Xenophontis philosophi et historici clarissimi opera

91쪽

ct in Nonne et ludos ita pronunciasti, o praenius Atmediusfidit itiqest m,no fiunt haec illis similia. Quae enim militudo acquiren communia bibi,ut arbitror, censebunt. Exercituε uerὸ imperium putabat fri lis etiam a domo in me esse collitum. Itaq; sit praefectos constituo, nulla me uti putant iniuria. An etiam censes, Chrysentuinquit, decernere posse coassim multitudinem, ut mi imaequalis portiones inguli consequantur,sed uiri Νrti ἰμmi honoribuε donisq; antecellant stato equidem, inquit rus, tam cohortantibuε nobis, tum etiam quia turpe sit aduersuri, ne qui plurimu laborat prodestq; reipub maxima item praemia iure casequatur. Puto autem uel timidi se finis conducibile uisium is uiris fortibus meliore esse conditionem. Quapropter uolebat Grus er ipsorum homo timorum gratia, hoc decretum feret. IX bos ipsos existimabat fre melioriss uiderent sequos ex operibus

ipsis iudicatos, digna consecuturos ese praemia. Tempus igitur ei uidebatur nuc esse hac de re consultandi , qutabetiam homotimi uerebantur de aequali uulgi portione Attigitur hi quos censebant, qui erant in tabernaculo,ut res poneretur in consultationem, suadereturq; per eum, qui uir se putaretur: cum arridens quidam ex ordinum centurionibus, ait: At ego noui uirum etiam plebeium, quino frustra moleste fer adris aequalem esse portionem. Aistim quaerebat, hunc quemnam esse diceret. Cui ille restondit Est mediusfidius uir nobis contubernalis, qui omni iure quaeritat sibi plus esse. Aιius eum rogabat. Num etiant ex laboribus f Minime omnium, inquit. Sed in hoc funimendacii deprehensius. Nam Cr laborum ex aliarum huis

iustodi rerum aequo admodum animo femper sinit plus

92쪽

alium babere, sit velit. At ego, ait rus, decerno o viari, haben siit miles ad agendum strenuus et obediens, ex exercitu huiusmodi homines qualis ab hoc nunc dici itur,ese e ciendos. Videtur enim mihi magnam militum partem eiu modi se,utsequatur,quaclinque quis duxe*rit Agre autem, ut existimo, o Fndent alis, qui praeclari fortesque sint ad res praeclarus et magnus:aly uero improbi,ad res improbasItaque fit perse cui habeant plures qui fecum fientiant improbi uiri quam probi Improbitas enim proficis ens per subitas uoluptates, harum persu, sonsem utitur,quo multifecum fientiant. At uirtus ad arduum agens,non est admodum praepotens, ut subito ino consistos adsie trahat,pr enim ubi alijsint, qui contra ad decliue molles adhortentur. Quare ubi ex inertia alique laborum Ma improbiores int, hos ego arbitror uex Uulucos, ossim impensa foci sesse detrimento. Quicunque praeterea ad labores maa foci sint, ad habendi uerὰ uiditatem uehement impude ne ad resimo proνα duces praestini. Posunt enim sepenumero des

Teptis haberi permestiationes. Itaque huiust

mori homines onmino a nobis fiunt expellendi. Nec est quomodo ex civibus ordines

m lis utitur , uia. hqbitatur, quae imi M. fea uia βι egeat amulis, minus erat

93쪽

quumsit ab iniustis uexatur imulis Bene autem scitote,viri amici simi, quod non hanc utilitatem solum mali miliates allerent ablati si fuerint, quod aberunt mali: uerlimestitin qui relicti fuerint, rusus eo uitio purgabullir quo restrii iam erant. At boni ubi uiderint uitiosios ignominia

ut lectos, longe magis animati uirtutem capessient rus quidem ita in locutusta amicis omnibus haec itidem uissu fiunt, ita faciebant. Exhinc rursws cauillo in eos uti rus est aggressus. Cum enim intellexisyet quendam ex ordinum centurionibus qui duceret secum ad coenaminceretq; iuxta discumbere uirum ex pilosissimum er tura pisimum, eo nominatim uocato ait:O Sambaula, num estiam tu more graeco, id quod pulchrum est, circunducis hunc adolescentem, qui iuxta te disiumbris Equidem, in. quit Sambaulus. Laetor igitur etiam ipse, qui ersium couiua, er hunc habeo 1 ectaculo. Quibus auditis contuberis nates res exerunt. Vt autem uiderunt uiri aciem turpifi nam,riferunt omnes. Et qui pium dixit: Per deos immortalis, δ Sambaula, quo tandem opere uir hic te perdidit sQui restondit: Per deos, inquit, uiri amici dicam uobis.

