장음표시 사용
201쪽
Quoad desidem propter indigent M opinionem excitata,
sortis ita egenae Viis impatiens, Valde m-Σ ὰlter uti astabilis, ac irrequieta evadit, sui corporis bona quaeVis ac- nes inducit
quisita negligit, ac Vilipendit, etiam rationis dictamini
auscultat recusat s quin omnino in cupiditates praeceps, semper exterius prospicit, ac velut alis assumptis versus hoc aut illud bonum apparens accingitur; hinc a spirituum huc'illuc volitantium inordinatione partes nervosae varie distrahuntur, ut homines vultu incessuque cupiditates suas prodant ue etiam pectore, & praecordiis una commotis, sanguis, velut Ventis mare agitatum, in varias fluctuationes compellitur, ut affecti modo palleant,modo rubore suffundantur ue etiam ab eodem sanguine cerebri confinia inaequaliter , ac impetuosius subeunte, judicii inconstantia, & ωὴ is; nullisis crebrae propositi mutationes succedunt, ut modo hoc, fib. modo illud velint, quasi decem animi una in eodem homine
Juxta praedictos characteres , sive schematismos, anima se iva circi bona, & mala ab imita, & non cito adsu--Utura componitur ue ad cum haec aut illa in procinctu esse videntur, anima positionem suam alterat, ac spe, aut metu respective urgetur: de quibus imprimis observare est, quod hae passiones, non uti praedictae , a sensu aeque, ac imaginatione procedunt, at solummodo in opinione fundantur,
unde post cupiditatem rei cujusvis initam, & spiritus circa assecutionem ejus sollicite habentes & quasi depressos, cnm isti propter aliam occasionem uti a vini potu,aut alius objecti jucundi fruitione parum elevantur, & opinionem corroborare incipiunt, illico desiderium prius dubium incθη dentiam quandam mutatur, ut nos bono cupito brevi potituros esse speremus: pariter cum fuga mauum cupiditati μe loviηquo aspicit, spirituum depressio istud in vicinia collocat, ejusque mox adfuturi metum incutit. Revera spes c valde assines sunt, ac utrobique
202쪽
hi symbolici affectus solummodo ejusdem objecti
propriorem, aut remotiorem denotant.
isnaris- Quod ad spei apparatum, & exerciti m attinet, quinio bonum aliquod abiens appetimus, idqde nos brevi assech turos esse opinio suboritur , statim stiri μέση males, qui prius tanquam milites emissarii, rem Volitam sedulo pes quirebant observabantque, illico Versus animam reduces, hospitis sui adventantis nuncium referunt, ac recepti dat aditum praestruunt , quare statim anima integra in expe.ctationem adventus ejus componitur 3 QTnja panduatur sensuum ostia, ut bonum illud cum toto satellitio ejus , peti ores apertissimas ingrediatur : interea spiritus cujusquem dii diu incolae, isti appropinquanti salutatum ire accisi. gmatur ue imaginatio introitum ejus praeoccupat ε, nempe haeim inutio- boni exoptati, & mox adfuturi Ideam fabricat , quam in tra fines suos velut in throno collocat, eique ornatum, stsplendorem a phanta su mutuatum confert. Porro in receditionis hujusce partem, praecordia sollicitantur , haec edissi pleniori spirituum influxu actuata, sanguinem vegetius lapartes exteriores, velut in novi hospitis occursum emit' iunt , hinc quilibet spei plenus in toto corpore in alto' Rem quandam, cum spiritu & calore ubertim suffusis pet-aet Spiritus quoVis accidente timendi aut dubitandiis Datui, i 0ccasio suggeritur, illico in toto subita constrictio, cy' asscit. spirituum demissione quadam ac totius animae subsidζβ j
