장음표시 사용
201쪽
proficuum, Volupe,& necessarium. Proficuum quidem,quod in Cardine sumus, in quo Christianae rei siemma reuoluitur: Quodq; argumentum sit, ut fidelium animorum stabilimen tum,ita non ubilibet in Scriptoribus obuium a pleri': illibatum ; a paucis salutatum de limine; a nemine forsitan satis pro voto ante hac enodatum. Periucunduin futurum pariter,quod dissertatio non adeo solis arescet coaceruatis enunciatis; verum succenturiatis Theologicis luculentissimis non minus,
quam grauissimis, Deo propitio) impinguabitur principijs; Vt ideo scholasticum multiloquium breuitate sensuum perstringentes, abditissimam infuse fidei naturam, unico lustrandam simus proposituri aspectu; dum ad nostri huiusce Instituti conclusionem ordinatam,atq; pro viribus etficacem nobiς conabimur sternere viam. Necessarium demum idipsum non sit qui non rudicet; si modo propugnaturos indubitatam cem titudinem de pacifice regnante Pontifice, furentes non deceat imitari Andabatas, mediamq; effusi ardentes in aciem, quid, aut quibuscum contentio sit, non aduertamuS. 8 Supernaturalis fidei obiectum rationem indignatur fatis dare humanam. Nil credes Diuina fide, argumentatione,aut auctoritate persuasus humana. Iam hoc ipsum humanum credere, non vero supernaturale, quod humanam suadelam nequaquam transcendit. Noctra ρraedicatis ait Gentium Praedicator non in persuasibitibus humana sapientia υfybIs. I. ad Cor. a. Ponite supercilium seculi sapientes. Saluator en audi-ditur: Conliseoν tibi Pater Rex Caeli, se terra, quia abscondicti bac a pientibus, es prudentibas, se reuelasn ea starnulis. Mati. Io. Reuelatio utiq; Diuina fidelia docet mysteria, ad quae sapientia terrena caligat. Neq; aliter definita est fides, quam: Argumentum non apparentium. Fleb. i I Nec tibi scrupuluminijciat, quod videndi verbo ad res fidei idem utatur Aposto
eo enim ipso qued visio aenigmatica dicitur, en t.bi clare perhibetur ineuidens, & obscura. DE REGUL. ARISTOCR. Porro
202쪽
Porro qui rationem amas, ratio non deest, qua euincaris, rationem esse non posse credendi motivum. Cum enim tota formalitas obiecto fidei insit ex Dei reuelatis auctoritate, quae sequestris intermediat, inter credentem, & creditam rem,pro-DAo remanet non obscurum, obscuritatem, quae cuidentiae
opponitur, in fidei essentia complicari. Quod nanq; fidem facit testimonium, rem nusquam in se intuendam ostendit; sed magis per exhibitam euidentiam. s Fidei obiectum, qua huiusmodi est,exigit esse inuisum,tum sensitivo oculo, tum intellectuali. Quo mihi requiras visum in obiecto auditus Nunquid extra suam virtutem, a urium munera sibi oculi usurpantes,sonum aspicient atqui, Fides ex
verbum CR RIsri reuelat auribus, id solum obiectum Diuinae est fidei. Fugam coelestis arripit sponsius, Dilecta in eum c riosius oculos convciente ; nec redit, donec modestius demi tat aspectus: Auerte, inquit, oculos stuos a me, gina Vsime aes lare ferarunt. Cant. F. Quod si videre a uet, videat auribus:
huiusmodi soli sunt Anims oculi ad mysteria fidei; ut proinde dicatur ei: Audistia, se vide, Ps4 . Non aliam euidentiam
quaeramus, quam auditum; Vt dicere valeamus: Sicus auiuimus,sse vidimus. Ita loquente Domino in Synai: Cianctus ρο-puIus videbar voces. Exo.act. Quid est videbat,nisi quod quan. doloquitur Deus, fides adhibenda est eius diistis certissima, perinde ac si res videndas ostenderet egregie Psaltes: ne cogatus es, inquit, in v sane. Ps 88. io Certior immo auditis fidei rebus est praebendus assensus, quam si sensibus caeteris eadem perciperentur, absq; auditu: Eleganter ex eo significatur, quod Patriarca Isaac, sensibus caeteris deceptus, si selo credidisset auditui, in benediccndo Iacob pro Eslata non errasset. Et quidem oculi caligauerant, ut nequiret filios internoscere: Gustum condimentum sesellit adulteratum, gregales pro venaticis apponens. Dumq; incredulus vetulus certissimam mattrectatione fidebat sibi conis PUERONIS TOII. a. pararc
