Xenophontis philosophi et historici clarissimi opera

81쪽

sr XENOPH. DE PAEDIA CYRI

bufimi,cum hi arma ceperint, qui nobilicum uni in pus

gnamfoci fiunt ituri. Enimuero cognosicere mihi uideor eorum orationes, qui plurimum ualent cir ad bene π ad male agendum, bus maxime reddere auditores perseu sos : sis a talibus dentur dona, quanquam ctiam minos rasiunt quam ea quae a fiui similis. uiris dantur, ea tamen pluris ae*mat, qui accipiat. Et nunc, inquit, a tintes Perse maiore cum uoluptate ori adhortationem, quam nos stram excipient. Et in homotimorum ordinem constituti,

hoc sibi munus certius ducent, si er i regis filio er ab imperatore collatum fuerit, quam si i nobis idem hoc fati

Quanquam ne nostrae quidem adhortationes abesse deo bent, omni tamen modo uirorum animositas acuenda est omnino. Nobis enim hoc conducet, quomodocunq; hi meliores fant. Vbi ergo Cyrus ita in mediu arma posivisset, atq; omnis Persarum milites conuocasset, butumori or oratis Cyrn tione habuit: Vos uiri Perse, ut en in eodem sis,ubinos,orti solo ais enutriti,stcorpora nihilo quam nos, habetis deteriora ita ex animos uestros nihilo spe conuenit nostris humiliores. Cum tales autem estis, no tamen iupatria isdem quibus nos,honoribus ungebamini: Er ne id quidem, quod per nos essetis expμlsi, sed quia necesse

foret, uobis necessaria pararetis. Nunc liero ut haec sitis habitur mihi cum diuina benignitate erit curae. Licet autem uobis, i libuerit,acceptis armis qualia nobis fiunt, crsi quid estis quam nos instriores,ijdem nobisicu obire pericussi etsi quid boni ac praeclari ex bifice euenerit,eque eis nosipsos bonorari Superiore tempore et uos fagi, laris iaculatoress eratis, Cr nos item. Ac si quid eratis

quam nos, ad haec Aciunia deteriores, nihil mirandum.

82쪽

Non oc iam circa horum diligentum. In hoc alitem armorum genere vobis nihilo praestibisse. Thorax crit circa perim accommodatin cliis:σcratis in manu laua, quam omnes gerere cosiueuimus. Gladius aute uel securis in manu dextra: quom quidem ipsis ut percutiamus aduersarios opus erit,minime cauetes,ne quid percutiendo aberremus. Q nid igitur in his alter nostrum alteri praeshteri praeterquam audenti quans minus uti uos decet, quam nosipsos Appetere enim uimorum, quae praeclaras res omnis ais optimas er adipificiatur er tuetur, quid nobis magis quam uobis conuentis Et imperio, quod eorum qui uicti sunt, omnia uidlaribus eo largitur, quid nobis magis opus est quam uobis es Ad pos stremum ait: Audistis omnia, aspicite arma, Et haec qui eget,captat, describaturq; apud ordinis centurion&nmmilem ordinem, quo descrip tinos fumus. Cui autem satis est in mercenarij loco esse,maneat inter mini bradi ama. ruε ita locutus est. Ogubus auditis Perse putauerut fore,ut iure in omne uelium uitam per inopia agerent,si eo hortati adsimilem laborem, quo eadem ipsi praemia conssequerentur, Acere id nolucrint. Ita igitur destribuntur

omnes, T arma Omnes acceperunt. In quo uero tempore aduentarebo's dicebantur, ac nondum aderat, interim enitebatur Cyrus ad uires suorum corpora exercere, Gς res ordinandos milites,sr ad res bellicas animo acuere. Q are acceptis primiῆm i arare ministris,dsimo C t,ut abunde singulis militibus omnia praeberet σώ