dRimvero. in passione timoris , anima sensitiva pristi φ pansa, a mali ingruentis approximatione perculsa, Ruique compuncta, in quantum se ab hoste correpiWyducens , in hanc, aut illam partem aufuoere nequς xi 'ieipsam subintrat, & qua spiritus animales comprimi νὴ iunt, arctissime contrahitur . si affectio vehemensiος
203쪽
obserantes 4 valde constringunt constrictione hac poris c. h. cataneis intro drictis saepe pilρ- erectiom horri latis
succedit, dein iidem spiritus in contussionem acti, a solstis sunctionum suarum mutatiS Obeundis inhibentur, non tantum rationis subsidia deficiunt, at interdum facultates loco-
motiqua vacillant, imo nervorum resolutione etiam in visce- .ribus facta, non raro excrementa inVoluntarie profluunt. Porro cum faciatas animalis in tantum elanguet,praecordiorum motus fatiscit , hinc sanguine intra cordis sinus sta gnante,saepe lipothymia insequitur: cumque iste propterea in partes exteriores haud vegete satis defertur, in istis Ibr, defrigus succedunt. In repentino timore rigorem quendam persentiscimus, unde Vulgo dicitur, quod sanguis muto coagulatur 3 Verum hoc accidit, quia dum partes nervosae, vasa sanguisera circum ambientes, subito constringuntur, una sanguinem ab excursu suo reprimunt, adeoque drcuitum ejus sistunt, aut plane invertunt. In medio timoris, ne spiritibus nimium profligatis, penitus exolvatur , solet ratio aliquid interponere, adeoque spiritus demistas paulatim erigere, 'eosque ad obsistendum animare, ita ut passio ista tali remedio alleviata, facilius pertranseat , quod si malo Herculeo ingruente, simul omnis sperandi occasio praescinditur, tunc assectus alius immanior, nempe desperatio, timori succenturiatur , in qua plerumque haec anima, aut Victas manus cedens prorsus subsidet ,&semiextincta proprio corpore velut in sepulchro immergitur, aut si vires aliquas retineat, statim in confusio1iem adacta, atque omnia susque deque habens, melancholium,aut maniam contrahit. Uti desperatio timori, subsidiis omnibus praescissis su- Pariter Et pervenit, ita cum iisdem pluribus ac certioribus innititur, in audaciam transit: atque in hoc affectu anima θη- stiva intumescit, seque malo cuivis ingruenti intrepidam
ψppψait 3 quare spiritus satellites ejus connixu tortiori musculos
204쪽
est ira. Irae character. Plures sunt quam undecim affectus. Misericordia, Imidia. Gl
mi, culos ubique extendunt, di plVnippi insatu eos ad his
endum, aut obsistendum corrQb0rant i, hinc pectore ampliato, & de in fortiter constricto, Vox senora emittite, pugni contracti, brachia elata, caput rectum, facies torri'& minax, collum praetumidum, aliarumque partium in tumescentiar, aut extensiones, indicant spiritus animali, in toto corpore, veluti ad conflictum ineundum explicai,, ac acie instructos: interim p cordia , ab eorundem spiri tuum influxu pleniori validissime commota, sanguineo insigniter rarefaciunt, eumque instar, ad partes
exteriores impetuose emittunt, urgentque.
