장음표시 사용
171쪽
de unitate in rinitate. 161Thc 0Iιας καὶ il δυυαμεως). ris infra n l90 R. et O. Duma Seenus n. 193 Fulgentiu ep. 14 n. 6 OpuSe XLVI. 9. Illustrant As Trinitati unitatem Omparatione eum mysteri incarnationis; si eut enim in hoe est aliud et aliud, non alius et alius: ita vicissim in s. Trinitate est alius et alius, non aliud et aliud. Atqui illa loquondi ratione inculcant Singularitatem personae in Christo. Ergo et hae exprimunt Singularitatem naturae in Deo. De hae Omparatione es egregie diSSerentem Vincentium irin Commonit. C. 13 OpuSe. IX, 180 et Damascenum de F. O. III, 5. 10. Deniquo multiplici similitudine conantur patre illustrare unitatem numericam in Trinita te, inter quoSeminet Augustinia S, qui paSSim in sui operibuS, praeSertim l. IX. de Trin. provoeat ad Trinitatis vestigium, quoc reperitur in anima humana. ΕSi quaedam imago Trinitatis, ita ille . 18, ipsa men et notitia ejus, quod est prole dii ne de Se ipsa
verbum ejus, et umor tertiuS, et haec tria unum atque una SubStantia: nee minor proles, dum tantum e novit menS, quanta Si nee minor amor, dum tantum Se diligit, quantum novit et quanta St. Anselmus mono 67 S. de si de Trin. e. 8 OpuSe VI, 141 n. 185. hesi CXVI. Ex asse, tu unitate naturae it inre montUSu conSequitur . tres it inres personas esse consubstantiaIeS 2. esse coaequαἰes, ta sibique mutuo inexsistere seu erichoresis circumincessionis nexu inciri.
Beelarati p. I. Non inutile erit accuratius de consubstantialitate di-Vinarum perSonarum diSSerere, cum patres Sec. IV. pro defensione hujus dogmati a Vocis ob o Loouatou ad profusionem usque Sanguini certaverint: ariani vero totum commoverint orbem, ut vel hanc vocem e Symbolo eliminarent. Quare notetur 1. Sum hujus vocis relate ad personas divinas antiquiorem esse concilio istaeno, ut constat X. gr. X Dionysi aleX. p. ad
Dionysium rom. c. a. 260), in qua de quibusdam literis disserens subdit: , In quibus mendacii convici etiam illud, quod adversum me proferunt me Seil. non 8Serere, Christum ὁμοoboto esse Deo. Etiamsi enim dicant, hanc vocem meis in scripturis se non invenisse, nihilominus argumentatione meae, quas reticuerunt, ab hoc sensu minime sunt alienae. g2. Suspecta igitur videri debet damnatio synodi antiochenae a. 269, quae hane Vocem reprobasse fertur. Quam si reprobavit, certo nonnisi in Sensu Pauli famosaten et sabellianorum ejecit. Dixerunt enim Pauli assectae), Scribit Basilius ep. 52 n. I, consubstantialis voce exhiberi notionem Sub- Stantiae et eorum, quae ex substantia, adeo ut divisa substantia appellationem consubstantialis conciliet iis, in quae divisa est i).s DCL H id a fit si Trin. IV, 4 de synodis n. 68 81. Juxta Epiphanium
PRUIUS Samos. Voce hae usus videtur eo sensu, quo excluditur dualitas hypostaseon. Cf. et avius IV, 5 cum an Zaccaria: Hefele Conciliengesch. I, 140 ed. 2, cui Videtur genuina damnatio vocis cone antiochen tributa.
Hur ter, Compend theologiae II, 9. d. I
172쪽
162 rael. V. de Deo trino Thesis CXVI de consubstantialitato 3. Non ea est hujus vocis insita vis, ut Significet unam numero Singularemque SSe eorum naturam, quae ὁ 006It dicuntur potest enim significare horum in natura unitatem tantum specificam; quocirca Christus a concilio chalcedonensi dicitur etiam nobis consubstantialis. Tamen . ad Deum translata propter conditionem subjecti unitatem significat singularitatis simulque omnem imperfectionem Xeludit greaturarum propriam, quae consubstantiales dicuntur. 5. Cum autem hae voce aptissime exprimatur dogma revelatum, immerito ariani eam recipere recusant, quod in s. Scripturi non legatur Merito enim reSpondet Augustinus ep. 74: Quid est contentiosius, quam ubi de re constat, certare de omine 3 et iterum p. 88: Et si Verbum scriptum in lege ipsum non invenitur, res ipsa tamen invenitur. g
186. Demonstrati p. I. Tre perSona divinas On Sub Stant i ad aes esse, ex omnibus hueusque diotis adeo est evidens, ut ulteriori demonstratione non indigeat TeXtum illum tantum expendemUS, HOad consubstantialitatem Filii eum Patre Comprobandam prae Ceteri putre utuntur, quique legitur JOan. 10, 28 SS. Et ego itam aeternam do eis ovibus meis): et non peribunt in aeternum, et non rapiet ea qui8quam de manu mea Pater meus quod dedit mihi majus omnibus est i): et nemo potest rapere de manu Patri mei. Ego et uter unum sumus quibus 1 Satelare signifieatur eandem esse Patris et Filii virtutem, eum ex aequo dientur, neminem OSS Ove rupere de manu Patris et de manu Filii. Si autem eadem Si virtus, insert Chrysostomus in Joan. Om. 61 n. 2, manifestum quod eadem et natura.
