장음표시 사용
131쪽
a Patre est genitus. 121 care tum propter quandam XtenSionem, quia per resurrectionem Christus a Patre veluti genitus est ad novae immortalisque vitae destus et splendorem Secundum corpus, qualis decuit Filium Dei incarnatum. Cf. Petavius III, 6 et Thomas sinus III, II de incarnat.139. 3. Dogma invicte probatur traditione, de qua Sussistit notasse
tustius, quo idem non Continentur vel diserte vel implieite nominatim illud in cone nienen contra arianos desinitum fuit verbis: Credimu . . . et in Unum D J Christum Filium Dei, nutum e Patre unigenitum h. e. ex Substantia Patris Deum de Deo, lumen de lumine, Deum Verum de Deo vero genitum, non laetum, On SubStantialem Patri, per quem Omnia sueta Sunt . . . o autem qui di eunt Erat aliquando, quando non erat, et priu quam naSeeretur non erat, et quia e nulli SeXSistentibus laetus est aut qui X alia substantia vel essentia dicunt eSSe aut reatum, aut convertibilem aut mutabilem Filium Dei, hos anathematigat catholica et apostolica Eoolesia. AEt Damn Susin unathematismi editis in Syn romana a 37 vel 379 n. 1l: Si qui non dixerit Filium natum d Patro, id est de divina substantia ipsius, A. S. Ἐs P a S-Sagi in Comment theol. III 14 Ss.
b. Hane veritatem tamquam catholieum dogma acerrime suiSSe propugnatam tum a Concilii tum a patribu See. IV. Contra uri uno S, qui-bUSeum tota Coneertatio sere irea hoc unum versabatur, utrum Filius Dei Si Creatura, an vere genitus generatione proprie dieta, qua ei Puter Ommunieaverit in solidum totam divinum Sub Stantiam. e. Patre UnanimeS, etiam ante ni eae nos, generationem Filii naturalem tradidisSe praesertim eum explieant vel PS. 2, 7 Vel PS. 109, 3: utero ante luciferum genui te i), vel IS 53 8s Generationem ejus qui8i De hoc textu notentur 1. eum esse expressum ad versionem LXX interpretiam, cum qUn quoad sensum etiam versio syriaca concordat. 2. Cum hinc quidem feXtu Originalis, quem recensi magor et hic praebet praesertim in libro Salmorum Valde neglectus appareat, inde vero alexandrina versio sit admodum verbalis cf. Κ ei Einteit pag. 552): Concludendum esse, nostrum locum Tectum X
Stare in versione septuagintavirali et vulgata et ui abica et syriaca), non vero in textUmasorethico aut argum aut versione . Hieronymi propria). Eoque magi 3. OSSei admitti, quod textus maforethicus, ut nunc exstat, nonnisi post adventum Christi fuerit constitutus, et ad unum exemplar revocatus, quod doctores udaei proprio marte elegerunt relictis ceteris forte meliorem textum habentibus. DecurSi autemf0 Seculorum ex tempore LXX interpretum usque ad Masorethas potui 88 fieri immutationem, im multas esse factas, probari potest argumentis invictis. Immiatationem reVera 4 in versu nostro esse factam suadetur a versione LXX interpretum; conjicitur h. ex vetustioribus interpretibus Aquila et Symmacho, ex quorum VerSione liquet, eo aliter legisse hunc textum e. ex obscuritate quam festantur tot inter-Ρretatione variae L Richard O. Min in collat ad h. l. subjuncti commentaΥio Lombardi in Ps. Mig. I9I, 1002 textus maforethici d. X eo, quod teXtUS RSO
132쪽
122 Traef. V. de Deo trino. Thesis CVII. Filius ab aeterno genitus.
enarra bit, quae Verba teSte Patrigi de interpr. Seripi I n. 36 exi patribus a se consultis 53 de divina, vel etiam de divina generatione intelligunt. Quare salsa est remonstrantium assertio, qui eum Simon Ε, sae Os D theol instit. l. 4 Seet 2 e. 34 affirmant, neeeSSitatem credendi prO- silendique sempiternam Filii ex Patris substantia generationem Soeulo tandem IV. ae nieaenae Synodi desinitione primum fuisse inductam. 140 Demonstrati p. II. Filium ab aeterno esse genitum colligitur 1. X eo, quod Splendor Si gloriae paternae, hine Patri eoaevus;
2 quod est ante luet serum genitus i. e. ante StellaS, ante Coelum rerumque universitatem i. e. ab aeterno pro loquendi ratione Seripturae, cui idem S esse ante rerum universitatem et ab aeterno.
