Theologiae dogmaticae compendium in usum studiosorum theologiae ...

181쪽

patrum anter caenorum. 171

Rrianorum artes subdola pro suo stabiliendo errore aperit et carpit ut de Trin.

VI, 4. 7 VII, I opusc. IV ser. II).3. Imo Augustinus de Trin. I, 7 eStatur: OmneS, quo legere potui, qui ante me Seripserunt de Trinitate, quae Deus est, divinorum librorum veterum et novorum Catholiet traetatores hoc intenderunt Seeundum Scripturas docere, quod Pater et Filiu et Spiritu S unius ejusdemque substantia inseparabili aequalitate divinam insinuent unitatem, ideoque non Sint treS dii, Sed unuS Deus, quamviS Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque a Patre sit genitus et ideo Pater non it, qui Filius est Spiritusque s. nee Pater Sit, nee Filius, Sed tantum Patris et Filii Spiritus . . . Haec et mea fide est, quando haec St entholica sideS. 4. Distinguatur inter ipsum dogma et modum, quo dogma nuneiatur inter illius substantiam ejusque scientificam eXpOSitionem et illu-

Strationem inter doctrinam, quae ex testimoniorum Summa Colligitur, et effata, quae eXtra contextum considerantur neque difficile erit patrum anteni eaenorum idem tueri vel OS Xeusare. Ad rem et a Vita prOOem de Trin. e. 6: Errore illi ae labe opinionum privatarum vel magiSi loquendi modo quam in re ipsa consistunt, ut Saepe dixi vel ad ipsam communi dogmati substantiam non pertinent, Sed ad quaedam ea pituilliu et consequentia decreta, vel denique versantur in Sola interpretandi ratione eum mysterii ipsi ii si deique Summum, in qua omne invistem congruunt, alius aliter edisserit.

I96. Jam directe ad praecipua accusationis capita respondeamus Aedu-8antur patres illi ideo, quod docuerint, atrem non ab aeterno genui88 Verbum, Sed ante mundi creationem, quodque ideo illud produxerit, ut eo tamquam ministro uteretur in condendo mundo eique praecepi 8Se, ut mundum crearet a Filium Patri praecipienti obtemperasse. Nerum 1 notari debet, patres quandoque triplicem Verbi generationem nativitatemque distinxisse primam, qua Verbum ab aeterno alatre conceptum processit ut persona distincta, sed adhuc velut in visceribus et corde tamquam consiliarius latens alteram, qua conditum fuit initium viarum Domini, et quae non in alio consistit, quam in manifestatione Verbi creatione, qua Verbum a Patre genitum sed in sinu atris latens ad extra quadamtenus est manifeStatum nam per ipsum dixit ater omnia et laeta sunt hinc subtiliter Tertullianus . raxeam c. 5 S. Verbum considerat ut ab aeterno genitum et sic illud vocat a tionem, et deinde manifestatum ad extra, et ita Vocat Sermonem. Tertia generatio ea est, qua Verbum in tempore est caro factum. Quare patres illi in locis objectis de secunda eaque metaphorica nativitate explicari po8Sunt.

2. Quod illas locutiones attinet, quibus dicunt, Filium Patri praecipienti ministrasse, notari debet a similes locutiones inveniri apud patres, qui poste0ncilium nicaenum floruerunt, quique acerrimi erant hostes haereSi artanae,

182쪽

172 Trach. V. de Deo trino Patrum antenicaenorum fides.

ut apud Hilarium Athanasium, a Silium, Gregorium naZ., utrumque Cyrillum. Rusmodi ergo locutione adeo Suspectae censeri non debent. Eoque . minus, quod vel Josue J0,14 legimus: Non fuit antea ne postea tam longa dies obediente Domino voci hominis e Patres hisce formulis uti tum