2. Rationem redditurus identitatis possentia subdit Christus: Ego et
., Ut serat, Si quantuSeunque homo a quaelibet adeo creatura dicat: Ego et Deu Unum SumuS3 Si minor Filius esset, inquit ChrySOStOmus ibidem temerarium esset dietum.
3. Confirmatur illatio interpretatione judaeorum V. 31 S., qui arrepti lapidibus voluerunt lapidare Christum propter blasphemiam, quod Se saceret Deum, V. 33 De bono opere non lapidamus te, sed de lavh6mia et quia tu, homo cum sis, facis te ipsum Deum. Unde AugustinUS in o. r. 48 n. 8: Leeejudaei intell0xerunt, quod non intelligunt artani. Ideo enim irati Sunt, quoniam senserunt non posse diei: Ego et Pater unum umus, niSi ubi aequalitas est Patris et Filii.
Ita a Tertulliano usque semper igctum est in Occidente Lectio er0
i. e. Si omnium maXimus. In verbis Vulgatae Pater meus quod dedit mihi syntaxis inversa est atque legendum: Quod Pater meus mihi dedit, scit natura divina, maju8
173쪽
personarum di vinarum. 1634. Christus judaeorum interpretationem non eorrigit, ut debuit, Si fuisset salsa verum eos in eadem confirmat, dum eOnStanter Deum Patrem Suum appellat, Se ejus Filium dieit, Se Putris opera laeere a se in Patre esse, ut Pater in ipso est, teStatur. Si non facio, inquit v. 37, opera utris mei, nolite credere mihi. Si autem facio, et si mi hi non ulti8 credere, operibus credite, ut cognoscatis et credati8, quia Pater in me est et ego in Patre.
5. Confirmatur haec explicatio suffragio patrum, inter quos praecellunt Hilarius do Trin. VII, 22 s. VIII, 5, Chrysostomu l. c. et Augustinus, qui scribit r. 36 in Jo. n. 9: Utrumque audi et unum et sumus et a Charybdi ut a Scylla liberaberis. In duobus istis verbis quod dixit unum, liberat te ab Ario quod dixit sumus, liberat te a Sabellio. Si unum, non
ergo diversum; si sumus, ergo et ater et Filius. Sumus enim non diceret deum o, sed et unum non diceret de diverso. Quod si qui patres contra s*bellianos disputantes verba Ego et Pater unum sumus intellexisse videntur de unitate morali consensionis, voluntatis, prae oculis habeatur Hilarii doctrina VIII, 19: Non negamus unanimitatem inter atrem et Filium; nam hoc solent haeretici mentiri, ut cum solam concordiam ad unitatem scit hanc explicandam non recipimus, discordes eos a nobis affirmari loquantur. Sed audiant, quam a nobis unanimes non negentur. Unum sunt ater et Filiusn a triam, honore, Virtute ne natura eadem potest vellera i vae Us a. g187. Demonstrati p. II. Tres per8onas divina coaeguale e88e profitemur in Symbolo athanasiano: Et in hac Trinitat nihil prius aut posterius, nihil majus aut minus: Sed totae tres perSonae eoaeternae sibi Sunt et eoaequales. Quod Sponte Sua Sequitur e Singularum divinitate, quae est infinitae perseetionis. Quare nequit una eSSe alia perlaetior.
