장음표시 사용
51쪽
aliqua somnia immitti a Deo siue immediate, siue interue tu Angelorum. Huiusce pronunciati veritas patet ex sacris literis, quae multa somnia diuinatus iniecta commemorant, quorum non ulla superi sis retulimus. Nec ratio, qua Aristoteles oppositum suadebat ullius momenti est. In primis enim Deus non solis imperitis,& ignobilibus somniorum praua otiones co fert, sed etiam sapientibus, ac praecipuis viris, ut sacrae paginae docet auctoritas. Deinde esto illa Deus solis infimae sortis ho albus impertiret, non proinde hoc Dei maiestate alienum, ndignum foret existina an dum,qui prout expedit, de ipsius diuina prouidentia emagitat, munera sua ita communicat, ut nec infimis illa tribuendo deterior, nec summis largiendo eminentior fiat. SECUNDUM pronunciatum. Ea tantum somnia, quae ὶ Deo, siue ab Angelis immittuntur, constanti & certa veritate futuros euentus praenuntiant. Hoc ex eo patet, quia qui futurorum n litiam habere pollunt,de ea dormientibus praedicere, sunt Deus, A ngelus, Daemon : at futura contingentia, cum nec in se ipsis,si quidem nondum existunt, nec in suis causis, eo quod desinitam causam non habent, intellectui creato sint conspicua, reliquum cst,ut Deo tantum dilucide, ac certi, constent, &post Deum iis, qui diuino instinctu,& amatu ea norint, hoc est solis Angelis, loquimur enim hie de causis duntaxat, quae per somnia, rerum cognitionem aliis communicant. Etenim licet nonnunquam etiam Daemonibus fortuita eventa diuinitus innotescant, ut i statur D. Augustinus 1 .de Genesi ad literam capit. 17. & libro secundo, ad Simplicianum quaest. 3. D. Damascenus libr. i. fidei Orthodoxae cap. .& D.Thomas 2.2. q. 72.art. 6. Futurorum tamen
significatio, quam nonnunquam somniantibus Daemone sint j ciunt, certa non est,quia cum veritatem odio insectentur,& mendaciorum omnium architecti sint,nihil ab eis solidii, aut verum, sed vanitatis fuco illitum de ad deceptionem compositum,exspectari debet. TERTIVM pronunciatum. Per ea somnia, quae ex affectu corporis, vel coelesti influxu obueniunt, possumus probabilem coniecturam capere aliquorum effectuum : ut ex certa commotione bilis correptum iri vehementiori febri aegrotum , de ex appulsi humoris, vel alterius eiusmodi qualitatis , quae antequam pluuia decidat, aerem imbuit, futuram elle pluuia. Hoc pronunciatum est ad mentem Aristotelis hoc in lib. quod item approbat D. Thomas a. 2 quaest. 's .art. 6. patetque ex iis, quae a nobis superius explicata sunt. QV A R T v M pronunciatum.Vanu est, ac superstitiosum velle quidpiam scire per insomnia a Daemone iniecta : vel etiam per ea, quae aliunde nobis incidunt, si quis diuinationem extendat vltra id, ad quod virtus causae somnii pertingit. Hoc pronuntiarum, quod traditur a D. Thoma loco ante citato, in primis quoad Daemonia
52쪽
Daemoniaca somnia, plane constat. Est enim res impietatis, & su perstitionis plena, cum te testimo Dei, & humani generis hoste id commercii genus habere, eique fidem irrogare. Quod vero ad
reliqua soninia attinet, pronuntiati veritas ex eo ostenditur quia qui ex iis res occultas nosse vult, censetur taciti foederis societatem cum Daemone inire, ut eodem loco D. Thomas, & Caietanus, in inibi tum alias animaduertunt. Nam cum eiusmodi cognitionem nee , Deo nec ab Angelis, nec ab hominibus, nec a natura ipsa expetat, cogitur,velit nolit, sateri ad Daemonem, saltem implicite,recurrere.Vnde nos scripturae diuinae oracula a toto hoc genere superstitiosae obseruationis somniorum, frequentet deterrent,ut constat ex iis, quae leguntur Levitici l9. Deuteron om ij i8. & 1. Paralipomen. 3 3 Ecclesiastae capite quinto, Quo postremo loco Diuus Hieronymus in illa verba In multiam sine omniorum, θ' vanitares, O verba plurima ita scripsit,ci in diuersa videris per nociturnam quietem variis anima furat exagitata terroribus iae incitata promisi, tu ea contemne , quae somni sunt, crisitum Deum time: qui enim fmniis crediderit, vanitati die γ ineptiis
