장음표시 사용
71쪽
De medio scientiae divinae. 61ctentem ipsa enim Omnium cauS Seip8am Og ΠOScen nullo modo ea, quae ab ipsa sunt et quorum causa est, ignorabit. Hac igitur Deus re cognoscens non eientia rerum, sed scientia ut ipsius ipsas novit.' Quae tamen non ita eXclusive accipienda sunt, ut non etiam vere dici possit Deum videre res creatas in se ipsis. Non desunt enim qui tueantur, Deum Videre res creatas etiam in semetipsis quo tamen non dicimuS, re esSe auSum proprie dictam scientiae divinae, sed significamu8, Deum res creata cogn08cere etiam Secundum
seipsas, adeo ut scientia divina terminetur in ipsis, et ipsae eeundum suum esse reale et objectivum terminus sint divinae scientiae. f. Franget in h. 39 Sedale ut gen q. 3 c. 2 a. 14 Statuit, e veterum communi sententia dicendum videtur Deus creata non cognoseit nisi in Se ipsi non Solum tamquam medio quo, sed tamquam medi in quo, ut ipSe se Xplicat. 80. Quo medio praevideat Deus futura libera. Longe acrior St contr0Versia de medio, quo Deus cognoscit futura libera Qua de re censemus 1 Deum futura libera sive absoluta sive conditionata non videre in uis decretis voluntatem liberam antecedenter ad aetum praedeterminantibus Rus modi enim deeret n. non videntur posse bene conciliari cum libertate creatae Voluntatis; neque . cum illa non paucorum patrum doctrina n. 73), 0n ideo futura libera esse, quia a Deo videntur, sed ideo videri, quia erunt. Illud scire interest, inquit Damascenus . . II, 30 Deum omnia quidem praescire, Sed non Omnia praefinire. Praescit enim ea, quae in D OStra poteState Sunt at non idem ea praefinit. Nec tiam malitiam patrari vult, nec rursus Virtuti Vim affert Neque juvat e provocare sive ad Scripturae ), sive ad patrum dicta, quibus affirmant, Deum omnia scire in decretis suis immutabilibus et in quantum est Omnium causa. Haec enim . non ita intelligi possunt, ut pereat libertas. 3. Si ea presse sumuntur, Deus constituitur auctor peccati Deinde . in ejusmodi testimoniis saepe sermo est de effectibus, qui vel a Solo pendent Deo, vel a causis neces artis, vel de iis decreti8, quae reguntur praescientia futurorum liberorum, ideoque eam jam praeSupponunt. Praeterea di licet sensu latissimo sumantur illa verba Deus facit ventura Vel similia, omnia tamen Xigunt, ut dicamus, Deum aliter facere ea, quae PeΓ-tinent ad ordinem moralem, qui naturae vires non Xcedit aliter ea, quae Spectant ad ordinem supernaturalem aliter denique mala moralia, Si SenSualiquo sano dici possit Deum haec facere. Ceterum . non VidemuS, qua SegeSi HSmodi theoria e plerisque effatis, quae pro ea afferri solent, inferri p08Sit, eum non necessario exigant decreta voluntatis divinae actus physice praedeterminantia Nam certum est, nihil exstiturum esse Deo non olente Vel non
permittente n. 7). Quare verissim diei potest, Deum omnia videre in Sui S deeretis, quibus singula vult vel permittit. Sed haec ipsa decreta divina jam praesupponunt, ut sint provida et liberum non perimant arbitrium, cognitionem certam omnium, quae sub qualibet conditione sint futura nisi forte quis dicat, Deum etiam futura conditionata cognoscere in decretis suis conditiO-
Ephes. I, II Qui operatin omnia secundum consilium voluntatis uae PrOV. 2I, I Sicut divisiones aquarum, ita cor regis in manu Domini, quocunque Oluerit inclinabit illud; Is 45, 11 sec. LXX: ὀ Θεις ... θ ποι- σας α περλ ὀνα. s. ense in Katholi 1873 II, 5254s. Frangeli thsis 43 Thomas sinu VII, 3 SS., qui copiose e patribus decreta praedeterminanti rejicit.
