Ioan. Francisci Buddei ... Historia ecclesiastica veteris Testamenti ab orbe condito vsque ad Christum natum variis observationibus illustrata 1

971쪽

PER. II. A MOSE AD CHRIsrmcommemorantur, Baalim di Ataroth. Et ad Baalim quidem quod attinet, nomen 'MI Mneratim dominum, interdum & m.tratum significat, eoque olim haud dubio verus Deus designatus fuit, etsi deinceps falsis diis seu idolis sit tributum. Praeterea , cum non tantum varii fuerint dii salsi pro gentium diuersitate, sed & una gens subinde plura klola coluerit, ratio patet, cur subinde multiatudinis numero memorentur. Hinc & haud raro addita alia voce, speciatim, qualis Deus intelligatur, innuitur, ut, cum Baalis Peor, Baal-berith, Baalsebub, & alii erusdem commatis gentium dii memorantur. Nomen autem Baal apud varias gentes fuit receptum, apud quas eius vestigia occurrunt. Ebraeorum enim Baal respondebat Bel Babyloniorum, euius Ua. XLVI. I. Ierem. La. alibique mentio. Hinc & Daniel vocatus est Belsarar Dan. IV. I. Solenne enim erat, Dei aut Deorum nomina nominibus propriis hominum inserere, quod vel Ebraeorum exemplo constat. Apud Phoenices idem nomen in usii fuisse, dubitari nequit. Irabelis namque pater, idemque rex Sidoniorum, vocabatur Ethbaal, quem Graeci Ithoprium dixerunt, L g. XVLir. Rex ille, cui sANCHvNIATHON opus suum dedicauit, vocabatur Abibalus. Λ Phoenicibus ad Carthaginienses idem nomen transiisse, nomina Annibal, Asdrubal, & Adherbal testan . tur. Immo dc in Beleno, qui unus ex veterum Gallorum diis praecipuis fuit, nonnulli eius vestigia sbi deprehendisse visi sunt. Pl xibus haec edisterit I N. sELDENus, de His Syris, syntagm. II. cap. Ladae GERI . Io. VOSSIVS, de ιdololama gentil. lib. H. cap. XVII. Nec praetermittendum, quod LXx interpretes vocem Baal subinde in feminino genere exprimant, ut L Sam. VII. . -τας B αίμ, sibique. Sic & Paulus Rom. XL. . Gine εκαμψαν τῆ Βααλ. . Id vero non sine ratione famam esse, nonnulli existimant, cum india care voluerint, nomine Bari non tantum deum, sed & deam quandam a veteribus designari. Quam & inde confirmari sententiam putant, quod a SANCHVNIATHONE Baaltis dea, quae & Dione v cata suerit, memoretur, apud FHEBIUM, 'raeparat. euanget libr. I. cap. XVag.sI. Putantque. RAM nomen fuisse solis, Raaθιs autem Iunae. Certe deos deasque apud gentiles cultos fuisse, immo nondosuilli, qui deos hermaphroditos sacπςnt, notum est. Sed, an

d in sel

972쪽

Lxx interpretes id sibi volaerint, valde dubito. M textum enim ebraeum quod attinat, nihil obstat, quo minus vox, semper in masculino genere reddatur. Magis itaque arridet illorum sententia, qui in iis locis, ubi xxx vocem , a in feminino genere expria munt, Vocem εικῶν, aut similem, subintelligi existimant. Septuaginta autem interpretes Paulus quoque apostolas imitarus est. Ceterum, licet vox Baal nomen generale esset, ut antea dictum, quod pluribus aut omnibus diis tribui poterat, interdum tamen ita sumitur, ut Deus aliquis gentilium, a reliquis diuersus, eadem significetur, at allus ruritis apud hanc, atins apud aliam gentem. Malam etiam speei