contra gnostic OS SSerentes, mundum conditum fui 'Se a Virtute abscissa seu apostata a Patre, tum contra Sabellianos, qui distinctionem personarum negabant. Contra utrosque autem Opportunae Sunt, prBeSertim cum patre ea soleant adjungere, quibus omnis aequivocatio tollatur, imperfectio excludatur. Quare ejusmodo locutiones explicari ita debent, ut Deum decent, quod praeclare praestat Basilius de Spir. s. n. 20 Scribens: Itaque quod dicitur mandatum, ne Sermonem imperiOSum per vocalia organa prolatum intelligamus, Filio veluti subdito praescribentem, quid facere debeat; sed prout Deum decet, cogitemus voluntatis communicationem, veluti formae cujusdam irradiationem in speculo a Patre in Filium aeternaliter dimanantem Pater enim diligit Filium et omnia illi ostendit. - Et Ambrosius de fide V n. 132: Plorique doctiores et audire Filii et dicere aliquid Filio atrom, accipiunt per unitatem naturae; quod enim per unitatem voluntatis novit Filius Patrem velle, videtur audisse. Verbis ergo Pater mandat Filius Xsequitur, non alia habitudo exprimitur, quam nominibus atris et Filii Sensus enim est, Filium operari operatione a Patre vi generationi communicata. Ideoque Augustinus vocat serm. 40 n. 6 Filium mandatum natum. 3. Quando patres affirmant Patrem voluntate genuisse Iulium, non loquuntur de voluntate libera, sed de concomitante et naturali, quae opponitur coactioni vel necessitati fati, de ea, qua etiam vult esse Deu S. 4. Si negant, atrem apparuisse, qu0d sit invisibilis non ideo inferre licet Filium qui apparuit, alterius inferiorisque naturae esse. Nihil enim aliud significare volunt, quam Patrem de non apparuiSSe, quod apparitiones in V. T. relatae includerent missionem, missio vero originem, ipse vero sit ingenitus vel decuisse, ut Filius appareret, cujus character proprius est manifestare Patrem, cum sit ejus splendor imago, Speculum Sine macula et Verbum Hebr. I,3 Sap. 7, 26 Col. , 5; et quod ipsius futura esset incarnatio non vero dicunt eum ideo esse visum, quod Secundum propriam naturam sit visibilis vel natura inferioris. Hinc non affirmant Filium visum esse in propria natura, Sed in assumpta et secundum hane fuisSe visibilem, circumscriptum te.

5. Cum ilium vocant portionem, derivati0nem atris, distinctionem ejus a Patre contra Sabellianos ejusque a Patre processionem vera substantiae communicatione inculcare volunt, tamen sine divinae substantiae divisione vel personarum inaequalitate, ut et ex analogia fidei et ex aliis eorundem testimoniis colligitur. Cf. opusc. XIX, 0 a. 6. Quod si Filium dicunt Deum in articulo, personarum divinarum discrimen, non earum inaequalitatem significant. Ibi IlieSIS UA III. Etsi personae iMinae ex liretur clivin

183쪽

Τhesis CXVIII. Personae divinae not10. 173υιια Ῥυννια iritu inter musterium 4s. Trinitatis et tuentitatis principium.

Declarati p. I. Multa ex ratione ui mysterio Opponi Olent, quae Conserri pOSSunt apud S. Thomam e gente IV, 10. Hi potiores tantum attingimus dissi euitates. Verum linquum, eri eum de hoe mysteri agitur, prae oeulis haberi debent, quae de habitu rationis ad mysteria statuimus t n. 48 S. Quibus Suppositi notamus 1 merit a nobi Coneipi persona divina constitui veluti elemento communi et proprio. Si enim eandem naturam Communem habent et simul realiter ab invicem distinguuntur, aliud in pSi Commune, aliud proprium Oneipi debet. Oportet igitur Seribiti a S i Dies S p. 236 11. 6, ut communi proprium adjungentes ita idem profiteamur: Commune de- ita S, proprium paternitaS; atque haec Conjungente dicamus: Credo in Deum Patrem. Ae rursus in Filii consessione faciendum est similiter. Conjungendum est communi proprium, a distendum Credo in Deum Filium. Pariter et de Spiritu si is p. 37 et 214 11 4 e. EUBOm. II, 28. 2. Si quaeras, quid sit e raram me quidque et Ia Dum tenendum eSt, Ommunem SSe divinum eSSentiam Seu ut theologi dicunt, quidquid ab Solutum St, i. e. Solutum a quavi relatione ad aliam perSonam; proprium vero SSe quidquid persona distinguit et Constituit, seu ne Dativum St. Hoe doeent a patres, eum paSSim ineuieunt, in divini non aliter perSona diStingui, quam quod prima Sit Pater, altera Filius, tertia procedenS, quibus praedicati relatione designantur.