ti bellicas exercere,

83쪽

3 SENOPH. DE PAEDIA CYRI

qui parcescirebra plurib. mentem adhibere, circa unum uersarentur opM. Quare ex ipsis rebus bellicis sagittae ac iaculi meditatione sublat hoc solum eis reliquit, ut cum gladio crates Cy thorace pugnarent. Quo fictum ut continuo paratis eos redderet animis, qui a t irent oboniam hostibws, aut concederent se pro nihilo esse habendos Dci0s. Η0c autem molesbιm est ijs concedere, qui norint se ob aliud nihil ali, qua mut pro alentibus int pugnatur Ad haec item cum cogitasseet, haec homines longe malle exercere, qu0rum gratia lites c0ntentiunes, oriretur: s ludos pronuciauit omnium rerum quasi 'is a mi litibus exerceri cogn0uit utile esse flectu Cr haec prongii claui ut homo priuatin principib. st praestiret obediens tem, a la60ris cupidum, π periculi Ibidio unicum modestia, et gnargin rerum militarium, er in armis eleganotem, ex in o milibus huiusmodi rebus ambitiosium. Quin, curioni uerὰ se talem exhiberet, qualem bonum decet pri uatum, et talem quoad eius fieri potest quincuriam praestiret, et decurioni itidem decuriam, ex primipilo mani pulum, er ordinis centurioni eodem modo se praeberet, nulli culpe obnoxia circa eorum principum diligesiam,

qui sub illo fiunt, quo illi rursus praestirent, ut hi quibus

Praemiamasio. Praeminetum cra, decernuntur. t ordiniim centurionibus:eos, qlit uili forent parasse ordines optime, tribunos futuros: primipilis, qui uisi sissent optimos reddidise manipulos, eos ascenseros in centurionu ordinu locos, er optimos decuriones in primipilas constituendos, ac item quincuriones optimos in decurionu locos consItutu iri. Qui uerὰ inter priuatos excellii pensitis quincArio μ lacos a censuros. Existebat autem omnibus

84쪽

omnibus bis principibus pronu, ut a ubditis colerentur. Dein alii quos honores conuenientes costqvebantur. Et Etae quaeda si es maiores uiris dignis accumtilabitur, ac laudes,li quid maioris boni in uentaro apparuerit tempore. Pronunciauit etia praemia uictoriae et ordinibus totis, manipulis totis, v eodem mod0 decurijs, quincu*rijs,si uisue fuerint turisiuis praesidibanaxime parere,ium ea quae antea fiunt dicta alacriter exercere. Erant aute ea pDemia ijs propos tu, qualia in multitudine doce. Haec igitur e r pronuciabantur,a ab exercitu exercebatur Tarubernacula uero parauit ijs Grin tum multitudine pro numero Centurionu ordinu, tum magnitudine pro sufficietitia ordinis. Erat ordo quilibet centu uiri. Ita igitur pro ordinib. erant in tabernaculis. Videbatur hi cito hanc utilitate consequiad futuru certamen, quod inuicest assuceo rent identide allisnes ea ines et excusatio, quod propteo rea alius alio siti aduersiim hostestimidior, quonia minus bene tractetur. Videbatur etia iuuari, quod mul habitates

se inuice cognosteret: at in mutua notitia innocitur mangis omni. uerecudia. Qui alite ignorata uidentur procliuiores quodamodo ad desidia, tunsiuersientur in tenex bris. Videbantur etia Cyro maxima consequi utilitate ad ordines diligeter exquiredos propter contuberniu. Habebat enim et ordinu centuriones subsisse ordines ornatos, qt ado singillatim ordo proficisteret: iri ta primipili manipulo; eodem modo, Cy declirlanes de riu, Et quimcliriones quincurias. Constituere aute ordines diligenter, visium est ei plurimu coducere et ad non turbandu, Et ut celerim reintueretur,sit turbati efent, ueluti et lapides Cr