3. Quod est ita aetern 1. Joan. 1, 2 fuitque in principi n 149) 4. Quod est verus Deus, de ratione autem deitati est aeternitaS. 5. Accedit suffragium traditionis. Nam propterea quoque Ariuidamnatu fuit, quod contendebat, suisse tempus, quando Filiu non fuerit, Seu
Filium non 8Se ab aeterno. J4l Seliolion. Eaeceptionibus satissit - Contra aeternam Filii a Patre
generationem excipi potest 1 ex ea Sequi, Filium a Patre e88 dependentem. Atqui depend0ntia ineludit indigentiam et negat esse necessarium, ideoque et divinum, de cuju ratione Si es Se a se. Resp. duplex est dependentia, altera proprie dicta, orta ex indigentia et imperfectione, et haec est negatio 88 enece S Sarii atque necessariae persectionis, et affirmatio alicujus esse et alicujus perfectionis per instuXum alterius tamquam causae altera dependentia est improprie dicta, quod unum non possit esse sine altero ex insita exigentia perfectionis. Atque haec, non illa, potest admitti inter personas S. Trinitatis. Scit tantae persectionis est et esse divinum, ut exigat subsistere in tribus personis, et ut unus Deus Sit sicut necessario exsistens infinita intellectio ui exprimens Verbum, ita etiam necessario exsistens Verbum infinitae intellectionis. Quare non minore nee essitate Xsistit Filius quam Pater, eeeS-sitate oborta ex infinita naturae divinae perfectione. Ad rem respondet S. Thomas de pol. q. 0 a. I ad Similem Xeeptionem, recipere Seil esse naturae indigentis: Ad 3 dicendum, quod recipiens antequam recipiat, indiget. Ad hoc enim aecipit ut indigentiam repleat. Sed postquam fm aeceperit, non indiget habet enim quo indigebat Si ergo aliquid est, quod receptioni non
rethicus inducit vocer novam atque inauditam misellar pro aurora, quae Riin Semper dicitur schachar Accedit, quod sufficit duas voces expungere, ut textUS Um Ver- Sion aleXandrina conciliari possit Illud neommodum textum empndatum etiam aliis vocalibus ornari debere s imm*klia nζdebeth b om chelelia etc. pro masOrethico amisthharaedaboth b om chel kha et c. non multum obstat; nam mutationes Oealium non pertinent ad textum proprie dictum. Nec desunt s. codd. circiter 100, qui faveant versioni a lex Mirum ver g. videri n0n debet, si MasOrethae elegerint et praetulerint lectionem quae textum tam splendidum pro doctrina christiana Obscuret. Cf. Kaulen atholi 1865. II, 29 174 Franget in annot ad h. 30 de Trinit. Opposita in tamen sententiam contra aulen defendit Re in ke eitrage . et Messianiseli Psalmen, Monasterii 858 cum aliis.
133쪽
Exceptionibus contra Filii generationem respondetur. 23 praeexsistit, sed semper est in recepisse, hoc nullo modo est indigens. Filius autem non sic accipit a Patre quasi prius non habens et postea accipiens, sed quia hoc ipsum quod est, habet a Patre Unde non sequitur quod sit indigens s Urgente autem adversario, creaturam etiam OS acceptionem esse indigentem, prosequitur , Ad 4 dicendum, quod creatura a Deo aeeipiteSSe quoddam, quod non esset permanens, nisi divinitus conservetur. Et ideo etiam postquam esse accepit, id i ae t divina operatione, ut conservaretur inesse et sic est naturae indigentis. Filius autem accipit alatre idem numero esse et eandem naturam numero, quum Pater habet. Unde non est naturae indigentis. 2. Excipi potos Patrem, qui est Filii principium, ipso SSe priorem, prioritatem vero adversari aeternitati. Respondeo dicendum, inquit A. Thoma in I. d. m. 24. I, quod Pater nullo modo est prior Filio, neque duratione, neque natura, neque intelletu, neque dignitate. In Patre enim et Filio non possumus nisi duo considerare vel id quod ab8olutum est, et hoc utrique commune est unde ex hoc unus non habet prioritatem ad alium . . . Vel id quod est ad aliquid. Relativorum autem est simul esse natura . . . et etiam tempore, quia posita se ponunt et perempta se perimunt; et etiam intellectu, cum unum per alterum definiatur. Et c. errore gr. c. 2: Nultu modus prioritatis