장음표시 사용
221쪽
operis. Hae vero manifestatio triplici modo sit ipsa creaturarum pulchritudine, arietate ete , qua repraesentatur Summa Dei persectio illarum Subjectione, quae gloriam potentiae divinae praedicat; appetitione, qua omnia in ipsum tendunt, hine ipSum Summum SSe bonum teStuntur. Ipse denique est finis a creaturi rationalibus obtinendus ut Sint elices. Unde dignitas creaturae rationalis lueet.
Hanc ita egregie piissimus card Bellar minus exponit de Seens. mentis in Deum I I , Si quaeram auctorem meum, inVeniam Olum Deum; si quaeram materiam, unde me fecerit, inveniam omnino nihil unde colligam quidquid in me est, a Deo factum esse, et totum Dei esseri si quaeram formam, inveniam me esse imaginem Dei si finem quaeram, inveniam ipsum eundem Deum esse summum et totum bonum meum. Itaque intelligam tantam esse
mihi conjunctionem et necessitudinem cum Deo, ut ipse solus sit mihi conditor, ipse auctor, ipse pater, ipse exemplar, ipse beatitudo, ipse omnia. Et si hoc intellexero, quomodo fieri poterit, ut non ardentissime illum quaeram 8 illum cogitem illum suspirem illum videre et complecti desiderem vel ut non exhorream tam denSas tenebras cordis mei, quod tam longo tempore nihil minus cogitavit, aut desideravit, aut quaesivit, quam Deum, qui solus mihi est omnia 3 cf. almieri th. I c. 253. Eaeceptioni satissit - Vitiosum censeri non debet, eum omnia propter emet Sum Feratum esse Prov. 16, 4): neque enim vitio vertitur patri, si reverentiam exigit a filiis, neque regi, si a subditis obsequium. ad suam operari gloriam reprehensione tunc dignum est, si quaeritur Vel. R. honor indebitus; vel . honor debitus, sed modo indebito, ita ut non reseratur ab homine in Deum, a quo omnia habet, propter quae exigere possit honorem; vel e si vane in illo delectamur, non propter ejus honestatem eum exigimus. Atqui Deus gloriam a creaturis exigit, quia id postulant rerum naturae decet enim, ut opus profiteatur suum auctorem, servi exhibeant obsequium Domino guttae agnoscant fontem, mendici laudent benefactorem, umbra manifestet lucem. Neque propterea Dei amor erga creaturas Si minu puruS; nam n est ordinatus Deus . non exigit honorem utilitatis gratia, sed quia id exigit rerum ordo neque operatur ad suum gloriam augendam, Sed ad eam manifestandam, et ita e communicandam quo magis enim eam manifestat,
e magis id cedit in creatura bonum cs. n. 265 ), qua de re bene disserit Lessius de pers div. XIV, 3, 60 qui inter alia statuit: 4 Summa Dei gloria Xterna est, ip8um a nobis perfecte cognosci, amari et gustari. inde e0nsistit in tribus actibus vitalibus, et in iisdem formaliter consistit bonum nostrum et vita aeterna et essentia beatitatis. Summum enim bonum nostrum et formalis beatitas est, Deum videre, amare, gustare, seu quod idem uno Verbo dici potest, Deo frui. Itaquo in summa Dei gloria extrinseca formaliter et intrinsece includitur summum bonum nostrum, ita ut sine illo concipi nequeat:
et hoc ipso, quo Deus illam gloriam intendit et quaerit, intendit et quaerit
Summum bonum et commodum nostrum. inde non minus Deo gratias ageredum 8 et propter se et quia nullo in agendo indiget extra se, neceS8 est, quod haheat intentionem triplicis causa respectu cujuslibet creaturae, Scit efficientis, e Templaris et finalis. AEL Thomas c. gentes III, 17 8S.