203쪽
parare indaginem, qnasi alter Didimus, in tactu notitiam inis deceptibilem collocando; unde dicebat: Aecede sive, ut ran tam re fili, seprobem, utrum torsius meus Esau, an non; hem chirotecae attrectante deceperunt haedinae,manibus obuolutae, ipsomet fatente: Vox qmdem vox Iacob es , μου manus, manus Esau sunt. Tandem cum vertagi ad instar, veritatem ex oli ctu inquireret, suppositit ijs vestibus captus,clamauit: Ecce od fit, mei. Vade nunc plus oculis, caeteris'; sensibus fidas,quam auditui, hic solus consistit: Vox quidem vox Iacob eP. Gen. 27. I I Perdita fuit Manicheorum perfidia, Aug. referente, lib. de viii. cred. c. I. cum quibus Abailardus consensit, ex Bern. Ep. Io9. ad Innoc. non esse citra euidentem rationem, propositioni alicui fideliter assentiendum; quasi non inclamet Apostolus: In captiuitatem redigentes omnem intellictum, in obse qauam Christi. a. Cor. Io. Quasi intelligamus ad credendum, non autem ex aduersor μή credideri is, non intelligetis. Io. I o. Vbi Augustinus: Credimus, ait, ut cognoscamus, non cognosciamus, ut credamus. Et sem.de Tri n. Fidelissum, inquit, credo
quo nemo. Iure fidelis, qui cum alias scire posset quod credit ; Non ideo tamen ad credendum ex ea scientia mouetur . Et contra epistolam Fortus. reddit ad idem , c. q. Eos sequamur, dicens, qui nos inuisant credere, quod non valemus intueri; ut ipsa e valeriores essecti, quod cred mas intelligere valeamu . Supra autem dixerat: Turbam fidelium non intestigendi vivacitas,sid credendisi licitas rurissimam sarit. Rationem attigit Ambroslib. I.de Abraham. c. I. Iusum eis, inquiens, νι -
tionemρ ueniat fides; ne a Deo rationem exigere videamur.
ia Nihil ad me deinde,si ali unde per euidentem rationem sci tiam tibi compares, de re eadem, cui obscuro, & incognito medio alias assentiens, certissimam habes fidem. Neq; enim oculos ita cruimus intellectui, quin eadem aliquando valeat intueri, quae fidei alio actu credat distincto. Immo nil prohibet obiectum fidei, scientiae item esse commune, tam quo ad materiale, rei scilicet reuelatae, quae creditur, quam quoad DE REGUL. ARISTO . so
204쪽
sormale reuelationis: rem nimirum, quam propter ineuidens motivum credo, per euidentiam pariter rationis attingendo:& Deum esse reuelantem fidelem rei, quam credo, euidenter cognoscendo; Modo in ea evidentia mea non fundetur fides is Quid enim vetat, posita propositionis alicuius scientifica demonstratione; quin visione clara adhuc auctoritati reuela
tis Dei tribuens, credam idipsum diuersb fidei actu, nihil de Gentia, aut de cuidentia cogitans Z An quod opposuit Anti-
signanus ille, quia videlicet adueniente euidentiae face favntur fidei essentiales tenebrae, dumq; demonstratio intellectum cogit assentiri, pereat qui voluntarius esse debet assensus fidei, ut ideo istus scientificus remaneat actus Sed hoc gratis aduersatur experientiae, quae suadet, po sita quacunq; euidentia, in credente diuinae insuper auctoritati masis roborari assensu, quam si diuina haec defuisset superimposita auctoritas. Doexemplum in Angelis, qui meruerunt gloriam per fidem Dei; cum tam en tantam semper habuerint, & hiscant actualem de eodemmet Deo scientiam, ut, iuxta opinionem probabilem, nec illam quidem unquam suspendere valeant. Scientia itaq; non pellit fidem, multoq; minus fides scientiam ; quae etsi celsare possit in intellectu, quamdiu a demonstratione auersus
