장음표시 사용
61쪽
substantiam intellectualem, etiaOSam et Viventem, quae vitam' suam intelligendo maxime Olendoque Xplient. 65. Porro v id a divina non per multos numero asitus diffunditur iisque veluti per parte actuatur, Sed undi O bSolvitur aetu quaquaversus infinit est actuata, et invariabilis hine tranquillissima beatissima, sanctissima. Cum vero vita Spiritu intelligendo Volendoque se explicet, Deus intellectu et voluntate praeditus Sit portet. Verum antequam de dupli et hoc attributo disserimus, prius quaedam dieamus de Ora ii, tentia Dei, quam quidam a voluntate Dei ratione distinguunt tamquam tertiam potentiam, dum alii ea videtur a voluntate vel intellectu non distingui. Qua de quaestione sali Oma 1 q. 25 a. 1, Ubi utramque proponit sententiam permittitque.
De omnipotentia Dei. 66 1. Tenendum est Deum esse omnipotentem, ut patet non Olum ex divinis litoris et symbolis, Sed vel e notione enti Summi. Quare S AugUStinu Serm. 240 e. 2: Non dico, inquit, da mihi christianum, da mihi judaeum, sed da mihi dolorum ultorem daemonum SerVum, qui non dicat, Deum esse Omnipotentem. Negare ChriStum poteSt, negare
omnipotentem Deum non poteSt. 67. Quid non sit de ratione omnipotentiae. - 2. Ut Deus sit omnipotens, nullatenus a requiritur, ut posSi facere impossibilia, qua est sententia Via Ad id calvinistae Impossibile enim seu quod intrinsecus repugnat, Strid, in quo praedicat negatur, quod subjecto affirmatur. Hoc autem nihil est X-X O); Deum autem et nihil producere non posse, non oritur e defectu potentiae, sed ex defectu termini. Quare S. Thomas acute nota 1 p. q. 25 a. 3, melius dici quod impossibilia non possunt fieri, quam quod Deus ea non possit facere. Ineptius etiam b. linius Hist. M. II, 7 negat, Deum e8S Omnipotentem, quod non possit mori, Vel ea, quae jam faeta sint, infecta reddere. Similis c. est opinio eorum qui Deum infirmitatis arguunt, quod peccare nequeat. Nam ut rite statuit Anselmus rOSi. c. 7, mori, peccare, deficere te posse, abusive et improprie dieitur potentia sicut ipsum non 8Se quandoque dicitur esse. Nam saepe dicimus ei, qui rem aliquam eSSe negat, Sic St, quemadmodum diei non esse, cum magis proprie Videatur dici, si non est, quemadmodum diei non esse etc. Quam ob rem Patre docent, haec oriri ex infirmitate, defectu, impotentia ac longi8Simei , Nomen vitae, inquit te ut gen instit. p. 1 l. 1 q. 3 c. I, Saepe quidem Sumitur pro Operationibus, quibus vita se manifestat sed proprie significat ipsam eSSentiam Seu naturam, quatenus est principium harum operationum. Quare dicitur: ViVere viventibus est esse Aristoteles de anima l. 2 c. 53 . Hoc enim ip80, quod animal desinit vivere, desinit esse Noque igitur vita se habet ad naturam ut actus ad potentiam, sed ut differentia ad essentiam, nec vivere nomen est accidentale, Sed substantiale. XL F, a rugae Di, th. 354s. Si hi e bima 89.
62쪽
52 Tract. V. de Deo uno. De omnipotentia divina. abesse ab omnipotentia, qua, Deus, ut scribit Hugo a S. Victore de aer. I p. 2 c. 22 Omnia poteSt, quae posse potentia est; neque poSSe ea conciliaricum infinita perfectione, quae omni defeetui est inaccessa. Imp088ibile Dei, inquit ad rem Ambrosius p. 50 n. 2, potentissimum St. Quid enim potentius quam nescire quidquid infirmitatis est 3 Pariter . omnipotentiam facto negant, qui docent, Deum non alia posse facere quam quae fecit vel facturus est. Quae Abaelardi opinio, damnata ab Innocenti II. Sanae rationi divinisque literis manifesto adversatur. Legimus enim PS. 133, 6, Deum fecisse omnia quaecunque voluit in coelo et in terra, et Luc. 1, 37 apud Deum esse possibile omne verbum. Neque e. Omnipotentiae ratio exigit, ut illi respondeat effectus sive extensive sive intensive infinitus, cum uterque repugnes.