222쪽
212 Tracf. VI. de Deo Creatore. hesis CXX. Deus debemus, quod quaerat gloriam suam, quam quod quaerat Salutem nostram, quia gloria ejus est salus nostra. Paucis sed belle finium connexionem ita complexus est L. est a iubi in Instit. VII, 6 : Idcirco mundus factus est, ut nascamur; ideo nascimur, ut agnoscamus factorem mundi ac nostri, Deum; ideo agnoscimus, ut colamus; ideo colimus, ut immortalitatem pro laborum mercede capiamus, quoniam maXimis laboribus cultus Dei constat ideo praemio immortalitatis afficimur, ut similes angelis effecti summo Patri ac Domino in perpetuo serviamus et simus aeternum Dei regnum. Cf. Augustinus
de Doctr. hr. I, 31 Palla vicino de Bene III, 35. 254. hesis CXX. Deus in reana fuit ἐiber, et quiuem Iibertate tum conta reclictionis tum Meciscationis. BeeIaratio. Contendimus, Deum fuisse in creanda rerum universitate liberum libertate contradictionis, seu liberum ad creandum vel etiam non creandum. OSit autem creationi decreto, contendimus ulterius, eum fuisse liberum libertate etiam specificationis, seu liberum ad hunc potiusquam alium mundum creandum; hinc nulla necessitate determinatum fuisse sive ad creandum, Sive ad creandum hunc mundum. Quod posterius tenendum est contra Abae lardum et icteffum asserentes, Deum non posse alia facere nisi ea, quae facit tenendum contra Leibnitium quoque, qui censet Theodiceae n. 43 Deum nonniSi mundum optimum posse creare. Circa Dei in creando libertatem errarunt etiam Hermes et linther quam ob rem
Pius IX scribit ad card de Geisse I Jun. 1857 , Neque ignoramus ea iis-dom libris Glintheri doceri et statui, quae catholicae doctrinae de suprema
Dei libertat a quavis necessitate 80luta in rebus procreandis plane adversantur. Erravit et os mini, cujus opinio reprobata fuit a congr. 8. Officii 14. Dec. 188 in prop. 18 , Amor, quo Deus se diligit etiam in creaturis et qui est ratio, qua se determinat ad creandum, moralem essessitatem constituit, quae in ente perfectissimo semper inducit effectum. Doctrinam catholicam asseruit One Vaticanum ess 3 doeen cap. I Deum liberrimo consilio simul ab initi temporis utramque de nihilo condidisse creaturam; set can. 5, quem habe n. 88.
255. Demonstrati p. I. PraetermiSSi urgumentiS, quibUS generatim Deo n. 89 vindieavimus libertatem, quaeque probant Deum in peribus ad extra esse liberum, ita probatur thesis: 1 Deus non poteS RSSeri ad ereundum determinatus, quin Simul Statuatur vel eum indigere mundo, vel mundum quandam SSe divinae naturae emanationem Sive explieationem. Sed neque illud affirmari potest quin negetur Summa Dei independentia et perlaetio seu omnisufficientia neque alterum, qui in pantheiSmum ineidamus. 2. In divinis literis omnium rerum exsistentia refunditur in Dei vo
luntatem PS. 34, 6; Sap. 11, 26 Dan. 4, 32 Apoe. 4, 11 Pu creasti
omnia, et propter oluntatem tuam erant, et creata sunt. Atqui hoe Stenditur supremum Dei in reando in m i, Dum, quo pro lubitu ereare poteS Vel non creare neque enim ex usu loquendi in voluntatem tamquam in rationem ultimam ea refunduntur, quae neeeSSari fiunt.
223쪽
in creando fuit liber. 2133. Idem docent patreS, ut eX. gr. Prem Me in II, 1 n. 11: Neque ab aliquo motus, Sed Sua Sententia et libertate Dei omnia; et c. 20 n. 9:-Ipse a Semetipso libere et Sua poteState et disposuit et perfecit omnia et
est substantia omnium Volunta HuS.
256. Demonstrati p. II. Deum mundum alium creare potuiSSe,1 colligitur ex iis Scripturare essatiS, quibus edicitur Deum Dei SSe, quaecunque voluit in coelo et in terra PS. 134, 6 n. 9); quae loquendi ratio significat expeditam liberrimamque eligendi saeuitatem.
2. In Opp0Sita Sententia Sequitur, unum, qui Retu XStat, mundum esse possibilem quod admitti nequit, quin circumscribatur sive infinita Dei perlaetio, quae Unie tantum modo poSSit repraesentari; Sive Hu Sapientia, quae Unum tantum pOSSit eXeogitare rerum ordinem, eum tamen vel homo pro Suo ingenio aliter atque aliter possit sua disponere opera atque variare; Sive De Omnipotentia. Quare Theophilus aleX.: Ne-eeSSe St, inquit ep. a Seli. 2 n. 18, numero menSuraque saetorum Dei sortitudinem coaequari, Si non potuit majora facere, quam feeit. merito ergo
eone Colonien Se amante eone Vati ea num lit 3 cap. 12 Statuerat: - uemadmodum pene Deum erat mundum reare aut non creare, ita pene ipsum etiam erat, hune ereare mundum aut alium. t Vero, quae-eunque Deum in mundo reando liberum fuisse demonstrant, eundem et liberum in hoc illove creando docent . . . Itaque ad fidem catholi eam Sartam tectam gregibus nOStri QOnServandum proSeribimus Omnem doctrinam, quae Statuit Deum non potui SSe non Creare mundum, Vel non potuisse alium atque hune mundum creare, Sive illa quaesiunque demum
voce appellata necessitas repeti dicatur e Dei intelligentia Seu conscientia, Sive e Dei amore in Seipsum, Sive ex ejus bonitate, sive demum e divina Sapientia et Sanctitate aliave perseetione.