72쪽
62 Trach. V. de Deo uno. Divisiones scientiae divinae. natis, quibus scit Deus decernit, ad quid voluntatem creatam in qualibet conditione velit praedeterminare, quam miram opinionem egregie refellit astida l. c. c. 7. Ergo non vi decreti primum Scit Deus, quid futurum sit sub determinata conditione, sed tantum illius futuri liberi actualem exsistentiam. 2. Ad explicandam praescientiam futurorum Sufficiens non videtur sententia, quae contendat Deum ideo cognoscere fatura libera, quod hinc quidem ea vere exstitura sunt, inde vero intuitus Dei aeternus a prorsus immutabilis est, ita ut aeternitate sua omnia transgrediatur tempora hinc consequi, omnia Deo in sua aeternitate esse praesentia ideoque ab eo videri nam aliis praetermis Sis, haec soluti non est ad aequata, nec nodum difficultatis, quae inest huic mysterio, solvit: nam Deus haec futura libera videt, antequam eorum exsistentiam decernit, ideoque antequam a XStitura cognoscit, per scientiam e d i a m unde scientia visionis non est prima lanS, e quo hane cognitionem haurias e camura c. 10 q. 0; a quae in I p. d. 4.3. Adaequat tunc tantum solvitur nodus quae8tionis, cum Xplicatur modus, quo Deus videt futura onditionata, inter quae Oeenseri debent etiam futura libera absoluta ante conceptum decretum de condendo mundo Qua de re duplex est sententia, quarum una a theologi non paucis iisque haud sper-nondis Hena laudat biscentos defendi solet ideo scit videre Deum futura
libera sub c0nditione nunquam ponenda exstitura, quod hinc quidem illius intellectus, utpote infinitae perfectioni summe e8t perspica atque ad Omne verum perspiciendum determinatus, adeo ut nulla particula veri eum effugere possit: inde vero negari nequit, haec futura Veritatem habere determinatam, semper enim Verum Si creaturam liberam hae illave conditione posita hoc illudve esse aeturam. Cf. in primi Suare de scientia ut conting. et proleg. 2 de gratia Frangelinth. 4288. - Bellar minus de gr. et lib. arb. IV, 15 cum Becatio alii Aque censet, Deum praevidere futura libera sive conditionata sive absoluta in comprehensione libertatis creatae. Cui tamen sententiae illud opponi Solet, cum ea ODSiStere non posse vel actuum libertatem vel praescientiae in- fallibilitat0m; atenus enim Deus infallibiliter e voluntatis comprehensione cogΠ0Scere OSSet, quid ea actura esset, quatenuS inter actum primum et secundum nexus esset e se infallibilis atqui tali nexu admisso perit voluntatis indisserentia, in qua consistit ipsa libertas. In tanta hujus mysterii obscuritate praeplacet nobis responsio S. Augustini in Ps. 49, 18: Ne forte hoc a me, fratre8, XSpectetis, ut X-plicem vobis, quomodo cognoscat Deus; hoc solum dico, non Sic cognoscit, ut
homo non Sic cognoscit, ut angelus et quomodo cognoScit, dicere non audeo, quoniam et scire non O88um. Unum tamen Seio, quin et antequam 8Sent, omnia noverat Deus. Vere proinde mirabilis facta est scientia tua eae me confortata est et non potero ad eam PS. 38 6.81. III. Restat, ut de potioribus divisionibus scientiae divinae loquamu Fundamentum distinctionis non aliunde petitur, quam ex objecti cogniti diversitate, quod Deus simplicissimo actu attingit. Ex objectis enim
1 alia necessaria sunt, alia ita XSiStunt, ut non esse etiam possent seu Sunt contingentia, eo quod eorum exsistentia pendet a libero arbitrio sive Dei sive etiam creaturae. Scientia Dei, quatenus priora attingit, dicitur a recentioribus necessaria vel naturalis : quatenus altero loco reeensita intuetur, libera sive contingeΠ8.