PRAETERE A esto in praedicta somniorum obseruatione nulla cum Daemone cietas interueniret, satis per se ridiculum,&stultum est,iis credere talioqui habeatur etiam fides deliratium, de ebriorum visionibus , ac spectris: quandoquidem utrique non minus abs irda,& inepta cogitant , nec minus hallucinantur. Accedit quod nec millesima pars talium somniorum vera evadit. Vnde recte Tullius 1.de Diuinatione miratur cum homini mendaci , ne verum quidem dicenti, credere soleamus, quo modo somniorum defensores, si somnium verum euasit aliquod non ex multis potius uni fidem derogent, quam ex uno innumerabilia confirment. Denique eo etiam hi de hominum genere male merentur,quod cum perfugium omnium laborum , ac sollicitudinusit somnus, incautia sunt, ut ex eo ipso plurimae curae, metusque nascantur,dum nonnulli eorum adducti opinionibus, quid sortendant, quemve exitum sua somnia habitura sint solicite disquirunt. Lege Lactantium inlib de Opificio Dei,c. i8. Medi nam lib. 7.suae Paraenesis. Ciceronem libro citato,ubi de hac re copiose ´ disputat.
Explicatio problematum ad somniorum praesagia spectantium.
Esro NDEAMVs aliquot problematis ad somniorum Mia M. - diuinationem pertinentibus. i 'rimum sit,cur melacholi- ώ Mat. - .
cis plura incidunt vera somnia , quam alii si R. Quia ij, quia atra bili abundant, ut suopte ingenio cogitobundi sunt;
53쪽
ita frequentius tomniant,ac multiplicium rerum visiones experiuntur. Vnde quemadmodum is, quGotain diem iaculatur, alia quando collimat; sic illi sbmniando nonnunquam vera apprehendunt, de eo saepius,quo frequentiora habent insonthia. r. C v R Deus nonnunquam in comitiis potius quam vigiliae tempore, occultarum rerum vaticinia inspirati R. Primum quia animus a tumultuantium rerum curis abiunctus,& externorum sensuum functione vacans,aptior est ad diuinarum rerum cognitionem coclitus hauriendam. Secun d b, quia ipsum noctis silen-
Cis, Devi di liuin maiorem erga res diuinas reuerentiam conciliat. Postremo,
eatur Litibu- quia ut Deus latibulum suum tenebras posuit te dicitur,quia eiustum D m t ' splendor mentis nostrae aciem perstringit, & quodammodo oc- H I' caeeat ita potius noctis caliginem , ut cum hominibus colloqua- in tur,eligit. Consule D. Bona uenturam in a.di st.2s.q.6 nu. 76. Hisc iam patet solutio eius argumenti, quo nonnulli, ut supra meminimus, ostendere nitebantur non decere ut Deus somniorum ambage, & circuitu arcana sua hominibus aperiat. Decet enim n ianuia quam ita fieri ob eas rationes, quas hic attulimus. 3. Cun diuina siomnia non semper clara sunt ,&aperta, sed interdum obscura, & quasi aenigmatum inuolucris obtectat R. Quia sic humana mens ad diuina inysteria,uti oportet, veneranda, S: in pretio habenda efficacius instruitur, quam si eadem primo statim occursu praenosceret. Accedit quod ij, quibus ea traduntur dum eorum intelligentiam a Deo poscunt: ad altiora, &diuiniora percipienda magis idonei fiunt. Iariblita oti q. E S T N E verum, quod scripsit lamblichus, diuina som
misti diuinii nia non obuenire hominibus nisi aut primo, aut extremo som- δεμ ο. ni tempore: quia tunc animus aut nondum, vaporibus in caput
sublatis, omnino oppressus sit : aut is iam evanescentibus selutior ac liberior fiat R. Fuit ea opinio non Iamblichi tantum, sed eorum, qui apud Ethnicos interpretationem somniorum profitebantur. Vnde somnia ad se deserentibus, nihil respondebant, si extra praedicta tempora, illa sibi accidisse dicerent. Sed hoc fictilium est, & inane, ac nulla munitum auctoritate: & quouis tempore,ut aeque facile,ita liberum Deo est, rerum praenotiones humanae men- . ti iniicere.