3. Ratione haud pernenda partem utramque probat Mauru Op. theol. l. m. O . Q Nam sicut de essentia summi boni est, ut se Summe communicet sic est deessentia ejusdem, ut habita communicatione summa et perfectissima et continente eminenter omnes alias ommunicationes, poSSit eaeSSe contentus ac non necessitetur ad se ulterius communicandum alia communicatione imperfecta et ut si voluerit se communicare communicatione imperfecta, po8Sit S communicare magis aut minus, prout illi placuerit; si enim P08Set esse contentus sine ulla communicatione imperfecta, a fortiori posset e8Se contentus cum aliqua communicatione imperfecta sine ulteriori communieatione. Sed Deus ab aeterno se communicat ad intra Filio et Spiritui sancto P0mmunicatione perfectissima, et infinita et continente eminenter ac Seclusis imperfectionibus omnes alias communicationes ergo Deus Os Set quieScere et e8Se contentus communicatione ad intra sed si Deus posset esse contentus 80la communicatione ad intra sine ulla communicatione ad extra po8Set etiam e88 00ntentus aliqua communication0 ad extra sine ulteriori communicatione; erg0 Deu posset esse contentus communicatione ad extra, qua Se communicet
224쪽
214 Trael. I. de Deo Creatore. De Optimismo. per creationeta, absque ulteriori communicatione meliori, qua se communicet per dona gratiae et per unionem hypostaticam etc. Qua ratione satisfit simul difficultati, quae derivatur ex axiomate bonum est diffusivum sui. Ergo inferet quis bonum quo majus est, eo majori quoque nisu propendebit in sui communicationem, ideoque bonum infinitum infinit i. e. irresistibili ac propterea necessario pondere feretur ad se communicandum hine creatio est ne
257. De optimismo. - Ut vero difficultate Solvantur, notetur: 1 mundum esse multiplici veroque SenSu Optimum Optimus SaneeSt a ratione finis saltem in genere, qui est manifestatio divinae gloriae; h. ratione perunti ete. Operationi S, quae Si Creati e nihilo, qua nulla perlaetior Concipi potest; d. ratione dispositionis et ordinationis in sinem e ratione eon Spirationi eum auSa Xemplari. 2. Mundus tamen non est absolute Optimia Seu in ratione entiS, quia hoc Sensu mundus Optimus repugnat. Mundus enim abSolute Optimus S ille quo melior coneipi nequit. Atqui munduS, quicunque demum constipiatur, utpote sinitus, augmenti et majori persectioni est ea pax; Solum enim infinitum augmenti est inea pax. Quovi ergo mundo melior Semper concipi poterit. Deinde mundus si est finituS, nunquam exhauriet infinitam Dei imitabilitatem, quin ea alio mundo vel perseetius vel aequali Saltem ratione, sed aliter adumbrari possit. Solum Verbum adaequata eSt
Patri repraesentati et Speeulum Sine maeulR. 3. Etiamsi non repugnaret mundia optimus, demonStrari nequit, urtificem, ut Suam manifestet artem teneri ad opus in ratione enti Rea- se etiSSimum produeendum eum ea aeque Saepe demonStrari pOSSit opere magno et parvo neque enim operationis perseetio ab ejuSdem termino pendet. Hine tenetur quidem ut Optimo in id O Operetur, non Verout producat terminum in ratione e St i S Optimum. Ad rem Augustinus , Deus autem, inquit de civ. Dei XI, 22, ita est
artifex magnus in magnis, ut non minor sit in parvis, quae parVa non uis granditate, nam nulla est, sed artificis sapientia metienda sunt Et s. ἰχ-m a S I p. q. 25 a. 6 ad 1 4 eum dicitur, Deum posse aliquid facerem e Di in quam facit, si ly melius sit mora ei, verum est qualibet enim re potest facere aliam meliorem . . . Si vero ly melius sit adverbium, et importet modum ex parte facientis, sic Deus non potest facere melius, quam sicut facit, quia Π0 P0 test facere ex majori sapientia et bonitate. Si autem importet modum ex parte facti, Si potest facere melius; quia potest dare rebus a se factis meliorem modum essendi quantum ad accidentalia, licet non quantum ad essentialia g quia tune non amplius illa res esset, quam vult facere, sed alia). f. Omp. theOl. c. 96. - Quod si nonnunquam patres videntur docere, Deum Semper sacere optimum, intelligendi sunt de optimo non absolute, sed de optimo, qu0dest valde bonum, non omnium bonorum maximum, vel relate ad hunc ordinem, finem determinatum etc., deque quadam congruentia, non ero neceSSi
225쪽
Concionum argumenta. 215258. Seholion. De conservatione et concursu. Creationem excipit Onser Vatio, neque enim res creatae in exsiStentia permanere possunt sine