Quoties enim eum uocaui aut noctu, aut interdiu, nunα

qua mihines negocij excusatione usim est, neque pedeutentim unquam paruit, sed semper cursim. Et quoties ei agendum aliquid imperaui,nihil unquam uidi ipsum adere sine sudore. Effecit praeterea bos omnis decuriales, nouerbo,sed re demonsti os, qualis oportet esse. Et quidam dixit Et tu posta ipsum qui talis fit, non sularis, quemadmodum cognatos f Ais deformis ille ad hoc: Non mes hercule, inqui non enim est laboriosius, quonia fatis uisset et i me osculari uobis inti hoc pro omnis. Dinna

94쪽

hsaiuiusmodi igitur et ridiculata feria tum dicebatur, tum agebantur in tabernaculo. Tandem aliquando tertijs libistionibusfactis, d s immortalibuε precati res bonus,cs uiuium diloluerunt in lectim. Postridie autem που missilibu3 collectis omnibus, talia est locutu3: Viri amicis, Oratio Cyri. Di,certamen est nobis proximum: aduentant enim horas ks. Si nos uicertam hoc enim ex dicundum est a ciundum, a non quae fiunt eorum qui uincunturiomnia uincentibus propo ita fiunt praemia. Hoc igitur pacto uobis est sentiendum, quod quando in communi belli conditione finguli in se habeat,nihil uturum ex sententia sua, nisi quibs pro fe alacer ad rem fuerit, plurima quampria

mum ac praeclara perficient: nihil enim eorum cuis hin,

tur quae Aciunda sunt. Sed ubi quisis cogitarit, alium μή re qui Cragat er pugnet, quamuis mollior ipse fuerit, bis omnibus omnia simul mala si eunda ueniret. Ac deus ipsὸ ita stcit quodammodo, qui hominibus qui nolunt sibi imo

perure laborem ad bonum costquendum,alios bis praem, ei unc igitur urgat hic aliquis, qui de hac ipsa re uero ba ficiat, utro nam modo putat virtutem magis exerceri posse: Nuni βι quis plurima erficere uolet, ex periclit ri,plurimum quos honoris consequatur: an si uideamus interesse nihil, fi ignauus quis luerit. Eodem enim modo aequalia cosequemur omnes. Hic igitur fluens Cho cso antissantas, qui unus erat ex homotimis, uir sane nes magnus oratio corpore,nes robustus usu, sed prudentia excellens: An QP ' reor, inquit, re, te ne cogitantem quidem pro*pομ be hanc sententiam, an parem .eque portionem ser

Qhi Wis probi sint habituri Sed tentare scilicet uoluisti, si D ut ' eri insit siturus quifesto' ita cogitam, iii E

95쪽

nihil licsens neppulchre neq; fortiter, eorum fit aequolem portionem habiturus, quae alij virtute peregerint. At ego nes pedibus velox sium, neq; manstu Maliam: nesignarus certe silim, quod ex rebus quas ego corpore meo secero, non fini iudicandas nes primus nes secundus plito etiam nes millesimas, orsitan ne ex decem mi,

libus quidem unus. Veru cir illud certo scio, quod si uiri

potentes res fortiter capessent, alicuius boni tanta mihi poeta erit, quanta pro iurebuerit. Quod homines ignoui nihilnserint, ortes aute uiri ac potentes remisius ba buerint, vereor ne alim rei cui quam magis quam boni maiorem sim partem habitums. Ch fantas quidem ita est locutus. Cum post eum aute surrexiset Pheraulas Persa, unu3 ex ordine plebeio, qui oro etiam abusique domo uir esset familiaris ac iucundus, quis Cr corpore formοαμε erat, G animo generosium virum praest serebat, buo nautae iusmodi est locutus uerba: Equidem Cyre, uos omnes oratio. Perse qui adestis, ipse nos omnis arbitror aequaliter nue moueri ad uirtutis certaine. Video enim nos omnis simili aetatio exercere omnia, e T simili dignos cogressu omnis iudicatos. Eadem etia nobis omnibus fiunt propositivinam parere principibus omnibus communiter propositu est.