54쪽
O M M o D i v s sore iudicauimus ad ordinem facilitatemque doctrinae, nostram commentationem in librum de Respiratione hoc in loco statuere. Occurrit autem in primis dis qui redum GH in quae sit causa essiciens respirationis; quae quoniam duplex est, videlicet principalis, & instrumentaria, illud ptimo sciendum, cum respiratio sit vitalis operatio , principem causam effectricem illius post ipsum animal i cuivi supposito omnes stinctiones primario deferuntur j esse animam,deinde instrumentariam ,esse vim motricem corpori inherentem:instrumenta, quorum ministerio , & interuentia haec morio perficitur,esse eas partes corporis,ad quas spectat eductio, seu transuectio externi aeris ad cor: squidem respiratio nihil est aliud, quini attractio aeris ad cor, ut in progressu enucleatius
HAEc instrumenta sunt ipsum cor, pulmones,diaphragma, ar- νη-η reria venosa,alteria vocalis. Porro autem pulmonis corpus latue, 'il& rarum est velut e spuma quadam fmguinea concrctum, ac spongiae sinite, utpote ad hauriendum , imbibendumque aerema natura comparatum. Praeterea, ut describit remelius libro i. Pu--H. suae physiologiae cap. s. pulmonis caro contexitur triplici vaso rum genere, retis modo plicatorum. Quorum primum est arteriola vena,quae e dextro cordis ventriculo in omnes pulmonis particulas diffunditur, per hanc vero cor alimentum pulmonii ransmittit, quod nulli alteri membro praestat, docente Galeno v lib. i. de Natu fac ut . Secundum, arteria venosa, qua ex omnibus eius particulis tenues rivos tanquam radices excipiens, trunco unico in laeuum cordis sinum in truditur. Tertium aspera arteria, quae a faucibus ortum ducens in duas regiones primum bivio distracta, mox deinde in exiguas propagines disiecta totum pulmonem decurrit,in eumque aerem attractu insert. Diaphragma, Pi μυρον quod Latini cinsulum & septum trasuersum vocant, est, musculus quidam simplex.& rotundus, qui spiritalia viscera a nat irratibus, hoc est,cor,& pulmones a iecore , & liene velut paries quidam interiectus dirimit. I G i T v n omissis antiquorum de re proposita sentctiis, quas hoc in libro refellit Aristoteles, statuendum est respirationem P hunc in modum fieri. Attrahitur ext rnus aer per arterianes vocalem intexuentia diaphragmatis ad pulmonos . hi sese dilatando quasi
55쪽
quasi solles aerem attractum in cor effundunt frigidam ei qualitatem imperuentes; sed mox reciproca vicissitudine eunde acrem cordis calefactum se contrahendo foras eiiciunt. Q ao fit, ut respirationis duae sint partes, inspiratio , qua aer attrahitur: expir iti O,qua emittitur.bed enim obseruit etiam arteria venos i ad respirationem , quatenus per eam cor pulmonis acrem ad se allicit. Docet autem Galenus 6. de V se partium ideo aerem non continenter adduci ad cor, sed primum deserti ad pulmones tanquam ad spiritus promptuarium: quia alioqui ob inopiam collecti aeris
non possemus diu sermonem continuare, nec mergi in aquam suffocationis metu, nec sine respiratione sumum, aut puluerem, aut noxiam aeris qualitatem excutere. Vnde necessum seret vel
pestilentem auram intempestiuε inspirare, vel omnino nihil in-l spirantes confestim extingui. Nunc autem secus res habet, siquidem cor ex fistuloso pulmonis conceptaculo copiosum spiritum ducit, eumque rursu&in pulmonem reddit.