operatione divina ea conservante secundum illa Sap. II, 25 s. Dili η omnia quae sunt . . . Quomodo autemp088et aliquid permanere, niSi tu voluisses, aut quod a te vocatum non esset, conservaretur 'mine Filius exhibetur Hebr. I, 3 portans omnia verbo virtutis suae 137 4.). Haec autem conservatio a se extendit ad omnia creata neque . consistit mere negative in eo quod Deus illa non destruat vel avertat omnem noxium influxum, qui illa posset destruere sede in positiva operatione, qua et esse creatione communicatum jugiter insuit, sustentat, portat, analogica ratione d qua sol jugi lucis influxu rem illuminatam et anima actus suos conservat. Verum accuratiorem de ea disputationem relinquimus philosophis sicut et de cim cruram. Sicut scit secundum doctrinam catholicam omnia creata indigent conservatione, ita e sententia communissima theologorum Omnes causae indigenti concursu eoque h. physico, neque enim Sufficit pro causis ratione praediti solum moralis, qui suggestione motivorum ad operandum impellentium consistit, c. immediato, qui non solum conservatione virium ad agendum continetur Sed d. in ipsas operationes et effectus influat et quidem e in omnes non solum ordinis supernaturalis Sed et naturalis, non solum bono sed et malos quatenu Operatione physicae Sunt. Hinc passim in divinis literis omnes causarum secundarun operatione Deo tribuuntur et de ipso s. Paulus scribit Act. 17, 25 28 Cum ipse de omnibus vitam et inspirationem et omnia . . . in ipso enim vivimu et movemur et umuS.
n. 7 quinque fructus proponit colligendos ex fidei articulo, quo credimus Deum Creatorem coeli et terrae: I. Cognitionem divinae majestatis . Haec majestas Creatoris elucet ex magnitudine operis, ex productionis facilitate, ex omni sufficientia auctoris.1. Ex operis magnitudine consideretur enim universi quasi immensitas ex astrorum a nobis distantia, quorum lux plurimis indiget annis, ut ad nos perVeniat ex Strorum mole, prae qua terra nostra puncti instar St; Specierum arietaS, quarum ex sol regno animali numerantur ad 250, 000; creaturarum in qualibet specie multitudo prope infinita plantarum, animalium,h0minum structura et organismus quam aptus et perfectus omnium harmonia ordo, concentus n. 265 etc. 2. Ex productionis facilitate disit enim, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt s. 32 9, absque satigatione et temporis impendio, dum nos ad minima opera indigemus tempore, labore, Onatu, Sudore te. 3. Ex omni sufficientia: Ego sum Dominus, faciens omnia, eatenden coelos solus, stabiliens terram, et nullus mecum Is 44, 24. Non indiget materia praejacente, non instrumentis vel ministris, non indiget mundo pro Sua beatitate et perfectione creavit mundum sola bonitate inductus . 251; ita creavit ut neque exhausta sit sua potentia, neque sapientia, neque divitiarum copia. Cf. praeclara Chrysostomi Verba n. 68. Sed quo augustior, potentior ditior Dominus, eo nobilior est Servitus, e fidelius, accuratius, persectius debet esse obsequium eo majorem licet
259. Paulo secus idem argumentum tractatis doctor c. gentes II. 2:
226쪽
216 Trach. VI. de Deo Creatore Concionum 1. , Ex factorum meditatione divinam sapientiam utcunque possumus et admirari et considerare. Ea enim quae arte fiunt, ipsius artis sunt repraesentativa, utpote ad Similitudinem artis laeta. . . . 2. Haec consideratio in admirationem altissimae Dei virtutis ducit, tper consequens in cordibus40minum re Verentiam Dei parit . . . Magnum est nomen tuum in fortitudine qui non timebit te, eae gentium Jer. 10, 6. 3. Haec consideratio animos hominum in amorem divinae bonitatis adeondit. Quidquid enim bonitatis et perfectionis in diversis creaturis particulariter distributum est, totum in ipso universaliter est adunatum, sicut in lant totius bonitatis . . . Si igitur creaturarum bonitas, pulchritudo et suavitas sic animos hominum allicit, ipsius Dei fons bonitatis, rivulis bonitatum in singulis creaturis repertis diligenter comparatus, animos hominum inflammatos totalitor ad se trahet. Unde dicitur Delectasti me, Domine in Dotura tua, et in operibus manuum tuarum aesultabo S. I x et alibi de filiis hominum dicitur Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, quasi totius creaturae, et sic torrente voluptatis tuae potabis eos, quoniam apud te est fons vitae Ps.
