장음표시 사용
51쪽
non soἰum per omnisotentirem et inmectionem, se etirem essentire sua nec tamen iis circumscribitur, seia Si immensus.
Beela ratio Immensita Sicut ab infinitate, ita ab omni praesentia tibiquitate distinguitur. Infinita enim afficit perseetionem es- sunt talem Dei et Xeludit ab ea limitem Seu Carentiam aliet u perseetionis immensitas vero assi ei exsistentiam Dei seu exprimit modum exsistendi Dei solutum a conditionibus spatii Vi infinitatis possidet Deus
Omnem persectionem immenSita vero Xigit, ut Deu Omnibus Dei ac rebUS, quae Sunt vel SSe pOSSunt, intime adsit, ita tamen ut ab illis minime Contineatur, ei reumSeribatur, desiniatur hine Omnipraesentia Consequitur immensitatem, ab ea tamen diStinguitur. Nam n ubiquita Supponit eXSiStentiam rerum, non autem immenSitas. Quare . hae est attributum absolutum, illa denominatio externa; ideoque e. immenSita Deo On-Venit neeeSSario, ab Reterno, SSentialiter Omnipraesentia contingenter et in tempore. Non immerito autem immensitas describi potest ea eXSistendi divinae essentiae ratio, vi oujus in omnem dimen Sionem, qUne X- Stat vel XStare potest, ubique absque ui termino non per parteS, Sed Se tota diffunditur. Qua descriptio desumpta est e nostro imperseet Concipiendi modo Aetualis autem divinae essentiae diffusio Si omni prae- Sentia proprie dieta praeter OmnipraeSentiam enim per es Sentium Deus duplici alio modo adhue minus proprie dieitur ubique praeSen Seil. per cognitionem et potentiam Nam, Ut inquit AuguStinu Sep. 111, Deu setotu oeulUS St, quia omnia Videt totu manu eSt, quia omnia operatur totu pes St, quia ubique St.
53. er essentiam autem potest aliqua substantia esse triplici modo praesens circumscriptive definitive, repletive Seu inadaequat et cum excessu. Circumscriptive seu dimensive, quantitative, localiter, si R. tota quidem est in toto loco, sed . non tota in singulis partibus verum ita in toto, ut singulae ejus partes singulis loci artibus respondeant; et si e non Stextra illum locum, quem Oecupat. Hoc modo corpora sunt in loco. - Definitive aliqua substantia est in loco, si adest quidem a tota in toto, et , tota in singulis partibus, non ero . extra illum locum, quem Occupat. Hac ratione Spiritus sunt in loco. - Repletive est aliqua substantia in loco, si a tota est in toto, . tota in singulis partibus, et si e determinato loco nec circumscribitur, nec definitur, sed etiam extra illum locum reperitur. Hoc modo Deus est ubique Thesis, quatenus Deum dicit immensum, de fide est, ut constat ex symbolo Athanasiano, ex cone Lateranen Si IV. c.,Firmiter et Vaticani sess. 3 c. 1 n. 24). Adversarios recenSet Gener theol. I tr. 1 l. 1 . .
54. Demonstratio 1 Deum ubique praesentem esse et quidem a potentia, docemur Sap. 8, 1 Attingit a sine usque ad sinem fortiter et disponit omnia vaniter et Filius a Paulo Hebr. 1, 3 dieiturportan omnia
52쪽
42 rael. V. de Deo uno Thesis XCIV. Deus
verbo 'irtutis uae Deum adeSSe omnibu b. Ognitione, testatur idem Paulus Hebr. 5, 13: Non est ulla creatura invisibili in conspectu eju8 omnia autem nuda et aperta sunt oculis ejus Ceterum id sequitur ex omniselentia Dei, de qua aliaS. Deum eSSe ubique e per e S Sentiam
colligimus ex PS. 138 7 Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fuyiam '
Si ascendero in coelum, tu illic es, si descendero in infernum, ades. Si 8umpsero pennas meas diluculo et habitarer in intremi maris etenim illuc munus tua deducet me et tenebit me deaetera tua. Jerem. 23, 24 Si occultabitur vir in absconditis, et ego non ridebo eum, dicit Dominus ' Numquid non coelum et terram reo impleo, dicit Dominus aut ii 2 s. His Ver d. Deum non circumseribi, Sed SSe immenSum, patetis 2. Paralip. 6, 18 Si coelum et coeli coelorum non te capiunt, quanto magis domu8 8ta,
quam aedisicani ris. IS. 40, 12.