Quocirca Fulgentius de Trin. c. 2 statuit i): Ista relativa nomina Trinitatem faciunt essentialia vero nullo modo triplicantur; et Damaseen ura . . I, 2 , Scimus et confitemur unum esse Deum unamque SubStantiam, quae cognoscitur et exsistit in tribus hypostasibus, nimirum in Patre et in Filio sit in Spiritu A. tum Patrem et Filium et Spiritum s. unum secundum omni eSSe, excepta ingeniti, generationis et processionis proprietate. cf. III, 5. Quare

cone toletanum XI. statuit , In relatione personarum numeru cernitur . . . in hoc Solum numerum insinuant, quod ad invicem sunt; et in hoc numero carent, quod ad se sunt; quae derivata videntur e tr. 39 S. Augustini in Joan. . .

b. Idem doeet universa Sehola, cui solemne StaXioma S. An Selmi,

omnia in divinis esse unum, ubi non obola relationis oppositio quod axioma receptum fuit ab Eugenio IV in decretum prociae Obitis ). Quare Petavius de sententia, quae affirmat, proprietateSperSonaleSini Alia ejusdem verba asservarunt nobis rei ni, a nos rhemensis et Radi R-mus Orbriensis in sui adversus graecos scriptis Migne 65, 8333. f. et avius IV prooemio et c. 1 Passa glia com theol. III et IV4 174s. DUL disputationes theologorum in conc florentino se88 18 et 19.

184쪽

174 Trach. V. de Deo trino Thesis CXVIII. Personae divinae

eludere sua notione aliquid absolutum, ita pronunciat IV, 104 6: Non est omnino tolerabilis aut theologi cujusquam patrocini digna Sententia imo imperitus potita error St, quem latinae graecaeque pariter Ecclesiae doctorum OnSensus abjudieavit. Aeeeditis induetio. Xpen-Si enim OmnibuS, quae Seeundum S. Scripturam et patre perSOnarum divinarum sunt propria, et quibus ab invicem diStinguuntur, reperiemus tantum q ii num e proprietateS, quae Omnes ne tria lim e Continentur, Seil. paternitatem, siliationem, Spirationem activam et paSSivam et esse ingenitum, quod relationi negatione eontinetur ' 3. Proprietates has a Seholae theologi n ad O n e S appellari, quia iis personae divinae innoteseunt noti enim Secundum S. Thomam in 1. p. q. 32 a 3 St id, quod Si propria ratio cognoSeendi divinam personam. Ex proprietatibu illae tres, quae perSonas OnStituunt, dieuntur hypostati eae ris Schee bona 115.198. I monstrati p. I. PerSOna non SSe realiter Compositas, etsi in ipsi distinguimu naturam Communem et proprietatem, qua illas constitui oncipimus, certiSSimum ASe debet ex decreto Eugenii III in cone. rhemensi a. 1148 edit et ex desinitione eone lateranen

dam summa res est incomprehenSibilis quidem et ineffabilis, quae veraciter est Pater et Filius et Spiritu S., tres Simul personae a Singillatim quaelibet earundem et ideo in De Solummodo Trinitas St, non quaternitas, quia quaelibet perSOnarum S illa reS, videt. Substantia, eSSentia

seu natura divina . . . et illa re non St generanS, neque genita, nee pro-

Cedens, Sed Si Pater, qui generat et Filius, qui gignitur; et Spiritus S., qui procedit ut distinctione Sint in personis et unitas in natura. Licet igitur alius sit Pater, alius Filius, alius Spiritu S., non tamen aliud: Sed id, quod est Pater, est Filius et Spiritus s. idem omnino. Probatur autem iisdem argumentis, quibus perlaetissimam Dei simplicitatem demonStravimUS n. 30 S.); unaquaeque enim persona Deus eSt, ideoque perlaetiSSime impleX. PerSonarum proprietates, inquit ad rem S. Bern a flui de OnSid V, 8, non aliud quam personas, ipsaSque non aliud quam unum Deum, unam diVinum SubStantiam . . . sides catholiea Onsitetur. Numera ergo, Si poteS, aut Sine Substantia persona quae ipSal Cf. et avius VII, 12 Becanus c. 3 q. 12 c. 7 q. I Maurus Op the0- logici t. 14. 100 Franget in thesi 26. Si autem quaeritur, num proprietate Personales seu personae sint de e8Sentia Dei seu essentiales, affirmative videtur respondendum cum Lem tu et q. 2 c. 4 a. 2, etsi graves theologi, ut Si a die et de Trinit. IV, 5 V a Mime et in I. disp. 1l c. 2, id i m etc. tenent, personas divinas non eSSed essentia divinitatis seu melius relationes reales non esso de conceptu quidditativ0 essentiae divinae.