4. Haec consideratio homines in quandam similitudinum divinas persectionis constituit. Ostensum est enim I, 48. 49), quod Deus cognoscendo seipsum in se omnia alia intuetur. Quum igitur christiana fides homino do Deo principaliter instruit, et per lumen divinae revelationis eum creaturarum cognitorem facit, fit in homine quaedam divinae sapientiae similitudo. g260. ΙΙ. Ex eodem dogmate homo dirigitur ad gratiarum actionem. Iane
1 ex eo sequitur O mi ii nos habere a Deo : Quid habes quod non accepisti 1. Cor. 4, 7, quot et quanta Sive ordinem percurramus naturalem, Sive Supernaturalem, annosque recogitemus Vitae OStrae Benedic anima mea Domino, et noli oblivisci omnes retributione ejus s. 102, 2;
.l 2 sequitur nihil nos habere a nobis: Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis I Cor. Quare de nullo nobis licet gloriari in nobis, sed qui gloriatur, in Domino glorietur ib. I, 3 Sequitur
3. Os undique esse e nihilo seil ex nihil meritorum, e nullis nostris meritis quare omnia nostra debemus non solum divinae potentiae, sed et divina bonitati n. 251), liberalitati, misericordiae n. 252 Hinc colligamus..4 gratitudinem, humilitatem, fidelitatem alacritatemque in
Dei obsequio, ut si non meruimus creari, con8equenter ad creationem non indignos nos exhibeamus tanto beneficio donorum abusu imo potius dignos nos praestemus, quibus Deus conservet beneficia collata atque diligenter instemus illi fini assequendo, propter quem nos creavit, ut adimpleatur per nos et in nobis sanctissima Dei voluntas de nobis. 261 ΙΙΙ. Jnducimur ad recte utendum rebus creatis . Cum enim 1 omnia a Deo sint creata, Sunt et manent proprietas Dei. Quare 2. , creaturis debemus uti ad hoc, ad quod factae et nobis concessae)sunt a Deo. Sunt autem factae ad duo Scit ad gloriam Dei, quia univers propter semetipsum i. e. ad gloriam Suam operatus est Dominus rov. 16, 4,
et ad utilitatem nostram Deut 4, Quae fecit Dominus Deus tuus in ministerium cunctis stentibus', et quidem in triplicem utilitatem pro triplici homini vita n. 265 ). Hine cavendum
227쪽
argumenta. 2173. ne creaturis abutamur in Dei offensam, in nostrum damnum, sed iis utamur tamquam fideles dispensatores memores rationis reddendae villicationis nostrae Luc. I 6, 2 Quem fructum hinc colligendum praeclare complexus estis. Ignat iri s verbis meditationis notae, quam inscripsit Trincipium et fundamentum' , Reliqua praeter hominem super faciem terrae sita), creata sunt propter hominem, et ut eum juvent in prosecutione finis, Ob quem creatus est. Unde sequitur, homini tantum utendum illis esse, quantum ipsum juvent ad finem suum, et tantum debere eum expedire retrahere se ab illis, quantum ipsum ad eum finem impediunt; quapropter 4 necesse est facere exhibere nos indisserente erga re creatas omnes, quantum permissum est libertati nostri liberi arbitrii, ut non est ei prohibitum, adeo ut non Velimus e parte nostra magi Sanitatem quam infirmitatem, divitias quam paupertatem, honorem quam ignominiam, Vitam longam quam brevem, et consequenter in ceteris omnibus, unice desiderando et eligendo ea, quae magis nobis conducant ad finem, ob quem creati sumus.