irmita dictum, peculiari quadam ratione cultum, nonnulli obterhiant, primo quidem infantum immolatione, Ierem. xlxy. deinde, circa atrare eius saltando, Trem XVIII. as porro, cultris se incidendo. Ηιd. versaΙ. & denique, statuam aut imaginem eius osculando, R. reg. XIX. Jo Uerum, quod ad primum attinet, per Baalem fierem. Dc. cit. haud dubio Molochus intelligendus, de curus culta lupra fuse egimus. Saleationes non tantum m Baalis, speei

tim ita dicti, sed dc in aliorum idoIorum eultu in usu fuisse, vel ex Exod. XXXII. L intelligitur. Apud Romanos quoqce Martis saceri dotes Salios a falcando vel f hendo dictes esse, constat. Quod in inde ortum sit, quia Mars idem esset, ac Baal, quae quorundam est

sententia, modi disquiremus. Saltationes istas ita comparatas fusi ut mox in hane, mox in alteram partem se inclinarent, & ita velut Alaudicarent, nonnulli contendunt, idque ex hisce verbis Eliae t

eiabitu in ditas panes, I. rei XVIII. versar. probare annitunturi Verum, cum vox TVP etiam euitationem significet, nihil obstat. quo mimis de claudicatione mentis, seu vagis & ambiguis opinioni bus, haec verba aeripi queant. Vox mn alias equidem tramirrsgnificat, & vulgatus interpres versa habet: transiliebant altarer

sed, quin hic de saltatione quadam capienda sit, vix videtur dubitari posse. Quod de saltatione ducimus idem & de camis incisiona constat, eam antiquissimis temporibus non in Baalis tantum, sectasiorum quoquo deorum cultu usitatam suisse. In Isidis namqua

973쪽

magnae matris deorum, & Bellonae sacris idem receptum fuit; & exoriente ad Graecos ac Latinos transiisse, notum est. Qua de re/sENECAE locus extat, lectu dignus, in libro, de superstitione, apud iAvsvsTINvM, de cisit. Dra bbr. VI. cap. X. Denique Mimaginum ac statuarum, quae deos reserebant, osculatio, generatim in aliorum quoque deorum cultu usitata fuit. Hinc & vitulos, quos Ieroboamus constituerat, qui colere volebant, Osculabantur, Hos XUI. a.

Atque ex hactenus .dictis diiudicare licet, quae PETRUS NMEu, de Baalia cultu disserit, histor. erit. Bim. sci pari. IV. tract. III. cap. IV. pag.ώρ. seqq. Iam vero, quis demum Baal iste fuerit, quaeritur. Belum Babyloniorum eundem fuisse, ac Martem Romanorum, qu tundam est sententia. Id in chronico Alexandrino,&apud CEDRE-NvM disertis verbis legitur, quae adfert Io. sELDENus, de diis Syris, Int m. II. cap. I. pag. NT. Neque adeo absonum hoc videri poterat, si nonnullis credimus, cum Belus Babyloniorum ipse Nimrodus esse videatur, qui venator fortis coram Domino vocatur, Genes x. ρ..

Nihiloseeius alii probabilius putant, ipsum Iouem Beli nomine apud Babylonios fuisse significatum, eo quod graecis atque latinis seripto.

ribus semper Iupiter Belus memoretur. Immo ipse hoc confirmat SA . CHvNIATHON , dum Saturno tres in Peraea liberos natos refert, Saturnum eiusdem cum parte nominis, IOVEM BELvM, & Apollinem, apud EvsisIvM , praeparat. euangel. M . I. V. X. P. m.II. II. De Tyriorum ac Sydoniorum Baal, quod Graecorum Ζευς, dc Latinorum Iupiter fuerit, extra dubium positum putant. Certe rerum Phoeni .eiarum scriptor antiquissimus SANCHvNLATHON hoe testatur diserte.' Cum enim de Phoeniciis dixisset, eos, cum vehementior aestus uringeret, in coelum manus ad solem sustulisse, addit: τῆ ν γαρ φηm ων - μονον ουρανῶ κύριον, Βεελμε 1ν καλῶνlες, o dis ἄν

diquis, unum coeli moderatorem esse credebant, eumque propterea Baal - Samen, id est, Phoenicum lingua, coeti Dominum, Graeea vero Δια, hoc es Iouem, nominabant, apud EVsERIVM , Dc. eis. libr. L. cap. X. pM.3 . At, si dicendum, quod res est, ultima verba non