Nominatim id de Filio doco Paulus Phil. 2, 6 Qui eum in forma Dei esset,
non rapinam arbitratus est e8se se aequalem Deo; et e notione generationi insertur es. n. 146 δ).cimo Secundum Augustinum de Trin. VII, 8, tantus est vel solus Pater, vel Solus Filius, vel Solus Spiritu S., quantus est simul Pater Filius et Spiritus s. Ideo Damasus inter anathematismos in Synodo romana a 378 vel 379 editos decernit 21):-Si qui tres personas non dixerit veras Patris et Filii et Spiritu S aequaleS, Semper i VenteS, Omnia Ontinentes, visibilia et invisibilia, omnia potenteS, Omnia judicantes, Omnia vivificantes, Omnia laetentes, Omnia quae Sunt Salvanda Salvantes, A. S.
I 88. Nec Obsunt proprietates personales, quibus personae realiter ab invicem distinguuntur, de quibus duplex est sententia. Alii enim negant, illas, quatenus ab essentia virtute distinguuntur, veram persectionis rationem habere, cum tota perfectio, quae personis divinis inest, sit formaliter ab S-8entia, non ero a relationibus. Ita uam eo, Molina, Gonet, et avius VI, 7; Becanus c. m. 6, qui eam sententiam pluribus theologis tribuit, et 3 Thomae de pol. q. 24. x q. 10 a. 1 ad 17, ubi statuit , Auctoritas Patris n0 est aliud quam relatio principii Secundum relationem autem non dicitur
174쪽
164 Trach. V. de Deo trino Thesis CXVI de personarum divinarum
aliquid aequale vel inaequale, sed Secundum quantitatem, ut Augustinus dieit; et propter hoc Filius non est inaequalis Patri; l. p. q. 42 a 4 ad 2 , Paternitas si dignitas atris, sicut et essentia Patris. Nam dignitas es absoluta et ad essentiam pertinet. Sicut igitur eadem e88entia, quae in atre est pa-t6rnitas, in Filio est filiatio ita eadem dignitas, quae in Patre est paternitas, in Filio est Filiatio. Vere ergo dicitur, quod quidquid dignitatis habet ator,habot Filius nec sequitur paternitatem habet Pater ergo paternitatem habet Filius Mutatur enim quid in ad aliquid. Eadem enim est essentia et dignitas Patris et Filii, sed in Patre est secundum relationem dantis, in Filio sequndum relationem accipientis. Hi accenSendi Sunt te ut gen qui l. m.
c. 2 a J statuit de aequalitate per80narum 88 judicandum ex iis, qua0 absolute personis conVeniant, non e ii 8, quae relati Ve. Relationibus enim personae distinguuntur distinctio autem non facit res inaequales, s0d plures. Quare personale proprietate non tam Sunt plures perfectiones, quam plures rationes, quibu una perfectio, quae St pS divina essentia, manissestatur; illo comment in I. . . Thomae q. 28: Relatio realis,
qua parte dicit in p0nit perfectionem propter identitatem cum divina essentia); qua vero parte dicit ad praeci sive, nihil perfectionis superaddit, sed
solum oppositionem ponit ad correlativum. Non tamen inde recte concluderes, relationes divinas reduplicative ut relationes non pertinere ad necessariam perfectionem Dei. Duobus enim modi potest aliquid pertinere ad perfectionem entis vel ut complens quasi constituti V perfectionem ipsam, vel solum ut consecutive se habens ad plenitudinem persectionis. Et hoc ultimo modo se habent relationes in divina natura, cujus infinita persectio propter rationem nobis ignotam exigit distinctionem et oppositionem trium relativorum in ipsa subsistentium quam distinctionem seu oppositionem ponunt relatione e eo, quod est proprium sibi. gAlii vero censent, proprietatibus personalibus persectionis rationem om- petere, sed cum ejusdem Sint conditionis et dignitatis, non inaequales reddere
personas. Quod profecto ita erit explicandum, ut eum m. card Frange linth. 15 statuatur, singula persona perfectionem relativam, qua constituuntur, habere formaliter persectiones vero relativa aliarum perSonarum non habere formaliter h. e. ut constituentes, Sed per immanentiam seu correlative ut immanentes et pertinentes ad perfectionem uniuscujusque personae hine unam quamque perSonam non solum eSSe totam perfectionem absolutam eandem, quae Sunt tres personae Simul, quia essentia divina una est sed etiam in plenitudine suae perfectionis relativae habere persectiones relativas aliarum personarum modo singulis personis convenienti. Ad rem . Thoma c. erroreS
graec. I, 7: Non po8set esse Pater perfectus, nisi Filium haberet, quia nee Ρater sine Filio esset nec esset Deus perfectus, nisi haberet Verbum et nisi haberet spiramen vitae Spiritum .). . . In quo apparet, quod non 88et Pater Deus perfectus, nisi Filium et Spiritum . haberet. μ189. Seholion Sicut personae divina dici possunt aequales ita etiam certo quodam sensu licet eas dicere dis id aes Verum similitudo, quae subinde
a patribus de divinis personis, non de earum natura, quae St una, praerdicatur, coincidit cum aequalitate et utraque, similitudo scit et aequalitas personarum divinarum nil aliud tandem est, quam personarum identitas Secundum essentiam. Nam Sicut per unam eandemque, quam possident, naturam
175쪽
aequalitate et circumincessione. . 165 divinam sunt personae divinae, ita per eam similiter se aequaliter Stunaquaeque DeuS.