73쪽
1De voluntate Dei. 632. Iterum objectorum alia sunt physice XSi Stentia, alia tantum possibilia. Illa Deus velut coram se intuetur, hae mente ae intelligentia comprehendit Exsistentium cognitio scientia visionis dicitur, possibilium comprehensio scientia simplicis intelligentiae. De scientia media. - 3. Inter utriusque divisionis membra interseritur claritatis gratia, non spiritu novitatis, tertia scientia, quae ratione loci intermedii, quem occupat, Scientia media dicitur, eaque Versatur circa futura libera conditionata. Jure autem occupat locum intermedium, convenit enim eum utroque membro utriusque divisionis, sed simul etiam ab utroque discrepat. Sie X. gr. cum Seientia naturali convenit, quia antecedit omne decretum liberum voluntatis divinae sed discrepat etiam ab illa, eo quod aliud atque aliud Deus cognoscere posset pro diversa libera voluntatis creatae determinatione sub eadem conditione ideoque convenit cum scientia libera et contingenti, a qua tamen iterum disser eo, quod non supponit decretum actu in Deo eXsisten8, quo decerna eorum exsiStentiam Actu quoque, qui ejus sunt objectum et futuri biles dicuntur medii sunt inter actus mere possibiles et vere futuros. Non desunt tamen grave theologi, qui cum ultro De cognitionem actuum liberorum conditionatorum Vindicant, adaequatam enSeant partitionem scientiae divinae in scientiam visionis et scientiam simplicis intelligentia illamque, quae media dicitur, ad hanc revocant. Ita Salmeron, Valentia, Vasque et Bellar minus, samberius etc. ita et veteres schola theologi. Quare in hac materia sedulo distinguatur quaestio de re aquaestione de nomine, quae indisserens censeri potest, non vero illa. 4 Alia partitio est in scientiam approbationi S PS. 1, 6 2. Tim, I, 19ete et reprobationis Matth. 7, 23 Lue. 13, 27 prout cognitio Dei adjunctum habet actum voluntatis complacentiae vel aversionis Medium locum inter utrumque membrum occupat Scientia Simplicis notitiae, quae scit. nullum ejusmodi aetum voluntatis comitem habet. Nomine tamen scientiae approbationis veteres theologi intelligebant etiam scientiam Dei praeticam, quae rerum effectioni praelucet. Aliae distinctiones minoris sunt momenti atque ex ipsis, quibus nunciantur terminis, intelliguntur. De divisione scientiae Dei in speculativam et practicam cs Thoma in I p. q. 4 a. 16; et de toto hoc argumento opus egregium id Rui de deis et vita Dei de scientia media cum utilitate legetur M ann hart ingenua indoles scientiae mediae.
De voluntate Dei. 82. Quae voluntatem Dei Speetant, revoenre OSSumia ad HUS Objectum, praerogati VRS, Varia partitione S, RUt US.
1. De voluntatis divinae objecto.
83. De objecto voluntatis divinae disserentes supponimuS 1. Divinae Voluntati objectum prineeps, quod ipse eeeSSari amni, SSe di-Vinam SSentiam Seu bonitatem 2 objectum secundarium illudque Simplici complacentia necessario dilectum esse ipsa creatura pOSSibileS; 3. Voluntatem divinam etiam circa creaturaS, Si quae SVnt, VerSari; 4. Objectum formale motivum et adaequatum divinae voluntati eSSe pSam
74쪽
64 Trach. V. de Deo uno. h. XCIX. Deus non est auctor pecenti.
divinam bonitatem 5 nullum malum qua tale Objeetum esse divinae voluntati S 6. malum ver Sive poenae Sive defeetu naturali per Reeiden Olaeetum SSe OSSe divinae voluntatis. Hae enim ViX ullam prae Se ferunt dissieultatem. Cum vero de malo um lio e speetalis Sit dissicul
Declarati p. I. Thesis est contra quosdam e reformatoribus Sec. XVI. et etiam contra haereticos veteres, intra quos mediam tuetur Ecelesia sententiam, ut notatis Augustinus inci de haeresibus c. 65. 66: Coluthiani a quodam Colutho c. a. 316), qui dicebat Deum non sacere mala, contra illud, qu0 scriptum est: Ego Deus creans mala Is 45, ); floriniani a Florino e. a. 80 , qui e contrari dicebant Deum creasse mala, contra id, quod scriptum est Fecit Deus omnia et ecce bona valde Gen. I, I), ae per hoc quamvis contraria inter se dicentes, tamen ambo divinis eloquiis resistebant. Creat enim Deus mala poenas u8tissimas irrogando, quod Coluthus non videbat:
non autem mala creando natura atque substantias, in quantum sunt naturae atque substantiae, ut Florinus errabat. Non intendimus in thesi demon-Strare, Deum pesteare non pOSSe quod vi quiSquam neget Sed ostendemus, nullatenus posse admitti impiam eorum Opinionem, qui censeant, Deum ab aeterno Velle, decernere, praedeStinare peccata creaturarum rationalium, et in tempore sive mediat sive immediate impellere homines ad peccandum. Id unum concedimus, Deum alVa sua Sanctitate po88 permittere peccata et nonnisi ea