262. IV. Ex dogmate ducimur in cognitionem dignitatis humanae : nam 1 omnia subjecit Deus sub pedibus ejus PS. 8, 8, hominenque creavit, ut praesit piscibus maris et volatilibus coeli et bestiis universaeque terrae Gen. I, 26. Cum tam magna et Varia Sit univer Sita rerum, quanta praestantia hominis, quae illi dominatur cognitione, O te State, Su. 2. Ita autem illis praeesse debet, ut ipse subsit Deo. Cf. verba χ-- bardi n. 265 , atque ita per hominem omnia revocanda sunt ad Deum, cui omnis honor et gloria in ecula seculorum. Cf. n. 288. 3. Adeo vero instituta sunt cuncta in hominis utilitatem, ut teste aulo diligentissus Deum hinc recte se habentibus erga finem omnia cooperentur in
bonum Rom. 8, 28 quo magis Seil quis Deo servit, eo magis ei Servient res creatae, in ejus nimirum bonum et commodum quo magis ero quis a Deo avertitur, in eo majus damnum ejus Vergent res creatae, de ut pugnaturuS sit in vindictam pro Deo orbis terrarum contra insen8ato Sap. 5, 2I, qui Seil. in rebellione adversus Deum moriuntur. 263. . Ex hoc dogmate homo inducitur ad patientiam in adversis . 1. Si enim omnia a Deo creata sunt, et Deus est optimus, imo Pater noster, nihil inter creaturus erit vere malum hinc de singulis, quae Deus creavit, toties repetitur vidisse ea Deum et fuisse bona, et in fine totius creationis iterum inculcatur Gen. I, 31 : Viditque Deus cuncta quae fecerat et erant valde bona. 2. Quod si ea nos affligunt, bona erunt certissime ratione finis, quem inquirere debemus ut bonum illud lueremur, ad quod facta vel permissa et Ordinuta sunt. orro eorum finis est, ne nimis inhaereamus huic terrae et obli-ViSeamur, quod non habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus Hebr. 13, 14 ut purgemur a peccatis eorumque reliquiis, pro illis alisfaciamus, exerceamur et solidemur in virtutibus, meritorum ecasione fruamur n. 96 ), conformes fiamus imagini Filii sui R0m. 8, 29, quem Fortuit pati et ita intrare in gloriam suam Luc. 24. 26. Quare 3 mala Sine querela, patienter, imo si est possibile, gratanter de manu Dei accipiamus est enim ipse Dominus, imo et ater noster, et i bona SuScepimu de manu Domini, mala quare non sustineamus Job. II, 0, illumque fructum e malis colligamus, quem supra consideraVimu n. 96 .
228쪽
218 Trach. VI. de Deo Creatore. Mundus, signum divinorum,
De reationis operibuS. 264. Considerat creationis actu, jam ad Creationis per tranS- eamus, quae ad tria praecipua revocari OSSunt ad mundum Seth, hominem angelos. Quare hane partem in tres dividemus Aeetiones.
D o. 265. Quae de visibili rerum universitate tenenda Sunt, pauci absolvamus.1. Tenendum esti mundum esse signum eu peculum divinorum, nam inrisibilia Dei per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur Rom. I, 20. Hoc probantis omnia illa Scripturae et patrum testimonia, quibus innixi ostendimus n. 6 s.), hominem solo rationi lumine e creaturis cognoscere posse Deum testantur b. divinae literae, cum affirmant, coelos enarrare gloriam Dei Ps. 18, 1 8. testatur ipse Deus, cum provocat homines ad contemplanda mundi mirabilia, ut inde cognoscant ipsius potentiam, magnitudinem majeStatem ob c. 38 s. Hoc e toties inculcant patres, quoties mundum dicunt speculum, librum, praeconem, magistrum divinorum, manuductorem calam ad Deum etc. Ita Basiliu hom. 1 in Hex. n. 6 , Deprehendes excogitatum fuis8e mundum non temere, neque frustra, sed ad finem quendam utilem et magno usui cunctis rebus futurum: siquidem est revera animarum ratione praeditarum gymnasium et locus, in quo Dei comparatur cognitio, quippe per res visibiles sensibilesque mentem quasi manudueit ad invisibilium contemplationem, ut ait apostolus Rom. I, 20) etc. Quare alter Basilius, Seleuciensis seil hortatur Or. 1 n. 1Q ad creaturae Dominum per creaturam ascendamus : cum enim Deu eam scalae instar aptaverit, per eam sui amantibus