68. Omnipotentiae notio. - Quare a distendum St, Omnipotentiam Dei esse infimitam a ratione S u i ejusdem enim ConditioniS est atque eSSentia illa infinita, cui inest et quam eonsequitur, perari enim Sequitur eSSe; ideoque est potentia plane OriginaliS, a qua Omnis alia Substantia, non ReeidenS, Retu puriSSimia S immenSa et Sempiterna, a qu Omnia Sunt et pendent, adeo ut merit propter eam Deu dientur αυτοκρ=t up, quo nomine saepissime in divinis literis designatur; . ratione actioni S, quae est plane independens nulloque eget Sive instrument Sive materia prae-jacent sibique sumetentissima omnia produeit tranquilliSSime, quin Un- quam satigetur vel mutetur, Sol nutu ex nihilo e ratione Objecti Semper enim alia atque alia, majora, perlaetiora Sine fine et termino, quae-eunque Vult producere potest, ideoque est ineXhausta atque illimitata.
Dei omnipotentiam praeclare describit Chrysostomus hom 5 in JO. I, 3 n. 3 , Ne qui incredulus dubitaret, quomodo tot tantaque per ipsum facta sint, subdidit in ipso vita erat. Quemadmodum si ex fonte abyssos emittenteaquam hauSeris, quantumcunque haurias, fontem nihil minuis ita do Unigeniti vi perandi putandum, quantacunque per ipsum facta credideris, nunquam illa minuitur, imo Ver ut magi proprio utar exemplo, nempe lucis, de qua ille mox adjicit et ita erat tuae. Quemadmodum ergo tu quantacunque hominum millia illuminet, nihil splendoris amittit: sic quoque Deus et antequam operetur et OS emiSSa opera perinde integer manet nee minuitur nee ex operatione multa fatigatur, Sed etiamsi mille mundos creare oporteret, etiamsi infinitos, illis omnibus Sufficeret, nec creandis modo, sed etiam post creationem Servandis hem. 1 in I. Cor. . : Quemadmodum pictor. qui unam facit imaginem, innumeras facile suciet sic et Deo facilius fuit innumero facere mundoS, atque infinitos imo potius, ut facile tibi ost urbem et infinitos cogitare mundos, ita Deo illos condere facile est, imo longe facilius; tu enim parum saltem tempori in hac cogitatione insumis, Deus ver non
item etc. Theodore tu Serm 4 de graee affect cur. , Rerum omnium
opifex nec instrumentis, nec materia indiget, sed quod aliis artificibus sunt materia et instrumenta tempusque et labor arsque ipsa et diligentia, hoc universorum Deo est voluntas. Cf. essius i. V; et avius , 5 88. Beca-
69. De potentia Dei absoluta et ordinata. - 4. Omnipotentia Dei distinguitur inpotentiam absolutam atque ordinatam, quae distinctio, quamvis
63쪽
De domini Dei. 53jansentani ea abutantur ad Suo errores tuendos, admitti potest et debet, si vel a nomine potentiae absolutae intelligitur potentia Dei nondum aliquo decreto voluntatis ad hune potius quam ad illum effectum producendum determinata, nomine Vero potentiae Ordinatae omnipotentia Dei decretis divinae voluntatis ad hunc potius quam ad illum effectum determinata vel . si concipitur jam determinata universali aliqua lege, non tamen ita coarctata, ut non hinc indo sapientissimo ex fine aliquid praeter illam legem agere possit et si nomine potentia ordinatae intelligitur potentia Dei ea, quae Operatur secundum modum et legem communem, quo Sens rectius dicitur ordinaria; vel e si hujus nomine intelligitur is agendi modus Dei, quo Deus se accommodat ultra trietum debitum indigentiis, desideriis, inclinationibus, commodis creaturae nomine vero potentiae absolutae ille ag0ndi modus, quo Deus sine ullius uris laesion operari potest etiam quae minus conveniunt rerum naturis. Jansentani autem d. nomine potentiae Dei absolutae intelligunt omnipotentiam Dei solutam a reliquis Dei attributis, ab ejusdem sapientia, justitia; nomine vero potentiae ordinatae potentiam Dei harmonice consideratam et in oneentu cum aliis attributis quae consideratio est plane inepta. In homine, in quo Variae persectiones re distinguuntur, licet distinguere potentiam ab aliis proprietatibus, et quaerere, quid possit homo secundum potentiam ita solutam ab aliis persectionibus. Sed in Do omnipotentia essentialiter est idem cum justitia, bonitate, ideoque essentialiter bona justa; quare ΠScite quaeritur, quid Deus secundum Omnipotentiam suam seorsim a justitia, b0nitate etc. consideratam p0sqit. Si inscite instituitur jusmodi consideratio, mirum esse non debet, si salsa et absurda inseruntur consectaria. Quilibet autem videt distincti0nem hoc . expositam coincidere cum consideratione potentiae divina in sensu diviso et Sensu composito. f. S. Thomas e genteSIII, 8; leut gen Theol. I d. 4 c. 2 in primis Schmi quaestiones e-