190 Demonstratio . ΙΙΙ. Perichoresis, quae latine circuminsessio
vel magis ad verbum circumincessio dicitur, unius in alterum immeatione, illapsu penetratione continetur. Habitu perichoresis personas divina connecti sibique mutuo in exsistere 1 testatur Christus Jo. 14, 10 S. Non creditis, quia ego in Patre et Pater in me est'. . . Pater autem in me manen ipse fuci opera I0, 38 n. 186 ε) 17,2l Patre vero: saepe ex unitate substantiae perichoresin et ex hac illam inserunt. Omnium nomine audiatur Damasce-nu F. O. I, 8 n. 40: Uniuntur non ita, ut confundantur, sed ut invicem
haereant ac mutuam in se commeationem habeant sine ulla confusione et commixtione. Neque porro extra e consistunt aut secundum sub8tantiam secantur, cujusmodi divisionem Arius instituit, indivisa quippe in divisis, ut uno verbo dicam, est divinitas. Et reverara si eadem natura divina est in Patre et in Filio, necesse est, ut ater ratione naturae divinae, a qua non distinguitur, sit etiam in Filio et vicissim Hine in decreto pro ac obitis statuitur: Propter hanc unitatem ater os totus in Filio, totus in Spiritu .: Filius totus est in atre, totus in Spiritu . Spiritus s. totus est in Patre, totus in Filio. Nullus alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine aut superat potestate. Bene autem notat . Thomas in I. p. q. 42 a. 5:, Dicendum, quod in atre et Filio tria est considerare, scit essentiam et relationem et originem et secundum quodlibet istorum Filius est in Patre et e converso. Quod e parte ita Xplicat Dionysius lex apud Damascenum Eclog. I , Nominum illorum quodlibet inseparabile est, neca proximo dividi potest. atrem dixi, et priusquam Filium subjiciam, hunc in Patre significavi Filium subjeci, et etiamsi atrem non ante nomina S Sem, prorsus tamen in Filio jam praeconceptus fuisset Spiritum s. adjeci, simul vero ipso nomine Spirati inclusi et a quo et per quem processerit. - Fulgentius ad Monimum III, 7: Sic est Verbum apud Deum, sicut est in
mente Verbum, sicut in corde consilium . . . Sicut de tota mente nascitur Verbum, sic intra totam permanet natum. Et quia cogitante mente non est ejuSaliquid, ubi in ea verbum non sit ideo verbum tantum est, quanta Si meΠSipsa de qua est et cum apud illam est, in illa est i).g191. hesis XVII. Ex unitate naturae iNinae sequitur
Audiatur et Gregorius ag., qui or. 40 n. 41 totius vitae Sociam Obi et patronam adprecatur unam deitatem, trium infinitorum infinitam conjunctionem, Deum unumquemque, si separatim consideretur, ut Patrem sic Filium, ut Filium sic et Spiritum A., servata sua cuique proprietate Deum rursus haec tria, si simul cogitentur illud propter eandem essentiam, hoc propter unum principatum ἐλα την μοναρχιαν). ViX unum animo concepi, cum statim tribus circumfulgeor. Vix tria di8tinguere incipio, cum ad unum reducor. Si unum quodpiam trium appareat, idt0tum mihi esse videtur, atque implentur oculi, majorque etiam par oculorum ciem fugit. Hujus magnitudinem comprehendere nequeo ut ei, quod reliquum est, plustribuam. Quod si rursus haec tria animi consideratione contraxero, unum splendorem cern0, utpote qui lumen unitum distinguere aut dimetiri nequeam. Cf. An se musM0nologi c. 57 opus c. XXVIII Petavius i. 4 c. 16 Κle ut gen . 5 R. 2.