permiSSione Supposita, eadem ordinare pro sua sapientia, bonitate et potentia in finem bonum. Qua assertio nullam quidem habet difficultatem theologicam difficultatibus tamen Xegeticis est obnoXia, cum locutione aliquae S. literarum adversariis favere videantur. Ea autem est de fide ex eone trid0ntini Se88 6 an 6 , Si quis diXerit, non esse in potestate hominis vias suas malas facere, sed mala opera ita ut bona Deum operari, non permissive Solum, Sed etiam proprie et per Se adeo ut sit proprium ejus opus non minus proditio Judae, quam Oeatio auli, A. S. g85 Demonstrati p. I. 1. Probatur e divinis literiS, quae vela exhibent Deum gravi SSime prohibentem Omne peeentum abS-que Xeeptione et pestentore Severi SSime punientem. Quo Vero gravior poena, eo magi muni seStat, quantum displiceat culpa legislatori. Nulla autem poena major poeni aeterniS, quibu Deu punit omne grave pee
inquit ad rem . Athana Stu de inearn adu apoll. II, 6, Dei judicium, quo condemnatur ille, qui peccavit Si enim implicita peccato cogitatione molituS Si DeuS, quonam pacto Condemnet eum, qui peeeaverit 3 Nam nulliu rei, ei*US S auetor DeuS, ultor St pSe, urget merito Fulgentius ad Monimum I, 19 vel b. diSorte teStantur, Deum abominari, detestari, Odi SSe malum, iniquitatem PS. 5 5: Mane adstabo tibi et ridebo quoniam non Deu vo-
75쪽
Τhesis XCIX. Deus nequit intendere peccatum. 65lens iniquitatem tu es, neque habitabit uinta te malignu . . . Inrum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus PrOV. 15, 9 Abominatio est
Domino ni impii Judith 5, 21 vel
e ut motivum efficax ad Sanetitatem Sectandam malumque fugiendum proponunt Dei Sanctitatem Odiumque, quo mulum VerSatur Lev. 11 44 Sancti estote, qui esto unctus sum; I9, 2 Matth. 5, 48: Estote ergo os perfecti, icut et Pater e8ter coelestis perfectus est; vel d. negant Deum ratione Suae Sanctitati ad peccatum pellicere posse; celi. 15, 12: Non dicas, ille Deus me implanavit non enim necessarii sunt ei homines impii; ae. 1, 13: Nemo cum tentatur, dicat, quoniam a Deo tentatur Deus enim intentator απε ραItoc malorum est
ipse autem neminem tentat. Unusqui8gite ero tentatur a concupi8centia sua abstractus et illectus. Deinde concupiscentia, cum conceperit, parit peccatum peccatum ero, cum On8ummatum fuerit, generat mortem. Probat autem apOStolu propositionem Suam Deum neminem tentare, tum quod
Pater luminum St V. 17, a quo nonniSi bona dimanant tum quod voluntarie nos genuit v. 18 atque in filio adoptavit, quibu propterea nonnisi bonum vult. Neque his obsunt, quae alibi legimuS, quod Deu quOSdam tentet. Nam aliter Deus tentat, inquit Ambrosius de Abraham l. 1e. 8, aliter diabolus diabolus tentat, ut Subruat Deu tentat, ut eorOnet. ris Tertullianus de Orat. n. 8 AuguStinu de dono perSev. e. 6 n. 12. Quare Hab. 1, 13 legimus: Mundi sunt oculi tui, ne ideas malum, et respicere ad iniquitatem non poteri8. Quod Si ne respicere quidem ad malum poteSt, quant minus illud velle et intendere hince Omnis, qui natu e8 eae Deo, peccatum non facit, quoniam emen ipsius in e manet, et non potest peccare, quoniam eae Deo natu e8 1. JO.3 9 quo nihil emeaeiuS, ut doceamur Deum non pOSSe velle peleatum. Ideos. Scripturae tam instanter hortantur ad Seriam poenitentiam, quod Deus nolit mortem peceatori EZ. 18, 23 32 33, 11.2. Probatur ex patribus, quorum hac in re unanimis est sententia, sive eum a distinctione facta inter praescientiam et praedestinationem docent, Deum plura prae se ire, quam praedestinare. Praescit enim peccata, quae nullatenus praedestinat. Ita X. gr. Augustinus de praedest. S. c. 10:, Praedestinatio sine praescientia non potest esse, potest autem esse sine praedestinatione praescientia praedestinatione quippe Deus ea praesciVit, quae fuerat ip8 facturus . . . praescire autem potens est etiam quae ipse non facit, Sieut quaecunque peccata. Cf. supra Damascenus . 80 in primis r OS- per in respons ad capit gallorum cap. 1. 3. 6. 11. 12. 14 et 1 cum Subjecti Sententiis, et respons ad object vincentianas opusc. XXXV); Rabanus Astur u de praedest. Mig. 112, 153 1 S. etc. Sive cum b. eXplicant IS. 45 T: Faciens pacem et creans malum: ego Dominus, faciens omnia haec; et similia Amos 3, 6. Distinguunt enim inter mala poenae et mala culpae, Oeentque Deum quidem illorum auctorem dici posse, nullatenus Ver horum, quae
Hur ter, Compend theologia II, 9. d.