Quod 2 patres attinet, non est necessarium in re videnti multa testimonia afferre. rae ceteris a. egregie expressit Dei omnipraesentiam et immen Sitatem S. G egorius M. Moral. II, 12 : Ipse manet intra omnia, ipse extra omnia, ipse supra omnia, ipse infra omnia et Superior Si per potentiam, et inferior per sustentationem exterior per magnitudinem et interior per subtilitatem; sursum regens, deorsum continens, extra circumdaDS, interiuSpenetrans Nee alia e parte superior, alia inferior aut alia ex parte Xteriori atque ex alia manet interior; sed unus idemque totus ubique praesidendo
SuStinens, SuStinendo praeSidens, circumdando penetranS, penetrando cireum-dans. Quibus similia habet Isidorus hisp. sent. l. 1 c. T; Damianu OpuSe. 36 . . Eam Hildebertus cenomanensis episcopus pulchre hoc rhythmo de S. Trinit. V. 3 8. p. igne patrol. lat. III, 1411, qui etiam Abaelardo
Super cuncta, Subter cuncta extra cuncta, intra cuncta; Intra cuncta nec inclusus eXtra euneta nee Xclusus; Super cuneta ne elatus: Subter cuneta nec Substratus.
Super totus praesidendo, Subter totus sustinendo; Extra totus complectendo, intra totus es implendo. Intra nuSquam sal nunquam coarctaris, extra nusquam al. nunquam dilatariS: Super nullo Sustentaris, subter nullo fatigaris. Nituntur patres insuper . immensitatem et omnipraesentiam analogiiSillustrare, ut aeris ubique diffusi, solis universum virtute Sua replentis, unimae corpori molem praesentia sua substantiali vivificantis, sed et universum luStranti Sensu imaginatione, mente. Nam, ut inquit Thomas sinus V, 3 4, naturae visibile per varios quosdam gradu immensitatem Dei adumbrant alia enim per moli expansionem, alia per radiorum spa1 Sionem, alia per motionum Velocitatem, alia per sensuum et intellectuum pernicitatem diffundere sese ubique et in immensum dilatare assectant. si Ne vero e erremus in concipienda Dei praesentia, monent cum Augustino ep. 18 c. 4 n. 1L: In eo ipso, quod Deus dicitur ubique diffusus, carnali resistendum est cogitationi et mens a corporis Sensibus avocanda, ne quasi spatiosa magnitudine opinemur Deum per cuncta distundi, sicut humus
53쪽
aut humor, aut aer aut lux ista diffunditur omnis enim hujuscemodi magnitudo minor At in sui parte, quam in toto): sed ita potius sicut est magna
sapientia etiam in homine, cujus corpus est parvum. Et si duo sunt sapientes, quorum sit alter corpore grandior, neuter Sapientior, non St illa major in majore minor in minore, aut minor in uno quam in duobus, sed tanta in hoc, quanta in illo, et tanta in unoquoque, quanta in utroque. Et iterum in s. 30 enar. 2 n. 7 rem ita apte illustrat: Veritas est Deus. Veritas nec quadra est, nec rotunda, nee longa. Ubique praeSenS St. CLep. 118 . 23 Serm. 4 n. 7 tr. 35 in Jo. . . Quae similitudo admodum
Opportuna St, ut quadamtenus saltem concipiatur Deus totus in toto et totus in qualibet parte, et simul tamen solutus a quavis spatii conditione. Nam Veritas concipi potest ubique praesens, omni menti, tota in qualibet, tota in
omnibus, qui tamen ulla mente circumseribatur. Quare d. e patrum mente caVendum est, ne putemuS, Deum circumscriptive, vel l . definitive esse in loco hinc pluribus placet dicere, Deum,
quamvis it ubique, non esse in loco esse uspiam, ipsum esse locum ibi rerumque locum. Ita Damascenus . . I, 13 11 55 , Deus, cum Sit XperS materiae vel incircumscriptus, non est in loco. Ipse enim sibi ipsi est locus implens Omnia et Supra omnia consistens, atque ipse continens uniVerSa. Dicitur autem in loco esse ac locus dicitur Dei, ubi manifesta fit illius efficientia.' Cavendum est . ne putemus, Deum indigere loco neque enim propter indigentiam adest locis, sed ut praesentia sua creaturas sustentet ac regat. drem Augustinus tr. 2 in Jo. I, I n. 10: In mundo erat et mundu per eum factu est. Ne putes, quia Sic erat mundo, quomodo in mundo St terra, in mundo est coelum, in mundo est sol, luna et Stellae, in mundo arboreS, pecora, homines. Non sic iste in mundo erat, sed quomodo erat Quomodo artila regen quod fecit. Non enim sic fecit, quomodo faber facit forinsecus eSt area, quam facit . . . Deus autem mundo infusus fabricat, ubique positus fabricat, et non recedit aliquo, non extrinsecus quasi VerSat molem, quam