176쪽
166 Trach. V. de Deo trino Thesis CXVII de unitate operationis
Demonstratio. Unicam esse Patris et Filii et Spiritus sancti operationem personaSque divina non SeorSim ab invistem, Sed Communi ope ratione agere, tenendum eS Contra gunt heri an OS et Sequitur 1 ex unitate naturae: nam inter naturam, quae eonSideratur ut
principium et physica operationum origo, et operationem, quae St nuturae motio et explieatio intimu est nexus, adeo ut ex diversitate pe- rationis liceat in serre et diversitatem naturae, et ecidentitate operationis identitatem naturae; quod non solum induetione OnStat, Sed etiam X disputatione patrum contra arianos et monotheletas Licebit ergo etiam ex unitate naturae divinae perationis unitatem inferre.
2. Illationem confirmant patres suo suffragio ita Cyrillus IeX adv. Nestor. IV, 2: Eadem operatur . TrinitaS, et quaecunque jusserit ae voluerit Ρater efficere, eadem et Filius eodem modo facit, similiterque et Spiritus s. Singulis vero hypostasibus tribuere Mema S i m Operatione cuique proprias, nihil est aliud quam tres seorsim et prorsus inter se disjuncto deo pronunciare. Nam in s. Trinitate illa naturalis unitatis ratio unam prorSu in omnibus operibus motionem ostendit. Cf. et avius IV, 15.
3. Nominatim Operationi unitatem praeclare illa solemni sormula Significant, qua praeeunte Scriptura dicunt, Patrem per Filium in Spiritu
8anet omnia operari doeemur enim hae sormula a perSonarum Trinitatem: h. personarum ad invistem ordinem et relationem: e.
Operationi unda a Lem, quae una cum natura a Patre in Filium et ab utroque in Spiritum S derivatur.
Ita Athanasius ep. I ad Serap. n. 28: Similis est ipsa sibi et indi-Vidua natura unaque in ejus operatio. Nam Pater per Verbum in Spiritu sanet Omnia facit, atque ita sanctae Trinitatis servatur unitas. Ita unus Deus in Ecclesia praedicatur, qui est super omnia et per omnia et in omnibus. gQuod ita illustrat or 2 c. arianos n. I , Ut lux omnia splendore illuminat, nihilque in splendore potest illuminari ita et Pater veluti per manum omnia in orbo mei nihilque in illo facit.' - Gregorius y88. p. ad Abluvium Mig. 45, 126): Omnis actio ad creaturam a Deo perVenienS, quae Secundum varia notione atque considerationes nomen accipit, a Patre proficiscitur et per Filium progreditur et in . Spiritu perficitur. Idcirco in multitudinem operantium nomen efficaciae non scinditur, quoniam non Separatum cuju8que atque peculiare circa aliquam rem studium est: sed quidquid fit, quod vel ad nostri providentiam vel ad summae rerum administrationem et constitutionem pertineat, per tres quidem fit, non tamen tria sunt quae fiunt. μHine etiam Filius passim brachium vel manus dicitur atris, Spiritus . autem digitus Filii. 4. Quare docent patreS, Opera s. Trinitati eSSe Omm Unia, senon quod invalidus Sit, ut Seribit Augustinus contra Serm. Rrian. e. 15, UnUSquiSque eorum Sine aliis, quod operatur implere Sed non potest operati eSSe diviSa, ubi non solum aequalis est, verum etiam indiS-
177쪽
perSonarum divinarum. 167er eas natura, ita ut eum tre Sint ae eorum Singulus quiSque Deu Sit, tres tamen dii non Sint. Quod similitudine egregie illustrat de Trin. IV n. 30: Quemadmodum
eum memoriam meam et intellectum et voluntatem nomino, singula quidem nomina ad res singula referuntur, Sed tamen ab omnibus tribus singula facta sunt nullum enim eorum trium nominum est, quod non et memoria et intellectus et voluntas mea simul operata sint ita Trinitas simul operata est et vocem atris et carnem Filii et columbam Spiritus sancti Matth. 3, 16 s.), cum ad perSonas Singulas singula haec reserantur. Qua similitudine utcunque cognoscitur inseparabilem in se ipsa Trinitatem per visibilis creaturae speciem separabiliter demonstrari, et inseparabilem Trinitatis operationem etiam in singuli esse rebus, quae vel ad Patrem, vel ad Filium, vel ad Spiritum sanctum demonstrandum proprie pertinere diguntur. Cf. p. 11 . 3 169 S.