est, secundum quem Pater prior Filio diei possit. Neque enim prior est Pater tempore, cum Filius Sit aeternus; neque prior natura, eum Patris et Filii sit una natura neque dignitate eum Pater et Filius sint aequales neque etiam intellectu eum non di8tinguantulnisi in relationibus relativa autem sunt simul secundum int0lle etum, eum unum sit de intellectu alterius. Et ita patet, quod ita proprie loquendo, Filius Π0 9088it dici esse secundusis atre, nec Spiritus s. tertius ab eodem. Dicunt ergo doctores praedicti, Filium esse secundum et Spiritum S. SSe tertium Se eundum Ordinem in numerando. Cf. I. q. 42 . . t Sane cum Pater non sit Ρ0tentia ad intolligendum, sed actus intellectionis purissimu8, concipi nequit hic actus intellectionis seu dictionis paternae Sine u termino i. e. Verbo expresso quare ipsi intellectioni aeternae est prorsus coaeternum. Ad rem GregoriuS ag. r. 35 D. 3: Quod prindipio caret, aeternum quoqueeSt quod autem aeternum est, non prolinii quoque principi earet, quamdiu ad Patrem velut ad principium et originem refertur. Siquidem principium neeeSSe non 8 antiquius eo, cujus est principium, sicut sol non XStat prius luee, nee men angeliea verbo, quod intra sese ipsum exprimit. Quod igitur in hunc modum ab aeterno principio procedit, id licet principio quo ex Si Stitn0 careat, aret tamen principio temporis. Hinc Alixandi aleX in p. Synodica infert: Quod si porro imago Dei non erat semper liquet neque illum, evius imago est, semper sui8se. Cf. te ut gen l. m. a. l. l42 1 lie SIS VIII. Frustra objiciuntur contra Neramici turre
BeInon Strati p. I. Libenter concedimus, angelos hominesque diSerie Vel aequivalenter dici filios Dei vorum ingens est inter utramque appella
134쪽
124 raci V De Deo trino. h. VIII. Exceptionibus respondeturtion0m discrimen, quod ad haec capita revocari poteSt. Dum enim 1. O rarius filii dicimur et nonnisi cumulatim ac veluti in globo, Christus saepe dicitur Filius Dei vel simpliciter Filius, semper Singulariter, cum appositis veru S propriuS unigenitus n. 135).2. Filiatio qua creaturis tribuitur, innititur velis creatione Hebr. 12, 19 HS. 64, 8 etin, quam consequitur speciali cura et providentia creaturis irrationalibus non communis Matth. 6, 26 7, 1 0, 29 etc. Vel b. electione speciali Ex 4, 22 Rom. 9 4 Vel. e. adoptione do. I, 2 Gal. 4, eici, quae perficitur resurrectione gloriosa Lug. 20, 35 et fruitione hereditatis paternae Rom. 8, T s. Jesu Christi vero filiatio innititur generatione. Quod si et nos dicimur semel veliterum geniti, aliquid additur, quo metaphorice id esse eeipiendum significatur, ut verbo eritatis Jae. I, 18.3. R0liqui filii pra0teria Christum exhibentur creaturae, ipSe Verocreator n. 37 ' illi describuntur ut servi, a quibus . Christus filii proprii instar euernitur et distinguitur. Ad rem Augustinus rael. Iin Joan. . : Non tamen sicut Christi Pater, ita et noster ater nunquam enim Christus ita nos conjunxit, ut nullam distinetionem faceret inter nos et se. Ille enim Filius aequalis Patri . . . proinde nunquam auditum est de ore D. N. J Christi, cum ad discipulos loqueretur, dixisse illum de Deo summo Ρatre suo Pater noster, Sed aut Pater meus dixit aut Pater vester Pater no8ter non diXit, Sque adeo ut quodam odo poneret haec duo: Vado ad Deum meum, inquit, et Deum vestrum. Quare non dixit Deum nostrum Et Patrem meum, dixit, et Patrem vestrum Joan. 20, 7); 0 dixit Patrem nostrum. Sie jungit, ut distinguat sic distinguit, ut non Sejungat. Unum nos S8 Vult
in e unum autem Patrem et e. φL Christo adscribuntur praerogativae plane divinae n. 37 illis, quae
ereaturarum Sunt propria. Nihil horum est, quod non egregie exponant patres; paucis ea comple etitur Chrysostomu hom de eonSub St. c. anomoeo n. 2:, Tu filius appellaris, at ille est hic appellatio, illic res ipsa tu filius appellaris, sed unigenitus ut ille non appellaris; sed in sinu atris