fabricat praesentia majestatis facit, quod facit praesentia sua gubernat, quod fecit. Sic ergo erat in mundo, quomodo per quem mundus factus est. Cf. in PS. 22 n. . Denique δ. cavendum est, ne putemus Deum Omnia penetrando et pervadendo rebus commisceri. Nam etsi omnibus adest et inest, naturae tamen gradu, ut inquit essius II n. 18, et celsitudine infinite distat, in seipsum collectus et firmissime in sua puritate subsistens, ab omnibu Segregatus, nullatenus iis commixtus vel immixtus unde simul conjunctisSimus est et remotissimu8, praesentissimus et secretissimus, unitissimu Seu collectissimus et diffusissimus. Quo sensu intelligendi sunt nonnulli patres, qui quandoque docere Videntur, Deum sola operatione, non essentia creaturi inesse. Cf. Sche ebend 88. . Probatur thesis ratione Immensitas enim consequitur infinitatem nulli limitibus circumscriptam, omnipotentiam Dei, Sine cuju instUXunulla ereatura eSSe vel Subsistere potest et summam Dei perseetionem: nam quo perseetior aliqua Substantia est, eo majorem habere poteSt praesentialitatis sphaeram, ut loquitur Suare II, 2. CL Thoma 1. q. . 55 Corollaria. Ex immensitate Dei hae infert L era sciui II, 3:,1. OSS HOS Deum in omnibus rebus intueri, non solum ut in effectu,
Vestigio aut imagine, sed etiam ut ibi reipsa latentem, occultatum et eluti
54쪽
44 Trach. V. de Deo tino. De speciali praesentia Dei in loeo. Sipari quodam creatae naturae velatum . . . Sequitur'. OSSe OS Omnia intueri in Deo. Omnia enim ab ipso et intime penetrantur, et profundi88ime sustentantur et exterius diffusissime circumdantur . . . Sequitur 3 maXimum debere o concipere gaudium, quod tantum thesaurum intra OS, nimirum in anima noStra, in corde nostro, in omnibus animae viribu8, in omnibus corpori particulis habeamus nimirum Deum ipsum atrem Filium, Spiritum . eum tota potentia te. . . . Sequitur 1. debere nos semper tamquam in prae- Sentia Dei cum magna reverentia versari. Quem fructum inde jam collegit Clemens alex. Strom. VII, 7: Si autem alicujus boni viri praesentia per Sui observantiam et reverentiam eum, quocum verSatur, Semper in meliu larmat et effingit; quomodo is, qui cum Deo semper e8t praesen8, per Ognitionem et vitam et gratiarum actionem, non jure se melior Semper evadat in omnibus et factis et verbis et affectu Talis est is, cui est persuasum, Deum ubique adesse, non autem certi definitisque locis esse conclusum, ut eum Se Sine Oe88 aliquando existimaverit, noctu et interdiu intemperantiae se dedat et libidini. Prosequitur essius: Sequitur 5. revocanda eS Se cogitationeSΠOStras, qua eXtror8um per creatura dispersa habemu8, easque ad nos ipsos convertendas deinde in fundum animi descendendum, ibidem hoc immensum arcanum reperturi. Quae facile in concionem possunt converti.
56. Seholion. Cum Dei praesentia innotescat nobis ejusdem operatione, pro speciali Dei efficientia, quae alieubi se prodit, speciali modo Deus quibusdam in locis esse dici poterit, ut in coelo, tu ustis, in Ecclesia ete , Est ergo Deus), inquit s. ex nardus Serm. 6 in dedic Eccl. n. 2, in omni loco
omnia universaliter eontinens omniaque disponens, sed longe tamen aliter atque aliter. Apud homines malos est praestans atque dissimulanS, apud electos homine operan et SerVans apud Superos paseen et cubans, apud infero arguen et damnans . . . Itaque si dice1 licet, apud impios est in dissimulatione, apud iactio in veritate apud angolos in felicitate, apud inferos inferitate sua te. Et Hugo . . Victore de arca Noe morali I, I : Domus Dei totus est mundus domus Dei Ecclesia catholica est domus Dei etiam est quaelibet fidelis anima. Sed Deus aliter mundum inhabitat, aliter Ecclesiam, aliter unamquamque fidelem animam. In mundo est ut imperator in regno; in Ecclesia est ut paterfamilias in domo in anima est ut sponsus in thalamo. φUt vero haec specialis operatio vel incipit vel cessat, Deus venire, discedere etc. dicitur homines vero ad Deum accedere vel ab eo recedere dici possutit, si vel bene operando ei magi similes vel peccando dissimiles redduntur. Non locorum intervallis, inquit S. rosper ent. 23, acceditur ad Deum vel receditur ab eo; sed similitudo facit proximum, dissimilitudo longinquum. μ57. BeSIS XCV. Deus est omnino immutabiἐiS.