5. Eandem veritatem Seripturae quoque dOeent, Cum eadem opera nune Patri, nune Filio, nune Spiritui S adseribunt, ut induetion Ostendit auctorii es t aer id fidei adu arianos. Nominatim unitatem operationi Ssaltem Patris et Filii docent, nam extensive Collective et distributiVe eundem terminum operationi Filii ad Seribunt, quem olias adseribunt Patri; et extensive quidem Hebr. 1, 10 Tu in principio, Domine, terram
fundu8ti et opera manuum tuarum sunt coeli Joan. 5, 17 Pater meu8uδque modo speratur, et w operor; Olle et ive Joan. 1, 3: Omnia per
ipsum facta sunt et sine ipso factum est ni hil, quod factum est isti ai butive Oan. 5, 19 Quaecunque ille fecerit, haec et Filius similiter facit.
Hinc ad rem Augustinus de Trin. I n. 12: Si enim alia, inquit, per Patrem, alia per Filium, jam non omnia per atrem, ne omnia per Filium. Si autem omnia per atrem et omnia per Filium, eadem per Patrem, quae per Filium Aequalis est ergo Patri Filius et inseparabilis est operatio atris et Filii; um a et numero si enim alia numero esset operatiolatris, alia Filii, alius utrique operationi responderet terminus, atque idcirco non omnia et eadem per Filium, quae per atrem ). I92. Seholion I. Provocant trithuitae et etiam ariani vetustiore et
recentiore pro Suo errore ad Joan. 7, 22 Ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint; Αet 4 3T Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una; 1. Cor. 3 8 Qui autem plantat et qui
In schemate cit constit dogmretica de doctrina cath. c. 1 statuitur: Et quoniam in Deo omnia unum sunt, ubi non obvia relationis oppositio, una S VO-luntas et operatio, qua Trinitas sacrosancta cuncta extra se condidit, disponit et gubernat. Neque enim personae divinae extra se secundum Originis relationes, quibus distinguuntur, sed secundum quod sunt unum et singulare princiΡium, operantUT 'Ε can. 4 de s Trinit.: Si quis creationem aut quamvis aliam Operationem ad extra Uni personae divinae ita propriam esse dixerit, ut non sit omnibu communis, Una et indivisa, A. S. Cf. Κli iti ei adv. Gunther, qui hunc errorem docuit, . 5 c. 2 R. 3:
178쪽
168 Tract. V. de Deo trino Exceptionibus rigat, unum sunt l. Joan. 5, 8 Et tres sunt, qui testimonium dant in terra: Spiritus et aqua et sanguis et hi tres unum sunt te. Ut difficultas inde petita
1 praedicatorum significandi potestatem multipliciter pendere a subjecta materia ideoque unitatem, quae tam de divinis personi8, quam de fidelibus affirmatur, aliter esse accipiendam pro diversitate subjecti. Atqui fidelibus convenit tantum moralis unitas, odiologica Vero divinis personis. 2. Non obesse particulam sicut notum enim est, eam posse adhiberi tam de ii8, quae Sunt omnino eadem seu aequalia, quam de Similibus tantum ideoque cum homines Deo comparantur, de similitudine analogica intelligi deber0. Cf. Jo.6,58 Lug. 6, 36. Ad rem concilium lateranen Se IV. cap. 2 Damnamus: , Cum vero Veritas i. e. Christus pro fidelibus suis orat ad Patrem: Volo, inquiens, ut ipsi sint unum in nobis, sicut et nos unum Sumum hoc nomen unum pro fidelibus quidem accipitur, ut intelligatur uni caritatis in gratia, pro personis vero divinis, ut attendatur identitatis unitas in natura. Quemadmodum alibi Veritas ait: Estote serfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est Matth. 5, 48), ac si diceret manifestius: Estote perfecti perfectione gratiae, Sicut Pater vester coelestis perseetus est perfectione naturae, utraque videlicet suo modo quia inter creatorem et creaturam non poteSt tanta similitudo notari, quin inter eos major sit dissimilitudo notanda. φ3. Imo eo ipso, quod unitas divinarum perSonarum exemplaris inStar esse debet, quod aspirare debet unitas fidelium, consequi, illam esse omnium perfectissimam t. e. unitatem naturae.1. Etiamsi concedatur objectis in testimoniis sermonem esse de unitate quadam voluntatis divinarum personarum ad invicem, nondum tamen On-Sequi, nullam inter eas vigere unitatem ontologicam vel illam non contologica oriri; sicut etiam fidelium concordia innititur unitate Spiritus sancti, qui omnes inhabitat et animat, et identitate corporis Christi, quo omnes per eucharistiam fruuntur. Hinc s. Bernardus de diligendo Deo c. I n. 35 , Quid vero in summa et beata illa Trinitate summam et ineffabilem illam conservat unitatem, nisi caritas 3 Lex est ergo et lex Domini caritas, quae Trinitatem in unitate quodammodo cohibet, et colligat in vinculo paciS. Nemo tamen me aestimet caritatem hic accipere qualitatem vel aliquod accidens ali0- qui in Deo dicerem, quod absit, esse aliquid, quod Deus non est), Sed Substantiam illam divinam: quod utique nec novum, nec insolitum Si dicente Joanne: Deu caritas est l. p. 4, 8). Cf. verba Hilarii n. I 86β Thomas