non verSaris, Sed non e Splendor gloriae, ne figura substantiae, ne forma Dei te. Quare ex qualicunque nominis communitate nihil sequitur contra
naturalem Filii, de quo agimus, filiationem. 143. Deu10nstratio p. II. Antiquiores artani sicut et recentiores duce Κ rellio de uno Deo . c. 34 saepe provocant ad Col. 1, 5 Qui Filius est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturae coli. Eceli. 24 5 Ego M-pientia eae ore Altissimi prodivi, primogenita ante omnem creaturam i et . 14: Ab initio et ante secula creata sum. Verum frustra. Quos ut refellamuS, edeSSenon est cum multi patribus contendere, haec de Filio Dei secundum humanam naturam dicta S8e, Secundum quam dicitur etiam primogenitus . . Mariae Matth. I, 25, vel primogenitus ex mortuis Col. 1, 18 Sufficit 1. notasse, vel ex loco Vecto ostendi, Filium Dei creaturam non 8Se, Sed divinae consortem naturae exhibetur enim omnium Creator Quare
2 appellatio primogeniti tam paulum obest dignitati filii, quam appellatio
primae causae dignitati Dei praesertim cum non dicatur t=60zORU IzG Sed apto totoκoc, quod Significat vel Filium genitum esse ante omnem creaturam, cum illud πρωτος Saepe vim habeat comparativi vel eum in omnem creaturam
135쪽
adversus Filii Dei generationem. 125 habere primatum seu principatum pro significatione non insolita hujus vocis): neque mirum, quoniam in ipso condita uni univer8 . . . et omnia in ipso constant v I 6 17. Ad rem Tertulli anu c. PraXeam c. 7 : De Patre procedendo Filius factus est primogenitus, ut ante Omnia genitus, et unigenitus ut solus ex Deo genitus; et Ambrosius de fide I c. 7: Primogenitus, inquit, non primocreatus ut et genitu pro natura, et primus pro perpetuitate credatur. Cf. Jo Damascenus . . IV, 8.144. Demonstrati p. III. Legimus Prov. 8, 22 Dominus possedit
sκNIa me in initio viarum suarum, qui textus artanorum fuit Achilles, quare de ejus lectione et interpretatione quaedam annotabimus. Quod 1 lectionum attinet originalem seu hebraicam, a Sine Ontroversia est ana, quod significat aliquid acquirere emptione, productione Gen. 4, 19. 22; S. 139, 13, hereditate, generatione sive proprie dicta Gen. 4 L; Sive metaphorice accepta Deus. 32 6 et quia quod acquirimus nostrum est, hinc significat possidere. 2. Lectio graeca septuaginta interpretum est EZetto creavit occurrit tamen et alia, quae respondet textu hebraico et vulgatae Dominus possedit me, Scit. κτηIIeto, ita in versione Symmachi, Aquila et Theodotionis;
cf. etiam s. Basilius II, 20 et Gregorius ySA adv. Eunomium imo Eusebius de ecci theol. III, 2 testatur, neminem aliorum interpretum Verti 88Θεκriza, Sed ἐχet abeto et S. Hieronymu in IS. 26, 13: Quaedam exemplaria male pro possessione habere creaturam. Vix tamen credibile est, eam ab arianis primum fuisse introductam, cum ea reperiatur a. apud plure patres, et apud eo quoque, qui contra arianos pugnarunt; b in versionibus aethiosi ea, rabie a Syriaca, paraphrasi chaldaica et in vetere Latina imo e apud patreS, qui artana praeee8Serunt OntroVerStas.
3. Huius loci interpretatio est omnino varia. Alii a haec non referunt ad Sapientiam hypostaticam, seu ad personam Filii sed intelligunt de Sapientia in mundo apparente, quae per figuram prosopopoeiae hic loquens inducitur. Ita plus minus interpretes udaei, Clericus in annot adletavium de Trin. l. Nec dissentit et avius i. c. g II, ubi inter alia Scribit: Quocirca magis est, ut creatam sapientiam eum nonnullis patrum istic intelligas, hoc est prudentiam et scientiam, quae fatura disponit, quaeque in
omni hominum vita dominatur, quam aeternam et increatam, nisi quatenus haec ad externorum molitionem Operum ac gubernationem demittitur te. φRecentioribus praetermissis auctor . 246 in appendice Serm. S. Augu Stiniat. 58 de verbis Domini seu Joan scribit n. L: Multi quidem doctissimi viri hoc e persona illius sapientiae dictum asserunt, quam Salomo ad judicandum regendumque populum acceperat. Verum card Franget in h. 7 annot.