aliquantum aifinis es ira, in qua ima sensui. va, ob malum indigne oblatum, una contristatur, excaadescitque, quare modo se ob moestitiam contrahit,dein staatim ultione accincta dilatatur; quare cum hic contracti0lles diversae conveniunt, haec passio cum maxima spirituam S savuinis perturbatione peragitur: etenim affecti ab initio pallent, mox rubore sussunduntur , frons corrugatus, labium diducitur, dentes strident, lingua Obmurmurat, vultus modo demissus, modo erectus & minax, praecipue autem praecordia insigni aestu, & sanguinis ebulliti0ne exagitantur : cujusmodi varia & nonnihil contrasta symptomata facili negotio solvi possunt; quod nimirum simul maerorem, & indignationem concipiens, Velut miti Ventis oppositis agitatum, fluctus a quavis ora excita di, sibique invicem allidentes habeat. Praeter undecim lectus vulgo recensitos, & modo expli ς x0S, restant quidam alii juxta multiplices alias anim affectiones,& gestus excitati. quorum praecipui ipβ rq ricordia,& invidia, gloria , ac pudor, qui tamen pyjQ i bus iupra citatis, aut valde assines sunt, aut ex ijs come nuntur. Etenim misericordia conflatur ex amstre Spropter amici mala et e contra i,iidiis ex od odemβMi propter inimici boxa et gloria gaudii
205쪽
nis species est, propter seni nostri opinione ab aliis habitam
concepta; atque pudor tristitia quaedam, ac animae conster- Pudor. im. natio est, propter mali nostri opinionem ab aliis conceptam. Porro circa hanc pisionem observare est, quod cum anima corporea consternata, ambitum suum reprimere cogitur, ipsa tamen quasi affectionem hanc celare cupiens, sanguinem exterius propellat, adeoque ruborem hi genis excitet , quasi nimirum pars anima sensitiva caput suum occultans, coram se animae vitalis, sive sanguineae portionem sistat, sub cujus alis adhuc aliquatenus expansis confusa delitescat. Potio advertimus animam corpoream, non solummodo ab objectis, eorumque impressionibus assici, inque varios gestus,&po sones praedictas cogi: verum insuper dispositiones quasdam innatas habere, propter quas mero natura inst tu, sine quavis objecti influentia, sese exerit, ac in emanationes quasdam, sive impetus spontaneos excitatur: Ase in-
cujusmodi sunt imprimis suipsius, sive persona individuae ampliscatio, & dein speciei propagatio. Unicuique animali
sine duce aut exemplo insitum est, propria alimenta arripere , & subinde deglutire , tum ut corpo is tela indies se. adaucta in debitam magnitudinem accrescat, tum ut anima distini am quasisubtegmen, novis spirituum copiis quotidie suppleta corpori coextendi, & functionum suarum actus vegete satis obire possit. Dein quam primum lineamentiS, tum cor poris tum animae satis protractis , utriusque ambitus, & speciei prο- moles complentur ue spiritus quidam animales ab indivi-pagatis duali opere superflui, abundare incipiunt, proindeque inertes genitales, cum humore subtili a toto corpore delibato, quasi in promptuarium speciei propagandae destinatu secedunt,ibidemquereconditi,no vi animalis Ideam eringunt quae postea in matricem idoneam perfecte formanda tran reratur. Quando ita novi animalis seminia jaciuntur,in hoc spiciei prvagandae, pluscNaim individui conservandi opus,
206쪽
tota anima corporea cum potentii suis omnibus petitilii tur : quare sanguis materiam subtilem & nobilissimala ν . spirituum animalium copiis, testib i n00 minus quam ια rebra suppeditat: cumque post nimias impensas istis deficiunt, quo statim jactura resarciatur, cerebram cinermi saepe debito suo pense defraudantur, & elanguescere sinuntur, interim ut sanguis particulas spirituosas in Oisi hermata uberius suffundat. in in imo putandum est eu aliquando spiritus animales ab ipsis cerebro surripere, quos
impendat: nam secus haud cumstat, quamobrem ab immodica venere, illico cerebrum itisectu spirituum laborat, siquidem his illinc ad cor mnullus nisi per sanguinem commeatus c0nced, tur; quod si spiritus animales cum humore prolifico latrapartes genitales turgido superabundant, statim tota ιηι ma corporea quasi ad fetandum incitata, ad concupiis, tiam inclinatur: libidinis fomenta animo quamvis invito eX petuntur, eademque uspiam oblata ab unoquoque tensa arripiuntur, sanguis ebullit, medulla aestuant, oculi dagrant, genitalia inflantur, dein parum inest,quin animiicem poreac ni ratio Interveniens eam subinde revocat, ac δturpitudine inhibet, data quavis occasione in vom ζηdis luatur. In hujusmodi concupiscentiae affectibus, 4βλ' rum animarum distincta litigiis contranitentias .pti tissime discernere licebit: quippe dum anima corpρης libidinem incitata, se totam versus membra genitali ih clinat, illucque majores & sanguinis fluctus, & ip sit*βη animalium copias, cerebro, & corde paene derelicti , ςq gite, mζη superistr e contra insurgens, & rationis, ac tri; gionis mandata ostendens, alteri receptum canit, impςI ut spiritus animales-intra cerebrum pyη standa redeant, simulque ut san uis aestuans versei T cordia reVocetur, ibidemque suppressus ab excutithy inordinatis coerceatur , hinc libidinis fiatam pr0
Ratio ejus fluctus compe scit.