MNcuvNIATHONI , sed PHILONII potius Byblii, qui eius commenctari

974쪽

tarios in linguam graecam transtulit, esse videntur, cuius auctoritas an ad hoc euincenduin sufficiat, non sine ratione dubitaueris. Interim nonnulli, speciatim vir doctissimus, PETRus IVRIEv. haee ceu extra dubitationem posita assumens, inde porro concludit, si deos, quin vocant, naturales spectes, Baalem non alium, quam solem

esse, qiii Graecisa seu Iupiter, Tyriis autem Hercules dictus st. Idque porro inde probat, quod subinde in scriptura sacra Baal cum

Astaroth seu Astoreth, item cum toto coeli exercitu, coniungatur νυα II. U. X. 6. II. reg. XXIII. . itemque ex testimonio SERvII, ad bbr. I. aeneiae dum tingua, inquit, Punica Deus aecitur B.16 apud Tyros autem Bel disitur, quadam sacrorum ratione ae Faturnin s Sol. Idem praeter 'a patere putat, ex variis nominibus, quibus in byria idem Deus insignitus fuerit. Palmyrenis enim eum vocali oberum, quod idem est, ac Dein reuelans, eo, quod sol radiis suis cuncta illustrat atque detegit; itemque Malachelum, quae vox ex

byn de I, να, eomposita sit, quia sol rex sit inter astra,&quae

alia sunt eiusdem generis. Cumprimis MACROBII testimonium ur

gras Accipe, quid Ag ii de solis potentia opinentur. Deo enim, quem

summum maximumque Penerantur, Adia nomen dederunt. Sus usis

. minis interprelatio significat, νnus; Saturnas M. L. cap. XXIII. Iuxta scripturae enim testimonium maximum hune summumque Deum, quem Assyrii venerati sint, esse Baal: hunc ergo non alium, quam solem, esse, inde concludit. Cum vero idem nomen de astris &hominibus tribui soleat, idem vir doctus porro contendit, Babyl niorum Belum non alium esse, quam Nimrodum, Baalem autem Phoenicum, ipsum esse Chamum, Noachi fiIium. Atque haec omnia pluribus edisserit, histor erit. dum. pari. IV. tract. III. cap. V. s n.

pag. με sqq. Qua de re si & mihi, quid sentiam, dicere liceat.

illis quidem, quae de sole dieuntur, eum praecipua quadam ratione sib Baalis nomine cultum, non rese gatus fuero. Quis autem inter homines hocce nomine insignitus fuerit, non aeque expeditum esse existimo. Quae enim de Nimrodo dicuntur, eo maxime nituntur fundamento, quod idem sit, ae Belus, quo nomine Assyriaci regni fundator apud scriptores profanos venit. At vero regnum Assyriacum a Nimrodo non sundatum, adeoque eum Belum non esic, aut ν

975쪽

PERIOD. N. Α MOSE AD CHRasTUM si Belus dicendus sit, Babylonium Belum a celebri illo Assyriorum distinguendum esse, supra ad F. L, sect. II. x. demonstrauimuia

Phoenicum autem Baalem eundem esse, ac Chamum. itidem inceristum, meraeque coniecturae suiu, quicquid pro hac sententia adsertur. Eo minus autem, quae vir doctus pro eadem disserit, admittenda, quod simul ponat, Chamum eundem esse, ae Meschiseis decum, de qua eius sententia quid cerdendum sit, iam supra exposui.