fuerit cogitatus,hoc tamen instante,ideo nequit extrudi,quod certo certius, necessarium demonstratio assensum extorqueat. Stante igitur utroque motivo, & reuelationis.obscurae,& euidentiae manifestae, quid ni in mea permaneat potestate prior actus fidei voluntarius, cum altero scientiae, ad quem demonstratione cogar euictus IJ Et certe. ii utrumq; mihi valeat, euidenter istud, illud vero obscure rcpraesentari motivum; Non est, cur viriq; nequca satisfacere, duplici in idem materiale obiectum pergcndo vias hinc, quia rationi , inde, quia obsequor auctoritati. Quod si perrexero, en geminus mihi necessario eliciendus est actus; quandoquidem in unicum duplicem eam assentiendi rationem coire non posse, inde manifeste dispalescit, quod, aut utraq;
205쪽
esset eius actus essentialis, & constitutiva intrinsece, aut neu
tra, aut alterutra . Vtraq; certe non erit, cum ratio essentialis
rei disserentiam non nisi unam suscipiat specificam. Quod si
neutra constitutiva dicatur, sed accidentales ambae, adhuc assi-inanda est tertia,quae sit ostentialis ratio actus huiusce,cui dise rentiae illae accidentario insint, euidentiae scilicet, atque reuelationis. Nihil dem lim, hinc magis, quam inde praeponderat, quare ratio haec essentialis potius; altera vero accidentalis dicatur; Immo millam accidentariam esse posse, inde fit palam, quod deberet esse modus; qui ideo esse nequit, quod , cum pertineat ad gradum intensionis, ex quo non alius conueniat actibus internis, ut a Philosophis demonstratur; consequens fit intra eandem qualitatis, leuactus speciem semper reperiri. Q ais autem nescit, quandocunq; alterum, & ait
rum multiplicatur motivum, assensum non intendi,sed extendi, ac proinde multiplicari alium , aliumq; specie diuersum aD sensum Ergo concurrentibus duabus assentiendi omnino diuersis rationibus, evidentiae, & ineuidentiae, duplicem inde exilire actum, scientiae nimirum, & fidei necesse est. 1 Quod si de formali obiecto, in reuelabilitate consistente, loquamur; de eodem obiecto cohaerebit nil miniis fides, cum reuelationis euidentia; Ita tamen, ut fides in hac fundari nunquam sit potis, quod per sufficientem euidentiae di stributionem sic habeto; aut enim Deum hoc dicere, nec posse mentiri,
utrunque euidens habes naturaliter, vel supernaturaliter, aut supernaturaliter alterum, alterum vero non nisi naturali cognitione . Si naturaliter utrunque, debile heu nimis substernis fundmentum assensui fidei; Quae cuicunq; cuidentiae naturali prς ponderat in certitudine; cum tamen plus firmitatis esse nequeat in cacumine, quam in fundamentis; plus in conclusione certitudinis, quam in principijs, atquae praemissis ; immo hae debeant certitudine praestare, ex trita regula: Propter quoi
Porro si secundum asseuleris, duo nempe illa principia eui- DE REGUL. ARI4TOCR. dcn-
206쪽
C VII t credatur bis Pont. Petri succes Iss
ilentia esse supernaturaliter; iam qui ob ecro, fundabis in hae omnimoda evidentia fidem, a qua obscuritas nequit ercisci Nec est quod effutias, fidei sundandae adhuc superesse locum , eo quod ex ijs supernaturaliter euidentibus principijs Deus