185쪽

non Sunt compositae. 175Sunt aut Sine perSOni proprietateS, quae ipSae sunt. Aut si dividere quis

conetur vel perSOnnSa SubStantia, Vel proprietate a perSOniS, neSei quomodo Trinitatis se profiteri cultorem poSSit, eum in tantam numeroSitatem excesserit. Quare SSe divinum in Summa Sua Simplieitate eminentissim rationem absoluti habet, et ita unus est Deus; et simul rationem relativi Seu relativorum habet, et Sub hae ratione est ipsemet Pater generans et Filius genitu et Spiritu S. proeedenS; deoque Summares, quae sub Ormali ratione abSoluti S Unum, Una SSentia, unia SDeus, eadem Sub Ormali ratione relativorum est tres, qui tres uniee Sub hac formali ratione relativorum inter Se distinguuntur. Hae vero distincti iti esse ab Soluti et 00 SSe relativi non est realis, Sed rationis cum fundamento in re nam quod respondet distinctis hisce rationibus relativi et absoluti est ipsa realitas divina in se una et SimpliciS- Sima, quae Simul est et absolutum et relativum habetque functiones tum absoluti tum relati Vi.

S. Phi m a s de potentia'. 8 a. Q Alia est ratio substantiae et relationis et utrique e0nceptui respondet aliquid ratio objectiva in re, quae

Deus est, non tamen aliqua re diversa, Sed una et eadem . . . Licet relatio non addat supra essentiam aliquam rem, Sed solum rationem si e re eadem revera est sub alia ratione essentia et sub alia ratione relatio, et proinde sub dupli et ratione concipitur cum fundamento in re), tamen relatio S aliqua res, sicut etiam bonitas est aliqua res in Deo, licet non disserat abissentia nisi ratione, et similiter est de sapientia. Et ideo sicut ea, quae pertinent ad bonitatem vel sapientiam realiter Deo conveniunt, ut intelligere et alia hujusmodi ita etiam id, quod est proprium realis relationis scit opponi et distingui realiter in divinis invenitur. Cf. de hac distinctione subtiliter, sed dilucido disputantem card Franget in thes. I, qui th. 23 bene notat: Non Sunt ibi duae res vel Saltem duae rationes cum praecisione objectiva distinctae, ab-

Solutum ac relati Vum, quae concurrant ad unam rem componendam; Sed una Summa reS, quum concipimus Sub ratione relationis divinae e. g. paternitatis vel in oneret Patris, reipsa est simul essentia absoluta sicut vicissim eadem reS, dum concipitur sub ratione essentiae est simul tres relativi et quilibet eorundem, qui non sub ratione essentiae, sed sub ratione relativorum inter se distinguuntur. Noster vero conceptus relativi e creaturi derivatus non Xprimit simul absolutum, sicut conceptus absoluti non exprimit Simul relativum; ideo duplex illa ratio, quam summa res in sua eminentia habet Secundum functionem tum absoluti tum relativi a nobis sub duplici inadaequata notione concipitur. φI99. Demonstrati p. II. Ex quibus sequitur, nullam pariter SSecompositionem realem in Deo propter trinitatem personarum. Sane ad compositionem requiruntur partes. Atqui personae divinae ne constant partibus, ut patet ex parte praeci, nec sunt partes divinitatis seu Dei, neque enim partem, Sed totam Singulae possident divinam naturam et quidem per identitatem. Ergo nulla oritur ex trinitate personarum compositi realis. ΡerSonae enim