Sed de Baalim praeter auctores hactenus latus atos, plura dabune CpRHAPD. IOAN. vossIVS, de idololatri.r gentil. mp. I. Op. XVI. re XXIV. Nie. FVLI ERUS, miscell. tib. Π. cap. VII. Lae Eb. III. cap. XVII. IOAN. CONRADUI METEMCVS , antiquitat. bisic. pag.πT. Iam quod ad Maroth attinet, quae cum Baalim saepissime coniungitur, ut Iud. ILνers. U. X. K alibique, primo id constat, & extra dubium positum. ea voce Deam, non Deum, significari. Praeterea, licet vox haecce numero multitudinis efferatur, inde tamen non tequitur, eam aeque late patere, ac nomen Baalim, seu nomen generale esse, quo omnia

idola feminini sexus designentur, sed constat potius, & ex dicendis

patebit, unam quandam diuinitatem hac voce denotari, etsi eadem a diuersis gentibus sub.diuersis nominibus fuerit culta. Speciatim Dea Sidoniorum Astorest dicta fuit L reg. XLF.IS. II. reg. XXIII. δ . . Dubium quoque non est, quin Astarte, qua voce profani auctorea. utuntur, eadem sit, ac Ataroth, seu Astoressi. De vocis autem istius origine, & quid ea significetur, variae sunt eruditorum sententiae. Qui Astoreth seu Astarte ab astris dictam putant, ut SVIDAs in lexicci hac Mee, vel hoc nomine falliantur, quod vocem ill m pro graeca habeant. Λlii, ab urbe Astarath deam hane nomen sortitam, putant: a qua sententia haud adeo alienus videtur IOANNES sFLDENus ,

de diis S is, syntagm. II. cap. II. Cum vero ni ceteroquia greges significet, Astartem deam, seu Astore th, nomin inde accepi Ke, alii putant, quod Venus, quae sub hoc nomine lateat, generationi rerum omnium, speciatim animalium, ex mente gentilium Praefuerit, iuxta illud GCREm :

- - per te genus omne animantum

conclitur, psitque exortum rumina solis. Ita

976쪽

Ita sAM. BOCHARTVs , hieroz. pari. L. his. II. cap. XLIII. fit aliam rationem commenti sunt Ebraeorum quidam doctores. Cum enim vox n gliar speciatim de gregibuι ovium adhibeatur, Astarten ideo inde dictam autumant, quod statuae seu imagines deae istius ouem exhiberent. Quod cum vel hoc nomine non prorsus contemnenis dum censeri queat, quod Baalem seu Iouem quandoque sub arietis forma cultum constet, ab aliis tamen ideo reiicitur, quod nullo idoneo argumento probari possit, Astarten sub ovis imagine cultam fuisse. PETRvs IvRIEv aliorum resutatis sententiis, ipse tandem Astaroth a vocibus ebrais P N nn fecit lumina, d ctam existimat, quod & quam optime in lunam quadrare contendit, quae isto nomine Astaroth, siue Astoreth, fuerit indigitata. Mihi planior adhue, adeoque praeserenda reliquis videtur sententia viri doctissimi, quae exhibetur dans ι' hsoire remque de a repubtique GDttres, tom. v artic. LPM. a . Obseruat enim, solem apud Chaldaeos dictum V N. qua voce paraphrastes chaldaeus utatur Iob. XXXI. a Hinc vero in feminino genere luna GnndN vel mnnunt dici potuit. Litteras enim N & V itemque 'U & facile inter se permutati possunt. Ex r in VM autem Astaroth factum, nemo non intelis ligit. In quibusdam seripturae locis Occurrit vox IN, quam itidem de Maroth seu Astarte nonnulli capiunt. Sic Ad. III. I. dicitur: coluerum P Nn quod vulgo equidem vertunt, Baalim 9 lucos, quemadmodum & Lm interpretes reddiderunt: ἐλατρευσαν Βααλ ρ ῶ τοις αλσεσι. At alii ita haec reddunt: re coitierunt B.tatim σ heroib. Praeter alios in hane sententiam ingressus est HvCΟ CRomus, ad Lud. L. s. AsaroIbν Asberoth unius eiusdemque idoli esse nomina, aut unum potius nomen, diuersa ratione pronuntiatum. Immo inde porro concluis dit, Astaroth non ab ovibus, sed a sylvis potius, seu lucis nomen accepisse. IOANNEs SELDENVs simulacra lignea Astartes, Ascheraudusta existimat. Simulacra, inquit, si ea Marte, seu τῆ Amretbditatis Asberim π Asberoth ,seu lucos, dicta, sentio, ut re ad nomen simul altaderetur, s tam ampari diuinitatι materia, contumelia Vso v eabulo exprobraretur. l. e. ontagm. II. cap II. Nimirum ab Ebraeis per contumeliam hoc nomen statuis Astarte datum putat, quasi dicas Eee cec Deos