Beelaratio. Deum esse immutabilem docent One lateranen Se IV. C. Firmiter , et Vaticanum ess 3 e 1 n. 24). Vi hujus praerogativae excluditur a Deo omni mutati reali S. Dieimu realem, quia distinguitur mutati alia, quae intrinsecus subjectum amicitet est transitus subjecti de potentia in aetum vel de actu in potentiam ideoque est realis et alia, quae Subjeetum intrinSeeus non mei sed tantum
55쪽
Thesis XCV. Deus est immutabilis. 45
appellatione, quae inde consequitur: ut Si res Ob alterius rei imminutionem dieitur nune major, eum antea SSet minor Rusmodi relationis seu denominationis mutatio non adversatur divinae immutabilitati. Porro multiplex distinguitur mutatio reali pro ratione termini, a quo et in quem
fit transitus. Praecipuae mutatione ereaturae rationali Sunt 1. Seeundum exsistentiam seu tranSitu de non eSS ad SSe, qui tamen improprie mutatio, a nonnulli mutati metaphysica dicitur 2 ratione accidentium 3. Ognitioni S 4. O litioni et 5 ratione loci. Secundum haec Omnia Deus est immutabilis. 58. Demonstratio 1 Colligitur thesis praeeuntibus patribus et s. Thoma 1 q. 9 a. 1 e Varii praerogativi S, quae Deo QOnVeniunt. Sane omni&realis mutatio Supponit a potentiam Deu Vero actu est puriSSimus n. 33);
eum eo, quod mutationi Subjectum ipsa mutatione acquirit vel amittit: Deus vero est Simplieissimus thes. 2); Supponit d. plerumque quendam desectum et indigentiam illius, quod mutatione aeeedit Deu Vero Si tota esse plenitudo thes. l); ea e sere Oritur ex dependentia ab objectis eX- ternis Deus vero est plane independens ibique suffieientissimus denique e vere docet O Vatianu de Trinit. e. 3 immutati conversionis portio cujusdam Omprehenditur morti . . . Nam et inerementa Originem monstrant et detrimenta mortem atque interitum probant.
2. Immutabilitas Dei colligitur ex Scriptura, et quidem a ratione loci et scientiae ex iis essatis, quibus Deus exhibetur immensus n. 543 et omniseluc n. 71 S.); . ratione ex Si Stentiae X iis, quae HuSaeternitatem probant thes seq.); ideo etiam a Paulo Rom. 1, 23 - α me incorruptibilis dicitur e ratione qualitatum ex ae. 1, 17 Apud
quem Patrem luminum non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio quamobrem qua manen opponitur rebus mutabilibus Ps. 101, 27 n. 63 δ) d. ratione On Siliorum voluntati Sua l. Reg. 15, 29 Porro triumphator in Israel non parcet et poenitudine non flectetur; neque enim homo e8t, ut agat poenitentiam. Num 23, 19: Non est Deu qua8 homo, ut mentiatur, nec ut lius hominis, ut mutetur Mai. 3, 6 Ego Dominus hebr. Jehova OAu, quo nomine ratio continetur immutabilitatis et non mutor. Hine voluntas Dei dicitur in aeternum permanere PS. 32, 11 Oli Prov. 19, 21. 3. Eadem praerogativa colligi generatim potest ex illis verbis Dei: Ego sum qui um ΕXOd. 3, 14), in quae s. AuguStinu Serm. 7 n. 7Seribit: Esse est nomen neommutabilitatis. Omnia enim, quae mutantur, deSinunt esse quod erant, et incipiunt 8Se, quod non erant. SSΘVerum, SSe inCerum, Sse germanum non habet, niSi qui non mutatur.