85쪽

ellime coaptantur, si in festis habeant notus ex quo fit loco ipsorum quodq;. Quodsimul alerentur, uidebantur ei etiam utiliter agere,ut mrim inuice se defercris, quod intuerentur bestias quos simul enutritas incredibili duci Dciarum desiderio,si quis eas ab inuice distraberet. Vtea batur praeterea rus hac dilictis, ut nunqua nibi prius sud en ad pradium coenamq; intr0irent. Aut enim aduenationem educendo ut sudarent aciebat: aut ludos lastes excogitabat, qui sudorem essent praebituri aut etiam siquid eum agere oportere ita ducem se praestibat ad rem gerendam, ut sitne sudore non redirent. Hoc enim sciebat

ad suauiter etiam uesicendum esse bonum, a ad bona uasletudinem, a ad laborem uilinendum. Praeterea exissmabat labores conducere,ut forent inuicem mansiueti magis,

quod cir equi inuicem laborantes mansuetius simul stire consuerunt. Atq; aduersius bos hs elatiore fiunt animo, qui bonae exercitationis bijpsis confici fiunt. At sibi orim tabernaculum id parauit quod fatis Vs foret, quos inuitaret

ad coenam. Inuitabat autem 'equenter centuriones ordis num, quibus tempus datum esset opportunum. Interdumer primipilos, π decuriones quosdam qgincurionessinuitabat. Interdum uero et quincuriam totam, Cr totam decurii, Cr totum manipulum,et ordinem totum. Quandoque etiam milites quolidam. Inuitabat praetcrea atque honorabat, cum aliquos uideret,qui bui modi quiddam fecisent, quod eos facere uolebat. Onus alit m appone Grentur in mensam, paria erant semper Cr ipsi inuit

iis ad coenam. Et ministris exercitus .eqκalem portionem enim misgtim casduceatos

semper faciebat sculentorum omnium.

nias militum mini ri ei honorandi videbuntari

86쪽

duceatores, quam oratores: ut enim fideles putabat bos esse oportere, Er peritos rerum militariu, er callidos inis super, G uehementis, a celeris, cir impigros,Cr mode*ratos. Ad haec intelligebat orim esse omnia et teneta erexercenda ministris, quae habentur ab his qui optimi duocuntur, quo nullum hi opus recusent mere,fed putent o milia esse ab se gerenda, quaecus fiunt a principe imperata Et eam fune diligentiam semper orim adhibebat cum esset una cum uis in tubernaculo,ut ex iacuessimi simul

sermones in cerentur,et qui ad bonus actiones incitareti Itatis deuenit olim in hunc fermonem: Num,inquit, o uiri amissimi, ob hanc rem uidentur caeteri homines esse aliqua ex parte nobis instriores, qu)d no eodem uni modo

in1htuti, quo ipsi fumussan a nobis nihil disterunt, neque incongresibus, neq; ubi cum boslibus fit certandums Et Ηγ' bas excepi inquiens: Vi eiu nodi uiri in hostis futuri fiunt, equidem non intelligo. Nam in conuictra di ciles mediusfidim aliqui eorum uidentur, ac morosi. Militnuper ouxares hostiarum carnes in ordines singulos, est anis carniu frusta cuis nostrum tria, aut etiam plura, quae circumferebantur. Alsa me principium coquus 'cit primum circunstrens obsenium. Cum uero fecundum circuiret obsonium istaturim, iusi, ab ultimo principium siceret,redros circunstrret. Exclamans igitur qui pium exhis militibus qui in medio circulo discumbebant Per Iouem,inquit,borum nihil est aequale,siquidem a nobis qui si mM in medio, nemo unquam incipiet. Quibin auditis, Qq prostelo turbatus fumo quid illi minus habere uiderint ζμms continuo ad me uocaui: hic autem permo V ς p miti Verum ut ea quae circunstrebantur, ad nos D s