977쪽

PER. H. 1 MOSE AD CHRIsTUM Deos laneos. Ab utroque, tum HVG. GROTIO, tum IO. SLI DENO, di sentit PETRvs IvMEv , quod equidem concedat, inhera Acastorei. unam eandemque diuinitatem denotare, sed nomina esse diuersa, ut apud latinos luna atque Dia . Nimirum a luminibus, quae orsi

impertit, lunam Maroth dictam, at Ascheris seu Ascheroth asyluis& lucis, cum Diana seu luna etiam sylvarum dea fuerit, iuxta illud

s=iciens astam lunam H Poce pretatur rra Dea, tu raesens nos o succurre labori, Aprorum decus, fN nemorum tutoria custos. aeneid. lib. IX. Pres. N. Quicquid huius sit, Astaroth etiam Asth ra seu Astheroth dictam, vel inde patet, quod subinde Λ scheroth cum Baalim aeque ae Astaroth coniungatur, idque ea ratione, vi τῆ Ascherah seu Ascheroth seruire dicantur, quod de sylvis ac lucis commode dici nequit. Loca etiam , in quibus τῆς Ascherali mentio, hanc explicationem non tantum admittunt, sed quaedam eandem prorsus suadent ἔ cons. I. reg. XVI. I . 32. II. ret XXI. s. 7. Iam, quod ad rem ipsam attinet, plerique erudit Ortim in eo conueniunt, Astarten seu Astaroth esse lunam. Testis huius rei praeter alios est Luci ANvs : ενι δἐ κ, αλλο ἰερον ea φοινίκη μεγα, το Σιδώνιοι ἔχουσι' αἰς μὲν άκτοι λεγουσι λιτάrra1ς Si Aςά 'ν ο' ἐγω δοκεtia Σελ miώην εμμενας υ re aliud templum in Phoenicia, quod S donii tenent, Apartae, νι ipsi quidem dicunt; Apam rem orem lunam esse puto; de Syria Dea, tom. II. Vp. stag. m. my. Idem eonfirmat HsR DIANvs : Διβυες μὲν ῖν αυών Ουρανίαν κωλοῦσι, Φο νικες δε ΑΠοαρχην σνομάοσι, σελην ν εἰνα θελοντες hane Afra Vrani.1m νoeant, Phoenrces Aproarchen, lunam esse a rimantes', histor. libr. V. eap. n. At in eo sallitur, quod apud Afros lunam Vraniam dictam putat, cum . pud eos itidem nomen Astartem usu fuerit, si AvGusNΝo credimus, M. VII. quaestion in lib. Iuae eap. XVI. Deinde pro Astarte perperam dixit ΛΠοαρχην, nomen Phoenicium in graecum mutans. Lunae, quae Graecis Urania, cultum oriuntis gentibus receptum fuisse, testatur HERODOTVs, hanc, de quaν ι