ςst reuelans ,& ipse verax: solum cuidens inseratur conclusio, quoad modum cognoscendi, non vero, quoad obiectum cognitum ; itaut ex praedicta reuelatione tecum ipse hoc solum existimes, habere cui denter verum esse, quod tibi reuelatur ;Deum stilicet esse trinum, & unum; quatenus euidenter id acceperis ab eo, qui non potest mentiri; Neutiquam tamen cui- denter conspicias, ita esse in se Deum unum, & trinum; cum semper id habeas ex testimonio intermedio reuelantis, quod rem ipsam in se nullatenus ostendit. Quis enim non videt, quam puerile, & nugatorium sit istud Ex quo nanq; rcuctationem testificantis admittis tam euidentem, ut euidenter simul ostendat verutia esse quod dicitur, qualem das in subiecta materia, ostendere pariter ita esse id ipsuin quod dicitur, consequens fit; cum non aliud,quam grammaticale discerniculum sit cognoscibile inter hos duos loquendi modos: Verum est, Dcum csse trinum, & unum; atque, Deus vere est trinus, &virus. Est igitur impossibile fidei ac tum extrui super utraq;
principia, eaedenti reuelatione naturali, aut supernaturali manifesta. Vel ctiam ex hoc, quod assensus euidentiae necessarius est, fidei vero non nisi voluntarius; uterq; tam necessario,&ab intrinseco; Vt nequeat formale obiectuin fidei non esse liberum, scientiae necessarium. Eo prorsus modo quo repugnat dari assensum opinatiuum, per medium necessitans intellectum; aut demonstrativum, seu scientificum, per incilium topicum tantummodo, atq; probabile. Quamuis deinde non diffiteamur, quoties, prae libertate, non astruatur ab intrinseca obiecti natura necessitas; aut e coverse, posse eundem cssentialem actum sub his, quasi accidentarijs extrinsecis denominationibus variari . Sic amor charitatis in via voluntarius est,necessarius in PUERONIS I OM. a. N pa-
207쪽
paci ia. Et in moralibus,qui motus primo irrepsit necessarius, liber dehinc, aduertente potentia, idem prorsus perseuerat, &voluntarius.
Quid vero si altera tantum praemissarum sit supernaturaliter euidens ὸ neque in ipsa conclusionein de fide fundari posse firmissime tenendum est. Vt ideo, si prophetico lumine, vel
infuso euidenter constitcrit, Deum esse propositionis credendae reuelatorem; ine uides autem deinde cssci, Deum non posise mentiri si modo possit alterum horum seiungi ab ali ero,ut uno cui denter insposto, alterum non item inspiciatur assensus quidem fidei emanaret; eo quod ex praemissis , cum altera sit euidens, altera obscura, conclusio. ex Dialectica regula, debiliori parti appingatur, hoc est ineuidenti: Caeterum cuidet tem pramussam nihili esse ad fundandum assensum fidei, ex eo cognosces, quod euidentia illa ablata, positaq; sussicienti propositione, cum solae uidentia credibilitatis, idem assensus nihilominus fidei adhuc pomancrct.s Quam credibilitatis euidentiam simpliciter necessariam ense, ad fidei supernaturalis obiectum, nullatenus ambigas; nam licet credendar rei essentia arcana sit oporteat, & ineuidens, qua talis aquamur ad credendum; sic, ut intellectus in eam habeat c cultare: attamen credibilitas eiusdem rei, opus est , cui dens habeatur; ut non desit propositio suis ciens ad pruderem electionem credendi. Vtq; nil temere nostrum capti uetingenium, expendendum quid, a quoue, & qua ratione dicatur. Talis ibi insinuatur cautio credituris: Nolite omni spiritui
credere , Iedρνobat ei uirus, si ιx Dc ior e quoniam multι Pseu- de ropheta exierunt in Mundum. Io. q. Ecquis ille est Nou
torum , qui perfidias suas non prouehat, Diuina auctoritate abutens Qui coelit is reuelatam,& in Scripturis contentam, suam non praedicet doctri nam Θ Hinc Schismata, &Haereses germinascunt, dum temere propinatas, nimis creduli, falsitates ebibunt. Imprudentes, dum auari consilij, fiunt eo ipsis prodigi fidei Probe Syracides: diui cito crevit.ίωιs es corde. DE REGUM ARISTO R. E