56쪽
46 Trach. V. de Deo uno Exceptiones contra immutabilitatem Dei.
Ille habet esse, cui dieitur Mutabis eos et mutabuntur, tu autem idem ipse es PS. 01, 27 S.). Quid est Ego sum qui sum, nisi aeternus Sum QuideSt: Ego um qui 8um, niSi mutari non possum 3 4 Patre praeterea Oeent a. Sub De Omnia SSe mutabilia, O que magis . aliquid a mutatione ad immobilitatem aceedere, quo magis ad Deum accedat eique adhaerescat et in e firmetur; ideoque e. VeriS-sima esse Pauli verba Tim. 6, 16 Qui Deus solus habet immortalitatem. Vera namque, inquit Bernar du Serm. 1 in Cant. n. 5, et integra immortalitas tam non recipit mutationem, quam nee sinem, quod Omni mutatio quaedam mortis imitatio sit. Omne enim quod mutatur, dum de uno ad aliud transit esse, quodammodo neeeSSe Si moriatur quod St, tesse incipiat, quod non est. Quod Si tot mortes, quot mutationes, ubi im
59. Seholion I. De affectibus irae, indictae, poenitentia etc., qui in
divinis literis Deo tribuuntur quique mutationem inVolVunt, praeeuntibu patribus notetur, illa vel metaphorice esse intelligenda, vel quod in idem fere recidit, . Scripturam loqui ad captum nostrum et Deum suscipere, ut ait Tiatullianus adv. Marcionem II, 27, humanos Sensus et assectuS, per quOS vim majestatis suae intolerabilem utique mediocritati humanae humilitate temperaret. Quapropter ejusmodi effata sunt intelligenda modo, qui Deum decet, quo omnis imperfecti excluditur. Bene Augustinus Confess. I, 4:, Immutabili mutans omnia nunquam novus, nunquam Vetu8, innovan Omnia . . . maS, ne neStuaS; Zela et Securus es; poenitet te et non doles, irasceris et tranquillus es opera .muta ne muta consilium. φ60. Seholion ΙΙ. Eaeceptio contra Dei immutabilitatem solvitur. Omissa interim difficultate, quae oritur ex divina libertate contra immutabilitatem, ad illam ex operationibus Dei ad extra, quibus aliquid in tempore perficit, petitam concedimus quidem eam esse admodum gravem et si vis insolubilem quod tamen nemini mirum videbitur, qui incomprehensibilitatem
non dico Dei, sed vel operationum animae nostrae consideret reSpondemuS deinde, in quovis actu divino esse distinguenda: n. ipsum actum Seu EVS9Iειαν, b ejusdem terminum et e relationem, quae inter utrumque Oboritur. Actus, i Hoc vidit etiam Plutarchus, qui ita segregis disserit apud Eusebium
paeaeparat. Vnng. XI, II , Ridicule sane facimus, qui mortem unam timeamus jam mortui toties totiesque morientes Succedente sene vir exstinguitur, ut Vir juvene, juvenis puero, puer infante exstincto succedit imo hesternus in hodiernum interiit, ut in crastinum interit hodiernus. Manet autem nemo, nemo unus est, Sed omnino multi efficimur, dum circa unum aliquod simulacrum exemplarque commune Olutntur assidue labiturque materia. Enimvero si iidem manemus, qui tandem alia nobis placent modo, qui aliis antea ducebamur qui contraria vel amamus aut odimus Vel praedicamus aut damnamus 3 . . . Nec enim plura Deus est uti nostrum quilibet, qui congerie quaedam sumus e Omni SeXCentarum varietatum diversis ex casibus mutationibusque genere et quadam eluti universitate conflata atque permixta. f. Potavius III, 44. Τ h oh a s scit u DV 848. Stentrumth. 17 in primis LeS-sius l. 3.
57쪽
Thesis XCVI. Deus est aeternus. 47 qui re non distinguitur ab ipsa essentia divina, est aeternus terminus est vel aeternus, si a Deo non distinguitur, vel in tempore Xsistens, si Deo est extraneus relatio autem, Si consideratur ut indistincta a terminis, a quibus oritur, participat de proprietatibus utriusque termini, est Scit aeterna etin, Si in Deo consideratur temporalis, Si consideratur in creaturis Si vero consideratur relatio consequens operationem Dei ad extra est quidem realis in termino, rationis tantum in Deo. Atqui nova relatio rationis infert tantum mutationem secundum rationem et hinc secundum denominationem; quare Deus dici nequit realiter mutatus, etsi in tempore dici debet creans, cum ante di-eendus esset non creans Sicut veritas, quae in tempore mente illuminat, scientiam infundit, errorum tenebras dissipat, non mutatur, quamvis haec in tempore in nobis operetur ita Deus in tempore opera mutat, is Se non mutatur. HI Ut explicetur quomodo Deus non mutetur, cum hominem justum diligit, dein peccantem odio habet, dicimus, in Deo unicum quidem esse divinae voluntatis actum, qui tamen ob suam perfectionem et infinitam ἐυεργειαν, innumeris actibus re distinctis, amoris scit. odii, gaudii te aequivalet in ereaturis vero hos actus revera differre objecto et modo in illud tendendi. Idem ergo actus divinus tendens in diversa objecta pro eorum indole et merito induet rationem amoris odii gaudii etc. Quare mutato objecto, ut si justus fit peccator, non mutatur actus, quemadmodum in voluntate creata, quae tota nunquam est actuata; sed alia tantum erit actus divini ad objectum relatio.