vd te ia

Soste

978쪽

qua agimus, sententum confirmans: M-τῆ Ουρ ἀνίη Θ ύων, ω ' τε Aeremesων , ν Αραβαὼν καλέωσι δὲ Aσσυρ- την Αφροδιτην Μυλι 'α. Aραβιοι δὲ δελιττα, Πέρσου δὲ νιτterae Didicerunt quoque Uraniae ficra facere, Persae nι--rum ab Asseriis re Arabibus edocti. Assyrii enim vocant Venerem MF. BItam, Arabes vero Abitam, Persae autem Mitram, lib. I. cap. CXXX. Conueniunt praeter nominis rationem & reliqua, quae de ristarte inscriptura secara dicuntur. Nec dubium, quin & Dr. XLIV. ιI. per in mi r , seu reginam coes intelligatur, cui vox graeca άςροάρχη, qua HERODIANus usus est, accurate respondet. Quaeni etiam solet, quo nomine apud Graecos atque Latinos Astarte venerit. num Veneris, an Iunonis, an Cybeles Sed cum saepissime haecee nomina inter se confundi soleant, superuacaneum sere, qui in hisce in uestigandi ponitur. laborem esse . existimo. Singularis plane est sententia PETRI DANIEias HVETII . Astartem esse Zipporam, Mosis uxorem, demonstran euangel. pag. Mi. Plura de Maroth atque Asia

te praeter iam laudatos, dabunt GERHARDvh IOANNES VOssIus , de idololatria gentia. bb. I. cap. XXI. CLAUDIUS SALMASIVS, exercit. ad Solinum pag. LI . IO. CONR. DIETERICUS, in antiq. Lb pag. a T. 8c alibi; & in compendio AUG. PPEIFFERVS, Δώ. Pexat. centUr. V.

Dc. LV. pag.3Π.seqq. Vt reliqua persequamur, inter idola, quorum in libro iudicum mentio iniicitur, est quoque Ra Berit. cons. B d. VIII 33. σ IX. . Cumque fedus significet, nonnulli Deum sederum atque pactorum praesidem, intelligunt. Ipse chaldaein paraphrastes vertit: Pp Deus inramentι, aut sederis. Septuaginta equidem interpretes verba ebraea ita reddiderunt: ἐλκαν ἐαυτῶς τω Βααλ χαλκην τύ εἰναι αωῶις αυτὸν εις θεον Pari rati ne de vulgatus: percusserunt cum Raas fedin, ut esset eis in Deum. Nee abludit R. I AIAs, ad h. l. sensum horum verborum esse, tradens, quod sacerdotes excelsiorum fedus eum idolo seu Baal fecerint. At, eum sermonis structura hunece sensum non admittat, idolum aliquod speciatim ita dictum designari, longi rectius iudicarunt alii, interque

Sed de ratione, cur Baa Berith dictum sit, intersu non conueniunt.

979쪽

urbe Berythus nomen hocce derivat, non eo quidem sensu, quos ab urbe ista nomen acceperit, sed quod urbi potius , in qua idolum illud eolebatur, nomen dederit , quod non aliud suerit, quam Beroe Veneris ac Adonidis filia, de qua multa No vsDιovsistor. bbr. XLI. XLII. σ XLIII. Ab urbe Berytho autem sacile ut videtur, idoli huius cultum accipere potuerunt Sichemutae, sorte per ipsum sANCHvNIATHONEM , si Ierombaa , quocum illi commercia intercesserunt, idem statuatur, ac Ierubbaal, seu Cideon se qua de re deinceps dicemus. Plane singulare quid hic sibi

inuenisse visas est PETRus IuniEv- SANCHvNIATHON V in suis eommemtariis, inter alia 6c haee litteris eonsignata reliquit : Eoonrim aetatenatus es Eliun quιdam nomine altissimis, itemque femina Berusti appellata. Hi loca oblo ricina tenurae, ac terruerem quendamflue ι digenam άυώχθοι- elumposea nuncuatum genuere, a quo et amisiudsublime elementum, quod supra nos poluatur, propter emmiam pulchritudιnu ac formae seriem coelum vacarant. Is sororem habuit iurim parentιbus natam, em nomen terra, quod propter singularemeιus corporis dignita em, cum ea, quam terram recamni, postea communicarunt, apud EVIRBIUM, praeparat. euangel. ur. L cap. X.