76쪽
66 raef. V. de Deo uno Thesis XCIX. de permissione peccati tantum permittit. raetermissis aliis unus audiatur Basilius in praeclara hom de hoc argumento n. 2: Stultus est ac revera mente priVatu et prudentia, qui dicit Deum non esse. Similis autem huic est et nihil ab eo stoliditate differt qui malorum causam ait Deum esse. Nam par et aequale utri-USque SSe crimen arbitror, quoniam ambo similiter bonum Deum negant ille quidem, dum non esse simpliciter affirmat, hic vero cum non esse bonum ipsum asserit. Nam si malorum est auctor, non est utique bonu8. Quare utrimque
3. Hane vero reddit Maurus hujus asserti rationem' op theologi ei l. m. 59 n. 30: Cum malum consistat in privatione boni, non poteStqui per acciden velle malum, nisi magis velit bonum Conjunetum eum malo quam bonum, quo malum privat. Sed Deu non poteSt magi velle bonum eo unctum eum pestento, quam bonum, quo peeentum pri Vat. Ergo Deus neque per neciden potest velle peeentum. Probatur minor: Nam peccatum privat debito ordine ad bonum divinum; Sed Deu nullum bonum potest magi velle quam debitum ordinem ad bonum divinum. Nequit ergo Velle bonum Conjunctum eum peceat magiS, quam On Umillud, quo peccatum priVat. 86. Seholion Moestioni occurritur. - Non diffitemur, in divinis literi nonnulla occurrere testimonia, quae adversariis favere videantur, ut cum legitur Deus homines indurare, excaecare, tradere in passione ignominiae, praecipere, ut maledicant 2. Reg. 16, 10). Respondemus, praecipere subinde significare idem ac permittere, cf. Marc. 10, 3 S. col. Matth. 19, 7. 8; et generatim notari debet, genium esse linguae hebraicae, ut Verba actionem progime significantia de iis metonymice usurpentur, qui operi auctore non Sunt, Sed ejus praebent occasionem, cum illud non impediunt adeoque permittunt. Quare cum Deus peccata permittat, quae eo non permittente, non fierent: cum ea non impediat, quod tamen posset iis sapienter utatur ad
fine bonos, imo quandoque aliqua faciat, quae aliis peccandi occasionem Sed ex ipsorum malitia praebent, quod ipse praevidet: non mirum, Si pro hac duriori loquendi indole linguae hebraicae ipsi haec opera quodammodo tribuantur. Cf. h. 10 et 190; et avius VI, 5.87 Demonstrati p. II. Peccata sieri permittente Deo er- tum est, eum nihil Contingat absque Dei voluntate vel permissione. Nam nihil sit, inquit Augustinus de Trin. III 4 n. 9, visibiliter et SenSibiliter quod non de interiore invisibili atque iniselligibili aula summi imperatori aut jubeatur aut permittatur, Secundum ineffabilem justitiam
praemiorum atque poenarum, gratiarum et retributionum, in ista totius
i Haud spernenda est etiam ratio, quam asseri s. rhi m a s 1 p. q. 19 a. 9 sub forma Sed contra est : Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior. Est autem Deus omni sapiente homine praestantior. Multo igitur minus Deo auctor fit aliquis deterior. Illo autem auctore fit aliquid, quod sit illo volente. Non ergo volente Deo fit homo deterior Constat autem quod quolibet malo fit aliquis deterior. Ergo Deus
77쪽
De praerogativi divinae v0luntatis. 67
creaturae ampliSSima quadam immenSaque republiea. Oe autem non
adversari summae Dei Sanctitati, Stendi poteS in directe eum Augus bici AEnch. n. 954.: Non sit aliquid, utS Omnipotens fieri velit vel sinendo, ut fiat, vel ipSe laetendo. Ne dubitandum Deum sacer bene, etiam sinendo fieri quaecunque fiunt male non enim hoc nisi justo judicio