Sicut lux, inquit Augustinus de Trin. V, 16 ubi fuse hanc expendit di
ficultatem), infirmis oculis aspera, firmis lenis est ipsorum Scit mutatione, non sua. De civ. Dei XII, 14 s. in s. 72 n. 7. Quare quod est causa distinctionis mea Lis actuum in voluntate creata, fundamentum praebet ut ratione distinguamus in unico actu Dei varios veluti actus. Quod si haec non sufficiant
solvenda difficultati, repetere licebit pulchra Augustini verba Confess. I, 6:, Quid a me, si quis non intelligat Gaudeat et ipso dicons: Quid est hoc 3 Gaudeat etiam sic et amet non inveniendo invenire potius te, quam inveniendo non invenire te. CL Becanus c. 7. 10 q. 16 18 Sche eben g 75.62. hesis XCVI. Deus est aeternuS.
Beelaratio Aeternitas et aeternum multiplici significatione etiam in divinis literis occurrunt is Significat enim . durationem eum initio
et sine, Sed diuturnam vel 2. durationem eum initi et SueeeSSione, Sed Sine sine vel 3. durationem Suecessivam, sed absque initio et sine ut eum philo Sophi quaerunt, num possibilis Sit mundus aeternu S; Vel 4. durationem Sine initio, sine et Sueeessione, et haec St aeternita propriai Fere eadem dici possunt de voce graeca esto, de qua scribit Dama Scen US de fide orthod. II, 1: Sciendum itaque, nomen seculi seu aevi αἰῶυος multipliciter accipi complura enim significat. Nam et hominis cujusvis vita tu, dicitur; luivitem tempus mille annorum appellatur. Ad haec Hre, nominatur totum praesentiSVitae curriculum et futura illa ac post resurrectionem immortalis vita. Quin esuiu quoque dicitur non tempus, nec temporis pars ulla solis motu ac cursu definita, Sive ex dierum noctiumque serie conflata, sed ille velut temporalis motus ne patium, qu0d Una cum iis, quae aeterna sunt, protenditur. Quod enim iis quae tempori Sub- sunt tempus est, hoc perpetuis est seculum Q uv. s
58쪽
48 raef. V. de Deo uno. hesis XCVI. Aeternitatis notio.
Dei, quae unanimi theologorum approbatione desinitur a Boethio de eonSol phil. l. 5 prosai: Interminabili vitae tota Simul et perlaeta possessio. Ut illius notio illustretur, conseramus eam eum notionibu aD finibUS. 1. Collata notione aeternitatis cum notione immutabilitatis, patebit
eam vix ab hac differre, quare Augustinus de Trin. XV n. 8: Aeternus, immortalis, incorruptibilis, immutabilis unum quatuor ista significant. Quod si assignandum est discrimen, dicimus, aeternitatem immediate excludere successionem, hine mutationem immutabilitatem immediate excludere mutationem, ideoque SucceSSionem. 2. Collata aeternitate cum immensitate dici debet aeternitas a relate ad tempus esse quod immen8itas est relate ad spatium; quaro sicut immensitas absolute consistit in eo, quod Deus solutus est ab omnibus conditionibus spatii, nullo circumscribitur desiniturqne loco, sed est Super omnem locum ita Deus Vi aeternitatis nulli tempori est obnoxius, sed Super omne tempus. Hinc S. An Selmus Monolog. c. 18 audet dicere , Non ergo fuit heri aut erit cras, sed heri hodie et cras est imo nec heri, nec hodie, nec cras est, Sed simpliciter est extra omne tempus. Et a Dionysius Areop. de div. Omin. c. 5 ,Α nec erat, neque erit, neque factu est, neque fiet, imo potius nec est quidem. Verum e sicut immensitatem sine relatione ad Spatium non concipimus ita nec aeternitatem absque quadam ad tempus relatione; quocirca Apoc. 1, 4. 8; 4, 8 Deus aeternus dicitur qui est et qui erat et qui venturus i. e. futurus est: non ac si Deus temporum disserentiis obnoxius sit, sed quia simplicissima sua
aeternitate illas complectitur , Ibi nihil est praeteritum, inquit Augustinus in Ps. 101 n. 10, quasi jam non sit nihil est futurum, quasi nondum sit. Non est ibi nisi est; non est ibi fuit et erit; quia et quod fuit, jam non est; et quod erit, nondum est sed quidquid ibi est, nonnisi est. Luculentius vero
tract. 99 in Joan. n. 5, ubi explicans verba Christi: Quaecunque audiet, loquetur Joan. 6, 13), postquam monuit, ne Verbo futuri tempori moveamur, Subdit , In eo, quod Sempiternum est, sine initio et sine fine cujuslibet tem poris Verbum ponatur, Sive praeteriti, sive praeSentis, Sive futuri, non mendaciter ponitur . . . Fuit in praeteritis seculis, est in praesentibus, erit in futuris. Fuit quia nunquam defuit; erit, quia nunquam deerit; St, quia Semper est. Neque enim velut qui jam non sit, cum praeteritis occidit, aut cum praesentibus velut qui non maneat labitur aut cum futuris velut qui non fueratorietur. Proinde cum Secundum volumina temporum locutio humana Variatur,