ad seipsum viam paravit. Idem docet d. ipsa rei natura, nam quodvis opus auctorem suum manifeStat, eoque magis, quo perfectius St. Elucet enim profecto Dei immensitas ex immensitate mundi ejus omnipotentia ex ipsa mundi exstantia et stabilitate ejus perfectio et liberalitas e creaturarum numero, varietate, perfectione sapientia ex miro ordine et provida dispositione ejus justitia ex catastrophis, quae nonnunquam Orbem terrarum concuSSerunt, ut diluvium Belle hinc A. Bonaventura in itiner menti c. 2: Omne ereaturae istius sensibilis mundi animum contemplantis et sapientis dacunt in Deum aeternum pro eo quod ... illius artis efficientis, exemplantis et ordinantis sunt umbrae, resonantiae et picturae sunt vestigia, simulacra et spectacula. μVerum non solum signum divinorum theo reticum est rerum universitas, sed et practicum, provocans jugiter homines ad Dei cultum, dilectionem, timorem atque gratiarum actionem: nam non sine testimonio semetipsum reliquit, benefaciens de coelo, dans pluvias et tempora fructifera, implensi De quaestione, sitne mundus unus es homas 1 p. q. 47 n. 3; talen
229쪽
in hominis utilitatem in tempore conditus est. 219 cibo et laetitia corda nostra et 14, 16. Unde praeclara Augustini verba confess. X, 6 , coelum et terra, et omnia quae in eis sunt, ecce undique mihi dicunt, ut te amen nec cessant dicere omnibus, ut sint inexcusabiles s es. pius i. Bellar mini de ascensione mentis in Deum per scalas creaturarum;
Lessius de div. perseet. XIV, 4 S. 2. Tenendum est mundum conditum esse in hominis utilitatem eamque triplicem pro triplici hominis vita, animali, rationali, Supernaturali Dubitari enim nequitis mundum cedere in hominis utilitatem, quod vitam spectat animalem diserte enim id significatur Gen. I, 26 2, 17 9, 2 etc. Cedit b in hominis institutionemr ad Domin iis, quae est triplex intellectualis ethica, religiosa quod probant, quae diXimus n. praeced. probat et quotidiana experientia nam homines ex universitatis rerum consideratione innumeras hauriunt cognitiones, quibus scientiae ipsorum supelle ideoque et dominium ampliatur; in dies magis idonei redduntur ad contemplandas ideas archetypas, quas in
rerum univerSitate Deus Xpressas Oluit, rationesque aeternas, Secundum
qua omnia disponuntur. Cf. Sap. 7, 17 8. Cum vero e homo destinatus sit ad finem supernaturalem, ipse quoque ordo naturalis in eundem dirigetur hominique prodesse poterit ad eum assequendum diligentibus saltem Deum omnia osserantur in bonum Rom. 8, 28, quod et patres satis clare docent. Cf. Opusc. III, 00 an Hinc praeclare scribit et rus Ombardus 2. d. I n. Q, Sicut factus est homo propter Deum . . ut ei serviret ita mundus factus est propter hominem, scilicet ut ei serviret. Positus est ergo homo in medio, ut et ei serviretur et ipse serviret, ut acciperet utrumque f. utrimque et reflueret totum ad bonum hominis et quod accepit obsequium et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi tib homine serviri, ut ea servitute non Deus, Sed homo ServienSjuvaretur et voluit ut mundus serviret homini et exinde similiter juvaretur homo. Totum ergo bonum hominis erat et quod factum est propter ipsum, et propter quod ipse factus est. Omnia enim, ait Apostolus 1 Or. 3, 22, nostra sunt, scilicet superiora et aequalia et inferiora. Superiora quidem nostra sunt ad perfruendum, ut Deus Trinitas aequalia ad convivendum, scit angeli etc. Quae sunt derivata ex Hugone a s Victore de Sacr. l. p. 2 c. I. 3. Tenendum est mundum non ab aeterno, ed in tempore Seu Iam
tempore fuisse creatum quae asserti est de fide, ut patet ex decretis eone lateranen Si eap. Firmiter n. 235 et vaticani ii 25 l), et e damnatione prop. - Εkkardi apud Den ginger n. 428 S.). Statuitur autem contra Oi Lye mera Omnesque eo phil OSOphOS, qui re-jeet eaSu aeternam SSerunt mundo XSistentiam. Et revera mundi aeternita est non Olum pro ea aer Scripturas, in quibus nullum Oeeurrit Vestigium mundi ab aeterno reati, Sed etiam Ontra SeripturuS, quae diSerte negant, mundum Sse ab aeterno, nam ei adseribunt initium,