207쪽
testincta,& inserioris animae potentiis ad ἰυ- ξίαν redactis, sob ietatis, prudentiae, aliique scientia, & disti tisaactus exerceri possunt ι attamen si rationis stama laxantur, aut nova libidinis incentiva adhibentur , anima corporea jugum excutiens, se rursus ad similes enormitates proripit. Restant alii quidam animae corporeae somnuU,& sigilla, dolor, & voluptas, in priVatis membris excitati,quae siquidem haud totam simul animam,sed hanc,aut illam corporis portionem, aut ipsius potentias peculiares, ac praecipue sensitivam, aut Iocomotisam respiciunt, id-aeirco super his inferius, &jam proxime defensu, ejusque speciebus tractabimus.
208쪽
pulsus sentit, is ab iis comis
A mae corporea pars vitam, seufammea, in singllisit
radicata, haud multum quae vel exterius objiciuata vel intus in corpore geruntur, conscire, aut percipere vudetur : adeo sanguis hicet animatus Vix tamen se/ lis aut cρgnoscens est , qui enim pro vitae muniis sustinendis di tu perenni, & accensione aequabili, semper occupari de buit, huic aliis quibusque rebus exiguis, aut accidentibus externis adesse non vacat. Revera palliones Ingentes etiam sanguinem aliquatenus perturbant, & a cursu solito pet- Vertunt, varieque fundunt, sicuti flatus violenti, n0ntaa. tum arboris comam, aut truncum , sed & radices, imal, set tellure defossas, succutiunt: Alioqui quaecunqde sanguini mutationes aut alterationes contingunt, aut iliquoris ejus crasi immutata, aut a corporum continea rium impulsu, ac incitatione procedunt. Attamen hujsi Gηimae pars altera senstitiva, quae intra cerebrum, & nervo sum genus diffusa, corpori organico, ejusque singulis isti partibus coextenditur, a quolibet aliorum c0rpore' contactu, aut occursu afficitur: haec impressiones quastii, aut eXterius objectas, aut intus suscitatas illico persis ix cumque ab iis ubicunque inflictis diversimode comm0Π
xur , juXta Varios objectorum impulsus, varios ipsa ges η, α species induit , simulque ipsius corporis membrὸν π δῖxς secum in easdem prorsus figuras, & motus pestivit. Enimvero ipsius animae energia, sive actus est, g θηctist Omnis corporis animati primario, ac potissi* Qritur, Siquando enita ictus, sive impressio quiyp a V corpo
209쪽
corpori animato sicubi instigitur, statim in hypostasi animae
totius, aut membri perculsit fiuctuatio qnaedam, sive un-dulatio concitabitur , qua quidem spiritus animales, sive particulae subtiles, in partib S Organicis, tanquam status machina conclusit, huc illac impulsit tendunt, proindeque in toto corpore, ad partibus respectinis , se'sas, & motus
exercitia producunt. Profecto inter varios animae corporea gestus , quibus ea
speciem, sive hypostasin suam alterans, corpori continenti mutationem infert, potentia & locomotiva primas obtinent, utpote quae animalibus fere cunctis , saltem persectioribus sunt communes, item ad quas caeterae quaeque facultates facili negotio reduci possunt. Hae sunt cstvstris eo puri, ani-
ammati praecipuiu elateres, a quibus caeterae omnes Auto- mati Mater