Enucleatius explicatur quanam vi pulmones moueantur.
VAERI aut e solet num pulmones ad attrahendum , pellendumque aerem suapte vi , an potius a corde,vel a diaphragmate concitentur . Aristoteles hoc in lib.cap. & 3.de Partibus animalluc. 6. docet pulmoni delegatum este respirandi ossicium, habere tam e principium ,&originem sui motus a corde.&c. im eiusdem libri deI'artibus animalium uultu diaphragmatis usum agnoscit praeter abiunctionem spiritualium membrorum ab i serioribus. Galenus libro . de Locis affectis, cap. s. do . & lib.s. cap. 2. SP Ddc lib. s. de Usu partium,cap. I s. aliisque in locis. Item Avicenna Gn. terti j Canonis tractatu I. cap. 7. Conciliator dissispisua existi- 99 Thomas Garbius in sita summa libr. 7. tracta. 49. arbitramur immm inti imp-t pulmones non moueri ab se, sed motu diaphragmatis. Quae sien ' tentia ex eo ostenditur,quia pulmonum caro cit admodum nabl- α in . ui . Ita ii S i accida, proin tuque minime apta ad exercendum per se motum &eleuanduiti thoracem:cum tamen diaphragmatis substantia ad id per quim idonea sit, ut pote bene firma , & multis neruis constans. Secundi ,idem confirmatur, quia compertum est laeso diaphragmate, eiusque motu cessante consistim inhiberi agitationem pulmopum. Item quia pulmones etia dum sanie tabes uni,& expuuntur, non desinunt moueri, desinerent autem si
seipsis mouerentur AVE N-ROE S 2. Colliget .cap. 1'. existimat morum pulm
Dum proficisci tum , diaphragmate, tum a propria ipsorum vir-
56쪽
tute sateturq; latuisse Aristotelem hunc diaphragmatis influxum
erga pulmones, nee debere id mirum videri,quia eius aetate nondum anatomica obseruatio magnam fecerat progressionem. Hac dubitatio aliquot propositionibus enodanda est. Prima iit. Pulmones non mouent ut ad motum cordis. Haec probatur, primum , quia non est idem concentus respirationis, & motus cordis, cum vni respirationi plures arteriarum,& cordis pulsationes respondeant. Secundo, quia respirationem possumus aliquantulum inhibere,& tardiorem,celeriorem-ve es bcere, non
5 E cv ND A propositio. Pulmones non solum mouentur motu diaphragmatis,& musculorum pectoris, sed etiam propria virtute. Priorem partem huiusce propositionis suadent rationes, quas paulo ante pro Caleno, Avicenna,& Garbio attulimus. PO- sterior ex eo ostenditur, quia cum pulmonibus respirandi ossicium natura commiserit, ut Aristoteles 3. de Partibus animalium cap. 6. docuit quod ita intellige, ut non ex toto, sed partiatim tale eis munus dederit, siquidem ad id quoque diaphragma concur- . rit cert) consentaneum suit,ut etiam pulmonibus propriam vim motricem ad eum motum administrandum impertiretur. Nec facile pronuntiandum videtur Aristotelem ignorasse praedictum concursum diaphragmatis ad agitationem pulmonum. Etenim licet illius, locis citatis, non meminerit, non proinde tamen eum negasse conuincitur. T ERT 1 A propositio. Motus pulmonum non solum a praedictis causis dependet, sed etiam a corde tanquam a communi fonte natiui caloris; tum priuatim, quatenus pulmones a dextro cordis ventriculo sanguinem hauriunt, quo pariter incalescunt, alunturque. Huiusce propositionis veritas ex superioribus constat ostendimus enim calorem, qui a corde in caetera membra in- fuit, opificem esse omnium functionum in animantibus item core dextro suo ventriculo finguinem ad alimentum pulmonibus tribuere , quod nulli alteri membro praestat, ut videlicet eis refrigerationis gratiam eo beneficio compenset. At enim cum eius modi sanguis e caloris ossicina proxime di manet , non poterunt non inius praesentia pulmones' ehementius incalescere, & motricem vim acuere.