Verbis relatis subjicit: Ρroferantur, quaeso, doctissimi illi viri ex patribus orthod0xis, quorum nullus ostendi potest textum integrum eo modo intellexisse. Alii l . haec dicta censen d Sapi0ntia hypostatica, imo teste et a Vi ib. 3 major patrum pars hanc in sententiam abiit; et a tritius testatur l.
l. m. 2 n. 10: Patres, qui Sapientiam hanc a Salomone commemoratam Sen-Sere diVinam personam esse habes plurimos, ad quos enumerando ViX pagina Sussiceret ab Athenagora enim ad Augustinum plus quam viginti reeeΠSeaS. μι. Si haec intelliguntur de hypostasi 0rbi, nulla est difficultas juxta teStum hebraicum, quem fidelius quam versio alexandrina reddidit Vul-
136쪽
126 Trach. V. de Deo trino Thesis CVIII. Exceptionibus satisfit. gata. Haec vero e magis est retinenda, tum quod XX interpretes verbumqtana Semper reddunt Verbo κταο si possideo, exceptis tribus vicibus bis enim illud vertunt verbo etiζω, Semel verbo τευ sthi, tum e collatione cum Gen.
4, , ubi Eva dicit de lio suo Cain: Possedirianti hi hominem per Deum. Cum enim in teXtu nostro Sermo sit de eo, qui totios dicitur Filius Dei, imo ot genitus s. 2, 7 ratione parallelismi apte reddetur Dominus possedit me. Neque difficultas est, si retenta lectione graeca textus intelligitur de Verbo secundum naturam humanam.
5. Lectione graeca etiam retenta eaque intellecta de Verbo non secundum naturam humanam, non sopterea desperata est dogmatis catholici cauSa. , Nam hoc in loco, inquit Dionysius romanus apud Athanasium de deer. Die Syn. n. 26, γραI idem S atque artaIetηI praefecit operibus ab ipso laetis. Quam explicationem probat etiam Gregoriu nyS. Serm adV. arianos
et sabeli. n. Quia addidit initium viarum suarum perspicue intelligitur dicere Dominus Deit, ut praesim operibus ejus et initium viarum suarum mihi commisit. Cf. etiam Cyrillum lex in h. l. apud Mai bibl. n. P. II, 367. Quod si ui haec I plicatio nimis libera videatur, Semper tamen prae eulis haberi debet, verbum κτίζω non ita esse eXplicandum, ut adversetur Subjectae materiae eontextui et Scripturarum analogiae praesertim si textus originalis aliam quoque admittit interpretationem. Atqui aliunde certo constat, Verbum eSSe Deum, S Se Vere proprieque genitum, quod vel hoc in loco significatur V. 25 Tob GD GLη δμαΠθηναι, ρ ὀ Tαvim 'G0νω Ιευν με Antequam
monte collocarentur et ante omnes colles generat me; et o qnna de ea productione intelligi potest, quae est per generationem Accipi seil debet it cod productione specifice divina, Deo soli propria, alia tamen atque alia pro ratione termini qui est vel extra vel intra Deum. Ad rem . Eilio eis, etsi ipse textum de Christo secundum humanam naturam intelligit, in hymnis de fide apud Asse manum Bibl. orient. I, II in verba Dominus creavit me es Nomen proprium ubique redurrit appellativum et ascititium bis terve ad Summum auditur. gedum et supputa reperies in uno dumtaxat roverbioereaturam a Salomone dici Dei Sapientiam. Alia contra nomina adcurate Sup puta audies a Patre in omnibus prodigiis, a prophetis in omnibus linguis, ab apostolis in omnibus vocibus, a daemonibus denique in omnibus suppliciis Filium uno ore praedigari. Quae cum ita sint, quis non credat Verbum esse Filium Quis in contumaces et contentiosos non excandescat 3 g6. Patre vero, qui legebant Zetis vel condidit, quique hunc textum accipiebant de Filio secundum divinam naturam, ingeniose nituntur Sponere, quom0do verbum καυζει de Filio intelligi possit vel debeat. Notant enim op
portune admodum adhiberi promiscue de Verbo κτιζει et γεγυηυ, cum e mutuo expoliant atque X plicent. Nam sicut verbum ευυα removet a Fili productionem e creationem ex nihilo atque consubstantialitatem significat ita verbum ci ειυ X primit Verbi subsistentiam negatque illud esse inane, evanidum apo p ptaeo vel modum tantum, et removet a divina generatione Omnem corruptionem, paSSionem, mutationem. Qua de re praeclare scribit Hilarius de synodis . IT: Sed quia Dei Filius non corporalis partitudinis est genitu exemplo, Sed ex perfecto Deo perfectus Deus natus est; idcirco ait creatam e S Se Sapientiam, Omnem in generatione Sua naturam corporalis passionis Xcludens. At vero ut ostenderet non creationis in se, sed nativitatis
137쪽
esse naturam, Subjecit et genitam ut cum creatam e et genitam confitetur, absolutam nativitatis suae intelligentiam praestaret, dum et indemutabilem Patris naturam in creatione significat, et legitimam ac propriam ex Deo Patre genitae naturae uae ostendit S se sub Stantiam. Atque ita perfectae nativitatis intolligentiam crpationis et generationis attulit sermo, cum alterum sine demutatione, alterum in proprietate naturae e St. Cf. Athanasius or.