70 Scholion. De domini Dei. - Omnipotentiam consequitur Dei dominium. Porro duplo distingui debet dominium, jurisdictionis et proprietatis. Illud continetur jure ac potestate gubernandi subditos, et
ejus ratione Deus dicitur eae regum et dominus dominantium . Tim. 6, 15; totum universum describitur ut ejus regnum, cujus ipse est supremus et absolutus monarcha ESth. 13 9 8. Ps. 144, 3 omneSque ereaturae tam ΠΟ-
bilissimae quam vilissimae et insensibiles exhibentur ejus nutu parentes Matth. 8, 26 PS. I 03 4 Bar. 3, 33 etc. imo vel possibilia obnoxia sunt ejus potestati, adeoque mundi possibiles atque multitudo creaturarum inexhausta. Ipse fons est, ex quo omnis potestas in homines derivatur Rom. 13, 1; Eph. 3, 15. Dominium proprietatis continetur jure disponendi de re pro arbitrio. Rusmodi dominium competit Deo 1 titulo creationis Rom. 9, 20 S. 2. titulo conservationis, qua res omnes indigent titulora redemptionis R. ex captivitate diaboli Col. 2, 4 s. h. a servitute peccati Rom. 6, 17 S.;e e captivitate mortis . Cor. 15 14. christo hoc triplici jure dominium in nos e0mpetit jure victoris, jure emptionis, empti enim sumus pretio magno I. eor. 6, 20 jure compensationis, quam pro tanto beneficio ei debemus. Denique competit Deo dominium proprietatis 4 titulo ultimi finis: sicut enim est omnium et principium, ita est omnium ob et finis. Quod si tale est Dei dominium in nos, quale nostrum erga ipsum obsequium eS8e Oportet, quam
64쪽
54 Trach. V. de Deo uno. hesis XCVII. Deus cognoscit uniVerSale, perpetuum, promptum et perfectum, ut holocausti instar toti impendamur ejus honori et voluntati. Cf. Scheo bona 87.
De cognitione Dei. 71. Ad considerationem divini intelleetus Reeedente ea SupponimuS quae per Se evidentia sunt. Supponimus Seil. 1. De Competere intellectum eumque infimi tum 2. Objectum intellectus divini princeps esse ipsam divinam essentiam, in qua et per quam pOSSibilia Omnia intuetur;
3 Deum cognOSeere quaeeunque phyStea neeeSSitate fuerunt, Sunt et erunt. Nam Seeundum S. Paulum Hebr. 4, 13, Non 8 ulla creatura invisibilis in conspectu ejus o omnia autem nuda et perta sunt oculis eju8
est, cur αἰietu hominum ibet fati pernicies imminere timeatur.
72. Demonstrati p. I. Deum praescire sutura libera probatur 1. ex vaticiniis divinitus inspiratis; quare Tertullianus adu Marcione ΙΙ, : Praescientia Dei tantos habet testes, quantos seeit
prophetas. Quod vel gente noviSS Oraculorum OnSultati testatur. 2. Consiteri Deum et negare praeseium futurorum apertiSSima inSania est, ' Seribit verissime . Augustinu S de eivit. De V, 9. Hane enim cognitionem eXigit ejus providentia et Summa perlaetio nam ea OgΠΟ- Seere Sane magna eSi permetio, neeeSSaria plane ad providam Creaturarum rationalium in suum sinem dispositionem. 3. Necessarium non eSt in Omprobanda line veritate, quum S. Seriptura tam evidenter inculeat et supponit, diutius immorari. a proponi tufi Lucii. 23, 28 s. Oculi Domini multo plus lucidiores sunt 8uper solem, circumspiciente omnes vias hominum et profundum abyssi, et hominum corda intuentes in ab8conditas partes Domino enim De antequam crearentur omnia uni agnita sic et po8t perfectum revicit omnia. Ιb. 39, 24 S. : era omnis carni coram illo, et non est quidquam absconditum ab oculis ejus A seculo usque in seculum respicit, et nihil est mirabile in conspectu ejus. Quapropter eone Vaticanum desinit Sess. 3 de De O rer Creat cap. 1: Omnia nuda et aperta Sunt eulis ejus, ea etiam, quae libera
creaturarum aetione sutura Sunt.