87쪽

uenere, tanqua,lit arbitro ultimos ea siumentis, nitimina

relicti erunt frustiMic ille munivo admodum tri)Etus est,dixtis ad seipsium in malam fortunam quod huc inuitatus uenerim. Ad quem ego dixi: qe cura,ri Uus a nobis confestim incipi. tu primm maximn capies frushm. Interimque circunferebatur terti d quod erat reliquum, atq; cepit ille. Cui cum uisum efflet exiguum cepi je obsearitum, quod ceperat, posivit, tanquam alteru sumpturus: cum illum coquus urbιtratus nihilo amplitin egere ob Ναnio,absens circumstrebat priusquam ille alterum unitaret. Hic alltem Fauster adeo rem tulit, ut con umeretur ei, quod cepisset obsonium. Quod autem adhuc intinctio, nn ei reliquum erat, hoc, quia set animo quodammodo perturbato ,rtunae. iratus,ita male aflictu3 euertic Primipilus autem qui nos proxime di cumbebat, rem intuitus,nranim inuicem complosi ridensque latabatur. At ego tu iresimulabam, quippe qui neq, risium poteram contianere. Talem igitur tibi inre unu exfodalibus iro. Ad hoc igitur ut par erat,rferunt omnes. A lius uero quidam ex ordinum centurionibus:Ηlik,inquit, re,ut uidetur,accidit ita dis culter: ego autem ut tu nobis edoctis

ordines mi isti, iusqZs ut quisque suum doceret ordine ea, quae ubs te didicimus: ita igitur ipse quemadmodum etiamuli sciebant, ubi uelise , unum manipulum docebam Et ubi latuissem primipilum primum, ordin senis post

eum vegetum quendam iuuenemer aiks, ubi opim eoeexi simabam: dein nut, ex anteriore parte in manipuα Ium re licerem, ubi misi xi uni est tempuK eskr,u 'i procederet: et uegetin ilic vir tuus procedens, pri0r quam

88쪽

di ego non te solum,sed omnis procedere iubebam. Id iste audiens, ad manipula res conuersius, ait: Non auditis imperantem procedere nos omnis Et uiri illi omnes praetereules primipilum ierunt ad me. Sed ubi primipilus eos reduxistet in locum, hinachabitur, dicentes, Viri parendum sit: nunc enim alty iubet nos procedere,alter uetat Et eg0 haec aequo animo ferens, eos rursus di posui con ἡs in ubis ne quis ex pos,rioris inouerethr privuestanterior duceret ed hoc solum omnes a picerent,sequi anteor tore. Cum uerb quis in Persus abies uenisbet ad me, qui sibi epistilum duri peteret, quam ad meos scripserararet eGgo, quoniam primipilin sciret ubi posita ea foret, iusiue, hem ei, ut curreret, epi huius ferret, ille quidem curres bastiuuenis ueta ille habitior primipilumbequebatur una

cum thorace et mucroneruis alius uniuersirm manipulus illum intutus una currebant, ueneruntque uiri illi strentes episbum. Ita,inquit ille, meus manipuluε curat diligeter omnia pro ii Ju tuo. Atque alij quidem merito ridebant, quod armati strrent epihlam. rus uerb inquit: O Iupiter optime maxime,coelitesque omnes,cuiusmodi uiros Dorios habem si qui usqueadeo uni cultuficiles, ut minimo etiam 'bsonio magnuου imparium numerus in amicitiam queat induci ita autem fiunt obediente ut antea pareant, quam imperata cognorint. Equidem neficis qui magis ost Adi fiunt, quam huiusimodi milites. rus quidem ita milites laudauis. Erat etiam in tabernaculo unm ex ordinum

centurionibus Agluttu 3 nomine, uir moribus seuerifiamm, μι ita quodamodo est locutus: Quid enim, inquit, pu-ος Cγre hosce uero haec dicere Sed quid μοιμ'