c. arian. D. 3 Thoma I. p. q. I a 3 ad 4 et c. gentes IV, 8.
7. Haec applicari etiam possunt et debent verbis ecli. 24, 12: uno praecepit et disit mihi Creator omnium et qui creavit me; v. 4 Ab initio et ante Secula creata sum. f. Sche eben Q 10. 145 Circa reliqua testimonia notetur 1. Etiamsi in illis Filius Dei aetus dicitur, cum ex Scripturis evidens sit, eum duplicem habere naturam: humanam, Secundum quam dicitur factuS Rom. J, 3 S., et praeStantiorem, e cundum quam dicitur Deus super omnia benedictu in secula Rom. 9, 5 contra regula logicae inferri eum secundum utramque naturam 8 Se factum et nullatenu Secundum praestantiorem genitum n. 58λ). 2. In textu Joan. I, 15 Ante me factus St, quia prior me erat, nil aliud significare factus quam antepositus, praelatu S, ut conStat e ipsis verbis, e conteXtu propinquo et remotiore, e loci parallelis Matth. 3, 1 mare. I, P Lue x, 16 et ex interpretatione patrum, e quibus cf. in primis C hi ysostomus hom. 13 in h. l. . . Cf. OpuS XXX, 169. 3. et 2, 36 Et Dominum eum et Christum fecit Deus hunc Iesum, quem nos crucistaeistis, manifesto referri ad Christum Secundum humanam naturam, secundum quam crucifixus fuit facere enim ibi signissiat constituere, exaltare.
1. Hebr. 3, 2 Qui Jesus sidelis est ei, qui fecit illum, Verbum facere
pariter significat constituere Locus vero iste potius est contra Socinianos: exhibetur enim Christus prae Moyse famulo silius germanus atris, auctor et dominus Ecclesiae, quae ejus domus dicitur; imo non obseure Deus. Ita
enim legimus 3. Amplioris gloriae iste Jesus prae Moyse dignus est habitus,
quanto ampliorem honorem habet domus, qui fabricavit illam. 4. Omnis namque donnus fabricatur ab aliquo qui autem omnia creavit Deu est. 5. Et Moyses quidem delis erat in tota domo ejus tamquam famulus, in testimonium eorum, quae dicenda erant. 6. Christus vero tamquam Filius in domo sua quae domus Sumus nos te. Cf. F, amet et ii th. 20.
146. Corollaria. Ex hucusque demonstrati manifesto equitur 1. Filium a Patre distingui, non uteunque, Sed re et hypOSta Si 2. Filium patri esse Consubstantialem, eum it genitUS;
3 ideoque aequalem, nam ut patre puSSim eum Zenone Veronensi nouleant l. 1 r. 6 4: Si quid Filio detraxeris, ad Patrem, CUJUS habet totum injuria pertinebit. Quare 4 Dei Filius est verus Deus, quod jam aesturatiu probabimUS.
Λrtioulus II. D divinitat Filii.
147. Stendimus Patrem ver genuisse Filium. Jam in hujus Filii doteS, Cuju aliqua Saltem Obiter proposuimus supra n. 137, diligentiuS
138쪽
128 Trach. V. de Deo trino Thesis IX. Divinitas Filii inquirendum est. Porro demonstrabimus eum Verum Se in m quo posito ponte Sua Consequitur, illi Omne perseetione Convenire, quaSDeo tribuendas in tractatu praecedenti vidimus Filium autem esSe Deum, Semper quidem fuit reditum, in Synodo vero ni eaena lueuienter RSSertum n. 139 , et expreSSum Symboli antiquiSSimi eeeleSiarum eae Su
Dei, matre uenitum verum Sse Deum.
Demonstratio. Cum innumera in Seripturae testimonia, quibus divinitas Filii demonstratur, prae ceteris loci elaSSiei in Star emine prologia Evangelii Joannis l. In principio erat Verbum, et Verbum
erat apud Deum, et Deus erat Verbum. 2. Hoc erat in principio apud Deum. 2. Omnia per ipsum facta sunt; et sine ipso factum est nihil, quod factum est. 4. In ipso vita erat, et ita erat uae hominum.