73 Demonstrati p. II. Potius Ostendendum est, nullam detreo imminere libertati creatae perniciem, ut timuit Cicero de divinat daem.
65쪽
l. 2 quod patribus praeeuntibus, praesertim Augustin et Boethio praestabimus. Patres ita sere disserunt: Deus cognoscit et praescit res ut eae Sunt et geruntur. Atqui electiones nostrae libera sunt libereque eliciuntur. Ergo Deus videt et praevidet nostras eleetiones, ut Sunt liberae. Quare Dei praescientia non aufert, sed Supponit, imo firmat nOStram libertatem; salleretur enim Deus, si videndo nos libere agere, libere non ageremuS. Non igitur, inquit Augustinus de lib. arb. III, 3 per ejus prae-Seientiam mihi potestas adimitur, quae propterea mihi certior aderit, quia ille, cujus praeseientia non allitur, adfuturam mihi SSe praeSeivit. Sicut tu, proSequitur e 4 memoria tua non Ogi laeta eSSe, quae praeterierunt, te Deus praescientia sua non cogit laetenda, quae Sunt. etiam de civ. Dei V, 9. Boethius de consol phil. Viros. 3 S inter alia eribit: Sicut scientia praesentium nihil his, quae sunt, ita praeseientia futurorum nihil his, quae ventura sunt, necessitatis importat; et iterum: -Video jacentem aliquem necessitas ei non insertur a vi Sion me Ut jaceat Sed potius a jacent mihi insertur necessita ut videam. inepture omnino patre Statuunt i): Praeseientia non est rerum suturarum CRUSa, Sed quod futurum causa seu ratio est praescientiae non enim X praeSeientia Consequuntur futura, sed ex futuris praeseientia neque ulla ratione auSat Deus futura, quia praevidet; vel eum Dama Sceno in diat eum manieli. n. 79 Vis praescia Dei non ex nobis habet eauSam: quod autem haee, quae facturi sumus, praevidet, ex nobis St. NiSi enimen SSemla facturi, neque ipse ea praevidisset, utpote non futura. Et prae- Scientia quidem Dei verax est et insallibilis, at non ipsa S CRUSR, Ut Omnino fiat, quod futurum est; sed quia nos acturi sumus hoe vel illud, pSe praenOSeit. Cf. infra n. 80i Anselmus de eaSi di ab C. 21. 74. Seholion. Multiplici modo distingui potest propositio, quae ha0
in quaestione opponi solet: Quod Deus praescit, necessario erit. Di8t. 1. neces Sario erit necessitate antecedente seu consequentis orta ex neX eau Sali inter praescientiam et actionem liberam praevisam, . neceSSari eriti Ita a vi toa quaestionum ad orthod. q. 58 cf. O Hi poenae s l. 7 in c. 8 ad Rom. n. 8 c. eis. l. 4. 184s. de r. 7 H ii rimo, iis in Jer. 26, 3 et alibi, epe: Chrysostomus hom 5 al. 60 in Matth. 18 11. 1 hom 6 in Joan. 11. 2 h. 27 in I. Cor. n. 2 C Tr id bis alex. l. 9 in Joan. 9: Augustinus de civ. Dei l. 5 c. I 0 de Unit Eecl. n. 23 tr. 53 in Joan. n. 4 Gaudontius brixian trach. 3 depaschate: Epiphanius haer. 384 6 Theodoretus in Psalm 57, 4 in Rom. 8, 30 Rab. M a Uam S p. 6 Hivim a s Victore sentent. l. 1 c. 12 etc. f. Mi Lim a m de OneOrdi di8p. 474s et Francisc. Romaeum magistrum generat ord Praed. in lib. delibertate et necess. operum c. 49, qui candide fatetur: Si ad antiquos doctores te
conVertas, reperies fere omnes in hanc unam convenisse Sententiam, Scit non e eo
qu0 Deus novi aliquid futurum, idcirco futurum est sed quia futurum est, Deusn0Vit. Sic enim loquuntur Hieronymus, Augustinus, Chrysostomus, Origenes, Sic plerique orthodoxi proceres. CL Thomas sinus VII, 348.
