecipuum viscus non sinciminenti vitae periculi exerceat. In quibus duntaxat fortunis, ut antea dictam est, purgare ante coctionem expedit: nam licet primis morboruin i ebus ventrem mouere studeant, vel clystere vel calli deuorata , aut manna , melle rosaceo soluen- . te, syrupo ros solui. aut violarum insuso,muccarum vi latum appellant, ob id tamen purganti indifferenter medicamento non utuntura haec enim commemorata aluum dei jcientia vel leniendo, vel a primis etiam vcnis detrahendo,superuacuosque humores in primis meatibus, ven icula nempe & intestini accum uJatos , sine labore &violζntia , citraque omnem delet etiam ac venenatam qualitatem seliciter expurgant, succorum enim qui sunt. aut in primis venis, aut in ventriculo, & intestinis,ob loci commoditatem, nulla expectata concoctione, expur :gationem aggredi licet, quorum quidem ratione sorti medicamento cathartico uti non est opus, sed aut leniente solum,aut primi ordinis expurgante: Quorum quidem licet aliqua peculiarem proliciant humorem , nihilo sis cius vere purgantia nequaquam dici possunt; quod nul- la violentia, nullaque deleteria facultate opus suum praemstent: Neque ob id purgantis medicamenti nomen nimi- um anguste coegimus, quoniam apud Hi pocratem & Galenum huius vocis eadein perpetuo est significatio. At de i