Demonstrationi praemittimus duo lemmata l. Verbum esse idem cum Filio, quod vix demonstration indiget. Dicitur enim a Verbum caro factum V. 14 incarnatio autem constanter adscribitur Filio; b. Verbum caro factummo et deinceps Vocatur Filius, Filius unigenitus etc. e. Verbum dicitur fuisse
apud Deum, per ipsum omnia esse facta fuisse lucem veram, in propria VeniSSe, sed a Sui non fuisse receptum ita, quae omnia praedicantur etiam de
Filio Joan. I, 8 Hebr. I, 2 Joan. 8, 2 9, 5 12, 46 Matth. 8, 20. Ad haec . Christus, qui est idem cum Dei Filio, ut alibi ostendemus, dicitur Apoc. 9, 3 ὁ λόIoc ob d gob.
2. Verbum esse personam patet n. e contextu b. X eo quod Opponitur Joan Baptistae ut uae vera illi, qui non fuit uae e e verbi V. II: Et ut eum Iutou non receperunt, ubi propter praecedens τὰς dicendum fuiSSet αueto d. quod idem sit cum Filio ut ostendimus Filius autem persona a Deo Patre est distincta sart. 1). Quibus praemissis ex singulis prologi incisis, collatis opportune aliis locis, rauntur pro divinitate Filii argumenta.
149. Colligimus 1. Verbum esse aeternum dieitur enim in principio erat Verbum. Atqui sive principii nomine intelligitur principium ab Solutum, Sive relativum, Sequitur Verbi aeternitas. Relativum illud dicitur, quod in certo genere vel Ordine te. Si primum, ante quod proinde nihil ex illo genere vel ordine est, ut principium viae, Seeuli te. AbSolutum vero S Omnium primum, ante quod generatim nullum aliud Coneipi poteSt, eoque ipSa St aeternitas. Hoc autem sensu potius illudeSS Reeipiendum, Suadent a. quod Simpliciter ponatur absque ullo ap-pOSito, quo reStringatur ad Certum aliquod prinoipium designandum;
139쪽
probatur e prologo Evangelii Joamis. 129
e. 1. JOnn. 1, 2 Annunciamus Obi vitam aeternam, quae erat apuli Patrem et apparuit nobis quae es eum JO. 1, 1 et 14 Verbum erat apud Deum . . . et Verbum caro factum 8 et habitavit in nobis), ubi vocatur Verbum simpliciter ita aeterva. Quare enSu erit In aeternitate erat Verbum, unde manis Si Sequitur Verbi aeternitas quae tamen etiam
sequitur, si illud principium intelligatur de re es t ii o . . de principio rerum reatarum nam a Verbum dieitur jam fuisse in illo principio,
ac b. manifest Opponitur tamquam non haben prineipium rebus principium habentibus, o ut insectum saetiS: pSum enim erat, etera Omnia facta sunt. Ergo Verbum S ueternum, ergo non Si Creatura. Atqui haec aeternitas Verbi alibi ii notis deseribitur, quibus aeternitas unius Dei propria essertur Ι8 41, 4 44 6 48 12 et: ita enim de se loquitur Filius Dei Apoe. 22, 13 Ego uini et tu, primu et novi88imu8, principium et sinis es. 1 8. 17 21 6. Ergo Verbum Si Deus.