89쪽

6 XENOPH. DE PAEDIA CYRI

inquit Cyrus, quapropter mentiatur Qi id aliud nquit, fift ut risium moueit, in rein alia haec loquutur,ta fefe o Entant. At rus inquit: Bona uerba quae*,noli hos Olentator dicere o kntatores: Hkntator enim nomen mihi uidetur

esse. propter eos positum, quisimulant G ditioris se essi quam sint, fortioris: et qui pollicentur ea se icturos, qπα nequeunt, praestrum cum manifeshim fit haec ab his feri accipiendi aliquid ac lucrandi gratia. Sed qui risium coutuis moliuntur2 nes propter ipsorum lucrum, neqμς

propter audientiu detrimentum, nes ut noceat cuiqvam prorsus, quare hi minus urbani ac seceti iure nominetur, ψ ostentatoress Et Cyrtin quidem ita restondit de his, qui risium praebent. Ipse autem ordinis ceturio qui narrat manipuli ridiculum,inquit: Si quidem Aglaitata fletum scere bideremus,nos admotam reprehenderes, quemadmodum aliqui etiam in carminibus o in orationibus inferabilia quaedam scribentes, lachonius nituntur inducere: quandoquidem nunc ipse quos intelligens uelle nos quadam latitia te ascere,nocere aute minime,nos tamen magnae ignominiae tibi ducis. Ita in medim fidius, inquit A. falladas, ac iure id quiae. Nam qui amicos ad ribum inoo ne uidetur is mihi sane rem escere minoris usim imquam qui eos multis in rebus ad fletu inducit. Quare ipse nunc si recte cosideres,vera a me dici reperies. Et parentes quidem reddunt filios fletibi s imperantes, a magis stri pueros bene eruditos. Ac leges ad iustitiam ciues imis pessunt, quia fletibus eos instituut. Ridi las autem homines posis ne discre aut corporibus prodesse, alit animos reddere ad gubernation in rci domest cae, ad administrandariae ciuitatem mi Iunc Eubstu in hanc mo

90쪽

AEum loculm est: Tu, inquit, Aglaiada, si inibi obtempe, reo ibo hi fidenter consumes hoc plaris aestimandum,

ut inducis illos fercita quod minimi ducendum est, nos hoste amicos omnino ridere Uatim essesto. Etenim sic ubi risium permultum ese repositum. Nam neque utens eum con simpsisti, neque amicis, neque nobis hostilibus ultro praebes. Itaque multa tibi excusatio eri, quo minus praebeas nobis filium. Ad quod inquit Aglaita : Et puotas tu Hs ha ex me risium ficere Et ordinis cetario inri ut Ita mehercle amens est igitur, quoniam scilius quis ignem excuderit, quam exigat ex te risum. Ob quod dici, aby risierunt, eius cognoscentes ingenium, a Amitatas i e leniter ubrisit. Ac rus eum intutuε exbilaratum:Iniuriam,inquit,sicis ordinis centurio quodvirum nobis corrumpis ac uitiuε grauisimum et optintrem, dum risium espersuades, praesertim qui adeo hodissitri, fui Et baec quidem huiusmodi dicebatur. Dein uerb Ch sunt 3 ita locutus est: At ego, ore,cum hisce una omniabus cogito egressos esenobi cum alios pluris alios minii ni sciundos. Si quid autem boni contigerit, dignum hi

omnes iudicabunt aequalem habere portion e. At nihil inistre homines ele inaequalius duco, quum eZ in sim πνrtem uirum de aequalitate certare. Ad quod orin iniquit:Num igitur uiri Perse,perdeos immortali nobis est optimum sententiam hac de re in cere in exercitum: vistrμm uideatur,si quid boni ex laboribus deus dederit, βα 'm' hssi ανalem portionemran potius consideratis ratἰonem honores esse cuipia e Y -- ChrU 'tas inqui hac de recit mrfreme Gnon pronunci re potius icit se