in quo inceperit, et ante quod jam fuerit Deus. Ita Gen. 1, 1 In principio creavit Deus coelum et terram: quod prinoipium intelligi debet de principi temporis ab eo enim numerantur deinde die Sex, qui licet adm0dum longi fingantur, temporis intervalla designant a Sexta die autem numerantur anni humani generis sermo ergo est hie de principio tem-p0riS. Quoniam multi opinabantur, inquit Basiliu l. e. mundum Deo
230쪽
220 Irael. I. de Deo Creatore. Num creatio ab aeterno possibilis sit. eSSe eoaeternum . . . ad Storum hominum errorem tollendum consulto
haec verba elegit Moyses et dixit In principio creari ete. Quod confirmatur collatione cum Gen. 2, 4, ubi phrasi in principio exprimitur ditione in die, qua certe Signifieatur tempus. PS. 89, 2 Priu8quam montes
ferent aut formaretur terra et orbis is eculo et in eculum tu es Deus Prov. 8, 22 Dominus possedit me in initis iarum suarum, antequam quidquam acoret a principio . . . V. 26: Adhuc terram non fecerat et flumina et cardines orbis terrae; Oan. 17, 5 Et nunc claristo me tu, Pater, apud temetipsum, claritate, quam habui, priu8quam mundu8 88et,
apud te Eph. 1, 4: Elegit nos in ipso ante mundi constitutionem πριοραταβολὴ κό o ante jacta mundi fundamenta atqui mundi fundamenta aeta sunt in ipsa creatione materiae. Si ergo mundus initium habuit, et Deu erat, antequam fieret munduS, proseet mundu non eSta aeterno ris etiam PS. 101, 26 Matth. 24, 21. 266 Seholion I. Quaerunt philosoqhi et theologi, num mundus ibaeterno potuerit esse creatus ita, ut ab aeterno exstiterit, atque in diversas abeunt sententias. Sunt qui affirment, iique gloriantur in primis T Tomi enomine, qui eam tuetur p. 27 de aeternitate mundi. Cf. de ejus sententia deque fontibus unde ea est hausta, Stochi in atholi 1883. I, 225 s. Sunt qui hanc possibilitatem absolute negent sunt qui illam tueantur, sed tantum quoad substantias incorruptibiles. Ita V ad em id a qui in I. p. d. 34. 3 p. 3speetatis rationibus philosophicis probabilius censet, potuisse mundum quoad
omnes e Saltem permanenteS, ex quibus conStat, ab aeterno produci propter patrum tamen auctoritatem absolute id tueri non audet; ererius i. 15 de communibu' Omnium rerum naturalium principiis, postquam 5 argumenta Aristotelis, Procli, Averrois te pro mundi aeternitate refutavit; Gener theol. dogm schol. 3, 3 etc. Ceterum sententia negans videtur praeferenda. Sane
1 patres contra ariano pugnante pro certo Supponebant, nullam creaturam esse vel etiam esse posse ab aeterno ideoque ex Filii aeternitate eum non esse creatum inferebant. Ita than a Siu Or. 1 c. arian. n. 29 ,Αudiant illi, res factas aeternas esse non potuisse, etiamsi eas Semper Deu PO- tuerit facere. Illae enim ex nihilo sunt, nec erant antequam fierent quae autem non erant, antequam fierent, quomodo cum Deo, qui semper est, OSSunt X-Si,tere 3 Cf. n. 14. 29 r. 24. I. 22 57 te. - Basilius . Eunomium J.6: No autem eju8dem insaniae esse putamus, tum creaturae aeternitatem adscibere, tum creaturae Dominum hoc testimonio privare. Cf. praeterea
Cyrillum lex thes. 88. 32 Zachariam mytilaenum qui fuse de hoc argumento disputat in . de opificio mundi; aliosque apud et avium de De III, 6 et noli institui theol theoret. t. 2 g 138.
2. Neque desunt rationes Aeternitas enim, quae competit creaturae X hypothesi ab aeterno productae, vel est successiva vel simultanen totius vitae perfectio. Atqui haec uni De competit, perfectam enim supp0nit immutabilitatem altera repugnat, cum nulla duratio succesiva constipi 08Sit sine initio reali nulla aeternitas cum initio nec generatim ulla durati quae sine reali clauditur, est infinita durati autem creaturae ab aeterno nune X