divinae), inquit A. Thomas de of q. 7 a. 1 ad 10, dupliciter OSSunt On-

186쪽

176 Tract. V. dc Deo trino Thesis CXVIII. Trinitas pers. siderari. Uno modo secundum quod comparantur ad 8Sentiam, cum qua sunt idem re, et sic patet, quod non relinquitur aliqua compo Sitio ali vero modo Secundum quod comparantur ad invicem, et Sic comparantur ut distinctae, non ut adunatae et propter hoc nec ex hac parte potest eSSe comp0Sitio, nam omnis compositi est unio. g200. Demonstratio p. II. Sequitur jam praecipua difficultas:

nam eum tanta Simplieitate eonSistere non pOSSe Videtur reale perSonarum diserimen. Quae enim eadem sunt uni tertio, Sunt etiam eadem inter Se Atqui personae divinae Seeundum fidem catholieam Sunt unum idemque eum divina natura. Ergo idem inter Se Quare Vel negandum est reale personarum diserimen, vel hoe admisso defendi amplius nequit aut summa simplicitas aut unitas Dei. Ad quam dissicultatem, Si non elare Solvendam, Saltem infringendam, hae notentur: 1 ingens esse, imo insinitum discrimen inter naturam divinam et naturas creatus; ideoque harum ad illam deseetu transferre non ieere. 2. Inter discriminis capita illud etiam Seeundum revelationem SSe, quod divina natura, etSi re una, Simul pluribus est communicabilis et in sua entitatis pulentia pluribu Suppositi Constituendi par virtute ergo aequivalet distinetis re substantiis dum contra natura Creata utpote sinita ob inopiam ob SSe unum tantum Suppositum OnStituere poSSit. Quod forte illustrari potest discrimine inter Substantias Orporea et Spirituales. Illae enim ob persectionis inopiam nonnisi uni Deo implendo et quidem per parte Sufficiunt; hae ver Ob Suam praeStantiam pare Sunt Suam praeSentiam non Olum virtualem, Sed et substantialem pluribus

partibus et membris Xhibere adeo ut absque divisione totae singulis adsint et ita quadam multiplicitate Substantiali gaudeant. Ergo ecidentitate divinarum personarum eum una divina natura eaque pluribu Communicabili non sequitur absoluta personarum identita interrae. 201. Ad argumentum vero excidentitatis principio petitum ita in forma

respondet illo de Deo uno et trino i q. 28: Quae sunt eadem uni tertio, sunt eadem inter se dist. M. Quae sunt eadem re et ratione, Onc. m . re, Sed non ratione, Subdist. Si ratio, secundum quam a tertio distinguuntur, sit ratio absoluta per se ipsam ponens aliquid in re, rursus Onc. H. Si Sit ratio propria relationis, scit ad aliquid, adhuc subdist. sunt eadem, Si inter se relativa Oppositione non opponantur, iterum cone maj. Si inter Se OPPO-nantur ut relatio principii et relatio ejus quod est a principio, eg maj. Et contradistincta minore, quae est de relationibus identificatis cum divina substantia contradistinguitur etiam consequens et consequentia. Rationem autem hujus distinctionis in praemissis annotationibus sagaciter evolvit. Quod si quis excipiat Pater est Deus Filius est Deus ergo ater Si Filius respondendum est Dist primum membrum: ater est o m me id quod e8 Deus, conta est omni is, qui est Deus, nego. Idem dicatur de altero membro et di8t cons. Pater est omne id tu od si Filius seu id eis genere

187쪽

non adversatur simplicitati Dei. 177 neutro quod Filius, scit Deus, cono. Pater est is qui est Filius, vel idem genere masculino ac Filius, Vel eadem persona quae Filius, nego. Pariter si quisita arguat Filius est essentia divina; atqui essentia divina non est genita; ergo Filius non est genitus respondemus: Dist maj. Filius est id quod essentia divina cone. est omnis is, qui St 8Sentia divina, eg Dist. min. id quod est essentia divina non est genitum, cone. is qui est essentia divina

non est genituS, Subd. non omnis, Onc unu e tribus, qui sunt essentia divina non est genituS, nego. 5. Si hae prae oculis habentur, pleraque argumenta socinianorum et rationalistarum sophistica esse deprehendentur, vel quia quatuor conStant terminis vel duabus praemissi particularibus, vel quia a sensu identico seu materiali fit transitus ad formalem n. 47 aut econtra regulae ver syllogismi procedunt de pr0positionibus, in quibus est formali praedicatio, non materialis tantum. lura ejusmodi exempla dabunt et avius III, 9; 0- canus . 34. 3. Ceterum alias difficultates f. Xpensas apud A. Thomum c. gentes IV, 8 s. Valentia de Trinit. l. 1. c. I S.