sinit et proseet bonum Si omne, quod juStum St. Directe probatur asserti nOStra hae ratione Tune tantum permissio mali adversatur vel Sanctitati vel Sapientiae, Sila ea efficaciter influit, ut malum peragatur vel Si b. qui tenetur malum impedire, nec adhibet media opportuna vel . Si permiSSionem nullum OnSequitur bonum. Atqui permissio Dei a non eSi quaedam Conniventia, deterret enim Dous homine a peccando miniS, Oeni ete. neque . Deu tenetur impedire iis mediis malum, quae illud imp OS Sibile reddant alioquin nunquam posset natura libera condere, qua Sibi permittat, ut pro arbitrio agant ostendantque, quid valeant, quod tamen magnum Si bonum etsi cum desectu conjunetum enervaret Virtuti Studium alaeritatemque, et malitia creaturae vinceret veluti Deum, Ut notat Dama Seenu dial e manieli. n. 72 quoeire ii tantum medii tenetur uti, quae hine quidem Sufficiunt ad impediendum malum, inde ver non laedunt dignitatem conditionemque naturae rationali S. IpSam Vero permiSSionem e ConSequuntur magna
bona, quae cedunt in majorem Dei gloriam utilitatemque hominum. Nam, ut scribit AuguStinus ib. n. 11, neque DeUS Omnipoten . . . rerum elli Summa poteStRS, Cum Summe bonia Sit, ullo modo sineret mali aliquid esse in peribus SutS, niSi USque adeo SSet Omnipoten et bonus, ut benefaceret etiam et de malo se et Op impers. e. Jul. V 60: Deu tam bonuSeSt, Ut mali quoque utatur bene, quae Omnipoten eSSe non Sineret, Si eiS bene uti Summa sua bonitate non pOSSet, et hine potius impoten appareret et minia bonus, non valendo bene uti etiam malo. AEt revera Adamieulpa OeeaSi eXStitit redemptioniS qua tantopere Deus glorifieatur inimicorum Christi crudelitas probat martyrum constantiam, qua De nihil glori OSius perSecutione exereent Sanetorum Virtutem te. Ergo peceatorum permissio non adversatur Dei Sanctitati. Cf. rhin m a s e gentes III, 7;Lessius XI, 6.
2. Praerogativae voluntatis divinae. 88. heSIS . Inter ceteras, quibus Οἷuntres ivin excellit,
Demonstrati p. I. Prima praerogativa divinae voluntati eSt, quod uni e puriSSimoque constat actu altera consistit in huju aetuSValore et virtute, vi cujus aequivalet innumeris re distineti actibus, quorum persectionem eminentissime possidet hine unus idemque Olun -
78쪽
68 Traef. V. de Deo uno Thesis C. Deus est liber.
tatis divinae actus est aetus amoris, gaudii, dii miSericordiae te Tertia praerogativa St, quod hi aetu non Olum physie in ratione virtutis scit energiae eSi persectiSSimu et potentissimus, Sed etiam in Ordinumorali insigni Sanctitate omnique virtute excellit propter voluntatis eum essentia divina uini reeii norma identitatem Praeclare . rhin m a se gente I, 92: Oportet, Sicut eSS HUS Dei eSt univerSaliter permotum, omnium entium persectione in Se quodammodo Comprehendens, ita et bonitatem ejus omnium bonitate in Se quodammodo comprehendere. Virtus autem est bonita quaedam VirtuOSUS numque Seeundum eam dicitur bonus, et Opus ejuS Onum. Oportet ergo bonitatem divinam omnes Virtute Suo modo Continere, unde nulla earum Seeundum habitum in Deo dicitur, Sicut in nobis. De enim non convenit bonum esse per aliquid aliud ei superadditum, Sed per eSSentiam Suam eum Sit Omnino impleX. Ne etiam per aliquid Suae eSSentiae additum agit, eum Sua actio sit Suum esse . . . Non Si igitur Virtus in Deo aliqui habitus, Sed sua essentia i). Quarta voluntati divinae praerogativa St, quod ea nullius boni extra se est indiga plane independenS, Omnem Suffieientiam in Se habens, OmniS boni extra Se Uberrimus son et Causa quinta est Summa in decretis semel concepti Constantia et immutabilitas. Has excipit Libertas, quam praerogativam De competere Si de fide: nam eone Vaticanum sess. 3 cap. 1 desinit, eum libere mundum condidisse, et hunc Statuit canonem 5): Si qui . . . Deum diXerit, non Voluntate ab Omni neeeSSitate libera, Sed tam neceSSari CreaSSe, quam neeeSSari amat SeipSum, A. S.