66쪽
56 Trach. V. de Deo uno Thesis XCVIII. Deus cognoscit neceSSitate con Sequente seu consequentiae), quae oritur ex ipSa libera voluntatis electione, quam infallibiliter praevidet Deus aliud praeviSuru8, si Voluntas aliter elegisset, Cone Dist. 2. cum . lim a I p. q. 44 13 ad 3:ES nece8Sarium Secundum rem, N. secundum dictum, eone. Vel . in Sensu divi So x in sensu composito, Conc. Vel 4. Si neceSSari ue-ce S Sitate Ventus, quae oritur ex determinatione cauSae, . neceSSari erit in fallibilitate ventus, quae oritur ex certitudine praescientiae divinae Cone.
Quod si in divinis literis sus subinde exhibetur dubius circa eventum futurum, ut IS 5 4 et 7 6, 0 ag. 2, 5 Joan. 4, 0 i, 46 et , 0tetur 1. Vel Scripturam de Deo nonnunquam modo humano loqui vel 2 ut ait A. Gregorius M. hom. 9 in Eg. 8, per hoc quod dicitur si forte audiant ΕΖ.2, 5), quia ex magna multitudine pauci audituri sint, demonstrari. e dubitationem ergo Sermonum D0i quid significatur aliud, nisi paucitas auditorum 8 Vel 3. illa dubitation arguitur infidelitas, n0 opinatur divinitas. ut inquit Augustinus tradi. 3 in Joan. . . Vel 4. Verbum ambiguum Orsitan majestati D0mini non potest convenire, sed nostro loquitur affectu, ut liberum homini servetur arbitrium, ne sex praescientia riu quaSi neceSSitatefacere quid vel non facere cogatur, ut censet Hieronymu inderem. 26, 3. Ceterum 5 particula uia qua l. c. occurrit, non semper Significat dubium Velloquentis Spem, sed est particula conditionalis Pariter particulni non emper dubium designat, sed idem saep0 valet atque utique Vel redundat.
75. laesis XCVIII. Aia ait inae scientiae αυ-ἐitu linem eo
Beela ratio Triplicis generis sutura distingui possunt R. meae e S S a Hii,
quae Scit causa creata vi legum naturalium phySic necessitate ODSequuntur, ut eX. gr. aliqua eclipsis solis h. id iam, quae pendent a libera creatura- eum rationalium voluntate, ut fuit ante eventum negatio, qua Petrus negaVit Christum de his l0cuti sumus . 72 e conditio nata, quae futurareVera essent, si certa conditio poneretur nunquam tamen erunt, quia nunquam Onitur conditio. De horum scientia hac in thesi loquimur.
76. Demonstratio. 1. Vindieatur Deo hae scientia auctoritate Scripturae in qua Deus passim non Conjeetando, Sed pro Certo praedicit, quid liber tacturi sint homines Sub Onditione, quae tumen Un- quam posita fuit. Cognoscit ergo Deus ejusmodi sutura conditionata. Ita Matth. 11, 20 S. I uno coepit Jesus e robrare civitatibus, in quibus facta Sunt plurimae virtutes ejus, quia non egissent poenitentiam: Vae tibi, Corozain; vae tibi Bethsaida, qui si in Tyro et Sidone factae 88ent virtute8, quae factae sunt in obis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egi88ent. 1. Reg. 23 7 s. David fugien regem Saul Ceilam e receperat; quo audito Saul urbem expugnare cogitavit. Quapropter David OnSuluit Dominum: Si deseendet Saul sicut audivit servus tuus Domine Deus Israel, indica servo tuo. Et ait Dominus: Descendet. Dixitque David:
67쪽
futura libera conditionata. 57Si tradent me iri Ceilae et viros, qui sunt mecum, in manus Saul ' Ddiae it Dominus: Tradent. Quo audit aufugit, unde nee Saul descendit, nec cellitae Davidem tradere poterant. Si hie Sermo de eventu futuro liburo tradent sub conditione si descendet), quae Ob Davidis fugam non fuit adimpleta. s. EX. 3, 19 Jer. 38, 17; Z. 3, 4 S.; Ue. 22 67 S., X quibus similis formae argumentum poteSt institui. Cf. L aes s rivi de gratia officaci e 19 S.
2. Vindicatur auetoritate patrum, qui paSSim quaerunt, Cur DeuSerea Verit daemoneS, quo praeSeiret lapSUrOS; Cur permiserit Evam tentari a diabolo, cum illius praevideret On SenSum Cur gentibus quibuS-dam evangelium non praedieetur ete. qui bia quaeStionibu ita reSpOndent, ut ratum habeant, Deum jam ante Creationi deeretum novisse sutura libera, quae sub qualibet Conditione XStitura SSent, et Seeundum hane cientiam Sua moderatum esse deerela Probatur 3 ex disputatione Catholi eorum eum RSSilienSibu See. V., qui De hane scientiam vindieabunt. Nunquam vero a SSilienSe ideo erroris arguebantur, Sed quod illiu OeenSione errore tuebantur.