Scholastica expolitio mysterii sanctissimae Trinitatis.

202 Mysterium 88. Trinitati esse super rationale, adeoque rutioni Slumen non Olum quoad modum, Sed et quoad exsistentiam ita Superare, Ut abSque revelatione Ognose nequeat, Signifieat

1 Christus Mailli. 11, 27 Nemo noni Filium nisi Pater neque Patrem quis novit, nisi Filius et cui voluerit Filius revelare; 2. Olligitur e patrum effatis, quae s. apud Thomas Sinum de Trin. e. 1 S. Lege S. Gregorii nag. r. 5 theologieas opusc. XXIX).3. Hoc docent, teste es a neci de Trin. I, 11, omnes theologi eum divo

Thoma 1. p. q. 32 a. 3, CUJUS rationem approbat eone Colonien Se v.

1860 p. 1 it 2 e. 9: Cum Dei invisibilia per ea, quae saeta Sunt, intellecta ConSpiciantur Rom. 1, 20), e rebus Creatis ad perSOnarum Trinitatem pertingendum nobis esset. Id autem fieri nequit, eum actu ille,

quo Deus mundum creavit, utpote tribus perSoni CommuniS, Unitatem quidem SSentiae, non vero perSOnarum Trinitatem manifestet. Name esseetu ea tantum interre possumus, quae requiruntur ut CRUSa par Sit producendo effectui. Atqui ut Deus par sit creando mundo Sussistit, Ut Si quam maxime potenS, Sapiens ita, non vero ut Sit trinUS. Et quam-Vis ex his attributis ad aliorum cognitionem deveniamus ut aSeitatiS, infinitati ete , ad cognitionem Trinitatis progredi non licet: nam inter illa attributa nexu est prorsus necessariuS, qui rationi Sponte Sua innoteSeit,nUllu Ver apparet cum Trinitate, nisi sorte habitus potius dissonantiae quam harmoniae. Cf. Franget in th. 17. 18.

188쪽

178 raef. V. de Deo trino. Dogma s. Trinitatis est mysterium.

4. Hoe Stenditur etiam eri Si argumentorum, quae ad huju mysterii demonstrationem asserri Solent. Seposita enim revelatione ea at vaga Sunt, nepe nimi probant, et Si urgentur unitatem, Simplieitatem aliasque Dei perlectiones in diserimen voeant, Vel vi gignunt SUI Sionem, quae par non est ad exoludenda gravissima dissicultate et apparentes contradietiones, qua ratio in hoc ySterio reperit. Quare prudentissime . Thomas l. e. se ui probare nituntur Trinitatem perSonarum naturali

ratione fidei dupliciter derogant primo quidem quantum ad dignitatem ipsius fidei, quae est, ut Sit de rebia in ViSibilibUS, quae rationem humanam XCedunt: Seeundo quantum ad utilitatem trahendi alios ad idem. Cum enim aliquis ad probandam idem indueit rationeS, quae non Sunt cogentes, cadit in irrisionem insidelium credunt enim, quod hujusmodi rationibus innitamur et propter ea CredamuS. Cf. quae doeet ad 2.5. Imo laeta etiam revelatione hujus mySterii, manet ipsum indemonstrabile siquidem reprobata fuit propositio 25 RO S in i 114: Revelat mysterio A. Trinitati poteSt pSila exSi Stentia demonstrari argumentis mere peculativis, negativi quidem et indirectiS hujusmodi tamen, ut per ipsa veritas illa ad philoSophi ea diSciplina revOeetur, atque fiat propositio scientisse sicut ceterae: Si enim pSa negaretur, Oetrina theosophie purae rationi non modo ineompleta maneret, Sed etiam omni ex parte absurditatibu Senten annihilaretur. Duplici ergo titulo et ratione dogma Trinitatis est mysterium Alia enim