A D.rationes, quae suadebat motum pulmonii a solo diaphragmate oriri; dicendum,licet pulmones saccidi,& rati sint,nec per se thoracem, vel diaphragma ciere queant: non proinde motrice facultate sic destitui At non valeant pro sua potiione aliquid consurre ad propitia motum, ita tamen ut ad eum praecipue concurrat diaphragma, cuius substatia multo robustior est ac ne osor. -- Ad secundum laeso diaphrastinate impediti agitationem pulmo -
nam tum propter cohaerentiam , quam inter ue habent,tum quia
irtus motrix innata pulmonibus imbecilla est, nec per se ad id con . Comm. in parua Nat. H
57쪽
munus obeundum sussicit. Ad tertium pulmones, etiam dum
morbo tabifico paulatim absumuntur, non omnino priuati motu , quia non a se tantum mouentur, item quia non nisi morte subeunte corum virtus motiva omnino deperit. S o L E T in controuersiam adduci num motus respirationis naturalis, an voluntarius sit. Omissis controuersiis dicimus hunc Arctous'. motum partim voluntarium , partim naturalem esse. E st autem Voluntarius, qua ex parte arbitratu nostro nunc crebrius, nunc rarius; nunc tardius, nuc celerius respirate possiimus:immo etiam
quia non est per natura absolute impossibile re pirationem omnino cohibere, ut Itb. 1. de Motu musculorum cap. unico Gale- Serum coia, nus probat exemplo serui barbari, qui vehementer iratus cohi-ba stir isse' bito ibiti tu sibi mortem c rias civit. S E D est idem motus simul naturalis, non solum quia tantam eius necessitatem animantibus natura indixit, ut absque illius usi vita seruari nequeat: sed etiam quia partiatim oritur ab ipso pulmone , cuius motio non est arbitratia: tum propterea quia dissicillimum est propter innatum vita: amorem & mortis atrocitatem , ad interitum usque spiritum inhibere. Quo fit ut potius sit. allerendum haud esse in nostra potestate non omnino respirare, cum ra o in i ii iri queat, qui eam sibi vim inserat. DISCEPTArio tamen est num praedictus motus magis Voluntarius quam naturalis dicendus sit. Plerique medicorum magis voluntatium appellandum censent, ut Galenus libro a. de Motu musculorum, Fernelius lib. 6. Physiologiae cap. 28.Vallelius lib. 2. Controuersiarum Medic.&Philoseph. cap. 2.&alij. Conciliator vero disser. sy. iudicat vocandum medium , hoc est partim Voluntarium, partim naturalem , quod arbitratur placui ne Aui-cennae decima terti j traia. i. cap. 7. Nobis tamen videtur appellandus magis naturalis, quam voluntarius propterea quod, citra omnem liberi arbitri j actionem , & vigiliae, & somni tempore exerceatur,& si aliquo modo vocandus sit spontaneus, seu vo un-ta ius ob ea quae luperius diximus. Vnde & Aristoteles in libro
de animalium motu cap. 8. respirationem connumerat inter in tus non voluntarios.
G i M v s de effectrici respirationis causa; proxima est ut de illius fine diisetamus. Respirationis finis,ut
cap. s. 8c s. huius libri Aristoteles docet, est cordis refrigeratio,& quae inde subsequitur, tutela natiui ca- iotis. Duabus enim potissimum causis perit calor, cou: abolito ruit in perniciem vivens, cui inhaeret, d ad cuius couser
58쪽
conseruationem requiritur. Nimirum vel quia eiusmodi calor immodici stigoris appulsu extinguitur, vel quia marcescit de se L catur desectu aeris refrigerantis. Vtique nimio frigore caloris iacturam saciunt, emotiunturque nonnunquam ij, qui nivosa loca traiiciunt,& qui liberaliori potu algidae aquae irrigantur. Si militer pruina, & perfrigido ventorum flatu, stirpium , & vinearum germina aduruntur, de integrae albores succo omni ex hausto inarescunt. Inopia vero restigerationis evanescit famma me- M. f dicis cucurbitulis,vel clauso sumo coercita. Intereunt animantes Iuria.