Cum enim ab eis quaererent catholici, quare ex duobus infantibus, quimo post nativitatem moriuntur, unus baptismatis conSequatur gratiam, alterea privetur respondere solebant, ideo illum conSecutum esse baptisma, quod Deus praevidit eum bene operaturum, si diutius vixisset alterum vero gratia fui88e privatum, quod Deus praevidit eum in hypothesi longioris vitae male operaturum. Quod si Augustinus horum futurorum praescientiam denegare videtur Deo, distinguatur quaestio de re a quaestione de nomine quaeSti OSeil. num Deus haec libera conditionata cognoscat, a quaestione, num tali8 cognitio possit vocari praescientia. Hoc alterum est quod negat Augustinus , Quida quod ipsa omnino exinanitur praescientia, inquit ipse de animae ejus Orig. I, 12, si quod praescitur, non erit. Quomodo enim recte dieitur praeseiri futurum, quod non est futurum 3 scit quod revera non est XStiturum, deficiente conditione. f. de dono perseu. n. 22. 23; de praedeSt. S. n. 17. 24. Rem vero ipsum agnovisse liquet e l. de corr. et gr. e. 8 n. 9:, ReSpondeant, si possunt, cur illos Deus, eum fideliter et pie viverent, non tune de vitae hujus periculis rapuit, ne malitia mutaret intellectum eorum et ne fictio deciperet animas 0rum Sap. 4, 1 I)3 Utrum hoc in potestate non habuit, an eorum mala futura nescivit Nempe nihil horum nisi perversi 88ime atque insanissime dicitur. φ
. Probatur thesis ex praxi celesiae communique fidelium SenSureeurrentium in Suis rationibus ad Deum, ut velit hoc vel illud ipsi concedere vel ipso ab hoc illove periculo liberare, Si quidem praevideret, ad eorum Salutem id prodesse. Supponit ergo fidelium SenSu Deum prae- Seire quid Sub quavis condition possibili futurum sit. Unde belle dixit Ludovicus legionensis O S. Aug. hanc scientiam tot pro Se habere
doctoreS, quot homine Sunt in mundo.
68쪽
58 Traef. V. de Deo uno. De perfectione
5 Vindicatur vel ipsa gentilium hae in re conspiratione qui ideo consulebant Oracula in rebus dubiis, quod certissime credebant Deum Seire, quid eventurum esset Sive hoc sive aliud eligerent. 6. R ad limae denique probatur haec scientia De ineSSe, tum quia Summa est perlaetio, cujus etsi minimo in gradu participe Sunt Creaturae rationales pro gradu perspistaeiae luminis intellectualis es. 2. Reg. 19 7:3. Reg. 12, 7 JO. 11, 21 etα tum quia ea non admissa explieari nequit. quomodo Deus provide Sua deereta ire natura libera Condere poSSit. vel harum libertas salva inuolumisque manent. Hine legimus de justo. qui non diu vivit, Sap. 4 1l: Raptus est ne malitia mutaret intellectum ejus aut ne otio deciperet animum illius Regitur ergo Deu in sua providentia hae cognitione, ut hoc vel illud perieulum et malum a suis avertat
dilectis. Et sane sine hae cognitione poterit Deus tentare, non Certo disponere et praedestina re opera sua iren homineS., ConSentaneum enim est, inquit Gregori uos ny8Senu in Orat de iis, qui immature abripiuntur, eum qui futurum aeque ac praeteritam OgnOScit, progressum infantis ad adultam aetatem prohibere, ne malum persciatur, quod in eo, Si ita victurus esset, vi praeseia cognitum est . . . Hoc de morte infantium opinamur, quod qui ratione omnia facit, ex benignitate sua materiam subtrahit improbitatis, non concedens tempus liberae electioni per vim prae-Seiam cognitae, ut per opera in nequitiae fastigio sese XSerat. Ita et Gregorius M. Mora l. 33 docet, justis prodesse, Si Subinde exentur, , quia miri potentia praevidet Deus, quod si quieti et liberi in tranquillitate persisterent, tentatione ferre adversarii non valentes mente prostratae Vulneribus jacerent. Cum ergo tot tantisque argumentis haec scientia Deo vindicetur, nihil mirum, si nunc a nullo theologo catholico in dubium revocatur. Si qua est controverSia, tota circa illius medium versatur. Cf. Franget in theS. 45; Suare in puSe de scientia Dei futurorum conting. Stentru th. 28 S.;Tub QtlSch. 850 p. 495 s. et egregiam prorsus disput Bastidae in Ongr. de auxiliis apud Liv. Meyer hist. l. 5 e. 43, qui c. 45 alia prolixa diSputatione ostendit, hane cognitionem in Deo esse certissimam, nullatenu conjecturalem.