veritates circa Deum unum via ausalitatis cognoSei po8Sunt, et quamvis analogie tantum cognoscantur, non tantam quoad modum eas concipiendi difficultatem prae se ferunt haec vero Veritas sola revelatione cognosci potest: et revelata quoad m Mim, quo Deus est trinus, perspici nequit, sed Obscurissima manet. Sicut autem ratione nequit demonstrari veritas hujus mysterii, ita neque ejusdem impossibilitas. Quod sponte sua Sequitur ex principio generali, TeVelationem nunquam adversari posse rationi et suadetur ex infinita Dei perfectione, vi cujus ejus natura adeo est Supra omnem OStram comprehensionem, ut temerarium sit ejusmodi repugnantiam affirmare. Cf. Valentia in I. p. disp. 24 6 p. l. Schoeben g 64 et Myst. des Christ. 588.;Κuh Dogm. t. 24 35 bene de hoc mysterio disserentem. 6. Quamvis autem mysterium hoc incomprehensibile sit et patres merito damnent in haeretistis exlegem scrutandi pruritum, non tamen ita Supra omnem inquisitionem est positum, ut damnari possint vel debeant theologi scholae, qui patrum Vestigiis inhaerentes plura ad illius pleniorem notitiam subtilius investigarunt et statuerunt. Ad rem de bro sciombardus 1 dist. T , Ut in I. 1 de Trinit. c. II docet Augustinus primum secundum auctoritatem

Ss Scripturarum, utrum ita fides se habeat, demonstrandum est deinde ad- VerSus garrulo Tatiocinatores, elatiores quam capaciores, rationibus catholicis

et similitudinibus congruis ad defensionem et assertionem fidei utendum St, ut eorum inquisitionibus satis facientes, mansuet0s plenius instruamus, et illi, si nequiverunt invenire quod quaerunt, de suis mentibus potius quam de ipSa

189쪽

Quo actu Pater Filium gignat. 179 veritat vel de n0Stra SSertione conquerantur. - Quare probanda non est opinio Hirscher, qui falso principi innixus, a Seil. tantum esse revelata de Deo, quae immediate cum oeconomia Saluti cohaereant ea, quae theologi sDeo in se deque relationibus perSonarum divinarum ad invicem paulo subtilius statuunt, tamquam inutilia et aliena a revelatione rejicit Principium enim illud falsum est, ut patet vel ex Symbolo athanasiano cono. Oletano XI., lateranensi IV. c. DamnamuS , florentino in deer unionis cum graecis, in decreto pro acobilis etc., in quibus multa Statuuntur de Deo, quae cum oeconomia salutis nonnisi remoti88ime Ohaerent. Deinde damnari nequit studium illud scholae, quin reprehendantur et patre doctissimi, damnetur omnis profectus scientiae theologicae, qui in expoliendis, illustrandis, rimandis dogmatibus consistit. Cf. te ut gen Theol de Vorg. I d. 3.

203. Jam potiora, quae Sehola duee Phim a subtilius de hoc ysterio

clare Xposita reperie a Rui de Trinit. disp. 414s. quaestio I. Quo actu gignat Pater Filium ' nanimis est theologorum responSiO, Patrem intelligendo gignere Filium. Quae Sententia, teste es a mea de Deo trino Ι,5 in theologia censeri debet certa, et opinio ui an ii negans temeraria et errori prOXima. Probatur 1 auetoritate non Olum Seholae, Sed etiam patrum apud Petavium VI, 1 s.): inter quos eminet Augustinus, qui de Trin. XV, 14 ita disserit: Proinde tamquam Se ipsum dicens P0 ter genuit Verbum sibi aequale per omnia. Non enim Se pSum integre perseeteque dixisset, si aliquid minus aut amplius esset in ejus Verbo quam in ipso. Ibi summe illud agnoscitur: si est non, non Matth. 5, 37). Et ideo Verbum hoc vere Veritas est, quoniam quidquid St in ea Scientia, de qua genitum est, et in ipso est; quod autem in ea non est, nee in pSO est. Et salsum habere aliquid hoc Verbum nunquam potest, quia immutabiliter Si se habet, ut se habet, de quo St. ue reserri possunt ii, qui ipso duce n. 184x')Trinitatis mysterium illustrant ex similitudine mentis, quae Se intelligendo generat verbum sibi simile i).2. Colligitur ex Scripturis, in quibus Filius Oeatur ὁ λιτος Verbum,