Et quicunq; hoc libenter fecerit, hunc uideo i oro bonorari. Ac praestire se fortem omnibus in rebus aduersiis bos hs, non alium decet, alium uero dedecet, sed hoc omnes decere maxime est antea illescat m. nc pugna quot demonstratur nobis,ad quam video homines omnes natu Brutorum in- radorus:quemadmodum alia item animalia norunt finis

96쪽

ectus ungula,cumis ore,aper dente. Quae qui ni animalia omnia cauere etiam sici sint, a quibus maxime est cauendum, haec quidem sine ullis prorsitos domim praeceruptione. Atq, ipse ego ex admodum puero, continuo scies sum uti ante hoc quopiam propugnaculo, quo putarem uerberari. Quod fit aliud nihil haberem, utrans manum protendens, impediebam quantum poteram percutienotem.Et hoc icieba non edoctus, quin propter hoc ipsium percutiebar, si opponerem. Gladium equidem continuo puellus adhuc rapiebam ubi uiderem, cum neque a quos qua alio id didicissem,ut cupidus erit gladius, quam a natura,ut dico. ciebam igitur hoc ite coactus,ns edoctus:

quemadmodum unt etiam alia, quae prohibitus cir a patre a matre agere cogebar a natura. Ac percutiebam medius idius gladio, uodcunque poteram clam perculo re. Non enim erat olum natura, quemadmodum incedes re a curreresed ad naturalem motum hoc mihi uaue uidebatur. Verum posteaqua haec nobis pugna resim est, in qua alacritatis gis quamartis est opus, qui nobis no iucunde certandu in aduersus hoste homotimos, ubi uir

tuus praemia proposita uni paria f Qνδd si conferimur, non parta nobis pro periculo proposita essee scimus: si hi quidem habituri fiunt uitam honorificam, nos uero uis tam laboriosam quid sed inhonor m, quae mea motentia est molestifima. Maxime autem, ὀ uiri, hoc me bon0 animo ad obeundum certamen aduersus hoste incia

C- non inuide iudicatsed deosti Vmm M in incuditu dore quicquid habeat, qAbi

97쪽

XENOPH. DE PAEDIA CYRI

tinere.Nout praeterea esse hos animis elatis, quod sint iani instituti et adsime et ad sitim Cr adstius toleradum,nea scientes hi quidem haec nos quos didicise a meliore maαgistro quam ipsos. Nemo enim eis horum praestintior donor quam necesitas, quae haec nos docuit diligentisime.

Hi laborem in strendis armis exercuerunt, quae omniurisiunt inuenta hominibus,ut Acissime strantur. Nos autent in magnis oneribus cir incedere et currere coacti sumus adeo, ut mihi uideatur armorum indumentum alis potiusquam oneri esse simile. Quam ob rem ore ita me fore exploratum habe, ut Er certem,ta qualiscunq; quis λιωrit,pro meritis dignlim censeam honorari. Et vos ego moneo, viri plebei , ut contendatis in hac pugna cum hisce uiris pugnandi eruditis. Nunc enim uiri in plebeio certaumine sumpti sunt. Pheraulu3 quidem habuit haec uerba. Surrexerui etia alij multi, qui utrilis seuerent oratione. Decretum est aute debere quens pro dignitate honorari, Cγrumq; ipsium iudicem ese. I aec igitur ita processeis runt. Inuitauit insuper Cγrus, cum uidibyet dimidium utirorum ordinis illius utrinq inter se contra ad pugna inis struxisbe, qui utris thoracis haberent, ta crates in sinis stris manibus, eorum alteris crassa frutis in manus de, dit: ut alteris dixit, ut glebis sublatis aduersarios perculeis rent. Sed ubi hi steterunt ita instructi, e T centurio praelio signum dedit,hic alij glebis feriebat, et interdum alis alistin gebant thoracas Er cratis,alij π stmur et caligas. Sed tibi cominus ferent, qui stratis habebant, percutiebant alijs stinor alijs manus, si furauera his qui ad capianadas glebas inclinabantur, G colla feriebant ex terga. Ad

postremum strusistri coi in ursos,multo cum risio

ac lus

98쪽

LIBER SECUNDUS.

Gre ludicro p ercuti bant. Et alij in altera parte accepti, esrulis rusus eadem infecerut qui percutiebant,ebis. De

Iemtus autem Orm tum centurio is cogitatu atque stio diritum militum obedientia, quod simul π exercebatur,er excandescebant, muls hi uincebant, qui Persaru amma essent imitatimis igitur rvi deIedlatim et inuitauit eos ad coenam, et intutin in tabernacula eorum quosdam ligatos alium tubium,alium manum,rogauit quid paterentur: cui respondebant, qu)d glebis percus i forent. Rurs s Orm interrogabat,utru posteaqua fiunt cong 6ycan cum erat procu cui dicebat, cum essent procul. Nam

ubi strusistri cominus flecti unt,aiebant ludum luise pul

cherrimum Qui autem strusis concisi erant, exclamabΞt non sibi ludum uideri cominin percuti: muls okn derunt ferularum plaga et in utri* manium, ex in collis,aliqui etiam in icie: tum, ut feri sole ridebant ino ter se plurimu. Postridie uero campin restram erat omnibvi uiris, qui hoste imitabanturiac niti aliud quicqua agerent melit hoc utebantur ludo. Cum alium quoque es tolim intutus ordinis centurionem, qui a flumine ordinem ducebat singulatim ad laeui:quis cum ei usum esset tem*peshuum, iuberet primipilis ut postreinu manipulum tradicerent, ν tertirum, et quartum infrontem: et cum insto te esseent primipili, risit ut binatim agerent manipuorum: exhinc etiam traducebat decuriones in frontem, Crς- rursim ei uideretur tempus esse, iubebat ut quaterna manipulum agorct: ita itur quincuriones rursus traincederet Ubi autem