quibus sauces praecluduntur, & qui in balneis vel hypocausto
nimis seruentem auram trahunt:& qui paucum, eundemque acrem continenter bibunt. Nam cum is anhelitu assiduo incalescar, refrigerationis opem exhibere non valet. H AEc igitur causa est, ob quam natura iis animantibus , quibus cor uberiori. spirituum copia, de calore aestuat, respirationem attribuit: videlicet ut cor reciprocantis aeris accessu incendium mitiget, caloremque serocitatis impetu in proxima irruentem sub idonea mensura tueatur,& fuligines, ac recrementa ex humorum adustione orta in recentem aerem submittat, forasque expellat. Opprimitur enim, & strata utatur cor istiusmodi superu cane is , non secus, ac flamma crassio , multoque sumo. Vnde qui corde grauitet,vehementerque a siliguntur, exustiatione recreantur, estque id tunc illis unicum remedium, quod torridum vaporem,& iussocantes halitus eximit,ac propulsat. ita vero appulsio An I- -- recentis, frigidique aeris,per respirationem sucta , duas ob causas requiritur: tum ne calor nativus seruida exhalatione obtectus 'aut consertim aceruatus, subito languescat & stranguletur: tum ne plus ae liuo effusus , ac dii spatiis omnino perat, quorum alterum praestat acr excipiendo in se cordis fuligines, alterum coercendo calorem, seque illi hinc inde opponendo. ADDv NT etiam medici comparatam suille a natura respirationem ad nutriendos spiritus vitales, aiuntque deserri a pulmo - Rc iratio ianibus per arteriam venosam aerem ad laevum cordis sinum , ubi ta imm mi
vitales spiritus efformantur, ibique eiusmodi aerem in spirituum substantiam facessere. Qua de re ita scripsit Fernelius lib. 6. Physiologiae cap. i8 Ambiens aer peros, Ur nares in aleram arteriam insiliens non modo eliri ramos, si per pulmonis sit Bratiam di fusi si unt, sid
omnim fre eius molem implet adeo ut uniuersam thoracis capacι tale,
tam in latus, atque piritiu turgens pulmo resarciat, impleat. 2ui hausus aer uerat primam in pulmone elaborationem sumit, illicλ concoquitur,2 praeparatur vi camis, qua plane tenuis est moris cr aerea, viri inde huiusce operis causa maxime consEructet esse videatur, quemadmodum cr caro lacinoris ad sanguinis confectionem. Non enim externus aer
rudis frigidus, ct impurus, ae repente irruens fieri potest interioris liritus con tentcns pabulum , sed hunc quemadmodum cr alimenta necesse
59쪽
interpota mora recipere. Posthac autem elaboratus diligenrer hiel iritus in risum cordis ventriculum arripitur, ex quo accedente anguianis vapore, qui ex dextro ventriculo permamauit vi cordis insim , ct iu- genti caloris incendio,haud secus atque in procelli ritus procreatur via raris,qui dcmum in omne corpus per arterias diffusius Flu rem impertit Oudiis calorem. Haec ille. Quae magna ex parte desumpsit ex Galeno libro septimo de Vlia partium capit. 7. & p. & in libr.de V suri s pulsuum. Eandemque doctrinam tradidit Hippocrates in libro φωρ f Alimento, Avicenna Fen. ii. trach. 3. Aphrodi us libros cun do, Problematum quaest. 63.Quod autem praedicta spirituum nutritio admitti debeat, ex eo concludiit,quia cum spiritus substantia tenuis, ac prope aerea sit, passimque effluat & dissipetur, nec tam facile e sanguinis vapore per neruos instaurari queat, consequens est, ut e re admodum sibi cognata & simili, qualis est aer,
Quibus animanti s respiratio comveniat.