qui per nulla deesse potuit aut potest aut poterit tempora, vere de illo dicuntur cujuslibet temporis verba. Cf. Confess. I, 6 Thomas in 1. dist.
Quare d. sicut, ratione immensitatis Deum dicere possumus esse ibi- quo et nulli bi ut docet Anselmus): ita de Deo possunt adhiberi vel negari verba temporum disserentias significantia sicut ' Deus absque divisione singulis adest locis, ita sine successione totus temporibus adest singulis; sicut I. ratione specialis operationis divinae Deus dicitur hic vol illi esse, ubi scit ejusdem operatio specialis manifestatur: ita ratione termini, quem producit in tempore, hujus disserentiae de Deo aeterno praedicari possunt, unde dicere Os Sumus: Deu creavit, conservat, judicabit mundum Sicut vero
59쪽
Deus est aeternus. 49: Deum ubique esse concipimus et ultra omnem locum l. e. immensum, ita Deum ratione suae aeternitati ultra Omnia cogitamu tempora. Nec tu tempore, inquit pulchre Augu Stinu ConfeSS XI, 13 n. 6, tempora praecedis, . . . sed praecedis omnia praeterita celSitudine Semperi praesentis aeternitatis, et superas omnia futura, quia illa futura Sunt, et cum Venerint, praeterita
erunt, tu autem idem ipse es et anni tui non deficiunt Ps. 101, 23). Ets Prosper vel alius auctor antiquus de provid. V. 175 8.: Ille manet simul aeta tenens et agenda futuris Ulterior, tum praeteritis prior, omnibus unuSPraesens, et Solus in tempore tempora condens: Utque aevi spatia ac numeros praecedit et Xit, Sic nullo immensus cohibetur in locorum. 3. Aeternitas collata cum ii mima e in eo convenit, quod est rei exsistentis duratio differt vero, quod tempus est duratio succeSSiva, aeternitas curet omni successione, Seu ut id belle expressit Boethius de consol phil prosa est. , Nunc fluens facit tempus nune stans facit aeternitatem; et eassianus de incarn V, 8 , Temporalitatis est fieri, esse aeternitati8. - , ID
illo enim, inquit Gregorius M. Morat. XX, 3 in Job 30, 2 l, nec praeterita nee futura reperiri queunt, sed cuncta mutabilia immutabiliter durant, et qua in seipsis simul eXsistere non possunt, illi simul omnia assistunt, nihilque in illo praeterit quod transit, quia in aeternitate ejus modo quodam incomprehensibili euneta volumina seculorum transeuntia manent, currentia stant. Quapropter theologi cum L aes iii IV, 4 conferunt tempus cum flumine
praetercurrente, aeternitatem cum rupe immota, vel cum puncto, circa quod
describitur circulus sicut enim punctum illud respondet tot circumferentiae et singulis ejus punctis, ita aeternitas respondet, et assistit toti tempori, et singulis ejus momentis. Ex qua aeternitatis notione liquet, quantum perfectionis et beatitudinis in Deum redundet collectim enim possidet, quidquid boni in successione indefinita alii non nisi guttatim et divisim experiri et gustare possunt. Cf. Anselmus Onol. c. I 8 s. opusc. XXVIII).63 Demonstratio. Dogma hoc Symbolo athan a Siano, proseS-sione fidei cone lateranen Si S .,Firmiter atque eone Vati Cani SeSS. Me 1 n. 24 expressum demonstratione vicindiget, nam 1 teste Tertulli an adv. Marcionem I, 3 omnium OnSeientia
agnoseit Deum Summum SSe magnum in aeternitate Onstitutum, inna
tum inlaetum, Sine initio, sine fine. Ad haec 2 aeternita est Onsectarium immutabilitatis et plenitudini fetibeSSe, quam Deu Sibi vindieat EX. 3, 4 Oeans se n. Tr). Unde praeelare S. Bernardus in Cantie 31 11. 1 seribit: Quidquid veniens ex eo quod sita non cessat tendere in id quod erit, transitum Sane habet per 8t, Sed omnino non St. Nam quomodo est, quod nunquam in Odem Statu permanet Solum proinde vere est, quod nec afuit praeciditur, ne ab erit expungitur Sed solum atque inexpugnabile remanet ei est, et manet quod est Nee fuit sane tollit illi esse ab aeterno, nee erit eSSein aeternum ae per hoc sibi vindicat verum esse, id est increabile, interminabile, invariabile. Ἐs Hilarius de Trin. 1, 5.