99쪽

dum ad huivi caudam sequi ius st: et tertium et quartum itidem iubens ducebat intro: ita ut incedebat,ad coena discumbebat. His igitur delectatus ortu, ob mansiuetudinem et dominam atq- diligentiam, inuitauit etiam hunc

ordinem una cum centurione ad coenam. Cumin adim quidum ordinis centurio in coena ad pet inuitatus, At meum ordine, inquit, C.γreno inuitabis in tabernaculum Enim uero cum ad coenam assu, haec omnia jacit. Et ubi inem habuerit conuiuium, qui cogit ultimum manipulum, e Gcit eum, cui primi fiunt ultimi instructi ad pugnam: dein

qui cogit tertium manipulum,post hos cir tertius et quartus identidem, quo etiam ubi fini ab hostibin abducendi, sciat ut ubire oportet. Cum uero ad iter quod facimus cos tuti uerimus, μι quidem eamus ad aurora, ego quidem

duco, π primus manipulus,primus: er fecundus, ut par est, Cr tertius er quartus, er manipularum decuriae Crquincuris,utcunq; ipse iubeo. Cum uero eamus ad uesperam, qui agmen cogit,Wpostremi, ducunt primi. Mihi autem, qui ultimus fum, ita obediant,ut confuscat erqui et ducere itidem obedientes. Et orim ait: Num etiam fempcr hoc facitis Facimus sane, inquit, quoties coenaxmus. Vos igitur, inquit, mediusfidius inuito, qu)do aduenietes er abeuntes simul ordines meditamini, π id nocte simul en dic simul etiam, quod er corpora ambulanαtes exercetis, Cyprodejus animis doctrina. Quoniam igitur omnia acitis duplicata, iustram est duplicatum uobis a me praeberi epulationem. Noli per Iouem, inquit primi pilus, uno die praebere duplicata, nisi duplicatos etia n

bis uteros praebueris. Et tum finis conuiuij talis fuit. Posis ro autem die inrus issum ordinem, ut dixerat, inuitauit.

100쪽

Quae ubi Mij quos didicissent,reliqui eos imitati intom

nes. Sed cum olim milites omnis censeret in armis rus, uls ordiuaret, uenit a CFaxare nuncius, qui diceret Indoru adesse legatione. Quare is ingredi iussus: Fero tiobsidixit, etiam tum pulcherrima a oaxare: uult enim te anteuertere, quὀ llendidi)fimo ornati)fimos como'ris cultu asticiaris ab Indis,dum aduenis. Quae oras ubi audisset, praecepit primo ordinis centurioni, qui instruiritis erat, ut stilis ad dextera singulatim ordine duceret, in frontemque locarenta fecundo iusit, ut idem praecipere ac per omnis idem iusit ut traderetur. Qui ita obeo dientes, cy praeceperui celeriter, G quae praecepta fiunt

fecere quamprimit, breuis tempore fieriit in stonte quidem ad ducetenos stolide enim erat ordinu centuriones in medio uero agminis ad centenos. Vbi autem costiuti

sunt, eos sequi ius it pro uo ducti,cotinuos ducere in turabat. Sed posteaq didicisset calle ad regia fretem esse angu1borem, q ut in 'onte omnes tristret,iuso primo ordine sequi loco suosecudo ad caudam buturi atque ita deinceps omnib. rus quide ducebat Vidue: alij uero ordianes sequebitur, quisque ad unterioris caudam. Misit praeterea ministros duos ad castis introitu, quo imprudentibus hiae quid iis opus fret, significaret. Sed ubi uenerunt .ad aram ianuλpraecepit primo ordinis ceturi0n ut ordine in duodenos circa mediu instrueret: duodenarios

vero projictos in sto ite cossitueret circa regia: cc siectiodo eade praecipi ius,it, et ita deinceps omnibus. et hi quia enσc sciebat. Ilic uero ad C laxare est intresus in foti Perfica minime ordida aut inepta. Que intutus ciararescrici state quide laetatus est,sed turbatus uisitate 'pis,