IcET omnia animantia calore praedita sint, pro- ammoliare- must.2 indeque refrigerationem aliquam desiderent, non
sti rara. se eam tamen respirationis beneficio uniuersa obsi-
nent,sed liis modis, ut progressu patebit. Hinc
T TEAE Aristoteles I .c. huius libri&lib. 3. de Partibus animal .c. 6.inuestigat quibus animantium generibus respiratio com petat, statuitque iis duntaxat conuenire, quae sanguinea sunt,&pulmonem habent. Haec enim vinatiui caloris incendium in se maius continent, ita appulsionem, & ingressum requirunt frigidi acris, qui interiora quaeque facile pervadit,& huc, illucq; breui temporis spatio commeat, atque aded melius & commodius restigerat. Ea igitur quibus pulmo inest,respirat omnia, solaque. Verum ex his quςdam,inquit Aristoteles,pulmonem habent pene exanguem,& nimis fungosum , ut ranarum genus, fluviatiles mures,&testudines,delphini,crocodili, balenae,alisque nonnul ala Haec autem minus frequenti respitatione egent, quia cum sit' Lb.is. ει νὴ gidiora sint, ubi semel eorum pulmo aerem imbibit, refrigerari parta.'. ab eo diu possunt absque recentis aeris accessu. Quae tamen si vi aliqua diutius sub aquam teneatur,emotiuntur,uti aliquando a cidit delphinis reti deprehensis. Arisbi in Qv o o caeteri pisces non respirent,probat Aristoteles eodem, c. P imam, quia inter respirandum obviaret aqua aeri, atque ita ' i'. - . Hec duo corpora sese mutud impedirent,vel certe daretur simul P. ino M. expiratio , & inspiratio. Secundo quia pisces non habent arte-bem c tria. riam sicuti nec pulmonem, sed eorum ventriculus oti proxime adhaeret. Tertio quia non mouent aliquam Particulam ventris,
60쪽
vi caetera spirantia. Quarto quia cum in aquis moriuntur, non videmus in summo aquae bullas fieri, quod tam en accidit , cum respirantia aquis suffocantur, quia per vim spiritus cxit. Quinio quia pari modo postent reliquae animantes in aquis respirare, quod negat expetientia. Sexto quia non interirent paulo post
extra aquam , ubi affatim eis suppetit aer, quem alteruatim ducant. Caeterum quia pisces suam quoque refrigerarionem requirunt, aquam admittunt ore & branchiis,quq cuim sint conuit ictaeve is quibusdam,& arteriis cordi cohaerentibus, eo p.risto vi sic utemperant calorem. Vnde cum iam senectute,vel alia causa itiouere branchias non possint, suffocantur, ut testatur Aristoteles cap. 6. huius libri.
inio ex timantium omnes is uniuersum pisces res irare, et E impugnatio. C A P V T v.
E T V s tamen opinio fuit Anaxagorae,& Diogenis, ut te sere Aristoteles i. huius libri capite, pisces,& si plerique pulmone careant , nihilominus respirare omnes. Quod item asseuerat Plinius lib. 9. Naturalis historiae cap. r. hisce adductus argumentis. Primum , quia esto aquatilia pulmonibus careant, pollunt eis loco pulmonum alia spirabilia viscera subesse, ita volente natura , sicut & pro sanguine est multis alius humor. secund5 quia non deest intra aquas vitalis halitus, qui etiam in terras spissiorem naturae partem penetrat, argumento animalium, quae semper defossa vivunt, ut talpae . Item quia saepe obseruata est in piscibus aestiuo tempore intra aquam quaedam anhelatio, & tranquilla velut ostitatio. Praeterea, quia pisces dormiunt, si respiratio ne autem somno locus non est. Postremb, quia id indieat bullatium aquarum sumatio, &auditus,atque odoratus piscium,
quorum neutrum absque acris interuentu fit. EANDEM sententiam tuetur Ron deletius lib. . de Pistibus cap. s. quam aliquot etiam argumentis stabilire conatur. Primum quia, ut Aristoteles 3. de Generatione animalium cap. ii. ait, mare omnium particeps est,uidelicet humoris, aeris,& terrae. Quare non deerit piscibus aer, quem intra aquas hauriant. Secundo quia respiratio, ut medici tradunt, ne issaria est ad nutricationem spirituum; at etiam pisces spiritibus indigent. Tereidquia si in vase angusti oris, aquae pleno, concludantur pisces illic dia vivunt, & natant, si orificium apertum habeant, si autem
ita vas ob tutetur, ut aeri aditus non pateat, consistim suffocantur ; quod non accideret si eis sola aqua ad refrigerationem sat esset. Quyto quia ad respirandum sufficit tepor AEthereus, &