89 Demonstrati p. II. Libertatem Dei, quae consistit non Solum in immunitate a e Oaetione, Sed etiam in immunitate a quavi nece S- Sitate Sive externa Sive interna et quae compleetitur expeditam eligendi facultatem dominiumque aetuS, vindicabimus Contra plureS, inter UOS etiam recentiore aetate esti eam e S Dogmat Ia 1 S. 1. Probatur ex damnatione errori Abae lardi, quem es. Supra 674.2. Auctoritate Scripturae 1. Cor. 1, 27 Quae stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes; et insirma mundi elegit Deus, ut confundat forti ete. Apoe. 4, 1l: Tu creasti omnia et propter voluntatem tuam
i S. Do mas et tiara in Breviloquio p. 1 c. 9 ita scribit: De voluntate Dei haec tenenda sunt, quod sic ipsa est die est a quod nullo modo possit obliquari sic est efficax, ut nullo modo possit impediri sic est una, ut tamen multiformiter habeat significari . . . ideo autem rectissima, quia idem in Deo est voluntas et Veritas ideo efficacissima, quia idem prorsus in Deo est voluntas et virtus sive potestas getc. Cf. L era citra libr. 8 9. 12. 13: lim tu em instit. q. 3 c. 3 a. 5, ubi beviter de
affectibus, qui Deo tribui possint, disserit Sche ebena 6 104.
79쪽
De concilianda libertate Dei cum immutabilitate. 69erunt et creata sunt 1 Cor. 12 11 Haec omnia operatur unu atque
idem Spiritus dividens singulis prout vult; ph. 1, 4 et 11 Operatur
omnia secundum consilium oluntati Suae PS. 34, 6 Omnia quaecunque noluit Dominus fecit in coelo, in terra, in mari et in omnibus abyssis: Rom. 9. 18 Dan. 3, 17 ete , quibus in loci tribuitur Deo eligendi poteStaS, rerum XSiStentia refunditur tamquam in ultimam rationem in voluntatem Dei, et Deus dicitur Omnia, quaeeunque voluit, laetSSe Atqui haec loquendi ratio conciliari nequit eum voluntate ad unum determinata et supponit aetum eXpeditum domini et electionis, ut patet ex usu
3. Suffragium patrum, de quo siet a Viu V, 4, necnon praXiSΕeclesia et fidelium, qui a Deo benefleta postulant, pr accepti gratia reserunt Ubi vero dominatur neeessitas, nee petitioni, nee gratiarum aetioni locus rationabiliter esse poteSt. Probatur 4 via excellentiae et causalitatis negari enim nequit, eligendi facultatem actusque proprii dominium magnam SSe perseetionem, quae reperitur tantum in nobilioribus reaturis eminentiSSime ergo reperietur in Deo infimit perseet libertatiSque auctore. 5. Probatur ratione Voluntas enim pondere irresistibili fertur tantum in bonum infinitum, in quo nulla mali macula vel boni desectus, quod unum ipsam explere et Satiare potest; et in bona, Si qua Sunt eum hoeneeessari eonnexa Atqui innumera Sunt bona sinita, quae non neceS-
Sario cohaerent eum bono infinito, et quibus Deus nullo modo indiget. Circa hae ergo eligendi saeuitate Otietur Deus. Ad haec Deus volendo bonitatem Suam vult etiam alia a se, prout bonitatem ejus partieipant. Cum autem divina bonitas sit infimita et infinitis modis participabilis etiam aliis modis quam ab his creaturis, quae nune sunt, participetuo: si ex hoc, quod vult bonitatem suam, vellet de necessitate ea, quae ipSam participant: Sequeretur, quod vellet esse infinitas creaturas infinitis modis participante Suam bonitatem, quod patet esse salsum quia Si vellet, eS-Sent eum Sua Volunta Sit principium essendi rebus, ut infra ostendetur: non igitur ex necessitate vult etiam ea, quae nune Sunt. est S. Thora a Sin gente I, 81 n. 3. 90. Seholion Omissis difficultatibus, quae libertatem Dei in creando
impetunt, haec de concilianda immutabilitate cum libertate Dei addimus: a. In libertate creata tria distinguenda sunt potentia, actu S, ter-m i, ins in divina tantum duo actus scit. qui cum potentia volendi identificatur eminenterque aequivalet multis re distinctis actibus, et terminus. b. Sicut libertas creata consistit in indifferentia potentia ad actum et in dominio Voluntatis hunc potius quam illum actum eliciendi ita libertas divina consistit in indifferentia actus ad torminationem et in domini illum unum actum ad h0 potius quam ad illud objectum terminandi se applicandi, e qua ter-