mali hujus divini technae, ac rotae dependent. Sunt autem utriusque, tum sensM , tum motus causa latens interna, & proxima, sensitiva h postastis, edusa e ciens sive spiritus animales e sanguine accenso in cerebrum in- sunt spiritu stillati ,& exinde in nervosum genus diffusi: qui cum a
cerebro seu fonte, per nervos in universum corpus distribuuntur, partes omnes imbuunt, irradiant, inflant, &singulis tensitatem quandam inducunt ue adeo ut corporum nervosorum ductus, velut chordae strictius intentae quaquaversus a cerebro, & ejus appendice in exteriora quae vis exporrigantur ue quibus ita intentis, & auimae continuitate quadam actuatis, si alterutra extremitas feriatur, statim ictus per totum sentitur, adeo ut quaelibet intentio intra cerebrum concepta , derepente in quovis membro, aut parte designatum opus perficiat, vel vice versa quilibet impulsus, sive ictus, qui ab extra cuivis membro, aut Eorum intra corpori sensitivo infligitur , e vestigio ετ φάλω partei Vmmicommunicetur. Quod si impressio sive impetus a cerebro es h.
eXtrorsum per nervos in partes motriceS tendat, pro municatiν.
ducitur motus , sin vero illa exterius facta, introrsum Ver-S a sus
210쪽
sus cere um dirigitur , oritur θηρ - Η0rum autem duri utrumvis peragitur , non ita intelljgendum est uti xubo asseritur quas iidem spiritus, ab una meta velut ili Li dio, aut circo, statim ad aliam festinent, resiliantque . sit
cum anima sit continuitate quadam per totum expansa
ejusque particulae , scilicet M itπi invicem contigui
velut acie instructa conseruntur ue isti militiae ritu, dum istatione non recedunt, ordinesque serVant , munia seiobeunt , & sive in procinctu, sive in specula constituti, ipsi fere immobiles ,& jussa cerebri exterius delata exeaquuntur, motumque essiciunt, & nuntium a sensibili imago buriri pressam statim cerebro tradunt, quo fit sensatis. Ita qui. tendentiae dem & motum, de sensum, iidem spiritus animales, oppositi ρφρ ω or licet, ac inversa ipsorum tendentia, & aspectu perficiunt: iuri Verum utraeque facultates, quoad actuum suorum exere,ctant. tia, organa nonnihil diversa requirunt ue quinetiam spirites animales intra eadem consiti, pro diversis facultatum istarum muniis obeundis, assectione varia, & dissimili dia taxeos ritu ordinantur. Quo haec singula clarius eluce cant, primo de sensu , quaeque ad ipsum tum in gζησt, tum in specie pertinent, dein postea de motu dicemus. sensus quid Sensus, prout strictiore acceptione sumitur sc. pro fila sit, ctione corporibus animatis propria , quaque ea em
inanimis distinguuntur hac ratione describi solet, qu04 ῆς Dcμltas 'rci endi objecta sensibilia. Quippe anima sth sitiva, uti dictum est, a quolibet contactu, sive imp. 'gexterioris affici, seu commoveri apta , systὸ
mel fit per in*m in toto , aut in parte, prout perculsa est, variare ς' eoutactum, vel gitur: attamen corpora exteriora.quia particulis varii g .is; his diVζrsi de configuratis constant , ideo cuo aeris , hisis alia aliis applicantur, eorum ad invicem appulsus, ala lucis pam semper uno, eodemque modo, verum multiplici rixR,
- insigni Varietate fiunt , scilicet aut per contactsi ςς cissus. poreo , aut pes estivia ab iis decidua, aut per aeris,