Egregie h. l. illustrant s8. patre cf. puSc. XXX, 29 S. an.), e quibuSs Hilarius inter alia scribit de Trin. II, 13: Quid est istud in principio
erat ' Transeuntur tempora, transmittuntur secula, tolluntur aetates. one aliquod, quod voles tua opinione principium, non tenes tempore Verbum): erat enim, unde tractatur . . . Meus piscator illiteratus, indoctus, liber a tempore, Olutu a Seculis St, vicit omne principium. Erat enim, quod est neque in tempore aliquo oncluditur, ut coeperit, quod erat potius in principio quam fiebat. - a Basilius de Spir. . . : Neque X hae Oee erat cogitati exitum reperire potest, neque principium imaginati transcendere. Quantumvis enim cogitatione curra ad anteriora, EX VOce erat exitum non
reperis. Et quantumvis institeris videre, quae sint ultra Filium, non tamen poteris Superare principium. Itaque pium est juxta hanc rationem Filium simul cum atre intelligere. μ150. 2. X verbis: Et Verbum erat apud Deum, quamVi immediat tantum sequi videatur, Verbum a Patre 4 44 11 gm i, re tamen penitius inspecta plura summi momenti colliguntur. Nam sicut Verbum distinguitur in antecedenti inuis et vers. 3 a rebus prinoipiati et saetiS, ita in hoc inciso connumeratur Deo Patri. Non ergo OnSors St naturae ereaturarum, Sed partieep naturae divinae. s. JO. 17, 3. Si vero quaeritur aeeuratius, quomodo Verbum sit apud Deum, expensis aliis Scripturaeessatis colligitur inciso illo non designari societatem quamcunque, Sed eam, vi cujus est in sinu Patri JO. 1, 18, et qua ei jungitura in duratione XSistentiae, utpote ejus splendor Hebr. 1, 3;b in operibus ad extra tum creationis, tum renoVationi ne reparationis n. 153); ideoque significatur societas, qua S apud Patrem, tamquam ejus sapientia et 1 irtus 1 Cor. 1, 24, ad quem dixit Gen. 1, 26 Fuciamus hominem ac imaginem et similitudinem nostram;
Hur ter, Compend theologiae II, 9. d.
140쪽
130 Trach. V. de Deo trino Thesis IX. Filius Patris
e qua partieepS St ejusdem eum Patre majestatis sedens ad dexteram ejuS PS. 109, 1 Hebr. 1, 3. 8. 13, adeo ut una Sit UtriuSque edes et thronia Ap. 22, 3, unum regnum 11 15; quad. mutuo et intime e cognoscunt et unu Sine altero cognosei nequit secundum illa Matth. 11, 27: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo. Et nemo novit Filium nisi Pater neque Patrem qui novit, ni8 Filius, et cui voluerit Filius revelare; Joan. 14, 7 Si cognovi88eti me, et Patrem meum utique cognovi88eti . . . V. 9 Philippe, qui idet me, idet et Patrem. Quomodo tu dicis ostende nobis Patrem V. 10: Non creditis, quia ego in Patre, et Pater in me est ' V. 20.e Societa est, qua sit ut una eum Patre Omni honore et gloria sit prOSequendus Oan. 5, 33 omnes honor oent Filium sicut honor cant Patrem es Rom. 14, 11 coli. IS. 45, 24 Apoc. 5, 13 etin qua sit f. ut non Seeu ne Pater Si objectum fidei, Spei et amoris; Joan. 14, 1 Creditis in Deum et in me credite; et 4, 12 sit non est in alio aliquo salus. Nec enim aliud nomen est sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos alvos eri 1. Tim. 1, 1 Paulus apostolus . Christi secundum imperium Dei ulnatoris nostri et Christi Iesu spei nostrae, Joan. 14, 21 S. 15, , S. Manete in dilectione mea. Si praecepta mea ersaveritis, manebitis in dilectione mea, sicut et ego Patris mei praecepta servari et maneo in ejus dilectione Matth. 10, 37 1 Cor. 16, 22;2 Cor. 5, 15 Pro omnibu mortuu est Chri8tus, ut qui inunt, jam non sibi vivant, sed ei, qui pro ipsi mortuu8 8 ete. ; . qua sit, Ut Una eum Patre Constituat Objectum boatitudinis
OStrae: Haec est autem ita aeterna, ut cognoscant te solum rerum Deum
et quem misisti Iesum Christum JOan. 17 3 vi cujus tandem i. Ut Omnia pauei comprehendamus, Filius dicere potuit Joan. 17, 10: Mea omnia tua sunt, et tua mea sunt 16, 15 Omnia, quaecunque habet Pater, mea unt. Atqui hae manifesto Ostendunt Verbum seu Filium
151 3. InciSo et Deus erat Verbum in quo 'oror. Si Subjectum, Ut patet ex articulo, quo assistitur, et e Connexione eum aliis inelsis, in quibus Omnibus est Subjeetum), docemur Verbum esse Deum, et quidem non minus Deum quam ille est, apud quem fuit in prinoipio, i e Pater. Quod confirmatur plurimi aliis testimoniis tum disertis tum aequi pollentibus; et disertis quidem Rom. 9 5 Eae quibus israelitis est Christus secundum carnem, qui e8 Super omnia Deus benedictus in secula quo textu
ultra 40 patres utuntur ad probandam Filii divinitatem es opuSe. XVI, 240 an.) Joan. 20, 28, ubi Thomas viso Christo redivivo diaeit ei Dominus meus et Deus meus, quae ad Christum referri patet e pronomine ei, et desinivit eone Oecumeni eum V. an. 12 adverSus Theodorum