leui. . in Joan. e. 17. Fatendum St, patre nonnullo unitatem personarum contuliSSe cum
unitate trium hominum inde tamen inferre non licet, eos favisse tri Ue , m o nam semper prae oculis habendum est, omnem similitudinem claudicare, ideoque non nimis S se urgendam praesertim si longe frequentius aliis utuntur similitudinibus, quae naturae divinae unitatem numericam manifesto Significant. f. opusc. VI, 141 8s. Hae similitudine utuntur vel R. ut inculcent divinarum personarum in eadem natura aequalitatem contra arianos, qui naturarum fingebant gradus vel b. ut illustrent quadamtenus discri. me hypostasim inter et naturam, seposita interim accuratior inquisitione de communitate propria naturae sive humana sive divinae Velis ut Significent, ita unam re esse naturam divinam, prout mi it e concipimu unam
179쪽
adversus Operationis diu unitatem respondetur. 169naturam plurium hominum. In omnibus creaturis, inquit ad rem Damascenus . . I, 8, discretio quidem perSonarum quoad rem consideratur. Re quippe ipsa Petrum a Paulo separatum consideramus communitas autem et conjunctio atque unitas ratione atque cogitatione percipitur . . . In Sacrosancta vero et Substantiam omnem XSuperante atque ultra res omnes evecta
et incomprehensibili Trinitate contrario modo se res habet. Illic enim ommunitas quidem et unitas ne ii si consideratur . . . Quod autem in ea disere- tum est, cogitatione percipitur. - Quod Gregorium ny88. attinet, qui hane comparationem maXime urget, certum S aliunde, eum naturae divinae singularitatem nullatenus negasse cf. n. 184 δ); cum vero nimis inhaereret philosophiae platonicae principiis, eam in opinionem Videtur delapsu per X-
cessum, ut plurium etiam hominum naturam re et numero eSSe unam putaret.
193 Seholion II. Eaeceptionibus satissit - Contra unitatem perationis 1 excipitur, Saepe uni personae pestialiter quaedam Opera adscribi. Verum hoc non ad exclusionem ceterarum perSonarum fit, Sed per appropriationem, de qua infra n. 228 agemuS. 2. Opponi potest axioma philosophorum actiones esse Suppo Sitorum. Verum . hoc aXioma non opponitur doctrinae patrum, Operatione esse et naturarum. Notari enim debet hypostasis rationem nihil addere naturae, etiam secundum eos, qui me a De discrimen inter hypostasim et naturam tuentur, praeter modum Xsistendi. Ab hoc autem modo . naturam non accipere tamquam a causa ireS, quibu actuosa reddatur, nec eum modum exsistendi esse fontem et originem physicam actionum, sed e conditionem tantum, Sine qua niura agere non OSSit; nam ut ea agere valeat, prius Subsistere debet
sive in se sive in alio. Ideoque d. operatione tribui immediate naturae ut principi quo SuppoSit vero mediate ut principi quod, quod scit agit visuae naturae. Etsi ergo'. ater et Filius et Spiritus s. operantur et ad singulos operatio pertinet, ea tamen est una et communi propter unitatem naturae divinae, quae singulis inest et V cujus Seu qua operantur. Quare autem Pater Filius et s. Spiritus, etsi tres personae sunt, dici nequeant tria principia quod dicemus infra n. 207β. 194. Corollarium. De nomine Patris. - eum adoptio in filios sit opus ad Xtra hine communis toti 8s Trinitati, Deus unus et trinus ater noster est dicique potest. Solet tamen adoptio primae s. Trinita S personae Speciali ratione appropriari. Quare nomen atris triplici sensu de Deo adhibetur Est enim nomen personale seu proprium, commune et appropriatum.
195. Soholion III. Quaedam de de patrum antenicaenorum d-
notabimuS, nam sere omne plus minu aQQUSantur, ire mySterium Trinitatis errasse atque praelusisse arianiS. Non erit OStrum Singulorum apologiam teXere i); aliqua tantum notabimus, quae ad tuendam OrthodoXiam, Si non Omnium Saltem plerorumque Susiileient.