208쪽
VII ι credatur hic Pist. Petri succes. I si
Ecclesi s. Integrum est cuique, haud inficiamur, pro liberta. te sua credere, vel distredere quod unq; maluerit. Quae tamen futura est huiusmodi sertuito arrepta fides Non plus certe, quam humana, ipsaq; valde tenera, &.inconstans. Firmitanae tamen Diuinae fidei assensus, de quo loquimur, cum sermidinem, & haesitationem ab animo elimine quantacunq; impossibile est elici, ubi credibilitatis radius non praefulgeat. Sol fulgidus fidei non illustrabit mentem, quae crepusculum
et 6 Fides est de eligibilium genere, nec voluntatem inopinato invadit; Nunquam aliquid sis crediturus,quin ante id credere deliberaueris; deliberare autem non est necessarium,nisi iudicium praecesserit de credibilitate eius, quod statuis credere. Non quod euidens habenda tibi sit rei veritas, antequam inducaris ad praebendum assensum a sed cui dentem praehaberi opus est rei ipsius credibilitate; & quidem omnino certam, ac infallibilem, ceu in testimonium Diuinum refusam,quod pulchre cxpressit Angeliciis a. a. q. I. ar. q. ad a. dum de fidelibus dixit: Non eria reus . si viderem e creobile. Quid mihi obgannis, haec duo inuicem repugnare, rei veritatem obscura,& ipsius credibilitatem cui dentcm, & praecosnitam ξ Immo praecognitam hanccssedcbere tam stricte asserimus, ut ante assensum fidei, praecedere de ea iudicium practice certum, certi naum habeamus. Esto etenim in humanis deliberationibus ,sspe ex sola probabilitate speculativa inferatur certitudo, dum applicatur ad praxim ; longe tam dispar se habet ratio de Christiana, ac de humana fide; haec siquidem fallibilis cum sit, quid refert, si innitatur certitudini, fallibiliter deductae a speculativa ad practicam certitudinem λ fallibilis sanξ est applicatio huiusmodi, quia principia, a quibus deducitur,mutari facile queunt, quotiescunq; in aduersum probabiles prodeant coniecturae Non sic in Theologica fide, quae in fallibilis,& invariabilis cum sit usque adeo, quod semel concepta, citra infidelitatis crimen nequeat alterari; Quidni certillimum pariter PUERONIS TOM. a. N a prae-
209쪽
praerequirat iudicium ante sui electionem,euidenter,ac practῖce, nedum probabiliter, & speculati uc certum. et 7 Ad quod facit praeterquam quod in re proposita ad credendum nihil absurditatis, aut repugnantiae cum sacris literis suboleat attendere non parum , a quonam ,& quomodo res proponatur. Deo enim iic sapientiis mc disponente, non solet, sine magno signorum testimonio, fidei propositio inaudiri . Dogma est Ainbrosij, lib. a. in Luc. Moνale est omnibus, τιρνι idem exigant sirem a Wruaar: ct ideo clurius, eum abscondita nuneraret. τι fides astrueretur, exemplo femoras seminae, si ru conceptum Vι ini Maria nunclauit,see. Vndiq: sacra: Literae huiusinodi scatent exemplis. Cum mitterentur Moyses,& Aaron ad Pharaonem a Domino: Posuit in eis verba signo- ramicorum. Psal. Ioq. Horsum immo crebriora miracula repetita : Si non credidi rint, neque auierint sermonem signi prioris , credent verbo Ani sequentis. Exod. q. Isaias gratuitam quaerere fidem, non est mistias ad AchaZ , cui pote statim optionem dedit miraculi testificantis. Pete tibi signum a Domino Deo ruo in ρνιθxdum inferni, siue in excelsum sepia. Isai. 7. Nec aliter Apostoli orbem uniuersum fide implerunt, quam: Domiuo coeperante , sermonem confirmante seqκentibos signis.