et u nomini rationem patres reddunt eum Gregorio naZ. r. 36:-Quoniam si se habet ad Patrem Seil. Filius), sicut ad intellectum verbum; vel e plurimorum patrum Sententia Sapientia, quae Eceli. 24 5i CL Α, Me lis ins Monologi c. 294s. in primis c. 67, aliique apud TUOM a s- Sinum c. 1848. Verum notetur ejusmodi similitudines et analogias, quibus theOl0lli Utuntur, esse ad illustrandum hoc mysterium utiles, sed non nimis urgendas vel eSigendas, quare aetate Gregorius nag. adversario postulanti: Da mihi ex eodem aliud esse Filium, aliud quod Filius non sit et tamen ejusdem cum ill substantiae, ac Deum Filium et Deum Spiritum . admittam. respondet Or. 31 theol. n. 10 ',Da tu quoque mihi Deum alium Deique naturam et tibi eandem Trinitatem, cum iisdem nominibus a rebus dabo. Sche eben Handb dera. Dogm L 116.

190쪽

180 Tract. V. de Deo trino. De generatione Filii

de se testatur: Ego eae ore Altissimi si e ex intellectu Dei prodivi, primogenita ante omnem creaturam. CL Seheebe Myst g 16.3. Illustratur ratione Certum enim est, in divini esse productionem et generationem Filii, quae generati continetur Ommunicatione substantiae. Atqui in omni rerum genere producti vel communieationaturae sit per operationem propriam Seu accommodatam tali naturae. In natura autem pure intellectuali proprius actu est actu intellectus et voluntatis. Cum igitur Deus sit SubStantia pure intellectualis, productio, quae in ipso est, nonnisi per intellectum et voluntatem erit ideoque Filius, qui Secundum neminem per Voluntatem proeedit, intelligendo gignitur aes Thoma 1. q. 274 1 C. gente IV, 11. 26.

204. quaestio II. Quare Verbi productio ei processio generatio dicatur ' Quia secundum theologos de ratione generationis est, ut Sit origo viventis non solum a Vivente, sed et de vivente Seu principio conjuncto quatenus eii principium gignens in pSa generatione conjungitur proli gignendae per aliquod proprium sui, quod in hac maneat i. e. Vel per propriam Substantiam ut in divinis, vel per semen, ut in creatis in similitudinem naturae et quidem vi productionis seu ex ipso modo proceSSioniS, quae natura Sua tendat veluti in scopum et metam, ut exprimat in te imino generationis sui similitudinem. Atqui haec obtinent in productione Verbi. Procedit enim, inquit Thomas l. p. q. 27 a 2 per modum intelligibilis actionis, quae est operatio vitae, et a principio conjuncto, et secundum rationem similitudinis: quia conceptio intellectus est similitudo rei intellectae, et in eadem natura exsistens, quia in Deo idem est intelligere et esse . . . Unde processi Verbi in divinis dicitur generatio, et ipsum Verbum procedens dicitur Filius. gQua sententia admissa plures difficultates solvuntur et alia bene explicantur. Sequitur enim exinde et puritas hujus generationis ejusque aeternitas, perpetuitas, perfectio, vi cujus scit Filius S adaequata Patris imago,

et necessitas immunis a quavis non solum contingentia, Sed etiam Oaetione, cum sit naturalis. Sequitur et unitas Filii, cum Pater unico verbo perfectissime se comprehendat.

205. quaestio ΙΙΙ. Quo actu spiretur vel procedat Spiritus sanctus 'Respondent theologi praeeunte Thoma ib. a. 3, Spiritum S. POCedere per Voluntatem Seu proceSSione amoris. Quod probatur 1. hae ratione Spiritus s. non minus procedit quam Filius Filius vero procedit per intellectionem Patris. Cum ergo voluntas Patris non minoriS sit persectionis et virtutis quam intellectus consequi plane videtur, proeeS-sionem S. Spiritus ad voluntatem SSe reserendam.

2. Confirmatur illatio nominibus, quibus Spiritus s. deSignatur. Sicut enim Filius nominibus deSignatur, quae relationem ad intelleetum ineludunt: ita Spiritus s. iis insignitur, quae ad voluntatem reseruntur. Dieitur enimam0r, donum, Spiritus, Spiritus . quibus ejus ad voluntatem relatio Satis eXprimitur. Cf. Suheebent e g 17 S. Frangeli th. 26 S.