T T. Seholion. Quaedam de perfection divini intellectus, de medio in quo res cognoscit et de potioribus scientiae divina partitionibus addamus. I. Quod serfectionem divini intellectus divinaeque cognitionis attinet, ea ex quadruplici fonte dimanat. Sane consideretur 1. illius o bye Ct um illud tam late patet, quam vorum, quam intelligibile. 2. Ipse intellectus, quatenus vis est intelligendi infinitae is est
virtutis et perspicaciae. Deus, inquit S. Bernardus de conSid V, 4, Scientiarum Dominus est, qui solus solam nesciat ignorantiam, qui totus sit luX, et tenebrae in eo non sint ullae, totus sit oeulus et minimo aliquando fallitur, quia minime clauditur; qui Xtra se non quaerat lumen, cui admoveatur ut
videat, ipse qui videt, ipse unde videt. Consideretur 3 modus, quo intellectus suum attingit amplissimum objectum illud attingit neque Successive, neque discursu, neque etiam attingit singula objecta
69쪽
scientiae divinae. 59S unetim et confuse, sed unico actu simul omnia et singula intuetur, minima etiam et vilissima, idque distinctissime, summa perspicuitate Summoque ordine., Cum dempsero, scribit Augustinus ad Simplic. II. q. 2 n. 3, de humana scientia mutabilitatem et transitus quosdam a cogitatione in cogitationem, cum recolimus ut cernam animo, quod in contuitu ejus paulo ante non erat, atque ita de parte in partem crebris recordationibus transsilimus, unde etiam ex parte dicit esse Apostolus nostram scientiam I. Cor. 13,9): cum ergo haec cuncta detraxero et reliquero solam vivacitatem certae atque inconcussae veritatis una atque aeterna contemplatione cuncta colluStrantis, imo non reliquero non enim hoc habet humana scientia), sed pro viribus cogitaver insinuatur mihi utcunque scientia Dei. φ4. Consideretur tandem accuratius scientia exinde efflorescens. Ea censeri debet lucidissima, quae veri nominis sit intelligentia propter cogninitionem principiorum, scientia propter cognitionem conclusionum, Sapientia, propter cognitionem omnium X altiSSima cauSa, comprehenSiva, unico contenta actu, in qua Omnia facta et n0 facta, etiamsi per Se ita careant, vita sunt. Quod ita declaratis Augustinus ruet. 1 in Joan. n. 17:, Faber facit arcam. Primo in arte habet arcam: si enim in arte aream non haberet, unde illam fabricando proferret Sed area sic est in arte, ut non ipsa area Sit, quae Videtur oculis. In arte invisibiliter est in opere visibiliter erit . . . Attendite ergo aream in arte et arcam in opere Arca in opere non StVita area in arte vita est, quia vivit anima artifieis, ubi sunt ista omnia antequam proferantur. Sic ergo, fratres carissimi, quia Sapientia Dei, per quam laeta Sunt Omnia, Secundum artem continet omnia antequam fabricet omnia; hinc quae fiunt per ipsam artem, non continuo vita sunt, sed quidquid factum est, ita in illo est. Terram vides, est in arte terra Coelum vides, Si in arte coelum Solem et lunam vides, sunt et ista in arte sed fori corpora Sunt in
arte vita sunt i). Hinc inscientia divina, ut scribit Augustinus de civit. Dei XI, 10 Sunt immensi quidam atque infiniti thesauri rerum intelligibilium, in quibus sunt omnes invisibiles atque incommutabiles rationes rerum η etiam visibilium et mutabilium, quae per istam factae sunt, quoniam Deu non liquid nesciens fecit, quod nec de quolibet homine artifice recte dici potest. Porro Si sciens fecit omnia, ea utique fecit, quae noverat. Censeri deinde debet scientia divina non accidens, sed substantia, aeterna atque immutabilis,
nec theoretica tantum et infecunda, sed praetica, summe efficaxet eauS rerum, i Huic considerationi innititur divisio cognitionis angelicae apud eundem S. doctorem in matutinam, qua angeli res creatas in arte divina, in rationibu Reternis Videns, et in Vespertinam, qua illas in se vident. Cognitio creaturae, inquit de civ. Dei XI, 7, in se ipsa decoloratior est ut ita dicam, quam cum in Dei εα-Ρientia cognoscitur velut in arte, qua facta est. Ide vespera congruentiu quRmmo dici potest. AELI hi m a s in 1 dist. 36 q. 1 a 3 ad 2 3 Si hi e bim 94. Hae rationes rerum sunt i diri e divinae, quas idem s. doctor ita describit l. 83 qq. q. Α6: Sunt namque ideae principales forma quaedam Vel ratione rerum Stabiles utque incommutabiles, quae ipsae formatae non sunt, ac per hoc aeternRest Semper eodem modo se habentes quae in divina intelligentia continentur. Et cum ipsae non Oriantur neque intereant, secundum eas tamen formari dicitur omne, quod oriri et interire potest et omne quod oritur et interis. Cf. Thomas 1 p. q. 5 quodlib. g. q. 1 a. 1 Rui de deis, de veritate ac de vita Dei.