Id a pluribus praestitum est quos f. apud Gener theol. Ogm Schol. t. IIn. 587 in primis a Marano in p. de divinitate Christi et a Stentria prael.
d0gm de Verbo inearn th. 5. Omnibus sedulo expensis unus uel anus videtur Π0n posse excusari et forte etiam Lactantius.
180쪽
170 Trach. V. de Deo trino Vindicatur fides
1. Vix credibile St, patres, qui impugnabant artanOS, tam eonfidenter potuiSSeeOSaeeuSare novitatis et provocare ad traditionem et majorum fidem, si horum plerique illis favissent.
Audiatur X. gr. Athanasius de deer. Dic Syn. n. 7: ΕΠ igitur ΠOS quidem demonstravimus istiusmodi sententiam a patribus ad patres quaSi per manu eS8 traditam. Vos autem, o novi udaei et Caiphae discipuli, quos demum 8Sertionum VeStrarum patres ostendere valetis Ne unum quidem prudentibus et cordatis nominare potestis. Cuncti Vos VerSantur, praeter unum diabolum, qui si Dis hujus definitionis vobis auctor fuit. Et n. refert: Eusebiani quoque his ipsis vocabulis, quae nunc reprehendunt, Sub Seripsere in synodo), nempe quod Dei Filius ex substantia Patris sit eique conrubstantialis, et quod neque res creata, nec facta e condita sit, sed quod Verbum ex Patris substantia sit genitum Imo quod mirum est, ipse Eusebius Caesareae in Palaestina episcopus, qui pridie restiterat, postea sub Scripsit, hancque Ecclesiae dem et patrum traditionem esse, missis ad suam Ecclesiam literis significavit omnibusque aperte declaravit, illos prius errasse fruStraque contra veritatem contendisse i).g2. Idem Suadetur ex fraudibus, quibus teste Athanasi in ep. 18 ad epiSe Aegypti, ariani utebantur, ut Suam Oeeultarent haeresim Simplicesque fideles deciperent Nulla vero calliditatem aequivo eatione puS fuit, Si provoeare potuissent ad sensum sere totiu antiquitatis.
Unde eo ita l. c. provocatis Athanasius: Si hanc fidem Arit ecclesiasticam esse confidunt et existimant, suam sententiam aperte declarent. Nemo enim accensam lucernam sub modio ponit, sed super candelabrum, ut omnibus ingredientibus luceat. Quare Basilius i. 2 contra Euno-mium dicentem, Sanctos vocasse Filium tota re α, scribit n. 5: Si umbram haberet testimonii, quo Unigenitus factura diceretur, nonne jam aure ΠOStrae hi clamoribus circumsonantes obsurduissent 3 Passim etiam s. Hilariu Si Plura gemina testimonia adjicere licet, ut de sent Dionysii n. 1 8. 13 27;
Or. 1 contra ariano n. 10 in vita s. Antonii n. 82 ete. Aureum plane est testimonium scriptoris sec. III ex libro, cui titulus parvus labyrinthus p. Eusebium H. E. l. 5 c. 28 Synodus anti Oehena adv. Paulum famosatenum p . Mansi I, 103 ita habet in sua fidei profess. a. 266 secundum nonnullos spuria vel dubia Secundum Mansi, Hage mann die rom. Κirche p. 458 etc. genuina) , Qui Ver Te- pugnat, ut non credat et profiteatur Filium Dei Deum esse ante constitutionem mundi dicens, duos annunciari deos, si Filius Dei Deus praedicetur, hunc alienum judicamu ab ecclesiastica regula et omnes catholica ecclesiae consentiunt nobiS- cum μ. f. quae ad rem referunt Si ea ad aes H. E. I, I in V, 10 Sia o m ei in I, 22 VII, 12. Juverit, etiam haec Hieronymi prae oculis habuisse l. 2 apologiae adV. Rufinum n. 17: Quomodo, inquieS, in libris eorum scriptorum veterum vitiosa nonnulla sunt 3 Si me cauSas vitiorum nescire respondero, non statim illo haereticos judicabo. Fieri enim potest, ut vel simpliciter erraverint funus forte vel alter ex iis, qui proprie patre non suntJ Vel alio sensu scripserint, vel a librariis imperitis eorum paulatim scripta corrupta sint vel certe antequam in Alexandria quasi daemoniua meridianum Arius nasceretur, innocenter quaedam et minus caute locuti sunt et quae non OSSint perversorum hominum calumniam declinare. Cf. Franget in h. 8.10. 11, qui in fine th. I 0 haec Verba circumspecte accipienda esse monet.