18 Dccantatae sunt celebres sinistorum victoriae, fidei in congressibus reportatae de incantatorum praestigijs; dum hac uni ca via, illi quoq; falsam doctrinam insinuare confiderent. Nec modo Apostolorum Princeps volitantem Simonem Magum, in oculis admirabundi populi excerebrauit, allisium praecipitem solo; in cuius gesti illustris memoriam, nostrae Olivetanae Aedes S. Mariae Nouae de Urbe lapides ipsos fidelibus venerabundis ostentant, qui Apostolum appronantem ingenua suscepere oraturum. Sed & consimili pactione cum Sacerdotibus Baalitis olim certarat Elias: Invocate nomina Deorum ve- prorum, ct ego inuocabo nomen Dei mei, es Dens qci exaudierit ρι ν ignem, ipseM Deus - Reg. I 8. Eodem certamine multo DE REGUL. ARISTO R. pria
210쪽
Cap. VILVteredatur hic Psnt. Petri succes. I ser
pridem Venefici Aegiptij fuerant a Moyse coram Pharaone confusi. Quid multa nec ipsa veritas, verbum Patris, fidem poposcit in terris imprudentem, atque gratuitam, inquiens :Si opera non fecissem in eis,qua nemo alius fecit orc.nῆc autem exisca tianem non habent de peccato suo. Ioann. IS . Quanto magis
caeteris Praedicatoribus fidei necessarium sit, inaudita dogmata , non sine pari miraculorum astruere testimonio ξ Rem adnotauit S. Th. ad illud . Rom. t o. diuomodo credent sine radiaeantestes quomodoρ aedicabςηι utiq; susscienter,& ut obligent alios ad credendum nisi mit/ant xxj viiqi cum Diuina virtute, vel adiutorio, quo possint facere res, sulficienter credibiles,
iuxta illud: Heb. r. Juomodo nos es argiemus iram Dei, si tantam neglexerimus salutem , qtaa cum mitium accepisset enarrari per Dominum, io nos confirmata est , csta sante Deo A is, ct portentis sty Haec est demum Apostolica sanctio, ab Innoc. I. in c. Cum, ex iniuncto de haeres. miraculi esse necessarium interuentum, quo sufficienter proponatur fidei obiectum,ibi: Oportet q. dauruat illam iuui ιθω missionem, per operatiovem miraculi, vetueriptura restimemum speciale. Sic etenim certificamur a proponente per miraculum, non posse nos decipi. Nam etsi ad alios quoque fines Deus aliquando etiam improbis det admiranda supra naturam patrare, ex quo miraculorum efficiendorum gratia, ad gratis datas pertineat, bonis, impijsq; communes; dicente Apostolo: Si habaero omnem fidem, ita ut montes tyansueram, charirare aurem non habuero, nihil mihiprodest .
I. r. 13. Quod idipsum audimus in Evangelio ab ipso Domino, ibi: Ecce do vobis pore Batem calcandi supra serpentes, se
scorpiones, se super omnem virtutem inimici, cst nihil vobis noce bis . Veruntamen in hoc nolite gaudere, quo hiritus objciun tur vobis cte.Luc. I o. Dilucidumque apparct in c. Teneamus I: q. I. ibi: Teneamus frasres mei uniιatem: rater umtatem, etiaquifacit miraculum, nihil est. In unitate erat populus Israel, σnon faciebat miracula: prater unitatem erant Magi PharaoΠis ,