70쪽
60 Traef. V. de Deo uno. Deus est Summa seritas.
hine Summa prudentia, quia perfecte complectitur rectam rationem agibilium et ars nobilissima, quia continet rectam rationem factibilium. Praeelare eam ita describitis Bonaventura reviloquii p. I c. 8 , Et quia ipsa non tantum est cognoseisiva, sed est etiam ratio cognoscendi omnia, ideo inquantum S ratio cognoscendi omnia cognita, dicitur lux in quantum est ratio cognoscendi visa et approbata, dicitur speculum in quantum est ratio cognoscendi praevisa et dispo8ita, dicitur exemplar in quantum est ratioeognoscendi praedestinata et reprobata, dicitur liber vitae Est igitur liber
vitae reSpeetu rerum, ut redeuntium exempla ut X euntium; peculum ut euntium, lux vero respectu omnium. Ad Xemplar autem Spectat idua, Verbum, ars et ratio. Id e a Secundum actum praevidendi V ea Nwm, Se- eundum ae tum proponendi ars Secundum aetum pro Sequendi ratio, Secundum actum perficiendi, quia superaddit intentionem finis. Quia vero haec omnia unum sunt in Deo, ideo frequenter aecipitur unum pro alio. Eadem quoque Dei cognitio rationem etiam habet praescientiae, visionis et memoriae prout ejusdem objectum erit vel est vel fuit. Cf. Damianus opuse. 36 Suare de Deo III, I S. De San . 1 p. III . . 78. Qua Oeea Sion quaeritur, quo en8 8it Deu Summa veritu8.1. Censeri debet veritas prima Objectiva et fundamentalis, tum quia est primum objeetum intelligibile ideoque ratio et unda montum
Cognitionis, tum quia AES men Sura, regula et Xemplar omnium OSSibilium, ratio Omnia determinanS sali Omn lin. 4. 16. 2. Deu est prima veritas formalis, quae continetur adaequatione intelleolus cum objecto; nam divinus intellectus adaequat perlaetissime Suum objectum pri neep i. e. divinum SSentium, qune omnium Si men- Sura, regula et Xemplar, et quidem per identitatem. 3. Deus est veritus Originali Seu fons Omnis veritatis, quae ab eo non solum revelatione in nos derivatur, Sed et Creatione, vi Civili verita redundat in erenturaS, X creaturis in intelleetum, ex intelleetu in moreS in Verba in reliqua Signa. Denique 4 Deu ratione anelitatis est Summa verita morali S, quae Bllere non potest. Cf. Lessius . VI; Sehee bena 83 904s.79. II. Ut de medio divinae scientiae aliqua dicamus, Sciendum St, Omino medii cognitionis illud intelligi, quod est causa seu melius ratio, cur aliquid cognoscatur. Cum autem multiplex distinxerimus divinae scientiae objectum, quid de ejusdem medio tenendum sit, pauci eXplicabim S. 1. Essentiam Suam Deus cognoscit absque ullo medio a se distincto, sed per Se ipsam neque mirum, nam intellegius cum ipsa identificatur. 2. Possibilia cognoscit Deus in sua essentia, quae est medium cognitum, quo creatura p08Sibiles quoad essentias et proprietates cognoscit sunt enim possibilia totidem imitamenta repraesentationes adumbratione eSSentiae perfectionisque divinae. 3. Res creatas videt Deus in primis in suis decretis atque deis archetypis. Hinc Dionysius Areop. de div. nom. c. 7 n. 2 scribit: Non habet
Deus peculiarem Seientiam sui, alium ver in communi res cetera comple-