80쪽
70 Traef. V. de Deo uno D voluntate Dei antecedenti et consequenti.
minatione rationem induit amoris vel odii pro diversitate objecti. e. Porro ad hanc applicationem nullus novus atque re distinctus actu requiritur: nam et Voluntas creata non alio actu se determinat ad amandum et ali amat, Sed uno eodemque se determinat et amat. Quare d. sine ulla mutatione reali libertatis exercitium in Deo quadamtenus saltem explicari poterit. Cf. Suare Zmetaph. disp. 30 ecf. 9 Rui de volunt diu disp. 1 f.; leut gen Theol de Vorg. t. I iSp. 4. 3. De potioribus voluntatis divinae partitionibus.
91 De oluntate Dei antecedenti et consequenti. Inter potiores voluntatis divinae partitiones eminet distinctio in voluntatem anteeedentem et ConSequentem, cujus partitionis mentionem faciunt Chrysost O-m USAEOm. 1 in p. ad Ephes. n. 2 et Damascenus', imo jam ertullianus eaque non differt ab illa, quae occurrit apud Seriptore latino reeentiores, eum loquuntur de voluntate misericordiae et de Voluntate justitiae. Nomine autem voluntatis antecedentis intelligunt patre Voluntatem veram, inceram, quae non X hominum meritis, Sed ex insita Dei bonitate progerminatiumque veluti primum Oeeupat unde et prima dieitur), quae non est Sterilis, Sed OperOSR. Haec Volunia antecedit praeseientiam meritorum hominum eaque Deu Vult etiam DS praevisum Adam lapsum Omnium salutem. Nomine autem Voluntati consequentis intelligunt patres eam, quae non Si Simpliciter Dei, Sed solum quadamtenus, utpote quae non ex ipSa Dei natura Sponte Ob Oritur, Sed hominum liberis malisque saetis provocatur et ad quam Deus hominum malitia velut adigitur. Hae eon Sequitur prae-ViSionem pesteatorum eaque vult Deus peccatores impoenitenteidamnare, et quia haec voluntas Secundo veluti loco est in Deo, OSt praeviSam Seil.
i Dial. c. manich. n. 79 et F. O. II, 29: Hoc itidem nosse portet Deum primaria et antεcedente voluntate velle omnes salvos esse et regni sui compotes fieri. Non enim nos, Ut puniret, condidit sed quia bonus eat, ad hoc ut bonitatis suae participes essemus. Peccantes porro puniri vult, quia justus est. Itaque prima illa Oluntas antecedens dicitur et beneplacitum abδοπιαὶ cujus ipse causa sit secundiu autem consequens Voluntas et premissio, ex nostra causa ortum habens eaque duplex altera dispensatione quadam fit et ad salutem erudit, altera a reprobatione proficiscitur. ad Zbsolutam poenam, ut diximus, pertinens. Quod pro more acute expressita e T-tullianus adv. Marcionem II, 11: Ita prior bonitas Dei secundum naturam; Se- Veritas posterior secundum causam illa ingenita, haec accidens illa propria, haec accommodata illa edita haec adhibita . . . alteram sibi, alteram rei f. eis Deus praeStitit. Cf. de resur carn. n. 14 longe vero clarius aureis sane Verbi S. Bian Rrdus Serm. 5 de natiV Dom. n. 3: Quod miseretur proprium illi est ex se enim sumit materiam et velut quoddam seminarium miserendi. Nam quod judicat et condemnius, nos eum quodammodo cogimus ut longe aliter de corde ipsius miSeratio quam nimRdversio procedere videatur . . . Recte igitur non pater id ii ita uis vel ultionum dicitur, sed Pater misericordiarum . . . e magis, quod miSerendi QRU-sam et originem sumat ex proprio judicandi vel Ulciscendi magis ex nostro. Cf. Passa glia de partitione vol div. 44s. 2848. 231 8.