p. g. i . Sub istis commentorum inuolucris aliquid veri latutare, non dubitat IVRIAEus. Per Eliun, quod ex ebraeo IV,ν, quin Deus ipse intelligatur, nullum est dubium- Per Beruth.rmvero virtutem Dei creatricem, per quam omnia produeit, intelligi, contendit, cum MP sit creare, unde in lingua chaldaea& syriaca creatis. Eam vero virtutem creatricem nihil aliud esse,quain verbum Dei, nixta illud Mosis: G dixit Deus , ι lux, ct facta es Ax Eadem ratione & reliqua explicat. Deam Berythi itaque seminini enim sertus hoc futile idolum, cum SAM. B HARIO supponit, secum dum antiquam Phoenicum theologiam, ipsam vim creatricem N minis significat se: deinde autem sacerdotes at mystagogΘs, cum in ista arcana non penetrarent, hac voce nihil aliud, guam ipsam teruram, intellexille, aut vim terrae generatricem ; hine in NONNI Di n, itas Beroen, quae eadem cum Berytha, Adonidis, hoc est, solisti Vcatris', qua voce genςratim vis generauua indicctur, filiam ferri;

980쪽

oc. cit. tract. IV caP. II.pag. Do. Quae quidem ingeniose excogitata esse, non dissiteor. Mihi autem prima sententia, ceu planior, praeserenda videtur, quae per Baal. Berith Deum sederum ae lut mentorum praesidem, intelligit. Ita enim nusis ambagibus opus est. Accedit, quod apud ethnicos non insolans suerit, ut reliquis rebus & actionibus, ita & federibus ae iuramentis Deum praeficere, unde Ζευς δεορκιγ apud Graecos, cuius diserte mentionem facit PAUSANIAs , in Eliacis, qualis apud Romanos Iupiter lapis, seu Dpideus

erat ; unde formula e peν Iouem lapidem iurare. vid. HENRICVS LIPPINGIVS , antiquit. Rom. D. I. e. p. n. pMδ. Superest, ex Cananaeorum

idolis, quorum in hocce temporis interuallo mentio fit, Dagon. Asdoindaeorum id fuit idolum, in cuius honorem Philistaei solanne festum ob captum Solonem celebrarunt, ut supra ex Iud. XVI. 6. obseruatum. In eiusdem Dagoniε aedem arcam sederis intularunt, idolo isto, primo coram arca prostrato, mox omnino mutilato, aliisque plagis diuinitus immissis condocendi, cum idolis vero Deo plano non conuenire; ut itidem supra dictum; cons. I. m. V. .F.seqq. Et & Dagonis mentio I. Chron. X. Io. A frumento id nomen simirum, qJorundam est sententia, cum apud Ebraeos frumentum signincet. Idque ipse confirmare videtur fANCHvNIATHON cuius, utpote scriptoris Phoenicii longe vetustissimi, mii ime hic contemnenis da videtur auctoritas. Coelum enim ex terra sorore quatuor liberos suscepisse , autumat, Ilum, qui Saturnus dictus es, Berylum,Dag nem, ος do Σιτων, qui sto, hoc es, frumenti praeses nominatur, sinuntem s apud LusEDIVM, praeparari evang. lib. I. cap. X. pag.ses. Et quibusdam interiectis: α δἐ Δαγων, επε δη Uρε μονυιαροτρον, εὐήθη Ζευς Aροτριγ, Dagon autem, quod frumentum es aratrum inuenisset, A atrius Iupiter nuncupatus est ἰ pag. 37. cons. ID MUNDUS DICMNSON, in Delph. Phoeniet. cap. n. pag. 0. IOANNES DRUSIVs, quaest. ebr. sib L qnais. LXXXII. Mihi vero illorum potiores esse rationes videntur, qui vocem Dagon a piscis derivant, & Deum mariam, Piscationi ac nauigationi praefectum, intelligunt: quam sententiam placique Ebraeorum calculo suo adprobant. Praeteris

quam cnim, quod origo vocis ita sbi constet, Phoenices, ceu maris accolas, piscationi & nauigationi admodum deditos suisse, notum est , . l. λος ue ' cuius