Hur ter, Ompend theologiae II, 9. d.
60쪽
50 Trach. V. de Deo uno. Deus est spiritus.
3. Dei aeternitatem testantur Scripturae PS. 89, 24S: Priusquam
monte sterent aut formaretur terra et orbi8, a seculo et u8que in eculum tu e Deu . . . Quoniam mille anni ante oculos tuos tamquam dies he-8terna, quae praeteriit, et cu8todia in nocte i. e. vigilia, quae etiam brevior est die trium tantum horarum); 2. Petri 3 8 Unum vero hoc non luteat 68, cari88imi, quia unus dies apud Dominum sicut mille anni et mille anni sicut dies unus. et Ps. 101, 26 SS. Initio tu, Domine, terram fundasti et opera manuum tuarum sunt coeli. Ipsi peribunt, tu autem permane8, et omne Sicut e8timentum etera8cent, et sicut opertorium mutabis
eo8, et mutabuntur . tu autem idem ipse es, et anni tui non inolent. Quibus triplex aeternitatis haraeter designatur, arentia Seil initii, sinis, Suecessionis, quam ChriStu quoque videtur eXeludere Sempiternum praeSenS sibi adscribens JO. 8, 58 Antequam Abraham steret, ego sum et Eeeli 42, 21: Qui est ante eculum et 8que in eculum Patrum doctrinam audivimus in thesis declaratione.
D attributis Dei actuosis seu de vita Dei. 64. Deus est spiritu8. Iam via Xeellentiae quam via ausalitatis eum Augustino de Oetr Christ. 1, 7 S., de civ. Dei VIII, 5 insertur Deum eSSe Spiritum et quidem purum quam illationem confirmant eripturae sive diserte Oan. 4, 24 Spiritus est Deu8, et eos, qui adorant eum, in piritu et eritate oportet adorare. Sive nequivalenter eum a Deo proprietates adSeribunt, quae Spiritui Solum Ompetunt, ut Omnipraesentiam et immenSitatem n 54), intellectum, voluntatem etin eum b. HUS Spiritus exhibetur qua Spiritus Sapientiae et intellectus, spiritus consilii et sortitudinis, Spiritu Scientiae et pietati IS. 11 2 eum e. Xhibetur auetor Charismatum, quae ad intelleetum voluntatemque referuntur 1. Cor.
12, 448. Cum d de Sapientia Dei dieitur Sap. 7, 22 s. Est in illa spiritus intelligentiae, anctus, unicus, multipleae . . . omnem haben virtutem, omnia prospiciens, et qui capiat omnes spiritus, intelligibilis, mundu8 8ubtilis . . . et cum it una, Omnia potest, et in e permanen Omnia innovat, et per nationemininima Sancta 8 transfert, amico et propheta con8tituit. Quem in l. f. Lorinum. Traditionis sententiam expressit Origae nae S de prine Ι 1 n. 6: Non ergo aut Orpus aliquod aut in Orpore putandus est Deus), Sed intellectualis natura, simplex nihil omnino in se adjunetioni admitten . . . Ut Sitis omni parte μουὰ et ut ita dicam ευας et menS. Quapropter One Vati ea num ess 3 e. 1 doeet Substantiam divinam esse Spiritualem. Nomine autem spiritus intelligimus substantiam simplieem et immaterialem i. e. intrinSeeu independentem a materia inessendo et Operando, et quia immaterialitas est ratio intellectualitatis,